Trần Trung – VÀI LỜI VỀ PHƯƠNG PHÁP VÀ NỘI DUNG GIÁO DỤC

Trong thế giới biến động không ngừng hôm nay, hầu hết những dạng hoạt động truyền thống của con người đều được đem ra xem xét lại và thay đổi. Một trong những dạng hoạt động đang chịu những thay đổi căn bản là việc HỌC.

Trong quá khứ, việc học thiên về tiếp thu thông tin. Việc này không quá tai hại, khi lượng kiến thức trong một môn hoặc của cả một ngành không quá lớn. Trước thế kỷ XIX thì từng có những người giống như bách khoa toàn thư: họ thông hiểu gần như mọi lĩnh vực tri thức. Leonardo da Vinci là một ví dụ điển hình.

Đến khoảng cuối thế kỷ XIX và nhất là từ thế kỷ XX thì không còn khả năng nào cho sự tồn tại của những ‘bách khoa toàn thư sống’ như vậy. Lượng kiến thức của một chuyên ngành cũng đã có thể gấp hàng trăm lần sức chứa của những bộ óc ghê gớm nhất. Khi đó, nếu muốn học một chuyên ngành mà cứ cố công nhồi nhét ghi nhớ mọi thông tin trong sách vở thì sẽ chết ngập trong biển kiến thức và đương nhiên không làm được việc gì.

Lối thoát duy nhất trong tình trạng này là dồn trọng tâm vào việc học và làm chủ các PHƯƠNG PHÁP. Nhiều học giả lớn thường xuyên lưu ý chúng ta về điều đó. Và dù không có học giả lớn nào nói thì vấn đề đương nhiên vẫn là như vậy.

Tuy nhiên, khi nói đến phương pháp, nhiều người cứ hiểu là ‘phương pháp học’. Họ hiểu đó là tổ hợp một số mẹo mực gì đó giúp nhớ lâu hay đại loại như vậy. Họ cũng hy vọng rằng có thể tìm được những cái mẹo hay bí quyết chi đó có thể giúp kẻ lười học ít biết nhiều! (Có những người đặt ra các bài văn vần để ghi nhớ kiến thức, nhưng nói chung chúng chẳng giúp ích gì mấy. Học mà đã phải đặt văn vần để ghi nhớ thì lấy đâu giỏi!)

Thứ phương pháp mà các học giả lớn lưu ý chúng ta phải chú trọng không phải mẹo học, mà là phương pháp chuyên ngành. Để mọi người đều có thể hiểu, xin lấy ví dụ trong chương trình phổ thông như sau. Khi giải phương trình bậc 2 với các hệ số a, b, c, ta có thể dùng công thức nghiệm biểu diễn qua ‘biệt thức delta’. Trong một số trường hợp, có thể dùng định lý Viète. Còn nếu có a + b + c = 0 thì biết ngay có 1 nghiệm bằng 1, nghiệm kia bằng c/a,… Ba cách tính nghiệm như trên là ba PHƯƠNG PHÁP khác nhau để giải phương trình bậc 2. Người học cần học các phương pháp đó, chứ không phải là giải thật nhiều phương trình, càng không phải nhớ nghiệm của nhiều phương trình khác nhau.

Rõ ràng, ngay cả việc học phương pháp cũng không phải dễ. Và KHÔNG CÓ BÍ QUYẾT NÀO có thể giúp kẻ lười học làm chủ được môn học! 

Có một điều cần nhấn mạnh để tránh quan điểm cực đoan nguy hiểm. Mặc dù không nên biến việc học thành việc đơn thuần tiếp thu và tích lũy thông tin, người học, người dạy và cả những người tham gia định hướng giáo dục cũng cần nhớ rằng KHÔNG CÓ KIẾN THỨC CỤ THỂ thì cũng KHÔNG THỂ TIẾP THU VÀ LÀM CHỦ PHƯƠNG PHÁP được. Trong ví dụ về giải phương trình bậc 2, người học không thể nào nắm được 3 phương pháp đã nêu, nếu không giải một số lượng nhất định các phương trình. Mà nói cho cùng thì trước tiên phải có ai đó hoặc cuốn sách nào đó CUNG CẤP cho người học nội dung của phương pháp.

