Lê Hiếu Đằng và bi kịch của một thế hệ

LE HIEU DANG BI KICH

Lê Hiếu Đằng, nguyên lãnh tụ phong trào sinh viên đô thị miền Nam trước 1975, nguyên phó tổng thư ký UBTW Liên Minh Các Lực Lượng Dân Tộc, Dân Chủ và Hòa bình Việt Nam, nguyên tổng thư kí UB Nhân Dân Cách Mạng khu Sài Gòn Gia Định, nguyên phó chủ nhiệm Hội Đồng Tư Vấn về Dân Chủ và Pháp Luật thuộc UBTW MTTQVN, đã ra đi mãi mãi.

Như tất cả những người kính trọng và thương tiếc Anh, tôi cũng cảm thấy thôi thúc trong lòng được nói điều gì đó về Anh.

*

Cuộc đời Lê Hiếu Đằng có cả vinh quang và cay đắng, cả hào khí và bi kịch. Và có lẽ nét đặc trưng nhất là bi kịch. Một bi kịch chung cho tất cả những ai đã từng dấn thân vào cuộc đấu tranh chống lại một xã hội chưa tốt đẹp và còn nhiều khuyết tật, để hướng về và ủng hộ một xã hội khác, lúc đầu tưởng như vô cùng tốt đẹp, nhưng ngày càng để lộ ra những mặt trái và bản chất không những không thể tự hoàn thiện mà còn chỉ có thể ngày một suy đồi. Nói như nhà văn Đào Hiếu, đó là hệ quả của “bệnh tưởng bở”. Tưởng bở rằng những lời nói mỹ miều về một thứ chủ nghĩa cao siêu và tốt đẹp chưa từng có là thật, thậm chí là “khoa học”, để rồi tẽn tò nhận ra rằng tất cả những thứ đó chỉ là những thứ hão huyền, rằng những lời mỹ miều chỉ là trò lừa mị.

Nếu như trước 1975, khi nhận ra những khuyết tật và sai trái của chế độ Việt Nam Cộng Hòa và hy vọng rằng có thể xây dựng một xã hội khác tốt đẹp hơn để thay thế, những người như Lê Hiếu Đằng đã nhanh chóng đi đến quyết định tham gia vào cuộc đấu tranh chống lại chính quyền VNCH, thì sau 1975, việc quyết định phải chống lại hệ thống mới không hề đơn giản. Đó là bi kịch của những người có trái tim, những người vốn nặng tình, một khi đã trao gửi lời thề non hẹn biển thì rất khó dứt bỏ lời thề đó. Bởi với người có lương tri, việc bội ước – ngay cả khi đã bị bội ước trước – cũng là điều gần như cấm kỵ. Người ta gần như chỉ còn biết hy vọng rằng những trò nhiễu nhương đang diễn ra hàng ngày kia chỉ là tạm thời, rồi xã hội sẽ tốt đẹp lên. Cho đến một ngày, người ta nhận ra tất cả đều vô vọng…

Nhưng ngay cả khi đã nhận ra điều đó, tôi nghĩ rằng các anh, những Lê Hiếu Đằng, vẫn còn tiếp tục dằn vặt bản thân, vò xé lương tâm hàng năm, thậm chí nhiều năm, trước khi “tính sổ” với thực tại. Và cũng có không ít những người đành chép miệng hay tặc lưỡi thở dài: thôi thì mặc kệ cho cuộc sống trôi đi, đến đâu thì đến. 

Vào phút chót, Lê Hiếu Đằng, người vừa ra đi hôm 22 tháng 1, đã quyết định dứt khoát từ bỏ Thực Tại, quyết định đối mặt với Nó, vạch mặt chỉ tên Nó.

Và cùng với làn sóng ủng hộ lập trường của Anh, như dự đoán, Anh cũng đã phải chịu những lời chỉ trích và thóa mạ từ nhiều phía. Những người trước đây ủng hộ chính thể VNCH thì “tính sổ” với Anh vì Anh đã từng chống lại chính thể của họ. Đối với họ, việc “phản tỉnh” của Lê Hiếu Đằng chỉ chứng tỏ hoạt động của Anh trước 1975 là sai trái. Những người của chính thể đương quyền thì coi Anh là kẻ phản bội, phản lại cái lý tưởng mà Anh đã đi theo trong những năm trước đây.

