Biết đâu một mai

Người chỉ cần để lại một lời
ta đâu lầm lũi cô đơn trên đường về một mai
khi niềm tin yêu gần như vắng vẻ
theo bước đời gập ghềnh theo ngày tháng dần trôi.

Ở cõi này ai không từng ước hẹn
ta đã hơn một lần lỡ dở chuyến về
và người đã bỏ đi không lời từ biệt
dù con tàu đến kỳ vẫn trở lại sân ga
dù ta tự nhủ thôi hãy chờ  chuyến tàu kế tiếp
chờ một mai, biết đâu một mai, rồi một mai đi qua.

Có thể nơi xa xăm  người chợt nhớ đến ta
kẻ lưu lạc khốn khổ quẩn quanh trên trái đất cỗi già
một kẻ gàn lang thang đi tìm lại một khuôn mặt thánh thiện
dù biết rằng vườn địa đàng đâu có thật ở cõi ta bà

Mùa tự trôi và lá hoa tự rụng
ta tự mong ta giữ được tâm hồn lành lặn an nhiên
vì đã thật thà yêu người giữa chập chùng nhớ quên
vì không chừng cuộc chia ly sẽ hội ngộ ở cuối đường sinh diệt
sẽ khô đi giọt nước mắt ưu phiền

Ta tự an ủi ta qua dặm đường cát bụi mù trời
sẽ nhận chân mối sầu trong bóng giọt mồ hôi
sẽ gặp khuôn mặt thánh thiện nơi bến bờ trong đục
dù giờ đây mình  ta mải mê trên nẻo về một mai
vì biết đâu một mai….

Đoàn Thuận


A LADY FROM “R” – novel by Dao Hieu



It was the first time I left the city for the war zone. Before 1975 in South Vietnam there was nothing strange about it, because thousands of young women as I, also had to do so. They fought, were wounded, died, were imprisoned or won back in Ho Chi Minh campaign as my case.

So my story would have nothing worth to say if I hadn’t met that “old man” in the war zone. He was not a normal person. He was a powerful character of the “R”.

“R”, a legendary name, a holy revolutionary land, was both the obsession and the debt of America. But “R” was what? Perhaps it was abbreviated from the word “Rung” (forest). But the forest where I had come was nothing grandiose, nothing mysterious. It was just a wooded area, flat, pristine and quiet.

But there was a very special residence.

It was that old man’s cottage.

As simple as the other cottages, but it was both his Forbidden City and  his Harem. It was located in the middle of a top secret and most important zone which people named it Central Committee R.

And that fifty-year-old man, though not an Emperor but his power covered all. Everybody called him “Prince.”

My presence at that prince’s harem wasn’t a chance but only a disaster. Later on, it would push me to the continuous tragedies that I wouldn’t know how to resist.

Only few people could see prince’s face. He looked like a flickering shadow behind a nylon wall. The forest was pitch-black but in his cottage, the oil lamp still printed his shadow on the wall. He went back and forth. He listened to the radio. He read the reports. He drank tea. And he was waiting for me.

At that moment I was on the edge of the forest. It was twilight, the contact brought me to a guide.

The guide was a cold man, who wore torn khaki trousers and a black “ba ba” shirt with a bandana around his neck. An AK rifle was on his back with its muzzle pointing at the ground. He sat near the water, waiting for me.

“Hello, comrade,”  said I.

He didn’t answer, signaled me to follow him. We walked throught many gardens of mango trees. The path was shining itself in the dark therefore we could go swiftly. At a control post, the guide gave the password and then we crossed a wooden bridge.

Because he was still quiet, I made a noise first.

“You were born here?”, I asked.

“No, I’m from the North”.

“Ah, you’re a bo doi?”

“I’m not an Uncle Ho’s soldiers. My parents emigrated from the North in 1954”.

His answer was so strange that I dared not to ask him anymore. Suddenly, from the main river, a noise came from a large engine. The guide stopped me, listening closely.

“Viet Cong soldiers and officers, listen! You are surrounded! The Army of Viet Nam Cong Hoa will attack and destroy this base! Give up now, or all of you will be killed!”, the sound of loud-speakers was all over the river bank.

Then a helicopter circled many times above our heads. The guide pulled my hand and we ran to an arm post.

“Let her jump down the secret shelter”, he said.

“Ok, there’s the last one. Both of you jump down, quickly”, the guerilla leader said.

The guide helped me jump down then he followed me and covered the shelter. The humid air and the dark strangled me.

“Don’t be shy at this time. Don’t stand near the dirt wall. Close to me please. Then you feel easy to breathe”, he said.

It really was the experience in the war. There was more hope for one man and one woman than two men or two women in the same shelter. Of course the warmth from his back made me more comfortable. There was a noise of some rifles up there. Then I heard a lot of noise of heavy machine-guns from the helicopter. Mango branches broke with many cracks. Many people ran heavily on our heads. Luckily, the tanks couldn’t come here because of the waterway terrain.

There were foot-steps shaking the ground. The guide undid the safety pin of his grenade. “If they discover our shelter, I will open the cover and throw my grenade out and we will run fast to the river, right? Can you swim?”, he whispered to my ears.

But the steps of “bottes de saut” went away. Then the helicopter came in and circled again. The cartridges of M60 stroke down as terribly as the lightning, shaking the cover of the shelter. I shrunk myself.

I didn’t know how long the raid was because the roar of bombs made my nerve system paralysed. When everything turned silent, the guide slightly opened the cover of the shelter and we saw it was dawn.

We set off again. The guide gave me some dry provisions. I looked at him and felt very surprised because he was a gentle and good-looking man.

“What’s your name?”, I asked.

“Tran Vu”, he answered.

“Why you’re so sad?”

“No. Nothing”.

We went across the forest again and again. The forest was bright. And sparse.


After dinner, the writer Duc Hai came to me.

“Well? Will you stay here?”, he asked.

“If people can stay here so I can”, I answered.

“There’s someone who wants to accept ‘open arms policy’. You should be careful”.

“Who?”, I asked.

The writer looked at Tran Vu who was lying on a hammock, smoking a cigarette.

“He looked mysterious”, I said.

Duc Hai gave me a dry smile then he went away. Then Muoi Thao came to me.

“Hi, sis, take this lamp. In the forest you must have three things: a lamp, a radio and a gun”, she said.

“A gun?”

“Yeah, later you will have one”.

“Tran Vu is a writer?”, I asked.

“No, he was a Lieutenant of Saigon army. He graduated from the Da Lat National Military Academy but he hated both the quislings and the Americans therefore he left them. First he eagerly wrote a lot of articles and stories. He had a good style”.

“But why he’s so sad?”

“Because people don’t believe him. They watch him, make him write reports. Mister Duc Hai makes him write his CV many times”.


“I don’t know. He told me that at first he was proud of himself for his own choice. But now he’s in a dilemma. In a depression. In a disappointement. I don’t know why people treat him like that. Of course a normal person follows the revolution is “good”. But an enemy who leaves his side for the revolution is “double good”. Do you agree with me?”

“I’ve just known him”.


The lamp in the house of the Prince was lit first. He sat there, drinking tea. It seemed he was holding a book. In the schedule, I had to meet him at eight pm.

If I entered that room, I would also be a shadow, I thought. People outside would see my shadow printed on a nylon wall. However, when I entered his house, the lamp was moved to the window, and people outside only saw the light area around the lamp.

The Prince sat on a bamboo chair, signaled me to sit opposite to him. He asked me some questions about the youth missions in the city, he especially paid attention to youth officers who were operating in theUnitedBuddhistChurch, but he absolutely didn’t mention to my husband who was in prison of Poulo Condor.

“I’m sorry that you’re revealed. I had one comrade replace you. You’ll operate another mission, more important. Once you come here, let me do everything for you. I consider you as my adopted daughter”, he said.

Then he stood up, gave his hand to me. I shook his hand.

He caressed my hair with his tender fingers. I didn’t object to those. I stood still for a moment then I avoid them and stepped out.

At that time, at the edge of the forest, the writer Duc Hai had a patrol around with his flash-light. He always stopped at a big tree which was four meters far from Tran Vu’s hammock. And listened.

Every night, at this time, Tran Vu listened to BBC but that night what the channel he listened to? Duc Hai came closer but he couldn’t hear anything so he went direct to Tran Vu.

“What the world are you listening to?”, he asked.


“Who understands if you listened to English voice? Who knows if they say bad words about the Party?”

Tran Vu didn’t care to turn around.

“French, not English,” he said.

“French is more complicated”, he said and left.

Passing the house of the Prince, seeing his shadow walking back and forth, Duc Hai quickly turned off his flash-light and stepped into the dark.

I walked toward Tran Vu.

“I want to give you a small gift”, I said.

“You should go to bed. I need to be alone”, he told me.

But I kept on coming to him and threw a box of cigarette to his chest.


 “I suggest comrade Vu submit his radio to the office. Many other comrades don’t have their radios,” Duc Hai said in the meeting.

Tran Vu took off his belt, took his radio out and put them in front of him.

“Do you want to confiscate my lamp and my gun?”, he asked.

“I’ll let you know later,” Duc Hai answered.

After the meeting, Tran Vu sat at a tree behind the kitchen to smoke cigatettes which I gave him the night before. I felt very sorry for him.

“You shouldn’t live alone like that,” I said, came to him.

“I don’t live alone, Thu. I’m isolated. Do you know I come here with all my beautiful heart, with a pride of a fighter? Do you know I graduated from the Da Lat National Military Academy, a great one that could be compared with The United States Military Academy atWest Pointand that means I would be a general in the future? Coming here I just want to be a guerilla but they suspect me. Nothing is more insulted than that”, he said.

Right at that time, there was Duc Hai voice. “Comrade Thu, the Prince wants to meet you” he called me.


That was a night of destiny. I always asked myself later why I yielded to him? He didn’t violate, he wasn’t rude. Just a look. A desirable and powerful look, but I can’t resist it. It was the look of a wolf. It made me excited, I want to escape and to be eaten at the same time.

He said briefly:

“You seem tired. Lie down for a moment.”

Then I lay down, shrank into myself, covered my face with one hand and tried to keep my waistpants with another hand.

For a long time, I’ve still defended myself that I didn’t make a scene because I wanted to protect the prestige of the leader, because it was needed for the revolution. Then, after the April 30th, I met many of his victims and they told me that they also used that classical reason to defend themselves.

Next morning, people heard the news Tran Vu disappeared and rushed out to find him. The writer Duc Hai quickly wrote a report that Tran Vu left for the “open arms policy” ofSaigonregime. But right after that, Tran Vu was found lying by the stream, having a fever. I cooked fish soup for him and took turn with Muoi Thao to take care of him.

Tran Vu was better after some days resting on his bed. Duc Hai returned him his radio.

“People said that you left for the ‘open arms policy’ ” I said after Duc Hai went out.

“Do you believe that?”, he asked me.

“Just a half”, I answered.

 “So, I will tell you an anecdote in the Three Kingdom story, a famous chinese history novel written from 14th century:

After an unsuccessful assasscination, CaoCao ran away. ChenGong followed him. They came to their friend’s house, his name was BaSha. The man invited them to stay and went out to buy alcohol for them.

After that, CaoCao heard the voice of the servants outside, “tie them!”. CaoCao and ChenGong jumped out, killed any person they met. When they went to the kitchen, seeing a tied pig lying on the ground, they understood that they had killed wrong people.

They rode away. On the half-way, meeting BaSha with the alcohol, CaoCao killed him, too. “We’ve just killed wrong people, now why you killed him too?”, ChenGong asked. CaoCao answered: “I’d rather betray people than let people betray me. If I didn’t kill him, he would have reported about us after he came back home. We would be arrested”. ChenGong realised that CaoCao was a very bad man so he left him and followed LuBu. Do you understand the meaning of this story?”

“You want to accept the ‘open-arms’ policy ofSaigon?”, I asked him.

“No. You’re wrong. ChenGong found that CaoCao was a bad man therefore he followed LuBu. I found Americans are bad, therefore I followed Viet Cong. But now I find that Viet Cong are not only very bad but also very faithless. Will I come back to Americans? ChenGong had one way to go, but I have no way. I’m on the impasse. There’s only the death”.

“Hey, Vu! Don’t say that, please. You try to eat some more soup, hm?”, I put my finger on his lips and said.

While taking care of Tran Vu, I found a book of short stories which he had written. I borrowed but he refused.

“What do you read for? They’re just silly stories of a period of illusion”, he said.

“Why illusion?”

“Because there are many flatterers, enviers, cowards around me. But there’s nothing of them in the book”.

“So… this book is a lie?”

“It’s not a lie, but it’s innocent and shallow. You take it outside and burn it, please”.

“Why burn it?”

“If you don’t do it, I will”.

Right in that night, while everyone was sleeping soundly, Tran Vu sat at his familiar tree. He tore his short story book, page by page. Then he burned them. The flame looked so lonely in a corner of the mossy, remote, quiet forest. The flame was bright then died very soon. The dying yellow pages were stopping their lives.

At noon of the next day, Tran Vu met Muoi Thao. “Do you love me?”, he asked her.

“Why you ask me that question?”

“Because I want you to send a letter to my family”.

“Why you don’t ask a contact to do that?”

“They always read my letter. Please help me, because it’s the last letter”.

“What are you talking about?”, Muoi Thao startled.

“I’ll commit suicide”.

“No, you won’t do that. You rave, right?”

She checked Tran Vu’s forehead with her hand, it was very cold. Her hand was trembling.

“Of all my belongings, there are three things usable. I give you my lamp. I give Thu my radio because you already have one”, he continued and held his gun AK47.

“After I kill myself, they will take back my gun. I have only my watch left. Please give it to Hay. He went for a contact mission and hasn’t come back, right? He likes my watch very much,” Tran Vu smiled at the trembling little girl.  

The crow of a jungle fowl was noisy in the hot air. Tran Vu took off his watch and put it along with some things into a bag. He gave it to Muoi Thao then he stood up, went to the stream.

“Brother Vu! I bow you! Don’t do that!”, Muoi Thao shouted.

At that time I was in the infirmary. Hearing the noise, I stepped out. Muoi Thao pulled my hand and I ran after her to the stream. When we came there, Tran Vu was standing on a mound of dirt at the othert side of the tream.

Muoi Thao pulled my hand so hard that I fell into the stream, my body was all wet.

“Brother Vu! I bow you!”, Muoi Thao screamed.

She bursted out crying. Tran Vu undid the safety pin, loaded and cocked his gun.

“No! Don’t! Brother Vu! Please!”, I shouted.

I ran to him but Tran Vu stopped me. “Be where you are or I shoot”, he said coldly.

But both of us  kept on running to him. Then the fires were over the ground in front of us, made us stop.

We knelt down, bowed him and cried a lot.

But Tran Vu was very calm. He knelt down, too, aimed his gun to his throat and pulled the trigger. The noise from the shooting sounded like the dry and cold howl of the forest.

Tran Vu bent forward and fell down.

His gun slipped down the slope.


Those were memories of a woman named Huynh Thi Thu, forty-years old, member of the communist party ofVietnam, director of the Trade Department, married with one son.

She was my intimate when we were students of the former antiwar movements inSouth Vietnam’s cities.

Among the two men that Mme Huynh Thi Thu had met in the base, the Prince, later on, would decide her desnity and “the guide”, although not my friend, but he was my friend’s younger brother. And because that he had left a letter before his suicide, I felt responsible to hand that letter to my friend.

Director Thu asked:

-What was your friend’s former position?

-Captain of theRepublicofVietnamArmy.

Thu took a small box out of her purse. It was a letter which Tran Vu had written before he suicided. The paper was old and yellow but the writings were still clear.

Formerly, in the forest, I had just heard the rumours in the air about Tran Vu’s death because they kept secretly all of information like that and it was forgotten in the cruel war. I didn’t expect Tran Vu was my friend’s younger brother and it seemed this relationship would lead us to many sudden situations.


There was a storm that year. It gave a light scratch on captain Quynh’s palm house. Its poles and rafters were broken, its palm walls were torn, as rough and bristled as chicken feathers. InSaigon, I collected some money and brought it to him. His neighbors also came, helped him to rebuild his house.

That was the house I had just entered.

But there was no one in it. The kitchen was cold. There were some banana trees, some sugar canes and some bushes of Indian taros behind the house. And there was a girl sitting by a pond with a small dog. The dog didn’t bark. It ran to the guest, greeting, waving its tail. But the girl didn’t care for the guest. She was about twenty years old, black and skinny.

She didn’t talk to me so I kept quiet. I sat down to watch her preparing the snails. She cut the bottoms of the snails, took the guts out, threw them into a sin which was almost full.

“Wow, very much. How can you eat them up?”, I asked.

“The ducks eat”.

“People can’t eat them?”

“They can”.

“Where’s your mother?”

“She died”.

“Where’s your father?”

“I don’t know”.

“Where’s mister Quynh?”

“He went playing chess”.

I found this girl was unapproachable so I said with a tender tone:

“Hey, last year this house collapsed because of a storm, I came here once but didn’t see you. Where were you at that time?”

“In Can Tho”.

“What were you doing in Can Tho?”

She didn’t answer. Completely kept silent. Her face was calm. She didn’t look angry but no talk anymore. Until captain Quynh came back. Both of us sat on a divan. The girl lit the fire to make tea in the kitchen.

“Who’s she?”, I asked.

Quynh looked hesitated and said:

“Her name is Truc, she’s Tran Vu’s daughter”

“Oh? Really? But a moment ago, when I asked her where her father was, she answered she didn’t know”.

“In fact, she knew. I told her already but little or nothing about the the death of her father”.

“Today I have more information of Tran Vu”.

Quynh was very happy, but he signaled me to wait. Then he went to the kitchen. When he came in, Truc followed, saluted me puzzledly and sat on the hammock.

I retold the story which Thu had told me about the suicide of Tran Vu.

The noon time was quiet. The girl’s tears dropped down in that silence. I looked at her, she had a black and skinny face but very beautiful. Maybe her mother was as beautiful as she. Maybe the woman feared that her daughter would die in the sea, therefore she sailed alone. And maybe she blent into the endless ocean for a long time.

After the story, Truc treated me very tenderly though she still didn’t talk much.

“I want to go to look for his grave”.

“Maybe I know the place where your father died, but I don’t know where his grave was”.

“How about aunty Thu?”

“Yeah, she could know, but that place must have changed after such a long time. But I think I will take a trip there”.

“I’ll go with you”.

Truc wiped her tears with a flap of her shirt.

Then she put the letter into a pocket.


In the afternoon, Truc asked me to row with her to drive the ducks back home. In the base, I used to row boats, therefore I could help her. The boat ran up the current, slowly and smoothly. Green trees gave a lot of shadows at both sides of the river and white storks perched on the tops of the trees.

Truc rowed pass the ducks, then she stopped, raised a pole in width. The ducks “quack quack”, floating white on the river face. Truc stood on her boat, drove the ducks home with that pole. I rowed the boat. The ducks were swimming with the water-hyacinth. The sunlight faded on thin, rippled, silent waves.

“Will You leave the ducks forSaigon?”, I asked.

“I want to look for my future”, she said. “Because I couldn’t find the future in this Vi Thuy remote village.”


That night I asked captain Quynh:

-If you couldn’t find the future here, why don’t you return your home town?

-Because of a blood debt.

-Blood debt for a guy not-to-hurt-a-fly like you?

-Strictly speaking it’s because of a fight. Viet Cong knew well my name from that fight. A famous cruel “make a sortie.”

-I have never heard say about it.

-Because at that time you were in the Central Committee R while that fight took place in Binh Dinh province. I was surrounded by your comrades at just the New Year’s Eve. They comprised a full strength company, while my company comprised only me, one sergeant who keep our weapon warehouse and nine soldiers. Could you believe it? A company had only eleven people. The others came back home to celebrate Tet holidays without permission.

We turned on the headlight and saw a lot of VC equipped with B 40, AK 47. My soldiers were trembling.

“Captain, we must die all”, one soldier cried.

I wasn’t better than he. I thought, damn, why I was in such situation. Maybe some of VC surrounding out there were my classmates. Who put me in this life-and-death-struggle?

But I didn’t have time for those question like that. Gun fired. The sound of AK 47 was so terrible. It was hard, dry and cold. Sand bags flew about. B 40 covered the top of the shelters with fire.   

I called the sergeant who keep our weapon warehouse.

“Well? Captain!”, he asked.

“You call all of nine soldiers to come here”.

“There’re only seven left”.

I gave order. Damn, I had no way but a cruel order. “Bring here all the casks of grenade. One for each of you. Drop your guns. We “play” with grenades. I was at first. Sergeant Trong was at the end. Seven of you were in the middle. Four meters for each distance. Throw grenades to the both sides. Make a sortie”.

We ran forward like wild animals. The roar of grenades and the smell of gun powder made our blood boil. No fear of death. I threw grenades, running in the fire and the smoke. The ground shook. The sound of grenades exploded plus the terrible roar of claymore which had been trapped at the defended fence. The scream was drowned by the sound of killing mines. The sound of AK 47 faded. Then a B 40 exploded, made sergeant Trong fly up as a torn cloth. I didn’t understand why I was still alive. Trong was dead. Only three of seven soldiers left. With me was four. A company of VC was deleted. The bodies of both sides lying down everywhere. It was dawn when four of us tried to come to the safe base.  I was so tired that I didn’t know whether I got wounded. We all lay on the dry and hard ground with a lot of pieces of laterite.

All of us bursted out crying.

Quynh went crazy, he threw his glass into the river, and emptied the bottle at a gulp.

“It was the most terrible battle in my life. And it also was the most impressive and famous battle of the Division 22. Of course, the name of captain Quynh was well-known. Because of that, I had to leave my native place”.


Every afternoon, at five p.m, I uasually went to Quynh Vi’s school to pick her up.

“Grandpa, today I meet a very cute boy”, she told me.

“How cute?”

“He’s very handsome. His eyes are nice, his nose is nice, too. The way he talks is lovely. I’ve never seen the most perfect boy like him”.

Could you believe those words were from a twelve-year-old little girl of grade seven? Who was she like that she was keen on boys at the early age? Maybe she was like her mother? But the such romance at the early age must be from my gene!

“He’s your classmate, right?”, I holded back a smile, asked her.

“No. I met him at the swimming pool”.

“Why did you come there?”

“Because Mr. Prewitt took us to the swimming pool”.

“Does he swim well?”

“Yeah, very well. Only two of us can swim non-stop three rounds of the pool”.

Sunday morning, I took her to the swimming pool to see ‘the cute boy’.”

He was a boy with white skin, round face and red lips like a girl’s. He wasn’t special therefore I let them swim with each other.

That day Mr. Prewitt wasn’t there but I saw Miss Rosemary and a Philippino teacher named Marlon.

Seeing me with Quynh Vi, both of the teachers came to make friends with me.

“How’s Quynh Vi’s study?”, I asked.

“Fantastic! You have a wonderful grand-daughter. Her English is good”.

In fact, I should call her “son and daughter” because they were younger than Quynh Vi’s father. But I still considered them as my friends.

One day, Marlon calls me. “Uncle, please help us”, he said.

They were a group of four, Philippinos, they wanted to rent an apartment in a residential area near their school, but they couldn’t communicate with a Vietnamese hostess, and they didn’t know what the contract was about.

I helped them rented that apartment and then I had two more friends.

Since that day, my grand-daughter and I usually frequented with the young teachers. After moving in, they had a small party. Little Quynh Vi talked as a bird, joked with her teachers as friends. I drank wine with Marlon, the oldest teacher.

“You all graduated from universities, why you didn’t work inManila? I asked.

“We could’nt find good jobs there, uncle. Many Philippino people are jobless.”

“What do you think aboutVietnam?

“A stable society.”

“The fact thatViet Namis a society which is ruining in the stability.”

Marlon bursted into laughter, enjoying my description.

“My country is the same. The society is all unfair, poor and backward. The corruption is spread far and wide. To the people who still believe that followingUSAis the smart choice, Phillipines is the answer”.

“But, at least, you have newspaper in opposition, you have the right to demonstrate, you have freedom to create there. InViet Nam, absolutely no. The government considers this country as their own asset. They will do what they want to do”.


I looked around. Quynh Vi and the boy were playing with the sand. The white sand had been brought from Nha Trang to make this small swimming pool natural. Two children were building the mountains and the caves.

Here, I saw a different little Quynh Vi, more active and modern.

Later, at home, once I went pass her room, hearing she was talking with someone cheerfully. It seemed they were arguing, discussing, teasing each other. I entered the room. But I saw only little Quynh Vi and the TV with Teen Titans program. She didn’t watch TV as an audience. She had joined the games, discussed with characters in the films, given questions and answers the questions so passionately that she didn’t know when I came in her room.

One day, on the way home from school, little Quynh Vi talked to me.

“Grand-pa, does a snail have teeth?”, she asked.

“Maybe no. It has only a soft tongue to move”, I answered.

“It’s not right. A snail has teeth. I watch it on Discovery Channel. They say that there are thorns along both sides of a snail’s tongue. Thorns are teeth. To catch the insects on the way it moves”.

On the motorbike, she sat behind me, touched my head top with her fingers.

“Your hair falls down a lot, grand-pa. You’re going to be bald”.

“It’s the old age, honey”.

“Old age? Why?”

“Because the nature is dim-witted”

 “Is the nature less intelligent?”

“Yeah, the nature is less intelligent. It doesn’t know the human-beings are fifferent from plants and animals. The human-beings can change the world and create the world. The human-beings know about the life and the death. Why the nature gives the same rules to the human-beings, the plants and the animal? Why human-beings must die?”

I felt a strange silence behind me. It lasted very long. Like something had just stopped. I stopped my motorbike, turned around and saw two drops of tear on her cheeks.

“Why do you cry?”, I asked.

“Someday I will die, won’t I?”

The twelve-year-old girl’s question shooted my heart as a sudden arrow. I saw the shadow of time prowling on the top of the trees like the grey fog made me scare. I parked my motorbike, carried her and hug her.

She bursted out crying.


That compaign was like a storm regardless of obstacles, hills, mountains, forests or abysses. It ran down the plains from the mountain peaks, overflowed to the sea, stirred it with the destructive circles, made it stagger, muddy and bubble up with waves. It pushed the storm from the highlands to the cities, brought the vehicles and artilleries, dirt and stones, animals and cadavers with it.