Một quan niệm cực đoan khác là bác bỏ hoàn toàn vai trò của việc ghi nhớ thông tin. Tùy theo từng môn học, vai trò của kiến thức được truyền thụ, trong đó có những điều cần học thuộc lòng, là khác nhau. Với môn Văn chẳng hạn, sẽ là sai lầm nghiêm trọng nếu không yêu cầu học trò học thuộc những bài văn, bài thơ hay. Trò nào không thuộc bài theo yêu cầu cần phải bị đánh giá kém. Với môn Toán, người học cũng không thể vượt qua được khó khăn khi tiếp thu kiến thức mới, nếu không nhớ nội dung các khái niệm và định lý cũ. Thậm chí, ban đầu học trò còn phải học thuộc lòng các định nghĩa và định lý để nhớ kiến thức và học cách phát biểu các mệnh đề toán học. Ngay cả trong lĩnh vực ‘thời thượng’ nhất là Tin Học, người học lập trình không thể làm công việc lập trình để giải các bài toán cụ thể, nếu không học và phân tích rất kỹ càng những chương trình người khác đã viết.

Có những môn học hoặc những tiết học, người dạy phải để cho trò chủ động tìm tòi kiến thức, đôi khi phải như ‘phát minh lại’. Nhưng cũng không thể phủ nhận vai trò của thuyết giảng. Bạn hãy hình dung: học Văn mà không có những giờ khi thầy say sưa phân tích cái đẹp của tác phẩm, còn trò thì nhất loạt há mồm nghe như bị thôi miên, thì việc dạy và học nào có ra gì!

Đổi mới trong giáo dục và trong cách sống để thích nghi là tối cần thiết. Nhưng phủ nhận tất cả những nội dung và phương pháp truyền thống là ngu xuẩn và nguy hiểm!

TRẦN TRUNG

Advertisements

4 comments on “Trần Trung – VÀI LỜI VỀ PHƯƠNG PHÁP VÀ NỘI DUNG GIÁO DỤC

  1. Đổi mới trước nhất là tách rời chính trị CS.khỏi học đường,nghĩa là giáo dục độc lập với
    chính trị,chứ không phải trở thành công cụ phục vụ,thậm chí làm tay sai cho chính trị,
    Đó là điều kiện tiên quyết nhưng đáng tiếc ở đây,tác giả chưa dám nói thẳng có lẽ vì vấn đề “nhạy cảm” hoặc muốn tránh né cho… an thân chăng ?

  2. Dạy học là làm cho đứa trẻ trở thành con người công dân tốt, yêu đất nước, hướng đến giá trị của cuộc sống là chân thiện mỹ; tóm tắt mục tiêu của giáo dục thành những từ tổng quát nhưng bao hàm các ý nghĩa trên, có thể như : Dân tộc – Nhân bản – Khoa học.
    GD hiện đại của ta thì không có như vậy.
    Vậy nên, ai đã được sống trong một nền giáo dục tốt như nêu trên, thì tự biết là cuộc đời mình cũng có đôi phần may mắn, để thông qua kiếp nhân sinh nầy.

  3. Ai cũng công nhận”Bể HỌC mênh mông”?
    Người giỏi cách mấy cũng không dám…
    Tự hào biết hết?
    Nhà thông thái ,cũng ngại tự nhận -điều biết bao la?
    *Kẽ bình thường.
    Chỉ có thể giỏi trong Chuyên…
    Của một phần nhỏ của Môn…
    Giỏi buộc chuyên cần-siêng ngang bằng đam mê?
    Bằng thích,chuộng,chọn riêng cho mình.
    Để trau giồi,giống như Nghề…
    ”NHẤT nghệ tinh;nhất thân vinh”?
    *Ví dụ như HỌC Viết Văn.
    Đòi hỏi người phải
    -Năng đọc sách để…
    …Thu thập kiến thức RỘNG ở ngoài.
    Bản thân phải biết ”Phương Pháp Học”
    -Nắm căn bản Vốn Từ chuẩn xác
    -Biết nhiều điển tích.
    {Thuộc lòng thành ngữ,tục ngữ,ca dao.}
    Để khi Viết-Lý Luận-Ý muốn rõ thêm …
    Có thể cho xen vào câu nói?
    *Yêu cầu dùng thích hợp cho …
    …Đề tài liên quan vấn đề…
    -Thời sự-chính trị,cần ”Triết-Thuyết”?
    -Tình cảm ,cần ”Kể ”-nhân-tình-thế-thái.
    @Đại Ý,muốn HỌC phải biết Phương Pháp để…
    Tiếp THU nhanh,hấp THỤ tốt?
    Bằng=Chọn Chuyên MỘT MÔN?

  4. Học luôn đề cao Thành Tích-Biết phấn đấu đi đến Đích Thành Công.Ca ngợi Sáng Kiến Ý Tưởng…Giỏi hay khả năng biết hướng đỉnh Cao.Trí tuệ phát huy tìm vào…Điểm Chính cho việc”Làm sao THẬT giỏi?”Từ bản thân biết Làm Người.Tiến dần vượt bực ra người THẬT TÀI?

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s