Chỉ những người từng ít nhiều hy vọng vào chính thể đương quyền và trong ba-bốn thập niên qua phải đứng nhìn nó múa may quay cuồng trên nỗi đau của hàng chục triệu người dân lao động mới hiểu Lê Hiếu Đằng. Và họ tìm thấy ở Anh người đã cất lên tiếng nói thay cho hàng ngàn người vừa có tâm đức, vừa có trí tuệ, nhưng đã nhận nhầm lớp mặt nạ là gương mặt nhân hậu, từ bi và thông tuệ. Bằng những lời tuyên cáo hùng hồn, Lê Hiếu Đằng đã dứt khoát bước ra khỏi bi kịch. Giờ đây, Anh đã có thể nhắm mắt mà cảm thấy nhẹ nhõm trong lòng.

*

Trong lịch sử, những người gặp phải bi kịch như Lê Hiếu Đằng không phải là ít.

Đã từng có những con người như Trần Đức Thảo, một nhà triết học được các học giả phương Tây kính nể, như Nguyễn Mạnh Tường, một trí thức nổi tiếng ngay từ tuổi đôi mươi ở Pháp, như Tạ Quang Bửu, một trí tuệ mênh mông và sâu thẳm,… đã từng vì tình yêu quê hương đất nước mà từ bỏ môi trường khoa học và sự nghiệp mà họ mơ ước suốt những năm trẻ tuổi để về phục vụ cho cái chính thể mà họ hy vọng là tốt đẹp hơn chế độ cũ, để rồi cuối cùng, người thì bị vắt như những trái chanh, người thì bị đè bẹp, bị hành hạ suốt đời.

Đã từng có những con người, ngay tại một đất nước trong nhiều thế kỷ đã đi đầu trong nền văn minh thế giới như nước Đức, như Heidelberg, Nietzsche,… và hàng chục nhà tư tưởng và khoa học lỗi lạc, đã hy vọng rằng học thuyết của Hitler là đỉnh cao của lương tri.

Đã có hàng trăm hàng ngàn những con người vừa có tâm đức, vừa có trí tuệ đã nhận diện nhầm những chính thể.

Cũng có những người tỉnh táo hơn, đã sớm nhận ra bộ mặt giả dối. Hoàng Xuân Hãn khi nhận ra sự phản phúc đã quyết định ở hẳn lại Pháp từ 1951. Albert Einstein, ngay từ trước năm 1933 đã cảm thấy ghê tởm cái không khí quân phiệt ở Đức, và ông quyết định tới sống ở tận bán cầu Tây…

Nhưng không thể vì thế mà chúng ta có thể thóa mạ những người trót để mình rơi vào bi kịch. Bởi chính chúng ta cũng đang còn sống trong bi kịch.

Điều quan trọng là hãy biết vượt ra khỏi bi kịch, như Lê Hiếu Đằng đã làm.

NGUYỄN TRẦN SÂM  

Advertisements

30 comments on “Lê Hiếu Đằng và bi kịch của một thế hệ

  1. Pingback: -Lê Hiếu Đằng và bi kịch của một thế hệ « ttxcc6

  2. Phải chi ông Lê Hiếu Đằng có một lời xin lỗi (như tác giả Nguyễn Ngọc Già mở đường) thì cái chết của ông sẽ trọn vẹn hơn. Thật đáng tiếc !

    • Biết tin ông đã trút hơi thở cuối cùng, tôi chúc ông tĩnh tâm ra đi, không vương vấn sự đời. Ông yên nghỉ là tốt cho ông rồi, cuộc sống chỉ có hoài bão không thôi chưa đủ, mà phải có nghị lực ý chí, vì phía trước hết núi đến sông, hết sông là biển cả mênh mông đầy giông tố. Với bản lĩnh của ông tôi nghĩ nên an phận làm người dân bình thường hay hơn.
      Nay ông về với thế giới bên kia, liệu ông có đủ can đảm gặp lại ông Hồ Chí Minh, ông Võ Nguyên Giáp và bao đồng chí đồng đội khi xưa cùng hoạt động với ông đã ngã xuống trước họng súng quân thù đầy khí phách không hề nao núng. Và nếu như ông gặp vong hồn những người khi xưa thuộc bên kia chiến tuyến họ có dang tay đón ông không? Hay là…