Thu saw herself blent into that huge campaign. A cloth cap, a pair of “rau” sandals, black “ba ba” and a gun fastened at the belt. All Thu had to do was catching up with that campaign regardless day or night and she was breathless, let alone fighting. She just kept on crossing the forests, passing the clear moors, the deserted kaingins. Just saw the endless vehicles and artilleries. Just heard the non-stop noise of the engines. All days. All nights.

In the evening, Thu’s group had to stop because they didn’t have any means to cross the river. The soldiers gave them a tip: pasted their personal piece of nylon with  American-made anti-mosquitoes spray, blew it to make it a buoy, then they could cross the river, came back to Can Tho.

The storm was in the center of Tay Do but its advancing impetus was very strong, created the whirls, created the stir. At night, the robbers appeared on the streets. “Bo doi” and guerillas were ordered to shoot them. There was a sound of AK every other hours. They solved the situation fast and determinedly. The un-named bodies. The situation was stable very fast.

Thu took over Can Tho city, became the secret secretary of the Youth Union. Muoi Dat, Thu’s husband, came back home from Poulo Condor.

Muoi Dat couldn’t recover himself after the harsh and difficult time in prison. The life of his family was poor and gloomy. 

Thu was stuck in Can Tho for three years. Took care of the patient. Work came and bogged down. All were nonessentials. Movements after movements. Shouted the mottos. Learned political lessons. Exhauted. Hopeless and she wanted to change her life.

That desire was as hot as fire. It burned smoulderingly but as fierce as the sexual one which was tearing her body, seducing the young woman to the Prince.

The fire burned again, brightened up again in the first meeting. The meetings after that recovered the wild animals, woke up the emotional areas, pushed the young woman to the ocean of passion.

But it seemed there was some evil power incited her, led her to him.

She felt herself was so near the power than ever before. In the past, when she made love with him in a small room with palm walls in the forest, she was very near him, but the feelings of power was very far away, drowned by the solemn of the royal, by the secret of the history. It made her scared.

But now, when she entered the big villa, she didn’t feel the shock of the royal, but the smell of the power. 

There was only some steps between her and the power. And when she sat down on the stately arm-chair in the large living-room, the power was under her two feet, inside the body of a tiger showing its tusks and its claws which was weaved skilfully on a Persian carpet.

There was the portrait of king Ham Nghi next to the portrait of “old” Ho on the wall opposite.

And when the Prince came out she really thought she was the owner of this house.

Some minutes ago, the power was within a reach, but now it was between her two legs. She kept it between her thighs. Then she bit it with her beautiful teeth. And finally, the power ran inside her body. She took it, kept it and owned it.

In the base, he had told her to take Lyndiol per month for not to be pregnant. Today he didn’t say anything. She hadn’t made sex for years therefore now she did that so passionately that the Prince must be surprised.

However, after that time, he forced her to take medicine. Thu humored him. Be patient. Ambushes. Until she was promoted to become the director of the Trade Department of Ho Chi Minh city and got a luxury villa, she decided not to take medicine any more.

When the foetus was four months old, she broke the news to the Prince. He was shocked. Amazed. He threw an ash tray to the wall broken into pieces.

“Why don’t you take medicine?”

“Why I must take medicine? We aren’t in the forest any more”.

“But I’m the Prince, I have a family, my wife, my children. You want to destroy my future?”

Thu kicked the bottle of wine to the corner of the room.

“It’s your problem. My adopted father. Don’t do if you’re scared. You could do that in such the terrible and devastating war. Now you’re scared?”

The Prince didn’t know what to say, then he stepped to the garden.

Thu took her purse. Her driver was waiting for her at the gate.

“You have enough stuff to arrange the problem, don’t you, honey?”, she whispered to his ears.


There were two people in the room: a lady was sleeping and an old Viet Cong was looking at his wife sleeping. During many years in Poulo Condor he had a habit sitting, holding his knees, staring at the space in front of him like that. Two feet was chained, clothes was torn, naked in the hot season, two knees raised high on which he put his chin, chin bones touched knee-caps, dry and loose.

The prisoners sat and stared at the cracks on the rough, dirty, ciment ground. In those cracks there formerly had been some scorpions, cockroaches or earthworm, they all now were extinct, they had been in the stomaches of the prisons of the past generations. Now there were only bed-bugs. They still existed because they had bad smell. Such a bad smell that hungry people couldn’t eat them. So, they survived. And multiplied. From the dirt, they grew as grass, sucked human blood to live. They had sucked blood of many generation of prisoners and they had been chased for many years but their enemies were men with chains, men with sickness, exhausted, they were not strong enough to look for them in the cracks on the walls and even in the chains, the stocks.

The prisoners sat and stared at the time went by as heavily and slowly as the immortal snail, silent, quiet, moving in indifference, in stupidity.

Sometimes they thought that they saw the time, visible, specific, as a weird shadow dragged its feet in front of them. The prisoners stared at the time, at the illusion and at its death. They stared at the hopelessness. And they thought they lost themselves.

The “old” Viet Cong of Poulo Condor prison still sat, holding his knees, the ankles had a lot of scars though the iron stocks disappeared. In front of him were the strange designs of the carpet. In front of him was a bottle of golden cognac – not the bugs any more. In front of him was a beautiful, sleeping woman.

He wanted to wake her up for many times but all he could do was some clumsy, confused, embarrassed actions. He thought he just bothered that woman, like an prehistoric man beat two fire stones but he couldn’t make the fire. The woman observeed his clumsiness and smiled. But after that she didn’t smile, but yawned. And sometimes she closed her eyes, lay in bed still, waited for his surrender.

The loser returned to the position holding his knees, looking for the bugs in the rotten wooden stocks in the past.

A bottle of cognac was in front of him. Muoi Dat had been sitting like that for many nights, for many years to look at his wife sleeping. Then there were some nights no one sleeping there. He still sat and stared at the cold empty place. Sometimes he cried, sometimes he roared, he howled as a wolf. His howl echoed to the walls, sounded furious around four walls like the wild animals. Then he dropped himself down in drunkenness. He lay on a carpet, as flat as a thin paper.

In the drunkenness, he saw his wife beautiful, graceful, luxury and haughty. He crawled to the bed side, took her hand, on which he kissed and put some tear drops. His boby shook and suddenly he found the strange happiness happened for some moments.

“I bow you. Don’t leave me please. I respect your private life, don’t leave this house please”.

He kept kissing her as a slave. Then suddenly he felt something abnormal beneath her breasts. He put his hand on her belly. It was warm and tense. And round. Muoi Dat dropped down the bed and bursted out crying as a baby. Thu sat up. Muoi Dat put his face on her two thighs. She bent down, embraced her husband’s thin back and she cried, too.

But Thu’s belly was getting bigger regardless their cries.

“Whose is it?”, Muoi Dat asked.

A simple question. But no answer.


Above was everything I know from what Thu told me and what I heard the rumours.

“Once I want to divorce, but my husband, Muoi Dat, is afraid of losing me. He takes good care of baby Huy because he thinks that if he keep Huy, he can keep me. After sixteen years, Huy still thinks that my husband Muoi Dat is his real father. He loves him very much”.


“But do you think that some day Huy will know the truth, he will be disappointed and he will turn bad?”, she asked.

I hadn’t answered the question yet because I was standing at the intersection of the pre-war generation and the post-war generation.

I took notes and waited.

Huy, Truc and Quynh Vi were three in millions of children of the next generation. I loved them. I could die for their living. I could wither for their freshness. And then a little hope rose inside my heart. But I was still afraid. I stood in a quiet corner of the life, observed the young around me and was terrified because of their rudeness, emotionlessness and selfishness.

How would I imagine about the next generation, the generation of three children whom I was observing?


The fourth child in the “character” list of this story was the son of the Prince and his private doctor when they were still in the forest.

After the unification day, the doctor came back her hometown, got married and sent the baby to her mother. When the boy was sixteen, his grandmother died, he didn’t have anyone to live with.

Ba Tran, a friend of mine and captain Quynh’s, was a vice-minister of the Revolutionary Government of South Viet Nam, had wounded in the campaign Ho Chi Minh 1975 so seriously that he couldn’t get married, hearing that the Prince had a bastard living homelessly in Long An so he connected the Prince, and soon after that, a tall, big, handsome young man was taken to him.

His name was Minh.

Ba Tran’s spine was wounded and that caused much difficulty in his  daily activities, such as: moving, writing, not including the sudden fits of convulsion and he had to stay in the hospital for a long time.

I met captain Quynh at the hospital gate. He took Truc with him.

“Hi, uncle”.

“Yeah. Today you wear nice clothes, you’re pretty”.

When we entered the hospital room, Ba Tran still lay in bed because he couldn’t rise himself. A middle-aged woman and a young man stood up and said hello to us. That was Minh.

The woman and Minh seemed concerned to Truc. Outside, three of them hung around in the corridor of the hospital, made noise with talking and laughing. Soon after that, three of them disappeared.

Inside the room, there were three of us left.

“Surprise! said Ba Tran, Why Yankee didn’t take you away with H.O program?”

“WhenSaigonwas occupied, as a captain, I thought I would be put into the concentration camp for ten years. But two weeks later, an VC officer came there and I was released on bail. He was my wife’s uncle, had just been sent to be a secret secretary of the village. I thought it was a luck, but after that it was an unluck. All of my classmates who were the army officers like me had gone toUSAwith H.O program, only I was rejected by them”.


“Because they accepted the ones who stayed in the camp for three years and longer. I stayed there for only two weeks, therefore I had to plow in ten years.”


Quynh asked:

“What about your bastard?

 “He’s just graduated from the university. His English is very good. He usually translates the documents for his company”.

Minh worked for a big real estate company in the city. I didn’t like the way the companies like that do business, in fact, it was just a machinery that linked together with the government and foreign companies to force poor people selling their lands, their fields with very cheap price, after that, it used the label “project” to enrich themselves.

Since Ba Tran was a student, he wasn’t hot-headed to enrich, but when he joined the machinery, he couldn’t resist it. He operated the company and considered it a legal service and made a lot of money. Finally, he became a boss who impulsed the machinery to work maximumly.

Then one day, he didn’t know when has he become a kind of “super landowner”.

He made money as a machine, although he really didn’t know what to use money for. No wife, no children, no brothers, he had only an old mother. And now he had an adopted son.

Quynh and I didn’t care about his company. We just recalled the stories in the past, the memories at highschool… Tran talked a lot with inspiration.


At that moment, at the hospital gate Minh asked Truc:

“Where do you want to go?”,


“Buy clothes?”

“My clothes is okie”.

“Buy shoes?”

“Who wears shoes to go to the field?”

“But you said you want to live inSaigon?”

“Yeah, play it by ears”.

“So, what do you want to buy?”


Minh cried:

“Oh! I know you want to buy a flying bubble, right?”


The young man left.

“Hey, you leave me alone? I’ll lose my way”.

“I bring my car here”.

Soon after that, Minh came with his Camry, he opened a car door.

“Get in!”.

“I don’t like”.

“Oh my God! You can’t be snobbish! Hop in the car, now!”

“I’ll vomit on this car”.

Minh stood motionless in thirty seconds. He was surprised why he wasn’t angry. But he liked this crazy girl very much.

“Follow me”, he said.

Truc followed him. They went to a red light, crossed the street, came into a clothes shop.

“What for?”, Truc asked.

Minh looked at her in a dramatic way.

“I’ll buy you a luxury dress, a pair of crystal shoes. After that, you attend the beauty contest,” Minh teased her.

“Why you said you took me to buy a bubble?”

“Ok, but we buy these things first”.

But Truc didn’t move an inch.

“Right. You wait here, I’ll buy some razors”.

Then he came near the saleslady. “Hey, sis, tell me the size of clothes and shoes of that girl”, he whispered to her ears.

“Trousers size 27. Shirts size M. Shoes size 40.”

Then both of them chose clothes and shoes for Truc. Twenty minutes later, there was a shopping bag on Minh’s hand.

“What do you buy a great number of razors for?”, Truc asked.

“To save it”.

“How long do you use all of them?”

“One thousand years”.

“You look courteous but you’re a good liar”.

“Now I’m better. I used to be as crazy as you before”.

Truc left right away.

“Where do you go?”

“You say I’m crazy. I don’t want to stay with you any more”.

“Sorry. Sorry. Let’s come back”.


 “Do you know who that girl is?”, when Minh and Truc entered the hospital room, Quynh pointed at Truc and asked Ba Tran.

“Whose daughter?”, Ba Tran smiled.

“Tran Vu’s daughter”.

“Tran Vu… Ah, the journalist at R…”

“Yeah”, Quynh said. “Tran Vu is my younger brother”.

Ba Tran signaled the girl to come near his bed. Truc looked confused.

“Do you buy anything for her?”, Ba Tran asked Minh.

“It’s not your concern. Give her a job”, Minh answered.

Truc hesitatedly sat down at one side of the bed.

“You want to go toSaigon?”, Tran asked.

“Yeah. But I studied very badly”.


Captain Quynh’s future was like a fish hiding itself in the ocean. How was its figure? How was its size? He couldn’t know. Once he tried to drop the line and got only a rag. In this time, somebody gave him a little bait and invited him to go fishing again. But the fish was still in the ocean.

Captain Quynh imagined a rather vague future. It was very far in theUnited States of Americaand nothing attractive, but certainly it would be different from this miserable village.

Truc’s future was closer. It was some hours enough on the passenger car to see the city light, the crowded streets.

However, these two kinds of future were in the hands of the others. Truc would be depended on director Minh and captain Quynh would look for the chance at theUSConsulat General.

But captain Quynh would have very few hope. This time, the interviewers let him write whatever he couldn’t write in the forms. He expected the scars on his body which he had formerly got from the battle “make a sortie”. He expected of the special missions in which he had been dropped down the middle of the dense forest of interzone 5 in summer 1972. Absolutely the Americans still saveed his name in the list of those teams.

Quynh still remembered some English, he can directly answered the questions.


I took Quynh to the US Consulate General.

While waiting, I called up Ba Tran.

“I’ll take Truc to your place, right?”

“Take her to the company. Meet my son, Minh. I told him to arrange to meet her. He will make a decision”.

So I took Truc to Minh’s office. He met us there and said that he will help her. I asked the girl:

“You stay here and talk with the director, ok? I must go to meet uncle Quynh.”

She didn’t seem afraid. She smiled, pulled her thick, sun-burned hair to one side of her shoulder, she looked very pretty.

I went to the US Consulate and waited for Quynh. Ten minutes later, Quynh showed up.

“How’s the interview?”, I asked.

“No interview. I don’t have enough conditions to have an interview”.

“Because of the two-weeks-capture again?”.

Quynh nodded his head.

“Why you don’t show them your scars?”, I asked him.

“I didn’t meet any Americans. I only met a Vietnamese employee. If I showed her some scars on my thigh, surely she would shout at me”.

I told Quynh to come with me to Truc’s place but he refused. “Let them alone. We go drinking something. I’m sad”, he said.


 “You dyed your hair?”, director Minh asked Truc.

“My hair is yellow naturally”.

“You aren’t an Amerasian”.

“I harvested rice on the field. My hair is sun-burned”.

“What grade are you?”

“Seventh grade”.

“Do you know English?”


“You’re twenty years old why just grade seven?”

“I’m lazy”.

“If you’re lazy, who will give you a job?”

“You don’t give me a job? that’s ok. I come back home”.

Then Truc turned away.

Minh whistled. “Hey, baby!”, he called.

Truc turned her head round and putted it up.

“You call me by whistling? I’m not a dog”.

“I’m sorry. I’m just kidding. I like you very much. But I don’t know what you can do if I give you a job. You don’t know English. You don’t know computer. Your educational level is grade seven. What do you think you can do?”

“Make tea for the guests. Clean the floors. Or you want me to clean up the restroom?”

“Become a model”.

“Hey, don’t  tease me. But I think I can recover the debt for you. I’m very cruel”.

“How cruel?”

“In my village, my friends always call me ‘hit girl’.”

Director Minh sat down opposite the girl. Looked at her carefully.

“You still keep the clothes and shoes that I bought for you?”

“No. I let them float on the river”.


“The flood”.

Minh said:

“Ok. That’s ok. Today is Thursday. Next week you’ll start your work”.

“What will I do?”



His name was Akinari, a wordly-wise guy. He came toViet Namwith many profits: his salary was ten thousand dollars per month, a chief of a representative office of Yashimo company inHo Chi Minh city. He was forty years old, had a family but they were very far from him, and his wife wouldn’t know if he painted all the city red, but if she knew, what could she do?

At eight a.m, he came to his office, his breath still had the smell of wine. One employee served him a cup of hot, white coffee. He drank it for breakfast. He worked, dozing off. His face was on the table, his two legs opened wide. Sometimes he forgot zipping up.

There was a refrigerator behind him. At noon, he let his employees have break time for lunch, he opened the refrigerator, took out a bag of raw squid in slices, a bag of chillies that were as big as fingers. And a bowl of chinese sauce. He ate raw squid, with chinese sauce, and chewed chillies like carrots.

That was his lunch.

Night time was the time that the devils inside his body loosed out. The devil of hunger took him to a luxury restaurant. He ordered a beef-steak, two legs of roasted chicken with a dish of salad. Usually, the price of his dinner was one hundred dollars. The devil of hunger stood beside him, put his long tongue out to its chest, its saliva dropped, but then it became some smoke before touching the floor. Akinari saved it some bread crust and some pieces of steak but the devil of hunger’s throat was as small as a draw although its mouth was big and its tongue was long therefore it couldn’t swallow anything except its saliva. And it has been devil of hunger for thousand years.

After dinner, the devil of hunger disappeared. The devil of lust appeared. It had green color, very skinny, but its dick was as big as a gourd and red. It led Akinari to a bar. Once he was in the bar, the devil became invisible, and Akinari walked with a bently way because the devil pasted its dick into the place between Akimari’s two thighs.

Akinari paid money very gererously therefore when he appeared, four girls with underwear ran to him and surrounded him.

Akinari knelt down. Four bushes of black hair, as bristled as barbed wire, ambushed him from four sides. He opened his mouth wide, his whiskers also bristled. He turned his body around, greeted them from the East, the West, the South, the North.

That was the madly violent and passionate surround which he faced up to every night.

His “tool” touched the floor and tensed as a bubble. He said something in Japanese that no one could understand but the girls could.

“It’s going to blow! It’s going to blow! Blow!”

Four girls pulled him up and pushed him to the very dark corner. He drank brandy as water. Drank and made love with four girls at the same time.

When he fell down, they pulled him to a room with a matress. As uasual, he didn’t bring his wallet, he had four hundred dollars in his pocket. And the hyenas took it away in a blink.

It was called: a day of Akinari.


Next day, in the join conference, Akinari, a representative of Yashimo company was the tallest, Nam Trung, a representative of the local government was the fattest, and Minh, a director of Dai Hung real-estate company was the youngest.

In the morning, these officials didn’t meet in the room, they altogether went out to the scenery.

The land was twenty hectares wide included a lake,  a football ground of the ward and many houses of the farmers.

Three hundred million dollars. It was the price for all the constructional entries of the project “the highway” which they were talking about. It was the road section that ran through a complicated terrain included rice fields, fish ponds, houses of residents and a water-coconut forest.

“I repeat: the price to compensate for releasing is one hundred thousand VND per meter square of land. If you pay them higher, you use your own money”, Akinari said.

“Don’t worry. There’re about twenty houses of residents. We will deal with them very fast”, Nam Trung said.

“In fact, this constructional site was small but very complicated. Only the compensation for releasing was very difficult for us. The price of one hundred thousand VND for one meter square of land that you confirm makes evrything hard. Do you see the cottage in the middle of the field?”, Minh said.

“What’s it?”, Akinari asked.

“It’s like a thorn in our eyes. It’s the only one resident who doesn’t agree to move. Doesn’t agree to take the money of compensation”, then Minh waved at an employee who stood idlely near him. “Truc, dear! You ask Tai to come here”.

Later, Truc took Tai to him.

“How do you deal with that old man?”, Minh asked.

“Sir, he wants to meet you. He doesn’t want to talk with me”.

“Why you don’t use your force to push him out of his house?”

“He’s in malaria. He’s trembling”.

“That’s good. Call the ambulance. Throw him on the stretcher. Take him to the hospital. No sooner the ambulance runs, you call for the tractor and it will pull up his house then throw it into the lake. That’s all. You get it?”

“Yes, I get it”.

“Then do it!”.

Director Minh gave order, he turned back and found Akinari and Truc disappeared.

At that time, both of them were looking at water-lilies at the lake-side. Minh came near them.

“What are you talking with him?”, he asked Truc.

“I don’t know Japanese so I don’t talk”.

“Back to your work”.

Truc politely said good bye to two men.

“You have a pretty girl. You give her to me”, Akinari said.

“No, I can’t. She’s very cruel”, Minh answered.


After Akinari left, Minh went straight to the palm tent because he heard the noise, the argument and maybe the fight.

The old man was lying on his bed. Some policemen and employees of Dai Hung company stood around it. Minh went to the scene.

“Why I don’t see the ambulance? What have you all done recently?”, he shouted.

“Sir, it’s muddy here, the ambulance can’t come in”.

“Why don’t you bring the stretcher here? Come on. Now”, Minh said, kicking on the rear.

Two employees got out of the house. Minh came near the old man, checked his forehead, he felt it was very hot.

“Uncle, you should obey the order of the government. This is for the community. The government will turn this muddy field into a modern civilized city zone. It’s a very good thing to do. Why you object to it?”, Minh said.

“I don’t object to anything. But the price of compensation is so low that I can’t find other place to live”.

“I think the price of compensation is suitable. We calculate very carefully and detailedly. It’s emotinal and logical. You have a field with one thousand meters square in water, in mud. The government compensates you one hundred thousand VN dong for one meter square and that’s right. Totally you have one hundred million VN dong. You go to the suburb, build a house. Wonderful. What else do you want?”

“But where do I plow? All my children work and study in the city, now how can I make them go back to the countryside, living alone? How can I?”

“Then you will receive a floor with eighty meters square. Ok?”.

“I have a piece of land with one thousand meters square, you exchange it with a floor with eighty meters square. Why are you so clever?”, the old man smiled with his distorted mouth.

“Fuck you”, Minh spitted. “I don’t talk with this fucking old man. Give me the stretcher”.

“Yes, sir”.


One had a rod, one had a knife

The ruffians came in as boiling water.

Two strong employees came to him, one grasped his shoulders, one held his angkles, lifted him up, threw to the stretcher.

“Help me! People! Robbers!”, the old man shouted loud.

Then he took off his boxers, not to show his dick (because it was black and shrink as a worm) but to take out his weapon he hid there.

He attacked so suddenly that Minh couldn’t avoid it. The director was hit “sinh tu phu” (death talisman) at the middle of his face. It wasn’t as clear as the vaccin of the monk Hu Truc, it was dark yellow, both fishy and sour. The employees stood around the director were hit that quality cat’s urine, too, they opened their mouth to vomit. All of them ran away.

The old man clapped his hands, laughed pleasurably. He threw his boxers, nakedly ran out of his house.

“Where are the journalists? Take pictures! Make a film! They rob my land! They rob my boxers!”, he shouted.

But everyone already left.


 “What have you done?”, Ba Tran talked to Minh on the cellphone.

“I just worked on the compulsory measures of the government”, Minh answered. 

“What compulsory measures? You robbed them”.

“When you were still a director, you also did the compulsory…”

“But I didn’t arrest people violently like you”.

“Violently or not violently, it’s just… If we don’t act very fast, other companies will take it over. Then they will be robbed by whoever. You know that. You just pretend to be an ethical person”.


At that time, director Minh was having lunch with Truc in a restaurant.

“You see? When you still lived in Vi Thuy village, you wore shabby clothes, you ate rice on a wooden bed, there were only a pan of salty fish and a plate of boiled vegetables. Now you eat a lot of delicious food, your life changed, right?”, Minh said.   

“Only the cover changed.. One pair of jeans, a few pull-overs. I still take a bus. No cell-phone. Sometimes I have a meal with you (due to the relationship), besides that I eat cheap rice and instant noodle”, Truc said.

Minh took a sip of wine.

“Truc, dear, what did the Japanese do to you that day?”, he asked.

“He’s the most flirtatious man I’ve ever seen. He kept close to me, touched my shoulders, caressed my butt”.     

“Why did you follow him to the lake side?”       

“I thought he was a good man. But why do you ask me?”     

“I’m angry”.

“Why are you angry?”

“Because I love you”.

Minh held Truc’s wrist, very tightly.

“Hey, what are you doing in public?”, said Truc.

Minh let her wrist out. He drank wine again.

“What do you think if we go to a quiet place? I want to talk to you about something”.

“Which place?”

“In a hotel, for example?”

“You can go by yourself”.


Finally, both of them went to a coffee shop.

“Tell me what you want to tell”.

“Your hair is very nice”.

“Come on, stop!”

“You have your wild beauty”.

“Hey, don’t sing the trite song.

“Your body is very slim”.

“Do I look like the addicted?”

“You look like a model”.

“The way those bitches walk is terrible”.

“You disparage the model?”

“Yeah, diaparage”.

Minh felt bored with the dilly-dally way of the conversation. Both of them came back the company.


The house was so large that Huy’s coming back didn’t give a mess to the daily quiet air. He went upstairs and saw the door of his father’s room was open.

It was 9 AM.

“Hi, dad, today you don’t go to work?”

“I’m tired.”

Muoi Dat lay in bed, his arms were along both sides of the body. Huy sat down next to him, checked his forehead. He didn’t have a fever.

“What can I do for you?”


“What’s happening between you and Mom?”

“I was insulted.”

“But who insulted you?”

“What for if you know it?”

“I mayn’t? Why?”

“Because he’s the prince. Have you ever heard about him?”

“No. But who is he?”

“Nobody knew him but everybody scared him. Hearing his name, people had to close their eyes, driving away the savage scenes of public denunciation, torture, and alive burials that took place during the “Land Reform” period.

“What about the “Land Reform period”?

“That was a movement directed by  the Communist Party in 1953-1956 to confiscate land of “landlords” for “poor peasants”. But inViet Namthere wasn’t landlord, therefore that movement was really a large savage and cruel revenge between the individuals.”

And in the same time took place the case of Nhan Van Giai Pham.”

