TRẦN DƯƠNG – Thêm hai tên gọi lởm khởm

Bup-be-2Những tên gọi quốc tế được dịch hoặc đặt lại một cách tùy tiện thì nhiều, nhưng ở đây chỉ xin nói thêm về hai cái tên nữa. Nói không phải để thay đổi, chỉ là cho “vui” thôi.

Thứ nhất là cái tên Tiệp Khắc. Quốc gia này vốn là Czechoslovakia (theo mẫu tự Czech là Česko-Slovensko), là một quốc gia được ghép một cách gượng ép từ hai xứ Czech và Slovakia. Từ “Czechoslovakia” có phiên âm quốc tế là  /ˌɛkɵslɵˈvkiə/ , phiên âm gần đúng ra tiếng Việt là “trê-khô-xlô-va-ki-a”. Người Tàu lấy 2 âm tiết đầu, /ɛ/ và /kɵ/, phiên ra tiếng Tàu thành hẳn 2 từ đơn âm. Hai từ này lại được phiên ra tiếng Việt qua âm Hán-Việt thành “Tiệp Khắc”. Như vậy, các ông người Tàu và sau đó là các ông người Việt đã gọi tên quốc gia ghép, gồm Czech và Slovakia, bằng một từ mà thực ra mới tương ứng với Czech, chưa có Slovakia trong đó. Chắc hẳn, những người Slovakia ở Czechoslovakia mà phát hiện ra chuyện này thì họ sẽ không hài lòng, và nếu lãnh đạo Czechoslovakia có nhiều người Slovak thì chuyện này có thể ảnh hưởng đến quan hệ của quốc gia này với Trung Quốc.

Sự việc sẽ không trở nên trớ trêu, nếu không có chuyện là vào ngày 1 tháng 1 năm 1993 Czechoslovakia bị tách trở lại thành 2 quốc gia Czech và Slovakia. Theo báo chí tiếng Việt thì Tiệp Khắc được tách thành Czech và Slovakia. Và, như trên đã nói, vì “Tiệp Khắc” về chữ nghĩa mới là Czech nên tin này có nghĩa là Czech tách thành Czech và Slovakia! Rất oái oăm. Tuy vậy, nếu lờ đi cái chuyện rằng Tiệp Khắc mới chỉ là Czech, tức là lợi dụng việc trong tiếng Việt có 2 kiểu phiên âm, và cho rằng Tiệp Khắc là cả Czechoslovakia thì có vẻ vẫn tạm ổn. Còn trong tiếng Tàu, do chỉ có 1 cách phiên âm nên chắc chắn tình huống còn oái oăm hơn.

Thứ hai là cái tên “Anh”. Khi nói “Anh, Pháp và Mỹ…”, ta hiểu “Anh” là Vương Quốc Liên Hiệp” (United Kingdom, viết tắt UK, hiện đang được cai quản bởi chính phủ của David Cameron). Nhưng cái Vương Quốc Liên Hiệp này lại có tên đầy đủ là (the) United Kingdom of Great Britain and North Ireland mà sách báo tiếng Việt dịch là Vương Quốc Liên Hiệp Anh và Bắc Ai Len. Như vậy, trong cụm từ dịch này, “Anh” được hiểu là Great Britain, một hòn đảo và là phần lãnh thổ chính của UK. Tuy nhiên, Great Britain lại gồm 3 xứ là England, Scotland và Wales, và từ “England” cũng được báo chí Việt gọi là “Anh”. Khi nói “đội tuyển bóng đá Anh” thì từ “Anh” ở đây được hiểu theo nghĩa đó. “Đội tuyển Anh” không hề là “đội tuyển UK”. Tóm lại, từ “Anh” ở đây có 3 nghĩa khác nhau. Và có thể viết những câu như “Anh (nghĩa 1) gồm Anh (nghĩa 2) và Bắc Ai Len”, và “Anh (nghĩa 2) gồm Anh (nghĩa 3) cùng với Scotland và Wales”. Thật là bát nháo!

Lối dịch và đặt lại các danh từ như trên rõ ràng đang góp phần gây ra tình trạng ô nhiễm tệ hại trong tiếng Việt, một trong rất nhiều những kiểu ô nhiễm ở đất nước này trong mấy chục năm vừa qua và sắp tới.

TRẦN DƯƠNG

P.S. Trong bài đã nói về sự oái oăm trong tiếng Tàu khi phiên âm tên Tây. Nói đúng hơn, đó là “đại nạn”. Vì ông Tàu không có chữ cái nên các phụ âm không có nguyên âm đứng sau buộc phải phiên thành các từ có nghĩa hẳn hoi. Chữ “s” trong tiếng Tây được phiên thành một từ mà qua âm Hán-Việt đọc là “tư” hoặc “từ”. “Stalin” được phiên thành “Từ Đại Lâm”. Một chữ “x” trong tiếng Tây đọc là “ks”, và ông Tàu phiên âm thành hai từ “khắc tư” (Marx được phiên thành Mã Khắc Tư là vì vậy). Chữ “f” được phiên thành “phú” (France là Phú Lãng Sa, Afghan(nistan) là A Phú Hãn,…). Ối trời ôi, sao mà khổ thế!

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s