  3. Bài tuyệt vời. Tác giả viết gọn mà đủ về bi kịch của một thế hệ thanh niên trí thức có thiện chí thiện tâm lỡ lầm trong chọn lựa (chẳng hề nhắm tới lợi danh đến trao thân nhầm tướng cướp). Những người lớn tiếng rủa sả LHĐ và “đồng bọn” hãy sờ lại sau ót xem lúc đó có phải mình tìm mọi cách trốn lính, giao súng cho đám thanh niên nông thôn ít học bảo vệ nền cộng hòa không. Cả lớp tôi chỉ một hai người vào võ bị vì…binh nghiệp, số còn lại chỉ toàn trốn lính. Mất nước, hãy trách mình trước, trách người sau.

  4. Pingback: Việt Nam : « Côn đồ » phá rối đám tang luật gia Lê Hiếu Đằng ở Saigon | Hoàngquang's Blog3

  5. Pingback: Việt Nam : « Côn đồ » phá rối đám tang luật gia Lê Hiếu Đằng ở Saigon |

  6. Pingback: 20140125. NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT KHI DÙNG ĐIỆN THOẠI DI ĐỘNG | Ngothebinh's Blog

  7. Pingback: ***TIN NGÀY 25/1/2014 – Thứ Bảy. « ttxcc6

  8. Pingback: Anhbasam Điểm Tin thứ Bảy, 25-01-2014 | doithoaionline

  9. Pingback: Thứ Bảy, 25-01-2014 – Đất Hà Tĩnh mắn đẻ Tổng bí thư – Dùng tù trị tù, dùng tù xử tù | Dahanhkhach's Blog

  10. “Khong the thoa ma nhung nguoi trot roi vao bi kich boi chinh chung ta cung dang song trong bi kich”. Rat kham phuc Nguyen Tran Sam da nhan xet rat sau sac ve truong hop Le Hieu Dang cung nhu ong da co bai rat tuyet voi ve Vo Nguyen Giap.

  11. Pingback: Đối Thoại Điểm Tin ngày 25 tháng 1 năm 2014 | doithoaionline

  12. Pingback: Lê Hiếu Đằng và bi kịch của một thế hệ | doithoaionline

  13. Pingback: NHẬT BÁO BA SÀM : TIN THỨ BẢY 25-1-2014 | Ngoclinhvugia's Blog

  14. Pingback: CHÂU XUÂN NGUYỄN : TIN & BÀI NGÀY 25-1-2014 | Ngoclinhvugia's Blog

  15. Pingback: Lê Hiếu Đằng và bi kịch của một thế hệ | CHÉP SỬ VIỆT

  16. không thể nói ko biết là ko có tội. Đau đáu vận nước nhưng lại góp phần làm quá nhiều người đau đớn , đau đáu vận nước mà góp phần tạo nên bộ máy tàn hại đất nước. Thiết nghỉ ông ko thể an nghỉ được đâu, ông mất mà ko nhắm mắt được vì những sai lầm của mình. Đa số đều nói lời có cánh, phải nhìn rỏ sự sai lầm của cá nhân, của dân tộc để có thể có quyết sách của mình và của cả đất nước. Người xưa đã từng nói “ngu trung” ko phải là “trung”.

    • Nếu nói như vậy thì tôi xin nói lại thế này: CS có tội 10 phần thì VNCH cũng có tội 3-4 phần. Chẳng ai không có tội, trừ những người không biết gì, không theo ai, và vì vậy đừng lên án nhau, mất công!

  17. Một đứa trẻ đang chập chững bước những bước đi đầu tiên thì làm sao không
    thể vấp ngã,thậm chí còn làm hỏng đồ đạc nữa là điều dĩ nhiên !
    Thế nhưng thay vì giúp cho đứa trẻ bước đi cho vững thì có người còn đạp cho
    nó nằm xuống luôn ! Như vậy thì lòng nhân hay sự công bình ở đâu ?
    Dù sao,những người còn có tinh thần phục thiện mà hối tiếc như ông Đằng vào
    cuối đời là rất đáng trân trọng và chính ông cũng chưa chắc đã thanh thản như
    có người vì qúa thương ông mà suy diễn ra thế !