“What is Nhan Van Giai Pham?”

“In that period you have not yet been born. That was the democracy and liberty movement of the writers and intellects ofVietnambegun on the first days of year 1955 and was extinguished on June 1958. It’s him – the prince – who has pushed the writers and intellects ofNorth Vietnamin the terrible exiles that you cannot imagine.

Hearing his name, intellectuals lowered their heads, looking at the ground like castrated dogs thrown in the middle of the faithful servants who shouted at them, insulted them, robbed their rice-coupons, let them go hungry, made them plow fields and betray their friends, and forced them to sell their honor and pens for a bowl of rice.

Huy drank two cups of cold water at the same time, said:

“I have never heard anything like this. It’s very horrible!”

“OK. By the way, I’ll tell you about Mau Than campaign.”

“Oh, maybe I have heard saying about that campaign. It took place in 1968. Didn’t it?”

“Yes, everybody called it “General Offensive and Uprising Campaign” in 1968. You know, it’s me and my friends cried for our comrades who died in that fights, and in the raid campaigns toCambodia. A retired general told me that the number of high-ranking officers who died in both campaigns outnumbers those who died in the anti-American war.  

Everything began from his craziness. He came up with the two big operations because he wanted to be “more talented than Mister Giap, more famous than Uncle Ho”. Because of his plan, millions of people were killed, hundreds and thousands of families were torn apart, and every village and town was destroyed due to his failed strategy. 

People said that he belonged to the Royal Nguyen dynasty. Due to that legend, everybody  in the forest called him “the Prince”.

Even Uncle Ho was afraid of that damned “prince”. In 1960, when Uncle Ho was seventy years old, he locked him in a pagoda which had a code K5 in the upper ofNorthVietnam, secret agents guarded the pagoda all days all nights.”

“But after all, what did he do to you?”

“Come on, you shouldn’t know too much. I’m tired and I want to take a rest.”


Huy couldn’t sleep because of what his father told him in the morning. It was 2 AM. The city was quiet. He drank a glass of water then went out of the room, stood at the balcony. In front of him was a branch of a river, it was calm and he heard the tender sound of the water-coconut forest from the distance. Huy looked down the garden and saw the lights in his father’s room. He thought his father couldn’t sleep, either, and he wanted to visit him.

His steps were very light, and he stopped in front of the room door for a moment. Suddenly he heard the noise of loading and cocking a gun. He startled, looked through the key hole. He saw his father sitting in an arm-chair, a half bottle ofCognacin front of him and a gun K54 on his arm.

Huy kicked in the door.

“Dad, what are you doing?”

Muoi Dat hided the pistol under his chair-pillow. Huy came near, took the gun, put it into his trousers pocket.

“Nothing”, his father said. “I intend to clean the gun”.

“Don’t tell me a lie, Dad. When I see the bottle ofCognacand the pistol I understand what you intend to do”.

“Nothing. You give it back to me”.

Huy took out the gun. He pulled the breech. A bullet dropped down the floor.

“Dad, you can’t keep bullets in the gun if you really want to clean it. Why do you intend to kill yourself? Please let me know”, he said.

Huy kneeled down, hugged the thin, old man who was very hopeless. Muoi Dat started trembling. He caressed Huy’s hair to be calm.

“Huy, do you know where your mother goes today?”

“She goes on business in Can Tho”.

“No, she’s in the Prince’s house”.

“But, what is she there for?”

“Your mother had a relationship with him since I was in Poulo Condor”.

“Really?”, Huy looked at his father dazedly. “No, I don’t believe it”.

“But it’s the truth. People say that the Prince has thirty wives, maybe your mother just sits on the “stand-by” bench. After I got out of the prison, lived with her, they still met each other”.

“Do you have any evidence?”

Muoi Dat passed his glass to Huy.

“Give me some liquor”, he said.

Huy poured liquor into his glass.

“One of my friend is a driver in the Prince’s villa so when your mother comes there and stays overnight, he lets me know. And that has been lasting for many years”.

“Where is prince’s family?”

“In Dalat”.

“He isn’t afraid of the rumour?”

“People are afraid of him. He’s afraid of no one”.

Huy embraced his father. “I don’t care about him. I don’t care about my mother. I love you, Daddy! Promise me that you don’t kill yourself, don’t you?”

At that time there was a noise of a car engine running on the drive-way. The car-lights shined on the glass of the windows.

“She’s coming back”.

Muoi Dat said and then he brought the bottle ofCognacwith him to the stairway. He sat down. Huy followed him, sat down at the other side. The stair was very large so there was a space between both of them. They looked down, at the corner. And waited. They waited for the footsteps at the midnight.

The sound was very clear. The sound of shoe heels. Hitting on the black granite floor of a very large hall echoes everywhere, like the sound in a royal play. The woman wore black clothes. Black jacket. And black skirt. From the upper, they only saw her thick hair moving with her steps. She never knew that there were two men waiting for her at the top of the stairs. She walked slowly, looked thoughtful, didn’t care for eveything around her. But at the corner of the stair, she looked up and then saw two men block the way in front of her like two stone Sphinxes of the dessert.

The woman smelled something criminal in that silence. She wanted to say a sentence to reduce the tense but finally she choosed to keep quiet.

“Today that pig kicks you out very early, why?”, Muoi Dat threw his question to the bottom of the abyss.

Director Thu didn’t answer. She didn’t dare to look into four eyes which were staring at her. She intended to put her feet on the space between two men then the bottle ofCognacgot out of Muoi Dat’s hand, the liquor splashed on all of her shirt. The bottle rolled down the stairs, the sound of broken glass was dry and sharp, cutted the silence sharply as a lightning of a sword.

The woman quickly walked into her own room, closed the door.

“I want to meet you! Open the door!”, Huy beated the door, shouted very loud.

Silence answered him.

“Tell me, where have you been?”

Still no answer.

Huy took out the gun of Muoi Dat, shooted the ceiling. The chandelier dropped down, the sound of breaking was clattering. He shooted one more time and dropped his body down the floor.

Thu opened the door, ran out of the room, hugged her son.

“Oh my God! What are you doing?”

She checked his chest, his face to see if there’s some blood but she only saw his tears. She cried with him.

“I am sorry”, she said.

Huy pointed the gun at his head.

“Promise me, Mother! If you still have the relationship with that old scoundrel, I will kill him then myself”.

“I promise. I promise. But honey, inside this story there are many problems that you don’t know”.

“I don’t care. I need you to keep your promise, and you will pay if you don’t”.


Quynh Vi rode her bicycle around the resident zone. One hour later, I didn’t see her return so I went out to look for her, and I saw her riding bicycle with a strange boy.

I told her to come back home because it was dark but she didn’t stop.

“Just some more minutes, grandpa”, she answered, keeping riding.

Then she disappeared at a curve along the riverbank.

Later she came back.

“Your new friend?”, I asked.

“Yeah, my new friend. He said he had sad story”.

“What’s his problem?”

“His parents are going to divorce”.

“Where’s his house?”

“In Hoa Lan villa zone, across the river”.

Few days later, again both of them were riding bicycles all the afternoon. At the third time, I met the boy. He turned out Huy, the son of Thu. Two resident zones were aparted by a river and were linked by a small bridge.

I knew that Thu and her family living in Hoa Lan villa zone but I didn’t frequent her because she was very rich and also because Thu lived loosely and wildly. However she had stopped the relationship with the Prince since people gossiped about it a lot.

She made friends with some female directors, some wives of the presidents of the districts, some rich businesswomen, and they participated in the dancing clubs few times a week.

This kind of activity wasn’t a bar but there were also brandy, men, dancing coaches and… male whores.

Among them, maybe “male whore” was the most attractive. But Thu chose only a dancing coach.

This “teacher” was a son of a call-girl and some foreign tourist. People didn’t know what name in his ID was, but the homeless people called him “Lai”.


That was the second turning point in the life of a woman who had multicharacter. The first one, from the city, she came to R and became an adopted daughter of the Prince, and that relationship lasted until the day of unification and after that Huy was born.

The second one, from the noble class, she turned to the dead-end of the errant class. But no one knew about that breaking. Everything was still quiet.

Until one day, Huy took his girlfriend to the suburb and saw his mother’s Innova car parking in a bush.

Huy stopped, held his girlfriend’s hand and stepped forward. There was no one in the car, but on the grass, near the riverbank, there were two people: a woman over fifty years old and a young man, they were holding each other.

“Do you see that woman is really my mom?”, Huy asked his girlfriend.

“Yeah, from the behind, she is alike, but you have to see her face”.

“This is her car, it can’t be another woman”, Huy said.

He determined to go forward, to confront her face.

Both of them let themselves out. Lai kept calm, sat on the grass, smoked a cigarette, observing the mother and the son.

“What the hell are you doing here?”, Huy asked.

Thu’s face turned white, her lips were as discolor as a dead body’s.

“You go home. Tonight I’ll explain to you”, she said.

“You’re a wh…”, Huy shouted.

Huy’s girlfriend covered his mouth with her hand, then pulled him running to his motorbike which was lying next to a tree.


Darwin’s “theory of the natural selection” said that when a lion hunted the baits, it would choose the weakest one in the herd, therefore only the strongest, the cleverest animals survived, and that helped the race was better and better. It also said that: when two male animals fought each other to get the right to make love with a female, it meant to choose the strongest breed for the race.

I thought that theory was for the animals only.

A human-being was a creature had conscience and intelligence. He could use the cunning, the meanness or the power to win, and if he got the right to make love with a female, what kind of breed was born for his race?

Suddenly the meanness of the adults effected the innocent world of the children, took them out of their familiar living environment, made them lose their directions.


Director Thu sat on her bed, looked down, crossed her fingers, hid them between her two knees. Huy sat on her desk, wagging his legs. There was a half of cigarettes left in a box, the floor was full of the ashes, right in front of Thu.

“What did you promise me? Do you remember?”

“But I stopped the relationship with the Prince already”.

“This thing is worse than that. You can had an affair with the Prince, you can steal money from the budget, you can get the bribe… but you mustn’t be a couple with a male whore. It’s the most insulted. I’ve been in a discotheque once, seeing the middle-aged women embracing the male whores who were as young as their children, I wanted to vomit. That picture was ridiculous and tragic”.

“But he’s a dancing coach.”

“Dancing coach? Why don’t you call him “lawyer” for more luxurious?

“It’s him who has taught everybody to dance.”

“Shut up! Answer me right now: Give up him or not?”

“But I can’t leave him”.

“Why? You love him so much?”

“No. I badly wanna leave him but I can’t. Until now I know one rule of the errent: If I have a relationship with him, only he has the right to leave me, after taking everything from me, but I haven’t that right”.


“Because he will stir up. He will come to my company, makes scene and insults me. He will meet my business partners to threaten them, to blackmail me, he will use any means to control me”.

“And you can’t report it to the police?”

“I can’t. If I report it to the police, the secret will be revealed. People will gossip, my opponents will find the way to topple me… Oh no, dear, I was controled like a slave”.

“But you still have the Prince. He’s powerful. He can kill him like an ant”.

“No, I can’t. I’d rather die than let him know this relationship of mine”.

“So you give up? Unbelievable! A woman with a firm stuff like you becomes a loser in front of a male whore! Ill luck! It’s time this family gets ill luck!”, Huy shouted.

Huy got out of Thu’s room to the garden. The bubbling sound of water running around the rock-works made his soul calm down. He sat on the grass, looked at the water running. It had been running like this for many years, in the summer afternoons, in the rainy nights or in the sunny mornings, it kept running like that in a familiar, small space, and it never felt bored. It always ran with its cheerful sound. Why was his soul full of being torn, hatred and suffering? Why couldn’t he blend into the trees, the grass, like the water, to caress the stone cracks, the green mossy plots?

Now he was sorry for his youth which was covered by the dark of suspicion and feud. When did he lose his innocence?

Suddenly he realised that he hadn’t seen little Vi riding her bicycle for few days. Outside there was still some sunlight. Huy took out his bicycle, rode it to the kite flying field.


The wind overwhelmed. Like invisible waves. And rose up from the water-coconut forest. The wind was like the water-fall running up from the reed and the thorn grass to the clouds. Huy dazedly looked at such a sunset that he’d never seen in his life. The splendid sunset with thousands of kites like a group of colorful fish crossing the water-fall, chasing together up the current. The tails of the kites were moving like beautiful clothes in some wild dance of the endless sky, blue and windy.

It was another world, with no houses, no trees, no birds and no one. The sky was covered by the wings of the kites and the wind was running on their long and colorful tails.  

Then clouds and birds flew out, offered their place to the kites. The winds were gathering, dancing, moving, quivering and waving. The wind was like a young mother sat freely in the sky, combing hair for the kites which were kidding, joking and avoiding.

The sky belonged to the kites. The sunset also belonged to the kites. And the kites belonged to the children. Therefore the sky and the sunset belonged to the children. Huy felt dazed in front of the very large world, the endless richness of the nature which the children were holding in their hands.

Huy threw his bicycle on the grass and walked along the big yard. Little Vi was sitting on the grass with her classmates. 

“I will blow a bigger bubble”.

“No, you can’t. The wind is very strong”.

“Hey, you cover me from the wind”.

The girl moved forward. Little Vi blew a pink bubble from her mouth. It was shaking in the wind but it didn’t break.

“Look, I can blow a bigger than that”, Huy joined them.

“Really?”, little Vi asked. She gave him a bar of chewing-gum.

In the sky, there were two kites clinging to one another. Huy had to run out to let them go.

“You guys, look at my bubble”, Huy came back to them, said.

Absolutely Huy was a champion among them. Little Vi clapped hands to praise him.

“The Japanese like to make the giant kites, don’t they?”, Vi asked Huy on the way home.

“Yeah. But inVietNam, the people inHuecity can make the kites very well”.

“You’ll make for me an eagle kite, ok?”

After that, little Vi turned her way to cross the bridge. In the sunset, she became a white shadow, like a small dove flying back to its nest. 


Nam Trung gave order like a general:

“Dai Hung company’s men are in the front to remove the barbed wires. Chin Thuan, you lead a flying squad, arrest the old man, handcuff him, take him to your car. Director Minh, you operate two bulldozers, attack his house from both sides, throw it into the lake. Doctor Hiep, you follow the ambulance to the scene, be ready to support”,

Right after that, a scout ran out of the cottage to Nam Trung.

“UncleNam, he’s drinking alcohol”, reported the scout.

“Who’s he drinking alcohol with?”

“Alone. He invited me to drink with him”.

“Hmm. He wants to fool around with the law! SaidNamTrung. Are you sure there’s no one in his house?”

“There’s only a dog”.

“Shoot it. What else?”

“UncleNam, there’s still an important detail. He chained himself to a pole of a house”.

Nam Trung looked around him. “Is there a machine saw?”, he asked.

“Yes, sir”.

“Saw the pole. Pull his leg out”.

Nam Trung took out his K54 out of his pocket, shot the sky.

His men rushed into the cottage.

Inside the house, the old man was still eating dried fish with alcohol in a ceramic bowl. He emptied the bowl at a gulp then filled it up with the full jar of alcohol.

When the barbwires were removed, the mobile policemen were seen. Then two noisy bulldozers came across the mud field to approach the target. Although the ambulance and doctor Hiep couldn’t come near because of the mud, he didn’t give up. After his order, the sirens made noise, the signal lights on the top of the ambulance were winking continuously, encreased revolutionary ardour.

“You must saw the pole first”, director Minh whispered to one of his men.

The inferior pulled the string, started the portable machine saw. But the old man had shouted from his cottage:

“Director Minh! What’s so happy out there? Come in, drink with me. Today is my birthday.”

“Happy birthday!”, Minh shouted back.

Then he gave a sign, his men together ran to inside. The machine saw sounded noisily when it hit the pole.

The old man laughed crazily. He took a big sip, spitted the alcohol to the face of the man who was sawing, then he poured all of the alcohol to the palm wall.

He stroke a lighter. The palm wall was on fire. The fire spread to the bamboo bed on which he sat, burned his clothes and transformed him into a torch. The palm wall burned very fast with alcohol. Now the fire covered the cottage. The mobile policemen ran hysterically. There was only fire and smoke inside the house. A small dog terribly ran to the yard, but its fur was burned, maybe it was going to fall down, its bark sounded like the cough inside the throat. 


The operation finished but there was no triumph. The cottage and its owner were deleted but the consequence wasn’t small.

Among the devil alience, the only official who didn’t join the tragedy was Akinari. Because, though he was also a devil, he came from a country that now wasn’t savage anymore. He didn’t want to be involved. Therefore he could show off his power in front of director Minh.   

“You can be charged of killing people, bro.”, said Akinari.

But Minh didn’t let himself be bullied easily.

“Who will charge me?NamTrung? Or the Court of this city? You’d better remember, this isVietNam. NotJapan”, Minh asked him provokedly.

“Maybe you’re right. But I won’t sign a contract with a ‘disreputable people’ like you”, Anakari said.

“What “disreputable people”? You should remember that the old man killed himself. Or there was a fire. Did you read the newspaper this morning? They said that it was a fire because he was careless when boiling water to make tea”.

Akirari’s testicles felt itchy. He put his hand inside his trousers and scratched it noisily.

“But it’s your problem. And me, I invest my money, I can choose another partner”, Akinari continued.

Minh turned off the music, pushed the button to order iced coffee.

Truc looked calm but she still had her stubbornness. She put down two glasses of coffee in front of two men then she left. Her black skirt was tight between her two thighs, sunburned but very slim.

Minh invited Akinari to drink coffee.

“Mister Akinari, let’s forget it. Because we already solved the problem. It doesn’t give effect to our plans”, he said.

“But inJapan, my boss knew it and perhaps the Ministry of Foreign Affairs also knew it”, Akinari said.

“You please give them a word. And if they want, I myself will sent them my explaination”, Minh said.

Akinari gave a mischievous smile.

“No explaination needed. I just want that girl”.

Minh closed his eyes. Scrubbed his face. Akinari stood up, gave his hand out. “Just think carefully. I’ll wait”, he said.


While Minh and Akinari were having breakfast, Truc was at the beach, sitting under the shadows of the trees which covered a large sand spot. The wind was calm and the waves were tender. In the off-shore, there was a rather big ship, painted blue, dropped the anchor.

In the village, two men were pushing a small boat to the sea. There were some cans of water, green mangoes, fresh vegetables and some cages of chickens.

“Hi, uncles, you go to the ship out there?”, Truc asked.

“Yeah. That’s a Thai ship. They wanna buy chickens and vegetables”.

“Let me go with you”.

But the men refused and they kept on sailing. Truc stood up, raised her hand over her head.

“I can go without your approval”, Truc shouted. Then she jumped into the water.

At first, she swam with the crawl, and she stopped when she was five meters away from the small boat. People on it were surprised, looked at a beautiful girl wearing bikini but swam as well as an otter.

“The water is cool! Do you dare to race with me?”, Truc laughed, waving her hands.

“Swim back! There’s a long distance. You can’t swim to it”, one of them said.

Now Truc swam with the breast stroke.

“Big deal! Do you dare to race with me?”

“Be careful! If you had cramp, we wouldn’t rescue you”.

At that time Truc was by the side of the boat.

“Ok, climb up”, one man said.

“No, I like swimming”.

Fifteen minutes later, they came close the Thai ship. And while they were doing business, Truc was swimming around the ship as a small dolphin. A sailor was surprised seeing a girl appear out there, so he dropped down a rope ladder.

He said something in Thai and Truc guessed that he wanted to invite her to climb up the ship.

Truc climbed the ladder. The sailor who stood on the deck gave out his hand. When her foot touched the floor, he pulled her into his arms.

That didn’t make Truc surprised, she didn’t pushed him out but she hugged him tight and jumped into the sea instead.

He was a sailor. But Truc was an otter. At first, he thought that she wanted to joke with him in the water, but when Truc dived deeply and kept his legs, he began feeling scared. He struggled to get himself out of her but Truc sat on his shoulders not to let him dive up. He tried to push her out but she sat on his back and clamped his hips with her thighs.

He was exhausted due to oxygen starvation when Truc kept pulling him to the bottom of the sea. At the depth of ten meters, Truc saw him turning fainted then she let him off and helped him by pushing him very hard upward the face of the water.

People on the ship horrified after both of them had disappeared for a long time. At the time they intended to jump down, the sailor rose up himself, took fast breath as a fish was thrown to a hot sand beach. His face was pale, his lips were black and he was trembling.

People on the ship shouted, with both Thai and Vietnamese.

“Where’s the girl?”

“I’m here! I’m right here!”.

Truc was swimming back to the shore, she was about fifty meters far from the ship.


Three of them had dinner at a hotel on the beach. Truc told Minh that story but he didn’t believe. Truc looked up the ceiling, giggling.

“Why do you giggle?”, Minh asked.

“You think I only know how to make tea and answer the phone?”

“You do your job very well. I’ll have your salary raised”.

“Why you don’t marry me?”

“You should learn English and computer”.

“I don’t like them. But I can rescue you if you fall into the sea”.

“What do I do to fall into the sea?”

“I can also get the gold medal for diving without oxygen tank. Is there that game in Olympic?”

“I don’t know”.

“ Just asking. I want a liberal life”.

Minh gave Truc a glass of soda. He raised his glass of beer, touched hers.

“Bottom up, ok?”

But Truc drank only a half of her glass. 

Few minutes later, her eyes became heavy and she thought that maybe because in the morning she swam a lot in the sea.


In her dream, she saw a hairy monster lying on her body. And she was naked. And the sea wind was cold. That monster had a very red and very long tongue. It licked her body, then it began eating her toes. She was terrified, made some unclear sound, tried to get out of it but she lost her power that she couldn’t open her eyes.

The monster looked like a bear but it wasn’t a bear. It had a human face with its whiskers were bulky around its red mouth.

Suddenly, there was a red snake sticked out from between of its two hairy legs. A snake wasn’t long but it was as big as a fist, naked with a lot of veins. The monster pressed her body, its terribe snake was waggling and tried to come into hers.

Horrifiedly, Truc woke up, but the snake was inside her already. And the one pressing on her body wasn’t a bear but a strange man.

Truc struggled, trying to reach the end of the bed and turned on the lamp. The light shone and she recognised the man was Akinari. His arms were gripping her as tight as a pair of pliers.

Truc shouted but her mouth was covered by a big hand. She struggled, trying to get out of his hand in despair. Then she found her mouth was under his shoulder’s muscle. She bit it very hard, she used all of her power to crush his blesh. Her mouth was full of his blood but it seemed the devil of lust didn’t know about that. His bottom moving up and down with the rhythm of a war drums, as if he was attacking the post, was fighting, was lusting for blood.

But, it was not his enemy’s blood, it was his own. When Truc spitted the wound out, his blood sprayed out all of her face, and her chest. The bed cover was red. The scene was like a bloody massacre. But Akinari kept moving continuously, agitatedly, like a savage rock that was a background for the cry of the young girl.

And finally, Akinari screamed like an animal which was castrated, he dropped his body, lying down on his own blood.


He was coming. His cellphone number was on the screen.

“Why you locked your cellphone?”

“No, I didn’t. It was charging”.

Thu locked herself in the restroom not to let anyone hear her voice.

“You’ve been avoiding me for a week”.

“No, I didn’t avoid you. But please let me work, Lai. How many times I told you not to call my office’s number”.

“Because you locked your cellphone. I want to meet you right now”.

“I can’t. I’m working. I’m going to meet a foreign group”.

“I don’t care. I want to meet you right now”.

Then he hung up.

Director Thu knew very well where to come. It was a snake nest, a hyena cave which had an air-conditioner, cable TV and wifi. On sad Sundays, she usually lay down in bed with her laptop. Internet and pre-war music. She lay there, displayed her liver, waited for the vulture to nibble at it. She enjoyed the hurt and the sick joy from a sadist. Then the vulture came, pecked her liver, tore it into pieces and swallowed it.

The vulture spread its wings. Covered all of the bed two meters wide. The wings with black feathers looked like the sky with grey clouds, heavy and wet.

The vulture ate her liver until the last piece then it regrew, smooth, thick and as good as new. The wild bird flapped its wings, flew to the sky, disappeared in the tornado. Its scream tore her ear-drums, its echo exploded like the thunder. The woman drifted off, exhausted, fainted. When she awoke, she heard the sound of the vulture tearing the clouds, echoed to the earth. Again, she was covered by the vault-like feathers, black and wet. Again, the vulture used its sharp peak to peck her liver and ate. Pecked. Pecked.

The sadism repeated one hundred and one times, writhering, hurt and orgasm.

He lay in bed, holding a half bottle of Hennessy.

“Come here”, he said. “You wanna abandon me?”

After the day Thu had been caught by her son at the river bank, she didn’t want to call herself “em” with him, because she thought it was ridiculous to call herself “em” with a boy who was as young as her son. But today, after she entered this room, her self-respect disintegrated like a bubble.

“The more we meet, the more I see our relationship is abnormal and many tragedies will happen. My son objected to this decisively. Now he doesn’t obey me anymore. And if you come to my office to pester, I will leave it”.

“It’s because of you. Why you avoided me? We keep on meeting each other normally”.

Thu sat down at the bed-side.

“We can’t be normal anymore. The beans are spilled. I bow you. Please let me go”, Thu cried.

He threw the cigarette to the room corner, hugged her hips, and lay down on her body. He took off her clothes violently and made love with her rudely. Thu cried a lot but she still held the “honey” boy tightly and moving along with his savage dance.

“I’m sorry”, he said after he finished. “It’s very embarassed to say this but I need money. My mom was fooled by some people and she lost two hundred million dongs. She intended to suicide. Tomorrow you lend me that sum of money”.

Thu noded her head, noded and noded and noded. Then she wore her clothes, saw the time and left the room. Lai still lay down in bed, smoking cigarettes.


That was the first blackmail.

Second time, Lai took Thu to a low and dark house among the laboring neighborhood. It looked like a mouse cave, damp and dark. He told Thu to sit down on a rattan chair which was next to a small foldable table.

“What I come here for?”, Thu asked.

“My mom wants to meet you”.

Then he opened slightly a door. A translucent yellow light shone out from the dark corner along with some noise and the unclear voice of a sleeping woman.

“Mom? You have a guest”.

“What guest?”, the woman coughed and then spitted.

“Your daughter-in-law comes”.

Suddenly the woman’s voice changed. Now it was clearer.

“Oh my god! My daughter-in-law? Just a minute! Honey, wait for me just a minute!”

Then, the woman opened a door and stepped out, brought the smell of brandy and urine with her. She walked to Thu so unsteadily that Thu had to stand up to, it said, defend herself.

She turned out a middle-aged woman about fifty years old, wore a two-string pink pull, her lips were tattooed red as she was on the stage, her eyelids had been fixed clumsily therefore one was big and one was small. Her curled hair was let down to her shoulders, and the stranger was, her red tight jeans was very low to show off her black navel.

When Thu was confused how to call herself, the woman came near, hugged Thu’s hips then gave Thu a big kiss on her cheeks.

“My son Lai talked a lot of good things about you, girl”, she said. “Is your house near here?”

“Yeah… My house is…”.

Thu wanted to run away. Oh my god. This woman called her “girl”. Wasn’t she blind?

The woman still greeted Thu with a warm way. She caressed Thu’s back, caressed Thu’s hair, and touched the chin of the director of Trade Department.

“Oh, poor you. Are you shy? How are your parents?”, she asked.

Thu couldn’t breath due to the bad smell of brandy and sweat. Thu sat down to control herself.

“Don’t be scared, girl. I’m not a conservative mother-in-law. I’m still young. My gonads are still ok”, she laughed. “Look at me carefully. My breasts are real. I never go to the beauty salon to fix them. You see I still have my manners?”, she asked.


She took a box of cigarettes out of her jean pocket in which there were few cigarettes of Dunhill left, and lit one. After blew out some smoke, she continued the story.

“What’s your name?”, she asked.

“My name… is Thu”.

“How old are you?”

Oh God! Did she really think that I was a girl of X 80?

To stop the weird way of her speaking, Thu gave a straight answer.

“Fifty five years old”

The woman leaned forward, raised her eyes, looked at Thu’s face carefully.

“Ah, ah… Finally I think you look very old. Perhaps you’re older than I. But that’s ok. There’s no age in love. My son crushed on you. But did your husband abandon you?”.

Thu was so furious that her eyes filled with tears.

“I’ve got to go”, Thu said, standing up.

Lai cheerfully observed the meeting of “mother-in-law” and “daughter-in-law” as if it was a comedy on the stage.

He followed Thu to the door.

“What did you take me here for?”, Thu asked him.

“So that you can see my house, it’s too old to live. Can it be our home, sweet home?”

Thu knew what he implied but she kept silent.

“There’s an apartment with three bedrooms, a living room, three restrooms and a kitchen. It’s about one billions and a half”, he continued.

Thu still kept silent. He moved her body around to look into her eyes.

“You don’t want to spend that money? That’s ok. Just come home and think carefully. Then call me later, right?”, he said.

The taxi stopped in front of his favorite billiards shop. He got out. He opened his handbag, took out a disc, gave it to Thu.

-Enjoy your leading role in the clips.

She threw the disc to the floor of the taxi, broke it by her heel.


Once Thu tried to meet the Prince and told him about the blackmail but she was afraid that he would spit in her face, or he would be furious and have the body-guards kick her out.

Then she thought: that damn boy could blackmail her, why she couldn’t blackmail the Prince? She dialed the secret number of the Prince.

“Who’s that?”, the voice of an old woman sounded at the other end.

“Mame, I…”

Then she again heard the strict voice of the old woman at the other end.

“This is the secret number of the Prince. Why do you know it?”

Thu was scared. She hung up her phone.


When drinking alcohol alone, captain Quynh usually sat on a divan in front of the altar.

And he didn’t know what he was eating. Vaguely he saw something on a badly dented aluminum plate. Something was salty, acrid, just to make the alcohol less bitter.

He filled up the cup, swallowed the alcohol, felt something hot running all over his chest, his liver, his four limbs, and he continued drinking.

It seemed there was a vague noise on the river. Then it created the endless whispers inside the grass. It seemed there was the murmur of the past in the crackle of the waves.

The cottage was empty. And the dark was coming. The afternoon sunlights stayed a little on the waves and in the old man’s eyes.

Silence. He heard his own breath, felt the hot alcohol on his tounge going off to his eyes. Without alcohol, the sorrow would be dry hard, as sharp as a porcelain piece, that made some purple cuts. Without alcohol, the sadness would kill him. His heart would be cut and hurt. He had to drink a lot so that the sorrow melted, evaporated, flew up from two eyes, and made them red.

He had been drinking from the afternoon until all his neighbors turned on lights.

And in the vague twilight, he saw a slim shadow, as light as a wavering soul dropping on him from somewhere. The shadow came near and sat at the other end of the divan. He didn’t see its face. He didn’t see the color of its clothes. He didn’t hear its voice, either. But he knew who it was.

And he also knew the reason why it came back to this torn house at the twilight.

Truc was quiet, too. Truc came back here like in a dream. Like a dead wandering soul drifted back with the wind.

He continued drinking. And the shadow still sat there, movelessly.

Then at some time it seemed he heard a sound.


Then he put down his cup. The young girl leaned her face on his shoulder and bursted out crying. Then, the old man’s tears, from the endless sorrow world, dropped down the dried and sunburned hair of the young girl.


“No. Hush. Don’t say anything. I knew. I knew everything already. We cannot escape from the poverty. The city belongs to other people. The country belongs to other people. They never belong to us. All we have is this torn cottage, the pigsty, and some dried fish on the roof. This country doesn’t belong to us. This earth doesn’t belong to us, either.

We are just the dependants, we pick up what they drop from their luxurious world. Like, after the harvest, we pick up the lost rice on the field. Ok, stop crying. And don’t tell me what happened to you”.

Quynh helped his niece lie down, put a pillow under her head. Then he caressed her hair so that she could sleep well.

The trip from the city to Truc’s village lasted not only half a day, or a day, but also many days…

She didn’t come back to the room which director Minh had rented. She didn’t come back to the company. She went straight here from the place where she had been raped, the place where she had been sold, the place where had been blue sea and the big, old Indian almond trees…

She had left with some hundred thousand dongs in her pocket. Wandering like a beggar. Aimlessly like a dead leaf flying in the wind… She thought she would walk until she fell down and died, but her feet led her back home. Hungry, thirsty, torn into pieces, exhausted.


Truc revived due to water and sunlights. Water washed away the dust and treated the wounds of suffering trip.

And the early sunlights of a new day drove off the dark of the past.

After one year, the water hyacinth had gathered again at the old wharf. In the bottom of the river, fish had made nests again inside the bamboo branches. And now the small girl of Vi Thuy village came back home, too.

She pushed a small boat to the middle of the current. The water was lazy. It ran slowly. Truc rowed along the bank and stopped by a wharf.

“Hi, grandma Tu”.

The blind, old woman perked up the ears to listen.

“Who’s that?”

“It’s me, Truc”.

“Which Truc? I hear your familiar voice”.

“I’m Truc Crazy”.

“A, the crying girl. Where have you been for one year?”

The small boat kept on floating. It stopped by another wharf.

“Eh? It’s Truc. When did you come back home?”

“Just… How about sister Trinh inKorea?”

“She’s ok. Few days ago, she sent me three hundred dollars”.

The boat kept on floating. Then the water hyacinth from nowhere drifted down, covered all over the river face. Truc’s boat was stuck.

“Do you want me to help you?”, a voice sounded.

Truc looked down the water, saw a head rising from the leaves of the water hyacinth.

“Brother Sen? Give me a hand, please”.

“But I don’t know who you are”.

“Come on, don’t pretend like that. I’m Truc Crazy”.

“I don’t believe. Truc Crazy isn’t as beautiful as you”.

“It’s normal for Truc Crazy to be beautiful. When I was a child, I was beautiful”.

Sen swam to the bow of the boat, moved the water hyacinth to two sides.

“Hey, Truc! You come back to visit your uncle or to stay forever?”

“Visit him. I will go soon”.

“Oh God! Seeing your coming back, I’m happy to death. Why you leave so soon?”

Truc rowed her paddle. The boat was floating again, left behind it a young man who was dazed in the middle of the current.

Passing the water hyacinth, the river showed itself in the sun. Truc rowed the boat to the bank, tried to again look at the green leaves of Indian taros, at the roots of yellow-flower cajuput crawling to the water where they were covered by many bunches of purple shell eggs. And the jumping gobies jumped up and down on the translucent yellow mud.

Everything wasn’t changed. It seemed these leaves of Indian taros, these bunches of shell eggs, these jumping gobies were still here, had been waiting for her.

Truc felt that she had betrayed them because she had let them expect her for such a long time.

Then there was the sound of ducks. Her uncle’s ducks. Quynh was sitting on the bank, rolling a cigarette. Truc stopped her boat at a shade of the tree.

“Uncle! Meal time!”

“Let the ducks eat some more. This place has a lot of shells”.

Truc sat down beside Quynh. Both of them looked at the river face with sunlights.

“Uncle! Where does this river stop?”, Truc asked.

“It runs to the sea and stops”.

“All of the rivers run to the sea, don’t they?”


“Why they don’t run to the forests?”

“Because the forests are always higher than the seas”.

“But where do the forests get water and let the water run to the sea?”

“They get water from the sky”.

“But where does the sky get water?”

“From the sea. When you were young, you used to ask me lots of questions like this. You’ve forgot it?”

“Yeah. I’ve forgot. But now I remember. They’re coming back to me. Every wharf, every stump, every sound of paddle. I even remember the familiar smell of your rolling cigatettes…


From nowhere, there were many branches of the river running  to this place. The river face was so calm. Sometimes it caught a narrow, wooden bridge. Sometime it caught a shaky, trunk bridge.

Perhaps there was a bird nest in a bush. Quynh Vi was fishing, suddenly she heard the sound of a baby bird on the leaves.

“Brother Huy! There might be a bird nest above my head”.

Huy searched for it but didn’t see anything. The river was quiet again. But later, the bird sounded again.

“Did you hear it? What kind of bird is it?”

Quynh Vi threw the fishing rod on the lawn. The grass was soft and green because it used to be a part of the golf-court. She lay down on her back, looking at the sky. It was as narrow as the vault of the church, there flying the clouds behind the dark green leaves. Then again the sound of the bird was thrown to the silence, as lonely as a drop of water falling down from the leaves. The sound was as shy, childish and tender as a question.

Quynh Vi listened and imagined the bird’s image. It might be as small as a knuckle. She had seen such a small bird before. Its feathers were light brown, as small as an olive fruit, jumped up and down among the leaves to look for worms. It was a peaceful world with different green colors. The leaves outside were bright green, and they were darker green inside, but all were so clear that she could see the ribs of a leaf, the down on a leaf face. But the worms were invisible. They might be as small as the toothpicks, hid themselves in somewhere, but a flowerpecker could see them. And there was only it. It was a lonely bird. Very small and very lonely. Whenever Quynh Vi saw it, it was alone and so fragile among the immense nature. Why it didn’t have a friend? Why it didn’t have a mother? 

“Brother Huy! Why a flowerpecker always lives alone? Why it doesn’t have a mother?”

Huy also lay down on the grass. He saw the bird, too, but he didn’t know how to answer.

“I don’t have a mother, either”, Quynh Vi said.

“I know. I have a mother but I don’t feel anything of her. Because she’s always absent,”, Huy said.


“She doesn’t love my father. My parents never talk to each other”.

“But why?”

“She was too bad. Do you know what “having an affair” means?”

“No. What does it mean?”

“If you don’t know. That’s ok”.

“Maybe I know. Vaguely. But I know your deep hurt. Because my family is mostly the same yours. My mother left me already. Luckily I still have my grand-parents. My grand-father said that he and I were relatives in the past life. As the predestination”.

“Predestination? How predestination?”

“Seven days after I had been born, my mother directly carried me to my grand-father’s. At that time my grand-father didn’t know who my mother was”.

“She’s Duy’s daughter”, said my mother.


“Yes, really. So, she’s your grand-daughter”.

“And you? Who you are?”

“I’m her mother”.

“What’s your name?”

“I’m My My”.

My grand-father hadn’t believed yet, but he wasn’t angry. My mother said, at that time, my grand-father looked amused because when he came near me, I smiled at him. As if I wanted to make friends with him.

My grand-father told my mother to arrange a place for me so that I could sleep. She was confused, and my grand-father carried me in his two arms. He was completely entrusted. He was completely relied on. My grand-father accepted me unhesitatedly.

My mother said that my grand-father was advised to take me to test DNA, but he didn’t want to do that. Because he had recognised me from the past life. At that time, between us there was no language. No gestures. No eye contact. He just carried me in his arms and our two souls became one.

My mother said, seven months later, when I knew how to sit, her mother came. But up to now, I haven’t remembered anything about her because she met me only once. In twelve years, I’ve lived with my grand-parents. And my father. But the first word I called, not “daddy” but “grand-pa”.

My grand-father taught me how to say: “Grand-father. Grand-father”. But I failed. After one week, all I could say was: “Grand-pa. Grand-pa”.

And that was all.


One day, something wrong happened when my grand-father came back home from work.

All the room doors closed. And inside was dark.

“Why I don’t see anyone at home?”, my grand-father called my father.

“She’s gone with the baby”.

“Where did she go?”

“I don’t know. She didn’t tell me, didn’t leave a letter either”.

“She must’ve taken the baby to her mother’s”.

“I don’t know”.

“Do you know where her mother’s is?”


“Oh god. We may lose the baby, mayn’t we? Give me some addresses. Her sister’s, her aunt’s, or her friend’s…”

My father gave the address of my mother’s friend in Binh Thanh. At once, he dropped his things on the stairs and set out on his motorbike. There, he saw a girl, the same age with my mother’s, sticking her head out of the balcony.

“My My hasn’t come here for a long time. So what’s up, uncle?”

“My My has disappeared with her baby. What do you think where she’s gone?”

“I don’t know. You should go to Ban Co, try to find Ut Van. Both of them are best friends”.

My grand-father went around Ban Co zone. He asked the address of Ut Van, but no one knew.

All the afternoon, my grand-father sat idly on a hammock. He was hungry but he didn’t want to eat anything. My father said:

“Don’t worry, dad. Surely she will bring the baby back”.

“Why do you know?”

“Because she has no money to feed the baby”.

My grand-father hasn’t got any news about me for ten days. He kept staying around the telephone. As if it was a kid-nap. But he couldn’t report this to the police because my mother had given birth to me. It couln’t be a kid-nap.

On the fifteenth day, my grand-father got a phone call.

“Hi grand-father. How are you?”, a sweet voice sounded at the other line.

“You know very well how I am. When will both of you come back home?”

“I want to come back home but my parents don’t agree. My family is really poor but I must keep my daughter, I can’t live far from her”, my mother said.

My grand-father said that he accepted my mother to be his daughter-in-law, but she refused. She hated my father. And my father did, too.

“But you should bring the baby back here. My family has enough conditions to keep the baby much better”.

“Then I will ask my parents for permission”.

She hung up. Like the God of magic lamp had just shown up then he dissappeared in the air. Nobody knew where he went.

Three days later, the God of magic lamp showed up again.

“Grand-father! My father wants to invite you to come to his house”, she said.

In one-one thousandth of a second, my grand-father was there. He saw a narrow and dark staircase. The broken ciment stairs led him to a dim, loomy and damp room. The only light was as big as a ping-pong ball. It was hung beneath the ceiling in the middle of the room.  A skinny man grinned at my grand-father and invited him to sit down on a cranky chair. But he didn’t sit down.

“Where is little Vi?”

At that time, he heard a rustling sound and then a sniffing sound from the dark corner. My grand-father came near and recognised his grand-daughter was sitting quietly in there. He lifted me up and opened a window.

I stared at my grand-father without blinking my eyes. Suddenly I pointed at his forehead.

“Grand-father!”, I called him.

And finally I met my grand-father. And finally I could call him “grand-father”, the word that I couldn’t call before.

I looked at my grand-father crying. His tears were rolling down his cheeks. Later he said that perhaps at that moment I thought his tears were the crystal beads, therefore I picked them with my two fingers. The tear drops broke, I couldn’t catch, couldn’t keep.

My face was pale and doleful in the sunlight from the window.

The old man put a glass of water in front of my grand-father. Then he kept doing something in the restroom.

“Hey, buddy. I know it’s difficult for you to take care of a baby in this condition. My house may be better. You let me keep her, please”, my grand-father said.

“I can’t. You must ask my daughter first”, the old man smiled.

“So where is My My?”

“I don’t know. She may come back home at midnight. Or early in the morning. Or she will come back home every four or five days”.

“Then who feeds the baby? Changes her clothes? And baths her?”

My grand-father felt itched, he checked his foot and saw it was covered by dog hair. My hands were adhered by dog hair, too.

“You have a dog, buddy?”

“Yeah, to keep house”.

“Oh god! That’s too bad. May I borrow your broom?”

My grand-father opened another window, took off his shirt and his trousers. He swept the floor, cleaned up the house, cleaned tables and chairs, scrubbed the restroom, folded the clothes, washed dishes…

My grand-father didn’t want to leave me. But he couldn’t stay there forever. At night, he lulled me until I slept then he went out.

The negotiation failed with no good result.

Since then, every day, fromSaigon, my grand-father went to Cholon three times: morning, noon and evening. As if he visited his relative in the prison. At dawn, he got up early, went there to visit me for some time then he hurried to work. At noon, he bought a loaf of bread, drove his motorcycle, eating bread on the way. He went pass ten kilometers of traffic jams in a sweat. Then he went back to work at two pm. After work, he had more time and he could stay with me longer.

My grand-father said, at that time, I was eleven months old and I didn’t have a smile. From a bright, beautiful world with many toys, suddenly I fell down a dark corner. And I lived with an old man and a dog.

Suddenly my grand-father disappeared. My mother disappeared. My father disappeared, too. Oh, my God! I was only a fragile baby, how could I bear that sudden and heartless change?

One week later, my mother called up my grand-father, said that her mother wanted to borrow one thousand dollars to pay debts. My grand-father agreed at once, he asked the date to deliver money.

But my father disagreed. He snatched the phone and shouted:

“You want to blackmail? Huh? Keep the baby for yourself! Dare you do that?”

“It’s stupid to keep the baby. Tomorrow I’ll throw her into an orphanage!”, my mother answered at the other line.

My grand-father was horrified, he took back the telephone.

“I bow you! I’ll bring money to you in thirty minutes”, he said.

Less thirty minutes later, my grand-father stood at the staircase again. But the room was empty. Only a small dog greeted him. It didn’t care to bark. It sniffed his feet and went away, blending into the dark corner.


The next morning, my grand-father got a phone call, not from my mother but from an old woman:

“Hello, my ally. How are you?”

“Where’s little Vi? I have money for you”.

“Oh God! You think I blackmailed you? No, I just borrow you and I’ll pay you back later”.

“But when I came, I didn’t see any one?”

“Your son did talk a load of crap. I wanted to teach him a lesson”.

“Thank you. Now where do I meet you?”

“You go to Tao Dan park, at the children’s slide. My My and little Vi are playing there”.

Since that time I was living with my grand-father forever. Once a month, my mother came to see me but when I was eight years old, she didn’t come any more. I heard that she had gone abroad and lived there.


Thu didn’t dare to turn off her cell-phone when she was at work. Because Lai would call the operator of the Trade Department and talked a load of crap. Once the telephone rang, for example, the operator asked: Excuse me? Where do you call from? He shouted at her: It’s none of your business! I’m your director’s husband! Call her! Now!

When the operator related, Thu knew that there was no way to go.

“They’re joking. Tell them I’m out”, she said.

However, today, it was Lai’s mother came. She wore a black pull. And also black jeans, black glasses. She came by motorbike taxi. The security guard smelled the alcohol from her mouth so he stopped her.

“Who do you want to look for?”, he asked.

She took off her glasses, put them into her purse, showed off her colorful face with one eye big, one eye small, both were purple.

“I look for my daughter-in-law”.

“What’s her name?”

“You really don’t know director Thu, do you?”

The guard pushed her out of the gate.

“Hey, you’re wrong, bitch. Director Thu may be older than you. How can she be your daughter-in-law?”

Then she glowered and stood with arms akimbo.

“Ah, you don’t believe me? Let me call her to come here. Hey, Thu! I’m your mother-in-law. The guard doesn’t let me to go inside!”, she shouted.

Thu’s face was pale when she heard the woman’s voice. She called up the security.

“Kick the crazy woman out”, Thu said.

The guard cocked his rifle.

But she wasn’t afraid. She took off her buttons, showed off her red bra.

“Shoot! Just shoot! Dare you, guy?”

The guard was scared, put his rifle away.

“Mother. I bow you. Please go away so that I can work”, he begged her.

She put on her glasses, continued shouting.

“You promised to buy my son a house, why you failed doing it? I swear to do everything to make you renounce this place, daughter-in-law”.

She intended to go away, then a policeman who was guarding on opposite street coming.

The guard reported:

“Hi, brother. This woman comes here, makes a scene, shouts at everybody.”

She slapped her thighs, kicked the gate noisily.

“You call the police to arrest me, huh?”, she gave out her two wrists. “Yeah, do it!”.

The policeman acted very fast. He locked her hands with his handcuff.

“Hey! Thu! They arrest me, honey!”

But the policeman pushed her forward.

In the office, Thu looked out the window. She saw the bad situation, therefore she called up the security.

“Tell the policeman to get her off. She’s my cousin. She’s crazy. Don’t let them arrest her, she would talk a load of crap then it’s not good. Follow her, now!”


Huy just kept silent after hearing the story.

He came to his mother’s office at ten thirty a.m.

“Why you gave him this address?”

“I didn’t give him. He followed me”.

“How about the phone number of the Department?”

“You know the address then surely you know the phone number. He asked 116”.

“116. Go to hell!”, Huy swore.

To respond his curse, Thu’s cell-phone rang.

“Thu, you avoid me?”

Thu looked at her son, pointed at the window. Huy looked down, saw an amerasian boy standing on the opposite street, talking on the phone.

“Why you promised to buy me a house and you failed at doing it?”

“Please, Lai, I bow you. I’m an officer. I don’t have such a lot of money”.

“Don’t give much words. To you, one billion is just a little bit. You have three days to do it”.

Thu turned on the speaker of her cell-phone because she wanted Huy to share it with her. Huy was very furious.

“A fucking dog. Get off. You won’t have a fucking penny. I’ll call the police to come here to handcuff you!”, Huy shouted to the cell-phone.

“Ah, you’re Huy, right? Come here! I’ll show you the picture in which your mother are naked, fucking me”.

Huy threw the cell-phone out of the window, ran downstairs like a crazy guy.

“Huy! Stop, stop!”, Thu called her son hysterically.

But Huy disappeared behide the turn of the staircase. Thu knelt down on the tairs, leaned her head on the handrail, crying.

Seeing Huy ran down, Lai crossed the street. The guard knew that there was absolutely a fight in front of the state office, so he grasped his club. Lai came near, pushed the gate. The guard stopped him with his club. Lai took it and hit the guard’s stomach with his knee.

Huy ran to them, joined the fight.

The police came right on time, controled Lai with his gun, handcuffed him and took him away.


How to stop a storm? Without a miracle, you had to run away from it. You could come to a forest corner, a canyon or a hill. Like this woman sat, smoking alone on the perron of an old villa in the pine forest.

She left the storm down the plain. Up here with rolling pines. It was very cold. The forest was quiet. But her soul wasn’t calm. It was pulled, provoked by the past in which there were a lot of shouts, faces, cries, blended with the curses of living people and dead bodies, the orgasm and the insults.

The woman sat, holding her knees. In front of her were the sunset, the pine trees and a piece of fade sky. Cigarette ends were all over the ground like the un-known insects died for freeze. No wind at all therefore the coldness was dry and hard. The cigarette ends were too.

Getting rid of everything! Like getting rid of dust on the clothes. But the memories weren’t dust. The memories were small devils, and crowded. She couldn’t get rid of them. The coldness and the silence of the pine forests couldn’t win them.

If there was a man beside her, maybe these devils would be scared and went away…

The fog was coming. The afternoon lowered and quiet. She stood up, came back to her room and lay down in bed. She took out her cell-phone from under the pillow. She looked at its luxury, hesitated. Up whom she would call? She didn’t have anything to talk with her husband. It was a dry world, a dry stream with nothing but sand and stones; the time ran past them like a hot, summer wind burned some last moss which was left on the pebbles. That world was gone, and in it, there was a little tired ash of a fire which was cold.

Up whom she would call? A male whore who was on the wane, was huddling himself up in the prison with a lot of crimes that had just been found: selling drugs, being a pimp…

Finally, it was the Prince.

“Hello, daddy”.

“Where are you, my girl?”

“Da Lat. Can you come up here with me?”

“I can’t. I’m busy. Why you quit working and go up there?”

“I’m going crazy. I don’t wanna work at all”.

“Ok, I’ll arrange things for you. Tomorrow you’ll fly back here. I’ll send a man to meet you at the airport”.


But the man who met director Thu at the airport was “a confidential friend” of Muoi Dat’s. Muoi Dat called up his son.

“Hello, Huy. Tomorrow, at ten a.m, you go to Tan Son Nhat airport to meet your mother”, he said.

Ten o’clock. The Prince’s car and Huy’s car came to Thu’s place at the same time.

“Hi, mother. I’ll take you home”.

“I already have the car of my office”.     

“It’s not the car of your office. You don’t want to come back home with me, mother?”

Thu had to get in Huy’s car.

The “competition” had been arranged before so there was no problem. The driver reported to the Prince: Thu’s son happened came to the airport and he took his mother home.

The Prince kept silent.

But, taking Thu back home was just a thing to reduce Muoi Dat’s self-love. She was home or wasn’t home, the villa was still as cold as a grave.

“Surely tonight she will go there”, Muoi Dat talked to Huy later.

Huy sat movelessly for some minutes. Then he left.


As a matter of fact, at ten p.m, director Thu drove her Innova to the gate. Thirty minutes later, she arrived at the Prince’s. The gate opened automatically.

Her car ran around to the back.  

In the bedroom, the Prince watched the camera screen and he knew his lover came. He put a kimono which was made ofShanghaisilk on his shoulders, put his feet into embroidered slippers, walked to the corridor in the back.

Thu opened the car door, get off and fell into the arms of the big, old man.

“Welcome back! I’m very happy. I thought you forget me already”.

“You’re always my reliable support”.