  18. Vậy Đào Hiếu thì sao ta ? Hay là cứơp đựơc cái biệt thự tại Sài Gòn mà bây giờ qui ra bao nhiêu tỉ đồng Việt Nam , chưa kể lúc tham gia đánh quả nhà ngừơi dân qua con bài ĐÁNH TƯ SẢN ,CH TẠO CÔNG THƯƠNG NGHIỆP tiền vàng để đâu cho hết ? .Phần thửơng lại quả tốt nhỉ .

  19. “Nhưng không thể vì thế mà chúng ta có thể thóamạ những người trót để mình rơi vào bi kịch. Bởi chính chúng ta cũng đangcòn sống trong bi kịch.”
    Bi kịch này do bọn Đằng ,Mẫm ,ĐHiếu , H.Thọ, Q.Hoa, Trà , Bình, H.Đ.Nguyên , N.Đ.Hưng , T.Lai …Bọn này gián tiếp làm hơn 1 triệu ngừơi phải tha phương cầu thực ,gần 1 triệu ngừơi bỏ mạng trên đừơng tha phương có ai thương xót cho họ? Bọn này chính là tai ương làm cho Việt Nam mất Hoàng Sa về tay Trung Quốc .Bọn chúng biểu tình chống Mỹ vì cho rằng Mỹ đem quân vào MN ,và gián tiếp giúp Trung Quốc chiếm H.Sa thông Qua HĐ Paris .Khi Trung Quốc chiếm H.Sa thì bọn này không biểu tình chống Trung Quốc mà trái lại thừa cơ hội đánh phá MN làm cho Miền Nam không rảnh tay tái chiếm H.Sa .
    Sau 75 bọn chóp bu cp Lâm Thời MNVN còn sang Trung Quốc cảm ơn là sao ?
    Nếu Đ Hiếu còn lương tâm làm ngừơi VN thì đừng xoá còm ,tranh luận với tôi đi ,chứ chỉ biết xoá còm thì hèn quá .
    Lê Hiế Đằng xin lỗi , đám tang ông bị phá như thế là còn may mắn chứ nhiều ngừơi chết vô tội vì đồng bọn của ông còn thê thãm hơn ,xương cốt mồ mả chưa biết ở đâu .

  20. “hoang” là người ủng hộ VNCH hay ngược lại, là “dư luận viên “xê ét”” vậy?
    Dù “hoang” là loại người nào thì tranh luận với “hoang” cũng vô nghĩa, và Đào Hiếu chắc chẳng hơi đâu làm việc đó. Tuy nhiên, nếu “hoang” là người ủng hộ VNCH thì tôi chỉ xin hỏi “hoang” một câu: Nếu VNCH tốt đẹp đến thế thì sao họ lại giết nhau, ví dụ anh em ông Diệm ông Nhu bị giết bởi cánh khác? Trong 2 cánh, cánh ông Diệm và những kẻ giết ông Diệm, ít nhất phải có 1 bọn xấu chứ?
    Tôi nói thế không phải vì tôi theo chế độ hiện nay. Bọn họ cũng thế mà thôi, có khi còn không bằng VNCH. Nhưng cố tình coi VNCH là ưu việt thì cũng vớ vẩn.

    • Công bình mà nói,tôi cho là những ý kiến trên đây của bạn đọc
      Hoang có phần cường điệu và qúa khích nhưng ý kiến của bạn
      đọc Hải xem ra cũng qúa khích không kém !
      Xin bác nên bỏ đi ý tưởng ai ủng hộ dân chủ cho VN.cũng đều là
      người của VNCH.Nếu nói vậy thì hoá ra chỉ có người CS.mới có
      quyền ủng hộ và giuơng ngọn cờ dân chủ mà thôi hay sao ?
      Theo tôi biết,chỉ có người CS.mới huyên hoang cho chế độ CS.là
      “ưu việt” còn phía VNCH.thì không ai ba hoa vớ vẩn như thế !

    • Tôi vừa đọc mấy bài thơ trên blog của vivi099. Rất hay, chan chứa tình cố quốc và đầy cảm xúc! Khâm phục.

  21. Pingback: Lê Hiếu Đằng và bi kịch của một thế hệ | Trinhngoctoan's Blog

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s