The Prince carried Thu on his strong arms and turned back.

At that time, in the car, on the back seat, a head popped up, watched the old couple. Then the car door opened slightly.

Huy got off the car.

But as soon as had he walked to the bedroom door of the Prince, there was a noisy sound of a dog barking. From a distance, a hundred and twenty-pound Berger dog flew to him. Huy was horrified, he took out Muoi Dat’s gun, pulled the trigger. It missed. Huy hid behind the rock-works but the dog ran to him. Huy shot again, it hit the dog’s leg. It barked, trying to walk to the gate. Two big body-guards appeared right away.

Then only a sound of gunshot.

Huy died an instant death. 

The body-guard turned on his flash-light to see the killer’s face then he heard the Prince’s voice in his walkie-talkie.

“What’s up?”, asked the Prince.

“Uncle, there was an assasin. A young man about twenty years old. I killed him”.

The door of the Prince’s room opened, director Thu ran out, her long hair let down, her face was pale. She took the flash-light off the bodyguard’s hand.

“Oh my god! Take him to the hospital, now!”

The Prince appeared. Seeing the victim’s chest was full of blood, he knited his brows, pressed the neck artery with his fingers. It was moveless like a dead earth-worm.

“Uncle, should we take him to the hospital?”, the body-guard asked.

“No. Take him to the highway. It’s a traffic accident. You get it?”

“Yes. I get it”.

The Prince turned around but Thu embraced the dead body with a sudden haste, bursted out crying.

“No. Don’t. He was your son!”

“Later, not now. Don’t let the foreign media makes a scene with it. You just go inside the room”.

And the Prince stooped down to carry Thu. Her body was as soft and drooped as of a bird which was shot on the grass-field.

The body-guard stuffed Huy into a trunk, then he started the engine.

Hearing the sound of a car running to the gate, Thu was alive suddenly. She got out of the Prince’s arms, got into her car and chased after it.

The body-guard’s car disappeared on the street. But Thu could guess its way. She still wore sleeping clothes, let her hair down on the shoulders, her face was wet with tears. She drove her car crazily on a deserted street at midnight.

Crossing Binh Trieu bridge, she drove her car faster. To near Binh Duong, she still hadn’t seen the trace of the body-guard’s car yet.

She stopped her car by the grass roadside, get off, looked around, then she cried, walking into the dark of the highway with no street-lights.


Quynh Vi cried.

The children usually cried because of the adults’ faults.

Every day, how many children cried like that on the earth? The new-born children didn’t have milk to live. The naked children lost their mothers in wars. The black children waded into the mud to look for some frogs. The orphans sat on the streetsides, crying.

I used to see a black boy as thin as a small monkey, carried a torn bag, wandered by the dump. He picked up a plastic bottle, cut it into two, tied a string to each part to make them slippers.

And Kevin Carter’s famous photograph, won Pulitzer 1994, made the whole world shocked, was taken when the terrible famine happened inSouthAfrica.

A little girl was starving but she tried to crawl to the food camp of UN. A vulture patiently followed her, waited for her death to eat her. 

No one knew what happened to the little girl after that, even Kevin Carter, who left the scene after he had taken that picture. A newspaper wrote something about Carter: “The man adjusting his lens to take just the right frame of her suffering, might just as well be a predator, another vulture on the scene”.

Kevin Carter read those sentences and then he suicided.

In my dream, I still met the crying children. Who cried everywhere on the earth. Who were withered, thin, dirty with mud and flies. Who didn’t have their childhood, their maternal love. Who didn’t have families or homes to come back. What they had were the holes, the places under the bridges. What they had was the loneliness. Like a mouse, like a wild dog, like a lost cat, cried in the coldness. They themselves were versus the life that was large, chaotic and full of traps. They were lonely. Their tears were dried, their voice was off and their smiles were faded. 

Quynh Vi also experienced those savage days when she was a baby. Up to now, she had been living in wealth, in the life of a modern girl, I was still melancholy whenever I remembered that she had lived the dark days, without her mother, without me, without her relatives by her side.

Now, at the age of sixteen, she cried again. She kept sitting at the stairs. And cried.

“Let me lead you to the cemetery”, I said.

She still cried. Resentfully. Her tears rolled down her cheeks.

On the second day, she still cried.

“Let me take you to visit brother Huy, ok?”, I said again.

Then she nodded her head.

I took her there on my motorbike.

When we came there, I saw a woman kneeling in front of the grave.

She knelt like a stone statue. Quiet and moveless. A picture of Huy was on the marble stela. It was moveless, too.

Quynh Vi came near, put down a bunch of yellow roses on the grave.

“Brother!”, she shouted.

Then she cried again.

For a long time I had avoided talking about the death to Quynh Vi, but now, the death was a part of her life. It was inside her body and destroying her.

No information about Huy’s death on newspapers. The funeral was simple, in a hurry. Only few officers of the Trade Department came, along with few members of the Party. Huy’s death was informed as a traffic accident, though all of people clearly knew every single detail.

Quynh Vi asked me the reason why Huy died and I couldn’t tell a lie. I didn’t want to use the lie to the holy emotion of a young girl.

Both of us had a long conversation for many hours. I talked about Huy’s death in details which Muoi Dat had told me on the phone, about the time living in the forests, about Truc’s miserable life, about Minh… Quynh Vi never wanted to stop at half of the way, she wanted to know more and more.

In the middle of the immense cemetery, she stood, crying like a lost child.

Then there was a hoarse voice of a woman, sounded from the abyss of the despair.


The woman stood up, her face was fade, her eyes were fade too, no brightness, no life. Her tangled hair was frozen because it was bathed in sweat, dirty with the dust. She went straight her car, no looking around, seeing nothing, not to hear the crying of the little girl. She opened the car door, got in and started the engine.

The Innova U-turned slowly, but when it was directed toward the cemetery’s gate, it screamed, the wheels whizzed on the hard ground full of broken laterite. It pranced in dust and got excited as a crazy horse.

It reached the highway, overtook all cars that it met on the way, running and roaring like a cuel beast.

The car rushed forward the city with a crazy speed. It paniced the vehicles, pushed the cars, the pedestrians, the cats and dogs and the policemen away.

A drastic pursuit in sirens and flashes. The woman’s car dashed like an arrow, like a cruise missile skimming the ground in a programmed  trajectory. The car’s smoke whitened the streets. The target hasn’t determined yet. But the smoke was directed toward the center of the city. Not only people and vehicles but also the trees on both sides scared it, bowed down to the ground, trembling. Woman’s face was white as gyps mask. Dry hair pasted on her forehead and cheeks. Glassical eyes never winked.

Then her car suddenly stoped. The two police cars stopped, the six huge motors stopped too. And all sirens died out. All engines sounds were dumb. All was rockened. Such a number of policemen who had violently pursuited a long while, was frozen! Sudden death. Myocardial infarction. Cerebral vascular accident. Died on their feet!

Only the woman still coldly turned her car to that luxury villa. An armed-guard-group blocked her way. Their guns were all cocked. The Innova hesitated and then it screamed and dashed forward. The guards were pushed away. Guns fired. The windshield was broken. The front wheels were completely crushed. The car staggered, rushed into the rockery,  got stuck in the water.

But the woman escaped herself.

-Stop! Or I shoot!

But the guard commander moved his muzzle aside.

-Shit! You don’t know who she is?


-It’s imperial concubine.

-But, the prince’s in the meeting. Strict order!

The chief had no time to explain, he rushed to the woman, implored:

-Sister! You harmed me! Please not get in there!

He blocked her way but she took out a small pistol from her purse.

-Stand aside! Don’t you know I’m crazy?

But when she touched the heavy oak door of the meeting room, the guard has stripped easily her pistol.

All the fourteen men in that large luxury room were flabbergasted, and the guard hid his head outside.

The woman went straight to the prince. Not let him react, she seized by his throat.

-Give back my son!

The prince was puzzled, trembled. His sight became feeble, woozy, and no supremacy rested, no cry sounded.

Someone in the meeting room shouted:

-Where are the guards!?

But when the guards were overwheming the room, the woman bursted into tears.

-Oh my son! My son!

The prince embraced her but she fell into faint, slipped from his arms, faced down the floor paved by the Persian carpet designed with Lac birds.


The noon was completely quiet. It stopped to wait for someone, or to wait for something. Or it stopped because of its laziness.

It seemed the time didn’t want to go, either. It had been going for a thousand years. Then, at some time, it stopped, listened, waited for a rain, waited for a thunder in the clouds.

And waited to listen what the girl lay on a hammock talking to a boy sitting on the ground. The boy kept on checking a cellphone.

“I give you that”, Truc said.

“I don’t know how to use it. But you and I are close to each other, I needn’t a cellphone”.

“What if I go far away from you?”

“Yesterday you told me that you came back home forever”.

“You want me to stay here forever?”


“How to live?”

“You can’t stand a poor life?”

“Yes, I can. But I must have a job”.

“I go net-fishing. I can get twenty pounds of fish everyday”.

“And I?”

“You also go net-fishing”.

“Water and sun will tan my hide.”

“Me too”.

“But a black boy is handsome, while a black girl is ugly”.

“No matter how black you are, you’re still beautiful”.

Sen pushed a hammock slightly. Truc was as long and slim as a small panther, her face was bright as a flower blooming on her smooth and black hair. A hammock was swinging. Truc was sometimes near, sometimes far from him. When she was near him, her hip could touch his face.

“After we get married, where do we live?”

“On the isle. Out there I had a cottage, a pond and a vegetable garden. I’ll build a hen-coop”.

The hammock was swinging with the rhythm of Sen’s hand.

“What do you think about the virginity, Sen?”

“By chance.”

“Is it important?”

“Yes, it is. But love is more important”.

“How do I know your love?”

“Easy. Even a fish in the river knows I love you too”.

“If I’m no longer virgin, do you still love me?”


“If so, then I love you very much”.

Sen was happy, took Truc’s hand.

“Let’s go to the isle, Truc!”, he said.

“By what?”


“Not by boat. We’ll swim to the isle”.

“What if our clothes are all wet?”

“It’s sunny. They will be dry soon”.

Sen pulled Truc up. They went to the wharf. He threw her bag into the boat and pushed it to the middle of the current. They jumped into the water. The isle was in the middle of the river, as large as a half of a soccer ground.

At the embankment, grew a big and old Indian almond tree, its shadow covered a large place of the river.

“Truc, listen. I can catch fish with my bare hands”.


Sen disappeared in the water. Truc watched the waves, knew that he was diving under the roots of the tree. After one minute, his head popped up, in each of his hand was a tilapia, and between his teeth was the third one.

“How can you do that?”

Truc took the fish out of his mouth and pushed the boat to the embankment.

“There are many holes down there. Their caves. I just put my hand into them and I catch them”.

Ashore was a new world. It was anEdenthat God had just built for one minute. It was wild, simple and poor. There were a cottage, a loofah trellis, a vegetable garden and a small pond. Truc liked the pond very much though she saw only few water-lilies. She ran around it, bent her body forward to look at the water, saw a really round sky, and a really beautiful face.

Truc came under the loofah trellis, touched the green ones which hung right in front of her face. The black hornets flew over yellow blossom to suck the flower-honey. Truc looked at the sky through the leaves, saw the sunlight on the downs of the green leaves, of the luffa buds.

Truc came to the vegetable garden.

It was still wild and simple. Grass grew everywhere on the path. A locust flew up in a sudden, the crackling sound of its wings scattered  on the silence of the sunlight. Truc chased it and saw it stop on a branch of a guava tree.

And Truc climbed the guava tree. There were few green guavas but she wanted to look for something she could eat.

Sen jumped up, grasped a big one. Adam gave it to Eva of Vi Thuy village. Truc bite it. She made a very crispy noise. At that moment, she realized a bush full of red chilies. The chillies were as beautiful as an unexpected  bunch of flowers.

Truc jumped down and came near it.

While Truc was observing the red chillies, Sen went to the Indian almond tree, opened her bag, took the cellphone out of it, pressed the keys, but he only heard some pip pip pip sounds of the key board.

The rustic guy didn’t know that he was out of the coverage area.


Akinari had been bad-tempered and bored with eating. In the evening, he used to come to the luxurious restaurants, ordered his favorite food but he couldn’t eat them. Because of that, he didn’t want to do anything with sex.

In his sleep, he used to dream about fire. And in the hot fire, he saw the old man’s shadow holding a bottle of alcohol, came to him. About one step far from him, the old man opened his mouth, sprayed out a stream of green fire like a snake, pecked at his forehead. He screamed and woke up, his body was all sweat.

At that time, director Minh was going to finish his work of leveling the ground. All means of vehicles were working on sewer system and covering the road with stones.

Minh hadn’t seen Akinari for the whole day. Minh couldn’t talk to him on the phone, either, because he locked his cell-phone. Minh thought he had been somewhere with some girls therefore he stopped connecting him.

Four days later, again Minh called up Akinari to ask him how to solve problems about the sewer but again he still couldn’t connect him. Minh called up Yashimo company and he was told that Akinari had come back toJapanfor his treatment.

A new boss fromHong Kongwas appointed to replace Akinari temporarily. Minh wanted to meet the new but he was busy with meetings round the clock.

Minh called for a friend who was the manager of Akinari.

“What did Akinari come back toJapanfor?”, he asked.

“For his treatment”, she answered.

“Did he tell you when he returned toVietNam? There’s some private things between he and I”.

“I think he’ll never return toVietNam”.


“Because I feel something very serious”.

“I heard he had pulmonary tuberculosis. That kind of desease isn’t serious. He can have his treatment inVietNam”.

“I don’t know. But I smell a rat when I see the attitude of the Japanese”.

That was all Minh knew about Akinari.


At eleven am, Minh got a call from his “daddy”. He knew there was “some thing” so he drove his car to meet him. In the back yard, Ba Tran lay in a hammock, looking at the fish tank.

“Did Akinari run away?”, asked Ba Tran.

“No, father. He came back toJapanfor his treatment”, Minh answered.

“What did you and Akinari do to Truc?”

“No, father. Nothing”.

“Why Truc quitted? Exactly, she left. Without taking her luggage. Without coming back to the company. It’s nothing to you?”

“I looked for her information already. She’s at home now, in her hometown”.

“You sold her to Akinari. Now you’re a slave trader, huh?”

“Father, I just helped her so that she could make a little money”.

Ba Tran threw the cigarette end to Minh.

“It turned out you considered her as a prostitute. Huh? You know his uncle is my friend?”

Minh stepped back, flicked the ask off his shirt.

“Yes, I know. I still remember uncle Quynh”.

“I thought you remember only money”.

Minh sat down on a chair, kept a safe distance.

“Father, doing business is our job. You gave me an obligation to make money”. 

“But not ‘at all costs’. And people said that you loved her. You wanted to marry her. I was happy to hear that, but it turned out you didn’t love her a dame. Why you don’t have the human emotion, Minh? You even made the old man die burned in his tent. You behaved like an animal. You should think again to give the blessing to your children!”

“Did you give the blessing to me, father?”

“If not, how can you become a big businessman, a billionaire like this?”

“You followed the revolution, denounced the land owners in public, insulted them, killed them, then when the revolution won, you and your comrades deposed the right to own land of the people, collected all the land for yourselves, became the giant land owners. That is how you gave your virtue to me, father?”

Ba Tran tried to sit up, glowered his eyes to see his cruel son. He was furious but he had nothing in his hand to throw him.

“Son of a bitch! You’re a son of a bitch!”

Minh looked up, bursted out laughing defiantly.

“No, I’m not a son of a bitch. You forget I’m a son of the Prince? Because he’s a cold man so director Minh is an emotionless man. That director Minh lacks human emotion is understandable. But it’s very difficult to understand the communists. They always say that they are working on the social fair and free the class, but they are savage, greedy and heartless like the asexual persons. My company is a private one, and I can’t take people’s land if I don’t have the guidance, the support, the approval, the share-out… of the government. Father, I’m only one wheel in the machine.


Both Sen and Truc prepared their home like the two little mynas. The nest was on the isle therefore two mynas had to fly across the river everyday. They carried dry straws, thin grass. They chose soft and good-smelling grass. They chose the straw which still had the smell of new rice.

In the early morning, from the cajeput forest, the bees flew to their home, put honey into a glass jar on the eating table, then flew back to the cajeput forest in the distance of twenty miles. The green parrots brought the apricot jam which was very delicious, and, from the trees along the riverbank, the monkeys jumped to the leafy branches of the Indian almond tree, brought ripe fruits to the newly couple.

The next day, Cinderella sent Truc three chestnuts.

Truc hung embroidering threads around her cottage and the white butterflies flew down from nowhere brightened the corner of the garden. The cottage turned out a small castle made by thousands of butterflies.

Truc threw the first chestnut to the grass, all at once, a splendid wedding gown appeared. She hadn’t worn it yet then Sen rowed his boat back.

“The officer didn’t sign our marriage certificate”, he said.


“He said you and I should have the blood test”.

“Oh my God! We aren’t inSaigon. This is just a  village! Why there’s such a lot of procedure!”

“Maybe they thought that you have just come back from a big city.”

 “Okey! When will we go?”

“Right now. I’ll take you to the district”.

They rowed the boat and finished all the procedure at noon.


The next day, again both of them rowed their boat to the district.

“You stop here and wait. I’ll go and get my blood test result for about fifteen minutes”, Truc said.

Truc stepped on the land and blended into the small students who were coming home from school. Sen looked at them, thought that he would have his own children like those. The students walked in the sunlight, many of them didn’t wear hats, their hair was sun-burned, their skin was tanned, they played “chase-and-catch” into the sedge field along the riverbank.

A man was rowing a boat full of fruits. He passed by Sen’s.

“Brother, can you tell me the time?”, Sen asked.

“I don’t have a watch but it may be noon soon”, the man answered.

Sen looked up to the land. His sight was blocked by the alang grass. Whenever a shadow appeared and disappeared alternatively, he stood up to see. Finally, Sen stepped on the land, and waited for Truc by a tree.

There were no students around, there were few people coming home from the market, and there were only dry sunlights and the silence on the yellow dirt road.

Suddenly, the horror came and overflowed Sen’s mind. Sen walked to the hospital. There was no one there. The security might go to have lunch. The sunlight brightened the yard. Sen ran straight to the blood test room.

It was empty. Tables and chairs were silent. Sen ran along the corridor of the hospital, all he saw was a woman sweeping the yard and a small dog near by her. Sen wanted to cry.

“Truc! Truc!”

“Who do you want to look for?”

“My wife”.

“Pregnancy test?”

Terrifiedly, Sen ran to everywhere, looked into every room. Finally, he came out the duty room again. There was a nurse there.

“Hi, miss! My wife came here about one hour ago to get the result of her blood test, and I haven’t seen her up to now”.

“Maybe she’s in the market”.

Sen ran to the market. Only few people there.

“Truc! Truc!”

His voice was hoarse. And he was scared. The scare was cold, covered his body, made his legs tremble. Sen returned to his boat.


It was not the call anymore. It was the cry, reverberated from the river face and spread out with the tiny waves.


The call was getting weaker and weaker like the dying sound.


Who’s ever seen a death sentence? It was big or small? Long or short? Or it was just as big as a palm?

A piece of soft paper, with its ivory color, as light as a leaf, but it made Truc’s arms tremble. “Positive”. Truc felt the terrible disaster from that cold word. It appeared in front of Truc as a bloody face of a monster.

“I’ll keep it dark, but tomorrow you must come back here to be consulted about the treatment”, a nurse said.

Truc dropped to her knees, bursted out crying.

Few people stopped, looked at her, and left.

Then Truc left, too, but she didn’t come back to Sen who was waiting for her. Suddenly, the horror disappeared. Sen disappeared, too. Only the hatred stayed. And Truc ran straight to the road for fear that her enemy would run away before receiving a knife into his chest.


In the city, Truc saw people and vehicles kept indifferently running outside her life. She sat there with the feelings of strangeness, loneliness and coldness.

Suddenly her cell-phone rang.

“Hello, Truc? I haven’t seen you for a long time”, Khoa’s voice sounded into Truc’s ear.

Yeah. It was Khoa. He was a realtor and Truc didn’t remember when or how she had known him. He invited her to come to his birthday party. Ah, maybe he could help me to revenge, couldn’t he? Truc said ok and she told him the address so that he could come and pick her up.

The party was held at a restaurant in district 4. Because of being sad, Truc drank all the beer they filled her glass.

Just drinking, no word said.

The party ended at about ten pm. The boys surrounded her, suggested to take her home.

“I’m homeless”, Truc said.

“So where will you sleep tonight?”

“Please give me a lift to Binh Thanh district”.

“It’s very far, honey”.

“Well, you can take me to the bus stop”.

Okey. Four boys rode two motorbikes. They made Truc sit between two of them. Truc was so drunk that she could do anything to object them.

After they had put Truc down on a bed, she realised that it was a strange room. She was scared, sat up in a sudden way. She opened a fridge, took out a bottle of water, drank it and poured it on her face. When she regained her self-control, she recognised Khoa, who was in front of her. Three other boys were in the bath-room, joking, laughing.

Truc sat huddlely, holding her knees.

“What do you want?”, Truc asked.

Khoa grinned. He took off his trousers. And his shirt. He came to Truc, intended to sit down next to her then three boys naked and all wet went out of the bath-room. One boy said.

 “Sweetheart! Frankly, we, men, looked strong but very ephemerous. You will knock-out one by one.”

Truc emptied the bottle of water, threw it to the wall, stroked her face then her hair backward. Khoa sat down. Three other boys stood nearby with arms akimbo waiting for their turns.

Truc looked straight into Khoa’s face. She said:

“Four of you are really cowardly. You think four versus one?”

“No. We will do it with you one by one”, Khoa answered.

“And you’re the first, right?”, asked Truc.

“Of course”.

“So, just turn on the light. Because I’m very beautiful. Don’t you like to contemplate a beautiful body?”

“Good idea!”, one guy said and laughed.

Then all lights in the room were turned on.

“Stand aside. Let me take off my clothes”, Truc said.

But instead of taking off her clothes, she threw out a paper on which there was her blood test result.

“I got H.I.V. Just read it”.

Khoa took the paper. He stared at it for some time then he threw it down the mattress. His penis became as flabby as a flat bubble, dropped down between his two thighs like a rag. He mumbled, “sorry, sorry”, then he got back his clothes, left the room.

“The next!”, Truc said.

But all of them together ran out of the room.


Next morning, Truc bought a loaf of bread and paid for it with her last money. But a ray of hope flashed. Why I didn’t go to Pasteur Institute to have a blood test for one more time? Why? 

Truc decided to come to a cell-phones shop and sold her phone for the price of five hundred thousand dongs. She took a bus to Pasteur Institute and work on the procedure of testing blood for fifty thousand dongs.

The result was still positive. No more thing to say. It was Akinari did give her viruses of H.I.V.

At that time, in her mind, there was no space for sadness. It was full of arrangements and hatred. The plan would be prepared carefully, scientifically and efficiently.

Truc stopped by a telephone booth and called Minh.

“Hello, director, can you guess who?”, she said.

“Oh my God!”, Minh sounded cheerful at the other end of the line. “I’m soooo lucky today! Where are you?”


“Just come back and work with me again. My father told me to go and look for you. He shouted at me a lot. We will talk about this over lunch, ok?”

“Ok. You pick me at Phu My post office”, she said.

Truc hang up. Then she went to a drug store near by. She bought some things she needed. After that, she returned to the post office, waited for Minh.


Minh and Truc met each other in a restaurant.

“Where’s Akinari?”, Truc asked.

“He’s come back toJapan. For his treatment”, Minh answered.

“What kind of desease has he got?”

“Pulmonary tuberculosis”.

“Very good”, Truc thought. “You haven’t  got pulmonary tuberculosis, Akinari. You’re gonna die. Now I’ll judge Minh. He’s just a culprit”.

“What are you smiling about?”, Minh asked.

“Nothing. I’m thinking…If I didn’t meet you, I wouldn’t know where to stay”.

“After lunch, you’ll stay in a hotel. Tomorrow, we’ll look for a house to rent”.


When both of them entered a hotel, Truc said:

“Come back to your company. It’s time for work. I need to take a nap. After work, you come back here and we’ll go shopping”.

“No, I have nothing to do in the company this afternoon. I’ll stay here and fan you so that you can sleep well”, Minh said.

“I don’t need you to fan me. There’s an air-conditioner in the room”.

“Hey, don’t make difficulties for me. I’ve missed you very much. I don’t wanna leave you, really”.

Truc took off her shoes, kicked them to the room corner. She said:

“I’ll have a shower”, then she went to the bath-room with her bag.

Minh watched TV to kill time. After a while, he sat up, took off his shoes, his socks, then his clothes except his underwear.

“What takes you so long, honey?”, he asked.

“Wait a minute, I’m making up”, Truc answered.

Finally, Truc opened a door and got out of the bath-room, covered her body with a white towel. She didn’t shampoo therefore her hair was still dry.

“It’s your turn to take a bath”, Truc said.

Minh told her that he had done it at home then he held her back and helped her to lie down. Truc embraced Minh’s neck, too, and she kissed Minh’s cheeks.

“Hey, don’t be too hasty”, she said. “Just lie down and I’ll massage your back. Relax. Relax, honey. We’ll have all afternoon together”.

Minh couldn’t do anything but obeyed her.

Truc rubbed slightly his back, massaged his shoulders, then put a long kiss on the nape. She let her hand down and down, massaged his bottom.

When Truc sat on Minh’s thighs, he clearly felt her pubic hair gliding on them.

Suddenly Minh felt a stinging pain.

“What?”, he shouted.

Minh turned his head round and saw Truc was injecting him with a syringe. 

“What are you doing?”, he asked.

Truc pulled the needle out, threw the syringe to the floor and got out of the bed.

Minh sat up in a sudden way, “you’re injecting anaesthetic into me?”, he said with a threatening voice.

“Anaesthetic? For what?”

“To steal money in my purse! When I paid for the meal, you saw a wad of US dollar bills there”.

“No. You’re wrong. It wasn’t anaesthetic. It was blood”.

“Blood? What blood?”

“My blood”.

“What do you mean ‘your blood’?”

“I want you to be contaminated virus H.I.V. like me and Akinari. Injecting my blood into you is better than making love with you. Got it? Besides, I’d rather die than make love with a kind of man like you!”, Truc answered.

Minh punched the bedside very hard, “You’re a whore! Oh Akinari!”, he shouted.

“It’s too late to understand it”, Truc said. “Akinari was in the period of AIDS. His pulmonary tuberculosis was merely an opportunity disease. And maybe he could have ‘slept with earthworms’ inJapan!”.


In wartime, after the waves of B52 carpet-bombing, we survived then searched the way to our unit. We used to cross those regions, those forests for many times, but at that time we didn’t know where to go.

Because the ground had changed completely.

The forests were killed, the trees sprawled everywhere, broken and burned. Smoke became heavy with the smell of corpses and the smell of gunpowder, therefore it couldn’t fly up. The flames were scattered everywhere like the bloody open wounds.

All of us were puzzled, losing our ways among the newly created hell under the iron wings of the flying fortresses B52.

We had four people, all were wounded and one of us had a leg cut. We had to rip our shirts to tie his wound and stop it from bleeding, and we took turns carrying him.

We went to the areas where the flames were off. The sunlights of the afternoon still shone. Suddenly, a black, giant mass blocked our sight.

It looked like an immense black desert. No one knew what it was, what the phenomenon was. Perhaps we just got out of the forest because the sky was very large, but the ground was black, flat, cold and absolutely quiet.

Wild animals died. Birds were gone. That was why the ground and the sky were silent. We were standing among a very large space, no obstacles, no smoke and fire, no thorns, but we didn’t know which way to go.

I carefully came near that black desert. When arriving at its border, I sat down, put a hand on it.

It wasn’t sand. It wasn’t water, either. It wasn’t leaves or barks. It was husk. The burned husk still gave me a rough feeling on my finger tips.

It turned out we lost the way and went to the plain. It was a ripe rice field! Oh, how beautiful and fragrant a yellow, ripe rice field was! And then it turned into a black desert in one minute.


The change of Quynh in this morning was as devastating as the change of the ground after the bombing.

It wasn’t Quynh any more, it was a dead figure from a catacomb. With white hair. With a face of a pre-historic man. And a look full of darkness.

I embraced my friend terrifiedly.

“What’s up?”, I asked.

“Truc was missing. She might be dead”, he answered.

A young man was standing behind my friend. He was shy and doleful. I looked at the red eyed young man, his eyes were red because of tears, but I still couldn’t guess what happened.

“They were preparing for their wedding when Truc discovered she had H.I.V. Then she disappeared”, Quynh explained.

The young man asked me:

“Uncle! Where can we find Truc, uncle?”.

I couldn’t answer that question.

“Let’s go to the places where people used to suicide”, Quynh said.

“If she wanted to kill herself, why would she come here?”, I said. “I think she wants to get revenge”.

“You may be right”, Quynh said. “But can she get her revenge successfully? And what will happen after that? Either She’ll be killed or she’ll commit suicide”.

“I think Truc’ll look for her death. If she dies here, no one knows her and it won’t give any effect on her family”, Sen said.

So we set off. Quynh went with me on my motorcycle, Sen drove my son’s motorcycle. We went to Binh Loi bridge, it was famous for the suicidal cases. The residents around told us that there had been no suicidal cases for one month. We went toSaigonbridge, then the gate of the train station. It was a hopeless search.

On newspapers, there was nothing, either.

Finally, we went to Minh’s company. The guard said that the director went abroad already.

We decided to meet Ba Tran. He still lay down on a sofa made of rattan. His body was thin and dry, hollow inside his striped pijama.

Ba Tran said:

“Don’t worry, Quynh. I already knew everything”.

“Then where’s Truc?”

“Luckily In her despair, she thought of me, and she came back here”.

“How about Minh?” asked I.

“He disappeared”, Ba Tran answered. “But I don’t care about him any more. I consider him dead”.

Sen stood up. He called, “Truc! Truc!”.

The next room’s door opened slightly and Truc stepped out. Sen ran to her, knelt down, held her legs. And cried.

“Come back, honey. Get away from this place. It’s not our world.” He said.

“But I can’t marry you, Sen! I can’t lead you to death with me”, she said.

“But I’d rather do that. We’ll live on the isle. It’s our private world. We’ll live there, love each other there, and die there”.

Quynh stood up, too. The former captain of the Viet Nam Cong Hoa Army now became a tilting reed in the cold wind of the hell which was approaching. He tried to follow Truc, but when he was on the threshhold, he collapsed lightly as a rotten wooden pillar.

Truc and Sen returned to help him out to the street. They stood on the sidewalk to wait for a bus. At that time, the sunlight shone brightly and the street was full of smoke and dust.


Minh completely didn’t intend to commit suicide but he had swum to the off-shore at night. He took a risk. Because the sea at night-time was absolutely different from the sea at day-time when it was a spectacular scene.

At night-time, the sea was a dark, cold and boundless cave.

Swimming in the sea at night was like hanging himself above a bottomless abyss. He had the feeling “losing his footing”. Beneath him was an endless cave, the octopuses swam around, the sharks, the sea snakes, the monsters were looking for him.

He wanted to know if he was afraid of death. Yeah, he was. “But why am I afraid?”, he thought. “And of what am I afraid, because I nearly die?”

Then he continued swimming to the off-shore. In some time, he felt losing directions. It was dark around him. The waves were as big as monsters appeared suddenly, then covered him. He kept on floating in that very dark and giant pan.  

He lay on his back on the water and saw the stars twinkling in the sky. They looked like the owls who were staring at him. And waited for him to talk. 

“I nearly die! Nearly lose everything! Karma is coming! To only me. Why only me?”, he shouted. “Prince! You’re my father but I’ve never seen you. I heard that your power has covered all the country. Who are you? You’re only one person or a group of people? Or you’re only a shadow, a virtual character, an invisible force?”

A big wave came, dipped Minh into a dark, immense cave. He moved his feet, rose up from the water and was very surprised seeing a peak was bright with lights. At first he didn’t know where it was, but when he saw a string of lights drifting slowly to that splendid peak, he knew it wasParadise, a famous resort. Suddenly he woke up, and got out of the gloomy mood.

At night,Paradisewas like a heaven. “Why wouldn’t I go there to become a King instead of diving in this dark and savage abyss?” He thought, “I was still young, I had to live splendidly, fiercely. I had to regain the time that the death would take away from me”.


Minh shouted in a large room of the five-star hotel on the peak.

“Hey, prince! I’m paying this fucking debt for you! But I don’t surrender these fucking viruses H.I.V. I’ll live my last years gloriously. I’ll live in the paradise, live in the lust, live in blowing up. I’ll live “like the overflowing sea” as the lyrics of the song I used to hear. I’ll breed. I’ll breed the excellent race to all over the four-thousand-cultural year-VietNam”.

I’m fucking not as powerful as you to make all the Court scared. But I have so much money. So much dollars. I’ll create a kingdom and I’ll be the King of it. In the past, the kings had hundreds, thousands children. Now I’ll breed and I’ll be like them. In the past, if our ancestor, “Uncle Liar” from Ngang village, had bred and had lots of lying children, now I’ll breed a different race, extremely intelligent, excellent and heroic”.

Minh opened a window. The sea wind blew the curtains and made them flutter as the sails gliding on the waves. The lights on the cable cabin were twinkling, the canoes were moving beneath them, drawing the white bubble circles on the very black sea.

Minh rang the bell. The hotel manager appeared and bowed him.

“Five dolls.” Minh ordered.

“Eh? Why you reduce the number, boss? I know you’re the champion in the boudoir”, she said.

Some moment later, there was a noise of talking and laughing outside the door. Minh sat on an arm-chair made of rare wood on which was carved the dragon heads, he sipped a glass of his favorite wine.

Five beautiful girls rushed into the room. As sweet-smelling as jack-fruits. They surrounded Minh, kissed a lot on his forehead, his cheeks, his lips.

Minh was completely loosen up, let them do whatever they wanted. They took off his clothes, even his underwear. Minh’s “flag-pole” popped up like a spring. The girls cheered:

“Wow! High quality! High quality!”.

Minh ordered them to stop.

At a corner of a desk there was a beautiful recycle bin made of rattan. Minh emptied it then put it on the desk.

He opened a wardrobe, took out a wad of one-hundredUSdollard bills. He shook them like the cards then threw them into the recycle bin.

“Today we’ll perform an act called “breeding”, Minh said. “You take off your undies. After you’re bred, you’re titled to go to the recycle bin and get two one-hundredUSdollard bills. After that, you come back to your position”.

The girls were accustomed to that game therefore four girls stood at four corners. The fifth was crawling around the middle of the room, singing:

Let’s live the river’s life

to know how to love the source

Let’s live the mountain’s life

to reach the high goals

Let’s live like the overflowing sea

to see the wide wharfs

Let’s live and hope

to see the immense life

(a song by Pham Minh Tuan)

Minh looked up, bursted out laughing as a dramatic actor.

“Very good! Very good! The lyrics are really impetus!”, he said.

Then he held his “high quality” dick, walking to one corner, singing:

Let’s live like the overflowing sea

to see the wide wharfs

Four other girls couldn’t stand it. They wagged their bottoms and shouted:

“Hey! Quickly! Stop singing! Breed us, please!”


Analects Lung Yu wrote: “The man at the age of seventy can do whatever he wants without breaking the rules”.

At that time, a seventy-year-old man could penetrate the “Tao” of the heaven, the virtue of the earth, the rules of the nature, the essence of life and death… so his attitude was deliberate, his behaviour was leisurely…

But the Prince’s age-of-seventy wasn’t like that. He didn’t care the Tao of the heaven. He knew only the power, because it ruled the society, it controled everyone.

Hence, millions of people died under his hand, one of his son was killed by his own guard to protect him, another his son was crazily spreading viruses H.I.V to a lot of women, and he was still calm like nothing happened. His face was cold. His look was like the ash. There were no human images in his eyes. They’re always blank like the endless space.

He was usually quiet, but he didn’t have the easy life. He was emotionless but he had full ambition. He was moveless but very strong. At the age of seventy, his sex life was still virile. If the writer Lin Yutang said that the sex life of the Queen Wu Zetian began when she was sixty, we would be able to say that the Prince was Wu Zetian’s master. Once he told director Thu: “When you lance me with a needle, if my blood’s still bleeding, I’ll still be able to breed”.

People said that King Minh Mang usually talked about himself: “one night, make love six times, have five foetus”, perhaps in the Prince’s blood, the quintessence of the ancestor still existed?

The Prince didn’t want to keep his position, he withdrew at the right time but his power was still cover all over the country. Hence, his longevity celebration was held monumentally inParadiseresort where director Minh, his illegitimate son, had performed the impressive “breeding” shows just a short time ago.

With those shows, he gave out over billions of virus H.I.V. to nearly one hundred young girls. Then these girls “share” them with thousands of young men.

The celebration was held inParadiseat random, but it looked like a harmonious co-ordination: the son came here to sow, the father came here to harvest.

The harvest was very exciting. There were full of flowers. But there were no gifts. The Prince didn’t need gifts. Those for the small-minded people.

The Prince already had the whole world.


At first, the Prince felt uncomfortable hearing such a monumental longevity celebration.

“What farce are you doing?”, he asked.

“Sir, it’s a rare chance. This resort is the largest, and very modern, very luxurious. The owner respects you and he wants to have the honor…”

“You intend to put me on a stage of the comedies? Hm?”

“No, sir. That place was like the heaven. The air is as solemn as the Elysium…”

“Stupid!”, the Prince bursted out laughing at the man who was cowering. “Do you know what the Elysium means? It’s the death world”.

The man knelt down, “I’m guilty, my Highness”. He bowed, “please spare me”.

But the way they spoke like the clowns in the stage making the Prince change his mind. He wanted to observe whatever their underlings were doing. And he nodded his head.

After he agreed, a forest of flowers grew up, the birds flew around, singing, the pretty girls with beautiful clothes performed wonderful dancing.

The Prince sat on a sofa made by ebony on which was carved a beautiful dragon head hidden in the clouds.

There were hundreds of guests, included the mandarins, businessmen, generals, singers, Misses, journalists, writers, young talents…

Quynh Vi was one of the young talents. She would give flowers to the Prince and would read a short speech which was written already.

But when she got out of the changing room, ready for her performance, she heard a voice from the rest-room.

“Quynh Vi!”

She turned around and saw a hand waving at her.

“Come here”, the same voice urged.

Quynh Vi came near. The rest-room door opened slightly. A hand appeared, pulled her inside and the door closed.

After that was the silence!

Then a very beautiful girl got out of the crowd, went to the Prince. The guard looked at the white dress, checked the card on her chest, bowed and gave out his hand to signal her.

She came to the Prince, put flowers on his thighs, gave a kiss on his cheeks but she neither stepped back nor read her speech. She sat down on the sofa.

The crowd was silent. And waited.

The Prince was pleased seeing a beautiful girl sat next to him.

“What’s your name?”, he asked.

“Quynh Vi”, she whispered. “Uncle! It’s ok if I ask you a question?”

“Just go ahead”.

“Do you love brother Huy? He’s just your son”.

The Prince startled. He looked into her eyes.

“You know Huy?”

“Yes. When I was young, I used to go flying kites, go fishing with him”.

“But Huy wasn’t my son”.

“Aunty Thu told me that brother Huy was your son. Why did he die, uncle?”

The old man became agitated, confused. He thought he had just fallen down into the hell and heard the judgement. He intended to move a little out of her but she leaned her head to his shoulder. The crowd bursted out clapping. The girl took her opportunity, withdrew the syringe hidden in the flowers, thrust the needle into his bottom.

But no one knew that on his body, there were two places whose skin were very thick:

One was his face. It was as thick as a spathe. It was cold to the curse and the scream of grassroots, it was moveless, heartless to the misery of people, it was like a cadaver’s. 

Two was his bottom. It had been sitting on the power chair for over half of century, and no matter what happened, it didn’t move therefore his bottom skin turned into horn, it made the needle of the girl break.

The Prince turned around, grasped Truc’s wrist but she escaped from his claw in time and blended into the crowd very fast. The syringe dropped down on the floor. A kind of light brown liquid ran out.

The Prince moved his lips’ corner. His face was as cold as a mummy’s. Then a very dry sound got out of his grey, thick lips:


Secret agents and guards pushed the crowd aside to chase the girl. Truc hid behind the stone holes, moving, taking off her dress, put it into a bush. And now Truc had only a pair of shorts and a tight pullover on.

Truc stood silently in a stone hole, looked for a way to run out to the slope. Outside, the guards were searching her very carefully therefore she couldn’t show up.

“Hey! I found her dress!”, one man shouted.

“Surround the stone cave!”, another man ordered.

The whistle sounded again, and the guards worked along with the secret agents to control the situation.

But Truc absolutely wasn’t scared. What was more scared than viruses H.I.V? But Truc didn’t want to be arrested either.

“Hey! I found the card!”, outside there was a voice again.

“What’s the name on the card?”

“Quynh Vi”.

“Yeah! It’s her!”

“No! It isn’t her”, a very cold voice suddenly sounded. “Real Quynh Vi was tied, her mouth was gagged, was locked in the rest-room. This is an unidentified assasin”.

This cold voice was from the leader of the security team. He got out of the darkness, gave signals and his men walked into the stone cave.

Truc decided to step out. She climbed the cliff, tried to be on a stone cape above the sea. The guards saw her, they splitted into two groups, followed her from two sides of the slope.

The sea under was very black. Like the abyss without its bottom. Like the hell opened its mouth, waiting. The sea was recognized due to its rumbling sound and white bubbles when the big waves were beating the cliff.

The higher she climbed, the stronger the gust was. Truc tried to climb to the end of the stone cape and hoped the guards not to arrive there.

She was right. On the left slope, few men gave up. On the right slope, one man slipped, almost fell down into the sea. He screamed horrifiedly and after his friends pulled him up, he bursted out crying.

Truc sat totterily on the top of the stone cape. She waved at them.

“Come up here”, she said.

But all of the guards were moveless.

Few minutes later, the leader decided to climb by himself. He was big and swift but he was still careful. He passed a few large stones, jumped over a hole to grasp the stone cape where Truc was sitting. He took out his gun, cocked it, shouted in the wind:

“No way to kill the Prince! He’s immortal! You don’t know that, do you?”

“You’re wrong”, Truc shouted back. “He’s just a walking dead body. His bad smell was spreading all over the world”.

The leader moved to Truc step by step but she still sat there, silently. When he was far from her about ten steps, she stood up.

Then, like an albatross, Truc jumped out to the space, lightly, lonely and quietly. The darkness and the steam of waves covered her shadow. The sea under was very black and rumbling.

It seemed there was a cloud coming and carrying her.

Or the big waves rose up, rolled itself and stopped to pick her up?

Or the wind carried Truc to the off-shore?

Or because Truc was an otter of the waterway Hau Giang, therefore the sea greeted her in the mother’s arms?

Truc already knew that jumping down into the water from the height of hundreds of meters was so hard that it could make her fainted so she tried to take a deep breath when her feet touched the water face. Few seconds later, she rolled herself half a circle to move her head forward, then she bent her back, popped up over the water with all her effort. It was a very important movement to survive.

Right after that, the first thing she saw was the bright light at the half-way to the peak, but she didn’t swim to that.

She continued swimming to the off-shore where she saw the twinkling lights of the fishing boats.

On the mountain, the leader of the security team climbed down to his men who were sitting and waiting.

“She committed suicide”, he said.

He shouldn’t have said that sentence because all of them had already witnessed the horrified jump. 


The sound was rhythmic, dry, round and warm. The woman sat in the dark, she had her hair down like a Taoist nun but wore black clothes. The sound of a wooden bell like water drops fell down the stone veranda very fast, like the round pebbles were thrown continuously into the face of a quiet and cold pond.

Then a guest came. Lightly, blended into the dark like a cat put its paws into a twilight and virtual space. The Taoist nun didn’t know about the guest. And the guest didn’t want to show up, either, just sat quietly in a room corner.

The sound of wooden bell was like the melting of an object which didn’t have its power to reform itself. A life used to be full of events now it was falling apart, turned into pieces of dry sound, “clop-clop-clop”, dropped down to the floor and dissappeared. The broken of that sound hadn’t touched the floor then blended into the dark, they were carried away to the invisible circle by the thin fragrance.

The Taoist nun was knocking her life, knocking a soul that was very dry.

And the sound suddenly stopped. The stick dropped down. Like in the Chinese legend, Boya was playing music on Han Yang river then a string was broken and he knew an intimate friend was overhearing him. He ordered his soldiers to land and found ZhongZiQi

I didn’t think I was ZhongZiQi, but obviously my light move made the sound stop.

“Hello”, I said. I still sat at the dark corner to check the memory of a woman who had been diagnosed “may get Alzheimer’s”. 

“I knew. Since you first stepped in”.

“You heard my footsteps?”

“No. There was a little change of the light”.

Then I walked out, sat crossing legs behind her.

“Your mind’s still very clear”, I said.

Thu bent her head down, bowed the Buddha three times then turned around. There was still a pretty woman, there was still a beauty. Only her look were rather dark because of the Karma.

“I really think you’re all right”.

“But I’m scared. Sometimes I feel completely lost, I don’t have any concept about myself. As if I dropped my ego somewhere, as if I didn’t exist. I’m scared very much. Why do you look for me?”, she asked.

“Few days later, I may go to find Tran Vu’s grave”, I said.

“Tran Vu? This name is very familiar”.

“Oh God! You don’t remember Tran Vu? He was a writer. He committed suicide in front of you!”

“Oh I’m sorry”, Thu was horrified. Then she covered her face, “I thought you’re talking about a mister captain, your friend”.

“Captain Quynh”.

“Yeah. Captain Quynh. Why don’t you ask him to go with you?”

“He’s very weak, especially after he heard that Truc had died in the sea”.

“Poor her”, she said indifferently. It seemed she didn’t know who Truc was and why she died at sea.

I held the woman’s pale hand. I completely unexpected that Thu would come back to the Central Committee R with me.

“Across the stream. On a mound. But how far was it from the stream?,” I asked. “And it was next to what? A tree or something?”, I tried to remind her of one detail left in the memory.

“I don’t remember. Why don’t you ask Muoi Thao?”

“Muoi Thao died. In Ho Chi Minh campaign”.

“Yah, yah… Muoi Thao died already. She died already”.

The memory had fallen down. One by one. Fluttering like dried leaves. Whatever left was the mortar of the ruins, of the castles, of the stone veranda with grass…

Because I didn’t have more information of Tran Vu’ grave, I asked Ba Tran to set off  with me.

No one knew that in the group there was a person who was alleged died at sea. It was Truc.


In 1974, the Central Committee R was moved from Westside of Mekong river inCambodiato Chang Riet village in North Tay Ninh.

At that time, if you wanted to come to R from Tay Ninh, you had to follow the national road 22 to Xa Mat, then you went straight into the deep forest, it took you all day if you went on foot.

In fact, the base R wasn’t located at one place. It included many different offices on a large area, no residents, only the smugglers brought necessities such as, sugar, milk, sodium glutamate, tooth paste… to sell to soldiers and guerillas. They carried merchandise on black Honda 90cc fromCambodia.

The officers of R used to use bicycles. Their monthly subsistence fee was only one hundred fifty VNCH dongs, enough to buy a tooth paste Perlon, a box of cigarette Ruby or Ara. All of those were from the smugglers.

They weren’t as many as the smugglers of the North border but they were the real cowboys of wild-west of Tay Ninh on the iron horse tiredlessly. They not only sweated but also accepted bombs and bullets, flying fortress B.52, trapped mines, heavy artilleris pouring down to their heads any time. They followed the soldiers, followed R, followed the Revolution, they sacrified their lives too, they lived and died with the Revolution too, but simply because of money. The Security Department of R knew that, therefore they let them freely “did business” for a long time.

Talking about this force of moving special ordnance, no one forgot an old master. You could call him a genius, an X-man in the trading field of the world. His name was Sen, an old Chinese man. He also had a black Honda 90 brought fromCambodia. Besides it, he had brought many things: a wife, a little daughter, three dogs, and a flock of hens and cocks.

From 1969 to 1974, Central Committee R had been located at the upper ofSaigonriver which was in Cambodiathen had been moved to Tay Ninh province, Sen always followed their feet. At first, the soldiers taught him how to dig a tunnel to avoid being shelled, when they moved back to Tay Ninh, his family could dig the tunnel for themselves. The tunnels were the tranchéeswith A-shaped, professional and strong.


I drove the car Zace of Ba Tran and we arrived in Tan Bien at over nine a.m. Ba Tran told me to turn to a path-way but I didn’t see it. I saw a road running in the middle of the rubber forest. At the end of the forest, there was a bumpy path-way running among the endless fields of manioc trees.

“The scene was different from it had been before”, Ba Tran said. “We may lose the way”.

But the car went on slowly. On the left, there was a block of houses with new roofs. I drove the car to the middle of the yard. It was a simple factory but rather large. We didn’t hear the sound of machines though, just a bad smell of manioc flour which had been kept warm for a long time. 

Next to a large water tank were few women who were washing manioc. I asked them:

“The base of Central Committee R is on this way, isn’t it?”

They looked at together, it seemed they didn’t know anything.

“Please let me meet your boss”, I continued. 

One woman led me to a spiral rusty stair. Her boss was a big man with a round face.

“You want to visit R?”, he shook my hand warmly. “Just around the corner. But why don’t you follow the way of the tours?”

“We follow our memory”, I answered. “But the scene changed a lot”.

“I’ll give you a guide”, he said.

The guide was a twelve-year-old boy. He felt like the car. I told him to sit next to me to show the way.

Fifteen minutes later, we arrived at vestige zone of R. We parked the car there, bought tickets like everyone but then Ba Tran talked to the tour guide:

“In the war we stayed here but today we come here to find a friend’s grave. Can you tell me where the Department of Researching and Classifying is?”

The tour guide nodded his head and told us to follow him. I gave some tips to the boy and told him to come back because we might stay here for few days if we couldn’t find the grave.

On the way, no one said anything. Truc was gloomy. Sen gave her some water but she didn’t drink, just held his hand for some time then let it go.

We came to a rather empty place because the forest was sparse. The wind blew through the space which was full of the moving shadows.

“There’s a stream in the left, isn’t there?”, Ba Tran asked.

“Yes, there is”.

“We want to cross the stream”, Ba Tran said.

“I’m sorry”, the tour guide said. “I’m taking tourists to everywhere but just inside the vestige”.

“Ok, we’ll go by ourselves. You can come back, son”, Ba Tran said.

“No. I can’t. I take you go out and I’ll take you come back. This is our regulations”, the tour guide said.

We couldn’t break those regulations.

“That’s ok”, I said. “I will meet the leaders and ask for a special permission”.

We had lunch at the vestige zone. There were eggs, dried beef and some wild animal meat. Truc ate one piece of boiled manioc. I gave her a glass of orange juice, she took it with a withered smile and the eyes with tears. I took some tissues out of the bag and gave them to Sen. He wiped her wife’s tears.

“Daughter,” I told Truc. “You’re going to meet your dad. He was just around the corner”. 

Quynh Vi came and sat next to Truc. She took Truc’ hand. And she put her hand into Truc’s.

“Would you like some deer meat?”, Quynh Vi asked.

Truc nodded her head. She chewed some rice, looking into the forest. Quynh Vi embraced Truc, kissed her back.

“Sister Truc, if you cry, I’ll cry with you”, Quynh Vi said.

Truc took Quynh Vi’s hand, caressed her pretty one. Then she smiled.

“Why do your wrists have a bruise?”, she asked.

“That day, you tied my wrists very tightly. And my ankles”, she answered.

“I’m sorry”.

“Why you’re sorry?”

“Because I should have talked to you first”.

“No problem. I was surprised a little bit. But after that I understood. You were very risky”.

“Did you feel scared?”

“No. But I was worried about you getting shot”.

“To me, now, life and death are the same”.


That day we couldn’t get the permission because the director of the vestige zone was absent. And it was dark until he came back therefore we stayed for one more night after we had got it.

The tour guide lit a fire. Everyone sat around it. Truc looked fresher when she looked at the fire growing from the exhausted ground. Sen sat next to his wife. He said, “If you’re sleepy, just lean on my shoulder”.

Truc smiled, throwing a dry leaf into the fire. Ba Tran took a stone as small as a jackfruit seed out of his shirt pocket, “I picked it up at the forest edge after lunch”, he said. “Can you guess what it is”, he asked.

He gave the strange thing to Quynh Vi. She observed it for some time then passed it to Truc. She played it with her palms, “I think it’s a kind of ore”, she said.

“No. It’s not an ore. And it’s not a stone, either”, Ba Tran answered. 

He got it back then burned it with his lighter. It let out some smoke with a fire was as wavering as of the oil lamp. “It’s a piece of napalm bomb”, he said. “It’s a kind of phosphor and people call it solid gasoline. When it’s burned, the heat can come up to one thousand degrees C and the smoke is black. In the war,USarmy usually threw  bombs MK 77 with the weight of three hundred kilograms down here and Cu Chi region. It’s a kind of chemical weapon with its immense destroy.” 

“But, uncle, why is it wavering now?”, Quynh Vi asked.

“Because it has been buried in the dirt, in the sun and rains for few tens of years”, Ba Tran explained.

“How long did you live here?”, the tour guide asked.

“I was moved to this place in June, 1974”, Ba Tran answered.

“You were lucky to survive after the fierce war”.

“The war wasn’t always fierce”, Ba Tran said. “Sometimes it was very quiet. At that time, we were garrisoned next to the river, in the afternoon, I usually asked my some comrades to swim, and we often swam to the other side. There was thelandofCambodia. We stayed there for some time then swam back. We dropped by a palm shop, ate “hu tiu” of the old Chinese Sen”.

“Wow. You were a real gentleman”.

“Oh”, Ba Tran smiled. “At that time I was a vice-minister of the Revolutionary Government of South Viet Nam, I got the monthly fee was one thousand five hundred VNCH dongs but I didn’t have the chance to spend it. I had been saving it for a long time and it became few ten thousand dongs. At that time, a bowl of “hu tiu” was very delicious”.

“But how strange a shop of “hu tiu” like that was!”

“Yeah”, Ba Tran answered. “In the River Wharf, a chinese old epic story, there was an errant inn like that. The Resistance seemed more interesting due to it…”.

The tour guide listened carefully and took note, then he said “thank you” a lot.


The next day, because we set off early, it was just over eight o’clock when we waded across the stream. There, the forest was very clear because there were many moors with alang grass and the many ponds that were formed by giant holes of bombs. The holes were fully covered with wild grass, thorn bushes and tree roots. All of them weavered together in the very thick way. 

We had been walking along the stream for one hour but we couldn’t see any mounds. All we had was a vague sentence of a woman whose mentality wasn’t stable: “Beyond a stream, on a low hill”. 

But it wasn’t as simple as what she said. Because the stream was very long, it could have begun from somewhere inCambodia, ran through many forests to Vam Co river. It would take you few days crossing the forests to go to the upper.

Walking, walking, but all we saw were the grass moors and thorn old bamboo trees. Ba Tran walked slowly and difficultly therefore Sen and I had to help him to step over the thick thorns covering some small holes of bombs like the traps.

Truc looked more flexible than the day before. She usually splitted herself out of the group, searched all of the bushes “which were hiding a mound like whatever Thu had said”, she thought that.

At noon, everyone was exhausted. Ba Tran could hardly walk any more steps. Sen spread a piece of nylon on the ground which was full of dry leaves and he helped Ba Tran to lie down. 

Quynh Vi rolled up her trousers, caught the leeches on her legs. Seeing the blood bleeding, she bursted out crying. But Truc was still searching the big bushes.

Suddenly, there was a call behind the leaves, “Uncle Ba!”.

Ba Tran turned around to the voice that just called him. The tour guide and a man about fifty years old ran to him.

“I found it, I found it”, the tour guide gasped, and said.

“Where?”, I asked.

He pointed at the man, “This is uncle Hay, he used to be a contact man of R”.

Ba Tran sat up in a sudden way, stared at a black man who was standing in front of him.

“Oh my God!”, he cried. “Brother Hay, you still alive? Do you remember me?”

“How can I forget you?”, the man answered. “You and I used to go to the kitchen to ask for over-cooked rice”.

“Where do you live now?”, Ba Tran asked.

“I have a field of manioc trees. Near here”, the man answered. “This brother just told me that yesterday there were some city-people came here to look for brother Tran Vu’s grave so I run to you hurriedly. Because I buried brother Tran Vu with my own hands”.

Then the man gave out his wrist in front of everyone.

“Brother Tran Vu left this watch to me. It still works very well. It’s a Swiss watch…”, he could hardly finish his sentence and he bursted out weeping.

Truc cried, too. She knelt down in front of the strange man, shedded tears.

“She is Tran Vu’s daughter”, I introduced.

The man helped Truc stand up.

“We must go back”, he said.

He guided everyone to cross a moor with water, to go to another forest. Truly there was a low hill there.

The writer Tran Vu’s grave lay alone on the hill top which was covered by thorns. On his grave, there was a log with a carved sentence: “Writer Tran Vu, died on 14, May, 1974”.

“Those are Muoi Thao’s writings”, the man said.

Truc sat on the grass, put her hand on the dirt grave. The forest was quiet at noon. It held its breath. The birds stopped singing when they heard the girl’s crying. I lay on my back, looked at the deep and blue sky above the leaves that were rustling. 

The sound of crying was as light as a breeze. It was as sad as a lullaby. A daughter lulled her father. You couldn’t hear it either in normal life, in folk verses or in folk-songs. It was the lullaby of the fate. The lullaby of the war.

Her crying was lulling me, too, lulling a human condition, so ephemeral and ungrateful.


Finally, we decided to stay for one more night at the field of manioc trees of Hay.

The old men gathered together, talking and drinking. Quynh Vi didn’t know what to do. At first she talked with Truc because Truc kept on crying but then she thought she should gave Truc back to her husband so that they could comfort each other. And Quynh Vi joined the old men.

“Grandpa! Can I drink a little?”, she asked me.

“Just a little is ok”, I answered.

Quynh Vi tasted brandy and then emptied her glass. I served her a piece of wild boar steamed with ginger, she felt like, asked me for one more glass.

We talked about the exhumation of Tran Vu’s grave. That matter was simple because no requirement of a “revolutionary martyr title” nor a burial service in a luxurious City cemetery. We simply brought his bones back to his village. And we could be able to do it in one day.

Before we went to bed, I signaled to Ba Tran to go out.

“Do you see little Truc was in despair?”, I asked him.

“You mean she’s got H.I.V? I knew that. I’ll take care of the expenses carefully”, he said.

“How about the assassination of the Prince?”, I asked. “The police didn’t find any bodies in the sea therefore they’re examining the fingerprints at the scene. That’s why Truc can’t appear in public, it’s not good for her treatment. Now she can’t come back to her hometown. Her situation’s very tragic”.

“I can arrange to give her a place”, Ba Tran answered.


At that time Truc was lying on a small bamboo bed in the kitchen. Sen sat on a chair next to her, held her hand and caressed it.

“Stop crying, my dear”, he comforted her. “You keep on crying and make people sad. You used to be a strong girl”.

“Yeah, I was”, she said. “Because previously I needed my strength to revenge. But now I don’t have any chances to do that. Only me face up to the situation myself. You see: my father died tragically like this, lay alone in the forest. My mother died in the sea. And I’ve got H.I.V. It means my life finishes. What do I live for?”

“You live to be my wife”, Sen said. “It’s a very important thing”.

“How can I become your wife?”, Truc asked. “You think I’ll be intact like this? No, it’ll come to the AIDS period and my body will be hurt. AIDS is very contagious. I must go to a hospital and you must take care of me. My body will turn ugly and terrible. Then some day I’ll be hunted. What did you do to deserve it?”

“I love you”, Sen said. “And I volunteer”.

“But I don’t volunteer”, Truc said.

“Don’t be stubborn. Sleep, my dear”.

Sen embraced Truc and kissed her cheeks. She held him tightly, her cry was stuck in her dry, hurt throat…


Both I and Ba Tran got up early. There was still fog over the manioc leaves in the garden out there. We brought our things to the car and smoke cigarettes while waiting for the children. The men who would help us to dig the grave also came early. They walked, chewing some bread.

Quynh Vi made coffee in a five-liter container, poured it into the paper glasses then gave them to people in the car.

“Eh?”, she asked. “Where are sister Truc and brother Sen?”

No one answered. Quynh Vi jumped out of the car. “Sister Truc!”, she called.

But only Sen ran out, he was agitated.

“She’s gone since the early morning”, he said. “I didn’t know where she went. I haven’t seen her since I got up”.  

One man in the car said:

“In this early morning I saw a girl wearing clothes of the city people, she went towards the vestige zone”.

I told everyone to get in the car and drove it to the gate, ran very fast towards R zone. In the car, I asked:

“She wore jeans and a black pullover, right?”

“Yeah, that’s right”, the man answered. “Up here no one wears clothes like that”.

I sped up, expected to catch up with the girl. The car shook hard like we were on the waves. It took me only fifteen minute to the vestige zone but I didn’t see Truc.

I left people behind, pulled Sen to run with me. The workers kept staring at us because they didn’t understand what was happening. We had been running for half an hour before we waded across the stream. We kept on running until we climbed the low hill.

Next to the grave, we saw a person kneeling or maybe lying. When Sen and I came near, it was Truc, but she was writhing on the wet grass.

Sen ran to her, carried her, but her slim body that was struggling against the Death hopelessly. Sen tightly held Truc on his chest and felt that his wife’s body was getting looser in his arms. He collapsed, still holding his wife very tightly. He opened his mouth, wanted to shout loud, but the sound was mute. His jaws were hard. His face was as white as a joss-paper.

I sat on the ground, holding my knees, bursted out crying like a child.

Then Ba Tran and everyone arrived. He had been standing quietly, looking at Truc for a long time then he said:

“Strychnos nux-vomica!”

It was the same poison Truc had used to kill the Prince.

And today, again she used it to meet her father.


Thu walked through her house gate as driftedly as a shadow. She vaguely saw her husband sitting on a rattan chair in the flower garden, his face was towards the river. On a table in front of him, there was a glass of black coffee.

Since the day he came back from Cho Quan hospital, he didn’t answer her questions when she asked him. Maybe he didn’t want to answer. But maybe his hearing was getting worse.

Previously, after visiting her son’s grave, Thu lost the way and drove her car to Phu Giao. She had to ask the way many times then after passing Hoc Mon, again she lost the way and found herself in the junk place.

By chance, she saw a stone statue of the Buddha left at the road-side. She stopped the car. The statue was about forty centimeters high with its nose was broken. It was made of the blackish rough stone and looked like a Champa statue.

She got in the car, sat behind the streering wheel, put the statue next to her, and then, her mind was blank, she didn’t know where she was and where she intended to go. That status made her scared. After concentrating herself for a long time, she could remember the way home.

Thu embraced the statue, walking down to the flower garden. There was a small hill there which was covered by the green grass, surrounded by the white and grey stones. She put the statue on the hill-top then prayed for her son with some joss-sticks.

Her husband was still sitting on a rattan chair, looking at the river. She stepped slightly on the grass, came near him.

“Honey! Come and see a statue of the Buddha!”, she said.

But her husband was still quiet. She put her hand on his shoulder. They were cold. Then the skinny body of his tilted to one side, fell down on the grass.

The dead body had been stiff.

On the table, there was half of coffee left in the glass. And at a leg of the chair there was an old book.

It seemed he died in a sudden way. Perhaps because of a cold wind from the river blowing towards him.


A woman drove the car Innova around the town. It ran into a field, then to the riverbank. Seeing boats by boats, she felt scared. She got out of the car, asked the boatmen.

“Do you go to Can Tho?”

“No”, they answered. “We go to Can Duoc”. 

“Where’s the highway?”, she asked.

But when they answered her, she looked at somewhere, looked at the sunny clouds. Then she left the car, walked along the riverbank.

People thought that she took a walk but she kept walking until the evening and lost her way in the mangrove swamp. Seeing an old man come back home with his fishing rod, she stopped him.

“Where is the base R?”, she asked.

The old man saw a rich lady but the face was pale so he asked back:

“Who do you want to look for?”

“The writer Tran Vu”, she answered.

Then she waded into the field.

Thinking she was a ghost, the old man ran away. One hour later, some militiamen held the torches, looking for her.

In the dark, they saw her sitting on the edge of the field and they took her back to the car. Due to the address in the car’s registration book, they brought her back home.

Few weeks later,  she was seen in a poor neighborhood. She idly went around a low wooden house which was deserted, with a torn sofa on its verandah. Her hair was ruffled, her clothes was shabby. She looked like a beggar therefore people ignored her.

At night, she was seen sleeping on that torn sofa, with a cigarette between her lips. At midnight, the civil guards stopped by her, they asked:

“Where are you from?”

“The base D”, she answered.

The civil guards laughed and left. The night following they didn’t ask any questions. But one night, a stranger who made up heavily, wore a two-string pull, low trouser-belt jeans, showed off her navel dropped by. She held a half bottle of brandy.

“Hey, sweetheart! This is my place!”, she said.

The woman was still sleepy.

“Is that you, Muoi Thao?”, she asked.

The stranger beat the bottle to the veranda, then pointed its sharp bottom to the woman. The woman turned around her body but she still closed her eyes.

“Mother, you really forget me?”, she said with the sleepy voice.

The new-comer startled, stepped back. Then she threw the bottle, embraced the woman.

“Oh! My daughter-in-law! My daughter-in-law!”, she said.

Then she bursted out crying, cried a lot, wetted her daughter-in-law’s face with her tears, her nose mucus, and her saliva. But the woman just indifferently covered her face with her hands.

Then the new-comer roared again like a cow:

“Do you have money, sweetheart?”

She put her hand into the pockets of the woman to search for money.

“Damn it! You’re very rich but why all your pockets were empty?”, she said.

But the woman still closed her eyes. The new-comer touched the woman’s ears and asked:

“Where are the ear-rings?”

The woman was silent.

The new-comer held the woman’s wrist, grasped her watch in a blink. And she also disappeared in a blink. Half an hour later, she came back with a bottle of alcohol and a roasted duck. She displayed all of them on a newspaper.

“Hey, wake up, sweetheart! Drink for the reunion day!”, she said.

The woman sat up. 

“Drink to the dregs!” she said then raised up her glass hesitatedly, suspiciously:

“Eh? But where’s this place?”

 “It’s your house”, the new-comer answered.

“And you? My comrade? Who are you?”

The woman asked, emptied her glass. Tears were pouring down her face.

Saigon, January, 19th, 2009


VÙNG BIỂN MẤT TÍCH – truyện vừa Đào Hiếu

1. Dấu chân con ngựa thần

Trong mấy ngày gần đây cứ mỗi lần thức dậy là Sơn nghe tiếng con chim non kêu chiêm chiếp trước nhà. Hình như nó vừa bay vừa kêu. Tiếng kêu nhỏ, thơ ngây, theo gió đưa tới rồi to dần lên khi ngang qua trước cửa. Ðó là lúc Sơn còn ngái ngủ. Sơn nghe mơ hồ có tiếng cái lá dầu to, nặng nề rơi xuống mái nhà.

Tiếng chim đã bay qua nhưng vẫn còn vang mãi trong trí nhớ của cậu bé. Nó gợi dậy nỗi bơ vơ, lạnh lẽo cô đơn của kiếp vô gia đình.

Tại sao con chim ấy cứ bay đi đâu một mình vào lúc sáng sớm như thế?

Ðến ngày thứ tư Sơn quyết định trở dậy từ khi nghe gió đưa tiếng chim tới. Em đi ra cửa, ghé mắt nhìn qua khe. Tiếng chim tới gần nhưng đồng thời trên con đường mòn nhỏ trước nhà cũng hiện dần một cái bóng đen mảnh khảnh. Bóng đen ấy mang tiếng chim đến.

Thì ra không phải tiếng chim mà là tiếng một bộ phận nào đó trong chiếc xe đạp trành của người nọ cọ xát khi ông đạp xe.

Sơn quay vào giường nhưng chợt thấy ánh lửa sáng rực trong bếp, em tỉnh ngủ hẳn và lại gần má.

-Khoai chín chưa má?

Má Sơn mở nắp nồi, lấy chiếc đũa tre cắm thử vô một củ khoai, thấy còn cứng, bà đậy nắp vung lại.

-Chưa chín. Sao bữa nay con dậy sớm vậy?

-Con nghe tiếng chim, nhưng dậy coi thì là một người cưỡi xe đạp, đạp cút kít đi đâu về hướng Bến Nôm. Ba bốn bữa nay rồi đó.

-Mấy người đi làm rẫy.

-Không phải. Ông này như ở đâu mới lại.

Bà mẹ không để ý đến câu nói của con nữa, quay sang sửa soạn ấm nước trà, diêm quẹt là những thứ mà bà phải mang theo xuống đò.

Sơn để dành khoai lang cho má trong cái rổ nhỏ đan bằng tre xong giúp má đem các thứ ra bến đò. Bà má nhìn về phía chân trời ửng hồng:

-Bữa nay nắng tốt đây. Con đi học xong về nhà liền, giúp ba phơi bánh dầu nghe chưa.

Sơn dạ và xô thuyền của má ra giữa dòng rồi em leo dốc bờ sông, theo lối mòn đầy cỏ ống đi lẫn vào trong đám mì xanh rậm rạp. Bình minh bắt đầu thắp sáng những ngọn cây cao vút mọc hai bên con đường đất vàng xám. Bao giờ từ trong đám mì, đám mía hay từ dưới suối lên đường cái em cũng có cảm giác vui mừng như tìm lại được một cái gì thân yêu mặc dù con đường nhỏ ngoằn ngoèo này Sơn đã qua lại nhiều lần. Những buổi sáng như thế này em thấy con đường trở nên thân mật lạ lùng. Con đường nhỏ, vào những buổi sáng tinh sương cũng hiền lành như con chó đốm nằm ngủ bên đụn rạ sau nhà. Nó yên lặng, thanh thản và nhiều khi có vẻ mơ mộng. Lát nữa, những tia mặt trời đầu tiên sẽ giọi xuống những chòm hoa cỏ may, làm sáng lên những giọt sương đọng long lanh trên các mạng nhện giăng ở đó. Con đường nằm đợi Sơn không một tiếng động. Bước chân của Sơn là bước chân đầu tiên khua trên đoạn đường này. Cả những con gà cũng chưa ra tìm trùn ở đây. Những con trùn to như ngón tay, nâu sậm và có vằn như những con rắn con, bò chậm chạp từ bên này bờ cỏ sang bên kia bờ cỏ. Lũ gà ở ấp Thanh Giang II này chẳng cần phải đi tìm mồi đâu xa mà vẫn mập ú nhờ những con trùn chậm chạp và ngu dại này.

Lát nữa đây thì không còn con trùn nào nữa trên đường cái, con đường sẽ đón nhận những dấu chân của đàn trẻ nhỏ, những guốc dép hay bàn chân trần nhỏ xíu, mốc thếch. Nó đón nhận cả tiếng noí chuyện rầm rì, tiếng cười khúc khích, tiếng la hay tiếng chân đuổi nhau.

Sơn thấy mình may mắn hơn những đứa trẻ khác bởi chỉ mình em biết được vẻ tĩnh lặng của con đường lúc chưa có ai đi qua, cũng như cái hoang vắng lạ thường của những buổi trưa đứng gió Sơn đi học về, ăn cơm xong, sửa soạn ra bến đò thay cho má trở về. Và những chiều tối con đường thu hẹp lại, trũng xuống như một dòng suối nhỏ câm lặng nằm nghe tiếng giun dế rỉ rả. Ðó là những lúc Sơn cột thuyền ở bến sông và trở về nhà với mấy con cá ngựa câu được lúc đợi khách. Buổi chiều là những lúc Sơn nhớ má nhất, dẫu chỉ mới xa có một buổi, dẫu lát nữa đây em sẽ trở về ngồi bên mâm cơm có ba, có má và con chó đốm. Bao giờ tới đầu dốc em cũng thấy cái mái tôn xi-măng xám bạc và tưởng tượng ra cảnh gia đình sum họp, thế rồi em bước nhanh hơn.

Nhưng những sáng tinh sương như hôm nay, không bao giờ đem lại cho Sơn tình cảm đó. Khi lên tới đầu dốc em nhìn mặt trời đang lên, đỏ chót trên những đọt mì xám đen và lòng cậu bé rộn lên một nỗi vui, náo nức lạ thường. Em bước đi nhanh, miệng huýt sáo.

Người cha đã trở dậy, ông ngồi yên lặng uống trà trên cái phản gỗ, cổ quấn một chiếc khăn rằn lớn. Sơn biết ông đang buồn nên em thôi không huýt sáo nữa. Người đàn ông thì cũng chẳng ngó ngàng gì tới con. Sơn lấy cặp, quẹo vô bếp.

-Ba ăn khoai chưa, ba?

-Con ăn đi.

-Con ăn rồi. Thôi, con đi học.

Sơn nhảy qua hàng rào xương rồng và đi thẳng đến trường.

Vào khoảng giữa tiết thứ hai có mấy anh trên ấp đến trường quyên tiền cho công trình thủy điện Trị An. Mấy lần trước các anh cũng có đến nói chuyện xây đập, làm nhà máy thủy điện, rồi sau đó đi đâu Sơn cũng nghe nói chuyện ấy. Những người lớn hơn thì bàn tán chuyện dọn nhà đi chỗ khác. Có người vui, có người buồn rầu lo lắng, có người tức giận. Sơn hiểu đại khái là nhà mình phải dời đi vì nước sẽ ngập qua đó, ngập luôn cả vườn trái cây của ba nên ba tức. Nhưng thủy điện là cái gì mà phải buộc người ta dời nhà đi?

Sơn bắt chước mấy đứa bạn đóng góp năm mươi xu, rồi khi mấy anh trên ấp đi rồi em mới hỏi thầy giáo:

-Chừng nào xây đập, thầy?

-Sắp xây.

-Sao người ta không đem ít cái máy điện về chạy mà phải xây thủy điện làm gì cho khổ vậy thầy?

-Sao khổ? Thầy giáo hỏi lại. Xây nhà máy xong mình có điện xài chớ.

-Nhưng phải dời nhà đi chỗ khác biết ở đâu?

Một đứa khác hỏi:

-Nhưng sao xây đập mà có điện được thầy?

-Ồ nói ra mấy em không hiểu đâu. Ðại khái là minh không cần dầu, mình chỉ cần ngăn nước lại, cho nước ở trên cao đổ xuống làm quay máy điện. Khỏi tốn xăng.

-Nhưng sao nước trên cao đổ xuống lại làm quay cái máy điện được. Bộ nó không làm ngập cái máy à?

Thầy giáo bực mình

-Thôi, hết giờ. Các em hiểu đại khái vậy được rồi. Lấy vở toán ra.

Tiếng lật vở loạt xoạt khắp nơi. Sơn vừa lật vừa nghĩ: không có điện thì mình thắp đèn dầu cũng được chớ có gì quan trọng đâu mà phải khổ vậy. Và lòng em cứ băn khoăn mãi cho đến khi về tới nhà dọn cơm cho ba, nhìn thấy những giọt mồ hôi to chảy dọc xuống lưng ba, Sơn thương ba quá. Em đến phụ ba lấy xác đậu phộng ra khỏi khuôn, rải trên cái nong lớn. Ba Sơn uống một bát chè nóng và lấy mo cau quạt phành phạch. Những ngón tay ông dính đầy đậu phộng bóng nhảy. Sơn lấy khăn đưa cho ba lau rồi mời ông ăn cơm. Người cha uống một chút rượu, tươi tỉnh hơn. Ông nói:

-Lúc nãy đi qua vườn con có nghe mùi gì không?

-Con không để ý.

-Ba đứng trong này ép dầu mà nghe mùi mít chín. Lát ăn xong con ra kiếm thử. Ðể chuột nó phá.

Ðó là việc Sơn thích nhất. Cây mít cao tán rộng, lá không dày lắm nhưng mượt và to bản. Sơn chuyển ra nhánh lớn, mũi hít hít đánh hơi, bàn tay vỗ lên những trái mít lớn lòng thòng.

Mùi thơm đã dẫn em đến đúng chỗ. Trái mít chín vỗ nghe bịch bịch như vỗ vào cái túi nước. Sơn đổi thế ngồi cho chắc rồi một tay bợ phía dưới một tay cắt cuống. Em ôm trái mít như ôm con heo con trong lòng.

Sơn đặt trái mít dưới chân ba, ông Thái dùng ngón chân cái lăn lăn nó rồi nói:

-Trời ơi, cây trái tốt tươi như thế này. Công lao của cha con mình đổ ra biết là bao nhiêu.

Sơn ngoảnh nhìn ra vườn. Những hàng cây ăn trái vẫn xanh mượt, lấp lánh trong nắng trưa, tạo ta những bíng mát thần tiên, những lối mòn đầy kỷ niệm với hang dế, hang chuột, những tổ chim bất ngờ nơi một cành cao, những cây cong như mái vòm với chiếc võng cột bên dưới đong đưa, đong đưa trong những trưa thanh vắng. Sơn khó có thể tưởng tượng được một ngày nào đó mình sẽ rời bỏ khu vườn đầy kỷ niệm này để đi đến một vùng nào xa lạ.

Một con cò trắng bất ngờ từ ngọn cây xoài vụt bay lên. Sơn giật mình đứng bật dậy.

-Con đi thay má.

Em vơ lấy một cuốn sách toán và nhảy qua hàng rào xương rồng. Em băng qua đám mì thật nhanh và tụt xuống bờ cỏ. Những con cào cào bị quấy rầy bay lên lách tách. Tiếng nước chảy róc rách qua những khe đá nhỏ nghe đã rõ dần. Có ai đó đi giặt ở bến sông về, tiếng bước chân dẫm lên lá khô dòn. Ði được một lúc nữa đã nghe tiếng các em lớp một đi học buổi chiều. Chúng nói chuyện ríu rít, rúc rích như lũ gà con giành ăn thóc.

-Má anh có ngoài bến không?

-Má anh mới đưa tụi em qua. Một đứa bé gái nói.

Sơn tát nhẹ vào cái má bầu bĩnh của cô bé:

-Cảm ơn. Chiều nay anh sẽ đưa mấy em về.

Sơn vừa nói vừa nhảy xuống đò. Bà Thái hỏi:

-Sao con ra trễ vậy?

Sơn đáp:

-Ba biểu con hái mít. Hôm nay nhà mình có trái mít chín má à.

Bà Thái gom mớ rau càng cua bỏ vô rổ rồi lên bờ đi về. Sơn cho thuyền trở đầu và thả trôi nhẹ xuống theo dòng nước. Buổi trưa nắng rực rỡ trên sông. Nắng vàng tươi nhưng vẫn dịu mát êm ả. Bóng cây ngã xuống mặt nước lăn tăn, rập rình, nhấp nhô.

Sơn không đi đâu xa, em cho thuyền ghé lại một bến đá quen thuộc, chờ những bác thợ rừng để đưa họ đi làm buổi chiều ở lâm trường Mã Ðà. Sơn đưa được mấy chuyến thì không còn ai nữa, em cho thuyền vào dưới bóng cây quen thuộc của mình bên một tảng đá lớn. Ðó là giang sơn riêng của Sơn, một hang động nho nhỏ, một gốc cây sung già có cành sù sì, chi chít những trái xanh, đỏ, có chỗ nước xoáy tung bọt trắng xóa. Nơi đây không cách xa thác Trị An bao nhiêu, chỉ độ hai trăm thước nên nằm ngửa trên tảng đá Sơn có thể nghe thác gầm lên khúc nhạc hùng tráng của nó, khúc nhạc mạnh mẽ bất tận giữa một vùng mây nước, rừng núi và vách đá hùng vĩ.

Và nơi đây, ngay trên nóc hang, một hôm tình ngờ nằm ngửa mặt nhìn lên Sơn khám phá ra một dấu vết gì in lờ mờ trên đá xanh. Sơn bật dậy, lấy cái que nhỏ khều những cát đất bám nơi đó và để lộ ra những vết in khá sắc sảo của một vật gì có hình như cái móng ngựa nhưng lại có nhiều khía đều nhau, nhin kỹ thì lại giống như một đóa hoa cúc. Những đường nét đặc biệt và rất đều đặn ấy không thể nào là những vết rạn nứt tự nhiên được. Nhưng ai đã khắc lên hình cái móng ngựa này?

Sơn đã dẫn mấy đứa bạn đến và chỉ cho chúng xem nhưng cũng chẳng đứa nào biết đó là cái gì. Cả ba má Sơn đều không biết. Hôm trước Sơn có hỏi thầy giáo nhưng thầy bảo phải tới coi tận mắt mới thì mới có thể biết nó là cái gì. Ðến nay vẫn chưa có dịp nào thầy giáo đến tận nơi xem xét và vì thế mà bọn trẻ – trong khi chờ đợi lời giải đáp – tạm gọi đó là “dấu chân con ngựa thần” vì theo chúng thì chỉ có ngựa thần mới có thể in được vết chân của mình trên đá cứng và chỉ có ngựa thần mới có thể lưu lại vết chân của mình nơi tảng đá lửng lơ trên cao. Sơn còn tưởng tượng ngày xưa có một hoàng tử rất đẹp trai, vì phạm lỗi nên hóa thành rồng và bị đày xuống ở dòng sông này. Về sau có nàng công chúa tuyệt đẹp bị chim đại bàng bắt, bay ngang qua thác Trị An. Rồng thấy vậy bèn bay lên đấu với đại bàng, hạ được con ác điểu và hóa thành con ngựa thần đưa nàng công chúa về triều đình. Khi đi ngang qua cái hang của Sơn, con ngựa thần lấy đà vọt bay lên mây vì thế mà để lại dấu chân trên tảng đá. Ðó là câu chuyện hoàn toàn do Sơn tưởng tượng nhưng khi đem kể cho tụi bạn nghe đứa nào cũng khen hay. Sơn kể đi kể lại nhiều lần, càng kể Sơn càng bịa ra thêm nhiều tình tiết gay cấn. Ðến nay trong đám học trò ai cũng rành câu chuyện cổ tích đó nhưng không ai ngờ là do Sơn đặt ra.

Sơn nằm cười một mình rất thú vị về chuyện đó. Vết chân ngựa thần vẫn còn đây, ở ngay trên đầu Sơn, chỉ cách em có hai thước. Nằm im một chỗ Sơn có thể quan sát nó, càng nhìn em càng thấy nó giống hệt một cái hoa cúc, lớn như một cái bàn tay, sắc sảo, đều đặn. Có lẽ mình phải nghĩ ra một câu chuyện cổ tích nào khác về đóa hoa cúc kỳ lạ này và nó bắt đầu nghĩ, nhưng chợt nhớ ra cái me chín còn nằm trong túi quần, Sơn lấy ra bóc vỏ, cầm cái cuống lôi tuộc trái me ra, đưa lên miệng cắn ngay đầu chỏm. Thế là nó không còn nghĩ ngợi gì đến câu chuyện cổ tích về cái hoa cúc. Trái me chín ngọt lịm và gió sông mát mơn man trên bụng Sơn. Nó thấy khoan khoái dễ chịu lạ thường. Ðằng kia dòng thác vẫn rầm rì tung bọt trắng xóa. Ánh nắng chiếu xiên trên mặt sông làm cho thác ngời lên nhiều vẻ sáng long lanh. Khu rừng bên kia sông đứng im lặng, vươn những thân cây cao to và thẳng tắp lên trời và nổi rất rõ trên cái nền xanh đen nhiều tầng, nhiều sắc độ của lá và bóng mát. Từ trong ruột rừng sâu đó thỉnh thoảng vọng ra tiếng rú của máy cưa và tiếng chim chèo bẻo la hoảng lên rối rít.

Rừng và sông chứa trong nó biết bao nhiêu điều vĩ đại và bí mật. Cả đá nữa, trong sự lặng câm ngàn đời của đá chứa muôn ngàn thần thoại nhưng tuổi thơ không cần biết đến những điều đó. Sơn có thắc mắc của em về rừng, về sông về đất đá nhưng em lại có cách giải thích riêng của em, tự thú vị về những điều đó và vì thế em sống hồn nhiên giữa thiên nhiên, coi thiên nhiên như người bạn tốt chăm chỉ, ân cần và dịu dàng. Có khi Sơn thấy như cả dòng sông này là của riêng mình, là căn nhà của mình. Em thuộc lòng những khúc quanh, những hóc đá, những gốc cây. Em biết cón rắn nước kia lúc nào thí quấn mình trên ngọn dây leo, chùm phong lan nọ sáng nay nở mấy cái hoa, cũng như em biết là đến mấy giờ thì thợ rừng về và lúc nào phải đến bến để đưa các em nhỏ lớp I sang sông. Chính những hình ảnh quen thuộc đó khiến em yêu mến dòng sông của mình hơn và em nghĩ rằng ngàn đời sau nó vẫn vậy.

Nhưng em có như hôm nay mãi đâu, em phải lớn lên, se trở thành người thợ, một người lính hay là thầy giáo… thì dòng sông có khi cũng phải lớn lên để trở thành một cái gì đấy, và cả trái đất này nữa, nó cũng phải ngày càng lớn lên để trở thành một cái gì khác hơn bây giờ chứ.

Trong giấc mơ có chàng hoàng tử đẹp trai từ hình ngựa biến thành hình người đã đến bên Sơn và nói với em như thế.

-Nhưng dòng sông này sẽ biến ra như thế nào?

-Một cái hồ nước khổng lồ. Hoàng tử bế Sơn đặt lên lưng ngựa và nói, một nhà máy điện khổng lồ và điện thắp sáng rực rỡ như những chùm quả chín mọng trên từng nhánh cây quanh hồ.

-Nhưng lúc đó nhà em ở đâu?

Sơn tự nhiên thấy mình và vị hoàng tử đang ngồi trên ngựa đi thong dong bên bờ hồ rộng bao la và lộng gió. Hoàng tử chỉ một ngôi nhà gỗ xinh xắn trong khu rừng thưa bên bờ hồ và nói:

-Ðó là ngôi nhà của em.

-Nhưng ba, má em đâu? Có còn làm nghề ép dầu nữa không? Và chiếc thuyền nhỏ của em đâu?

Tức thì Sơn thấy mình và hoàng tử đang ngồi trên thuyền và lướt đi trên mặt hồ sóng lăn tăn. Gió mát làm Sơn cười khúc khích. Em thức giấc trong tiếng cười ấy. Giấc mơ nhẹ nhàng làm Sơn nuối tiếc. Em vẫn nằm im nghe thác reo trầm ấm đàng xa. Kỳ lạ thật, em vẫn rất yêu mến ngôi nhà và khu vườn của mình, vẫn không bao giờ nghĩ đến chuyện lìa bỏ chúng để ra đi. Em cảm thấy rằng mình sẽ mãi mài sống bên cạnh vùng thiên nhiên bao la xanh tươi này.

Sơn ngồi dậy, con đò vẫn còn đậu ở đó, rập rềnh trong bóng mát. Rồi bỗng nhiên, ở đầu gió thoảng đưa lại tiếng con chim non chiêm chiếp mà Sơn vẫn nghe lúc sáng sớm.

Sơn biết rằng người đàn ông bí mật ấy sắp đi ngang qua đây.

Bỗng “tiếng chim” ấy im bặt. Sơn chờ đợi một lúc nhưng vẫn không nghe nó kêu lại. Một lúc sau có tiếng chân dẫm trên lá khô và từ trong đám mì thấp xuất hiện một người đàn ông gầy gầy, có trán cao, khuôn mặt khắc khổ. Ông ta dựng chiếc xe đạp trành của mình bên một gốc cây và mở xách lấy đôi kính trắng đeo vào mắt.

Ông băng theo bờ dốc đi xuống mé sông.

Sơn hơi nép mình vào trong hang để xem ông ta định làm gì. Người đàn ông đã xuống tới mé nước và chọn một tảng đá bằng phẳng có bóng mát ngồi nghỉ mệt.

Ðó là một người trung niên khắc khổ, mặc một chiếc quần tây đen, sơ mi màu xám đã cũ. Ông không mang gì theo ngoài một cuốn sổ tay, máy ảnh, và cây bút chì. Thoạt đầu Sơn tưởng đó là một người ở thành phố xuống tìm mua gỗ hay mua đậu phộng, nhưng bây giờ nhìn kỹ em thấy người này có dáng băn khoăn riêng, có cái nhìn đăm chiêu xuống dòng thác đang cuồn cuộn chảy và không biết cái gì trên mặt ông, có lẽ là vầng trán hay đôi mắt, đã đem lại cho Sơn niềm kính trọng.

Người đàn ông mở cuốn sổ tay ra ghi chép những gì trên giấy rồi vẽ hình lòng sông. Ông vạch những nét xiên, những đường gãy gập rồi dừng lại nghĩ ngợi, rồi lại tiếp tục vẽ. Sơn tò mò và cũng có lẽ vì một tình cảm thân ái vô danh nào đó vừa nhóm lên trong lòng em. Sơn lần xuống mấy bực đá và bước rất nhẹ đến bên người đàn ông.

-Bác vẽ gì vậy, bác?

Người đàn ông giật mình quay lại, gọng kính sệ xuống sống mũi. Ông bỏ mắt kính ra.

-Cháu ở đâu lại đây?

-Cháu đưa đò ở bến này. Bác có muốn qua sông không?

Người đàn ông tiếp tục quan sát dòng sông nhưng vẫn trả lời cậu bé:

-Ít hôm nữa sẽ có dịp bác nhờ cháu. Bây giờ thì không. Cháu vẫn đậu chỗ này chớ?

-Cháu đậu nhiều bến. Khi thì đưa thợ, khi thì đưa học trò. Nhưng buổi sáng cháu đi học thì má cháu đưa. Bác muốn qua lâm trường hả?

-Không. Bác sẽ cùng đi với mấy người nữa ra cái cù lao giữa dòng kia kìa.

Ông đưa tay chỉ cái cù lao nhiều cây mọc. Sơn nói:

-Cháu đến đó hoài. Chẳng có gì đẹp đâu. Bác muốn chụp hình thì lên thác mà chụp. Thác đẹp lắm.

Người đàn ông quay lại cười với Sơn và gấp cuốn sổ tay lại. Ông cất các thứ vào túi xách, thân mật vỗ lưng Sơn và hỏi:

-Cháu học lớp mấy rồi?

-Cháu học lớp năm.

-Cố học nhé. Thôi bác đi đây. Hẹn gặp lại.

Nói xong ông bước qua một nhánh cây gãy, đi tắt qua lối mòn tiến về phía chiếc xe đạp trành.

Khi ông dắt chiếc xe đạp đi khuất vào trong đám mía rồi Sơn mới nhớ là đáng lẽ mình phải hỏi xem cái gì trong chiếc xe đạp của ông lại kêu lên giống tiếng chim non như vậy.

2. Người trễ chuyến đò

Phố chợ mọc lên hai bên liên tỉnh lộ 24. Buổi chiều nấn ná lại rất lâu trên những mái tranh thấp của các hàng quán bên đường. Quán bán cà phê, bán hủ tíu, thuốc là và rượu đế. Chừng mười cái mái tranh và một khu chợ xổm bán một ít thịt rừng, thịt bò, vài thứ khoai và rau quả. Khu chợ đã vắng tanh nhưng các hàng quán thì đã lên đèn, những ngọn đèn hột vịt bóng xanh, bóng đỏ lập lòe đây đó cộng với một chút nhạc xập xình phát ra từ những máy cát-xét cũng mang lại được ít nhiều hơi hướng của một góc phố nào đó của Sài Gòn. Chỉ có tiếng đàn ghi-ta là giữ nguyên được vẻ lãng tử của nó trong những đêm tối hay bên một bếp lửa giữa trời. Có khi một chàng trai nào đó mặc quần jean, áo lính rách vai ngồi gãy đàn hát nghêu ngao ở một góc quán. Hình ảnh đó là một thứ pha trộn giữa rừng rú và thị thành, giữa sự chất phác, ổn định và màu sắc lưu dân.

Anh chàng ngồi chơi ghi-ta suốt buổi tối. Cô chủ quán người Huế là hoa hậu của ấp Thanh Giang này. Mọi khi người ta còn thấy thầy giáo Phúc ra ngồi nhâm nhi cà phê ở đây từ khi nắng vừa tắt. Những người khách ở thành phố Hồ Chí Minh lên đều biết đến người đẹp đất Thần Kinh này nhưng chắc chẳng có ai hiểu vì sao nàng lưu lạc đến chốn đây. Vùng đất màu mỡ ven sông này đã thu hút biết bao nhiêu con người. Như chàng thanh niên ngồi hát kia là dân Biên Hòa, những người đang ăn hủ tíu là dân xứ Quảng, nhóm thanh niên đang ngồi hút thuốc là ngoài sân là người thành phố Hồ Chí Minh.

Cho nên giữa cái vùng quê hẻo lánh này vẫn thường vang lên điệu nhạc Jazz hay Disco… và những người rất trẻ, mặc áo rách vai, quần thủng đít, những cô gái khoác áo lính, đội nón cời, vác rựa kia vẫn có dáng dấp thanh thoát, lịch thiệp hay điệu nghệ của người tình thành.

Ðêm tối, phố chợ chìm mất cùng với rừng cây và con đường đất vàng cháy. Giờ này chỉ còn những ánh đèn leo lét, những khuôn mặt rạm nắng, những đôi mắt, những hàm răng bóng ngời trong ánh thuốc lá và chỉ còn âm thanh. Tiếng nhạc và tiếng cười. Tiếng nói chuyện thì rầm rì, nhỏ nhoi hơn có khi không ai còn nghe thấy, có khi chìm mất hoàn toàn trong tiếng cười của trẻ thơ. Ðó là đám học trò của thầy Phúc, là những đứa bé nhà quê, gốc gác ở đây từ lâu đời. Thời chiến tranh cha mẹ các em đã rời bỏ vùng đất này đi tản mát khắp nơi để tránh bom đạn Mỹ. Bây giờ hòa bình, họ trở về và đem theo các em. Có em chỉ mới sinh ra sau ngày giải phóng, có em vừa mới chập chững biết đi hay bập bẹ vài câu hát vụng về. Nhưng cũng có em không phải gốc gác ở đây mà là con cái của những lưu dân từ bốn phương đổ về: Quảng Trị, Ðà Nẵng,CamRanh…. Các em sống ở đây đã năm bảy năm rồi. Giữa trẻ thơ với nhau thường thì sự ngăn cách rất mong manh. Thời gian ấy đủ để cho các em gần nhau, thân nhau và thân với rừng núi, dòng sông, ghềnh đá. Tất cả các em đã họp thành một thế giới thuần nhất, trong trẻo và mới mẻ. Các em ăn mặc giống nhau, cười nói, suy nghĩ và vui chơi giống nhau. Tất cả như những viên đá cuội trong dòng suối xanh biếc, như những củ khoai tròn đầy nằm lăn ra bãi cỏ. Các em không no đủ, không sung sướng gì lắm nhưng sống hồn nhiên và tự do giữa mây nước, cây cỏ và hoa trái. Ðó là những người công dân tương lai của vùng đất nhiều hứa hẹn này.

Vào những đêm không trăng, cuộc vui của các em cũng ngắn ngủi, các em đi ngủ sớm nhưng những hàng quán vẫn thức đến khuya. Khi đèn đóm đã tắt hết thì dòng sông ngân lên điệu nhạc bất tận của nó. Dòng sông nói chuyện suốt đêm với rừng cây, câu chuyện rầm rì không dứt, tiếng nói hùng tráng, mạnh mẽ, trầm ấm. Dòng sông Ðồng Nai khi đổ về đến đây thì lòng đã náo nức về biển lắm rồi cho nên nó không còn lặng lẽ nhu mì  hay lững lờ thơ mộng như khi nó hãy còn lượn quanh những cánh rừng ở La Ngà, Vĩnh An. Ở đó đêm nằm không nghe tiếng của dòng sông mà chỉ thỉnh thoảng mới có tiếng mái chèo, tiếng con cá quẫy đuôi, nhưng ở đây – đêm – dòng sông réo gọi, sôi nổi và reo mừng. Dòng sông khuất sau những cánh rừng, khuất sau đêm tối mù mịt nhưng lời hát của nó vang đi rất xa, thủ thỉ trong từng giấc ngủ và vì thế những em bé ở ven sông chắc là sẽ ngủ say hơn, nhiều giấc mớ đẹp hơn bất cứ đứa trẻ nào trên đời, bởi vì lời ru của dòng sông vỗ về suốt đêm dài.

Nửa đêm trong ngôi trường nhỏ bắng gỗ có bóng một người thanh niên ngồi thu mình ở một góc hút thuốc lá. Ðó là anh sinh viên địa chất ngồi gác cho đồng đội mình ngủ. Ly cà phê anh uống lúc sập tối ở quán người đẹp cố đô làm anh rất tỉnh táo. Anh ngồi nghe tiếng thác đổ và tiếng gió về. Nửa đêm sương xuống mù trời đất, mảnh trăng lưỡi liềm làm cho sương đục hơn và trời đất bao la hơn. Sương trắng che khuất rừng cây, che khuất tất cả nhưng không che khuất được tiếng thác đổ. Anh hình dung tới những bọt nước trắng xóa, tới những đồi cổ thạch bị chẻ dọc ngang qua nhiều triệu năm. Những điếu thuốc nối nhau chờ hết phiên gác. Người kế tiếp đên thay anh, rồi người kế tiếp nữa.

Và trời sáng dần. Ðoàn người thức dậy trước khi mặt trời lên. Bếp lửa đã cháy sáng giữa sương mù. Những cô gái ngồi nhóm lửa, mặt ửng hồng, những cô đi xách nước thì mặt áo lạnh dáng rụt rè.

Sương tan dần, quanh bếp lửa đông vui hơn. Bọn con trai ngồi hút thuốc lá. Một người đàn ông đứng tuổi, cổ choàng chiếc khăn rằn từ phía trường học đi lại.

-Mời thầy ăn cơm. Các cô sinh viên địa chất reo lên.

Người đàn ông dừng lại. Ông không buồn nhưng nét mặt ông lúc nào cũng khắc khổ.

-Cám ơn các chị, ông nói. Tôi ăn ở đàng kia.

Ðàng kia là mâm của các giao viện địa chất trẻ trước đây cũng là học trò của ông. Họ nay là đồng nghiệp nhưng vẫn gọi ông là thầy.

Thầy Văn. Một giáo sư tiến sĩ địa chất và cũng chính là người đàn ông sáng sáng cỡi chiếc xe đạp trành đi ngang qua nhà Sơn.

Ðiều này có thể làm Sơn bất ngờ nếu em hiểu thế nào là một giáo sư tiến sĩ. Nhưng vì Sơn chưa hề biết cái danh vị đó nên khi gặp lại giáo sư dẫn các học trò của mình ra bến sông thì em cũng coi như gặp lại “ông già” chiều hôm trước.

Giáo sư hỏi em:

-Ðò cháu chở được mấy người?

Sơn đưa tay chỉ về phía đám thanh niên, thiếu nữ đang đứng lố nhô trên bến nước:

-Cháu chở hết được cả bây nhiêu đây.

Một anh sinh viên hỏi:

-Không nhận nước tụi anh chớ?

Sơn cười:

-Anh không biết bơi à?

-Anh thì biết, nhưng các chị đây thì sẵn sàng chìm đấy.

Tiếng cười thiếu nữ trong trẻo, lấp lánh. Giáo sư bước xuống thuyền trước:

-Cẩn thận. Ông nói.

Các cô gái xuống sau cùng. Chiếc thuyền tròng trành một chút. Sơn ngồi xuống thanh gỗ bắt ngang đàng sau đuôi thuyền, giữa hai mái chèo. Em đưa thuyền đi bằng hai bàn chân. Hai bàn chân quẫy mái chèo đều đặn, thoăn thoắt. Thuyền đi nhanh và êm như chiếc lá tre trôi theo con nước. Ði được một quảng khá xa, ra tới giữa dòng sông chợt nghe có tiếng gọi ới ới trên bờ. Giáo sư Văn hỏi:

-Cái gì đấy?

Mọi người quay lại. Sơn cũng quay lại. Một thiếu nữ đang vẫy tay gọi. Anh sinh viên đeo kính cận nói:

-Phượng. Lúc nãy Phượng đi đâu mà không xuống thuyền?

Một chị kêu lên:

-Chết cha. Hồi nãy chị Phương đi mua chuối ra trễ. Làm sao? Quay lại được không?

Sơn nói:

-Ðể lát em quay lại rước. Thuyền đang có trớn, quay lại bất tiện lắm.

Ba bốn người đưa tay lên vẫy Phượng và nói to lên:

-Ðứng đấy đợi.

-Ðứng đấy đợi.

Rồi họ cười, hồn nhiên vui vẻ. Thuyền lướt đi qua một nhánh cây sà thấp xuống mặt nước khiến mọi người phải cúi rạp mình xuống, có chị té nhủi vào mình người khác. Tiếng cười, la rộn lên tươi trẻ như hoa nắng từ trên cao lọt qua tàng cây rải xuống đầy mặt sông.

Cái cù lao ở giữa dòng đến thật gần rồi. Sơn ngưng chân đạp nhưng trớn của con đò vẫn còn nhanh. Nó lướt tới, hơi nghiêng nghiêng và tấp dần vô bờ.

Giáo sư Văn nhảy lên một mô đá. Không đợi các sinh viên lên bờ hết, ông đã hăng hái chỉ tay về phía một chỏm đá cũ xì bảo những người đứng cạnh ông:

-Tôi dành nó cho các anh chị. Các vết cắt ở đó rất lạ. Ðến mà xem đi.

Các sinh viên địa chất đổ xô nhau leo lên mỏm đá nọ. Ðó là một phiến sa thạch đầy những thớ chẻ chằng chịt xiên xiên về hướng Tây Nam, nhưng bỗng nhiên trên chóp lại xuất hiện những thớ chẻ khác về hướng Ðông Bắc. Các sinh viên nằm mọp xuống đất quan sát, nghe ngóng để tìm cho ra câu trả lời. Giữa lúc ấy thì Sơn một mình một thuyền lặng lẽ quay lại bến đò lúc nãy. Khi qua chỗ cành cây sà xuống mặt nước, Sơn thấy có con rắn nước mới đến quấn mình nơi một nhánh nhỏ ngay cạnh một khóm phong lan đang hé nở một cái hoa tím đỏ. Hôm qua nụ lan còn búp vậy mà chỉ qua một đêm nó đã hé ra khuôn mặt tươi tắn rực rỡ. Sơn hơi ngừng lại một chút để quan sát chú rắn nước dạn dĩ. Thỉnh thoảng đi ngang qua đây Sơn vẫn hay gặp nó nhưng chưa lần nào lại thấy nó nằm ngắm hoa một cách tình tứ như thế.

Thuyền đi ra chỗ rực rỡ ánh nắng nhất của dòng sông. Mặt nước sáng lên chảy bần bật qua những thân cây rù rì ngâm mình trong nước. Sơn đi tránh mỏm đá và hướng vô bờ.

-Em ơi. Ghé đây đi.

Một chị rất trắng mặc quần lãnh đen và áo màu nâu đen đang ngồi tựa gốc cây. Lúc nãy anh sinh viên đeo mắt kính gọi tên gì hè? À, chị Phượng.

Thuyền chưa tới mà Phượng đã xách quầy chuối đứng dậy làm như sắp sửa nhảy xuống. Sơn xoay mũi thuyền ra phía trước và tấp vô. Phượng bước lại sát mé nước.

-Làm sao xuốg hả em?

Sơn nhảy xuống nước. Nước ngập tới đầu gối em.

-Xuống đi. Sơn vừa giữ cho thuyền khỏi tròng trành vừa bảo: Không sao đâu.

Nhưng Phượng cứ loay hoay. Sơn phải đến bên và đỡ quầy chuối trên tay chị. Phượng bước xuống và bất ngờ chụp lấy cánh tay Sơn, bấu chặt để giữ thăng bằng.

-Ối, ối. Phượng la lên nhưng Sơn lại bật cười.

Em đặt quầy chuối xuống khoang thuyền và dùng sào đẩy thuyền ra. Thuyền nhẹ tênh đi thong dong giữa nắng. Phượng nghiêng qua nghiêng lại xem các vết bùn bám trên bàn chân mình rồi khoát nước rửa. Sơn nghe động, ngoái cổ lại nhìn. Phượng hỏi:

-Mấy anh mấy chị ấy có nói gì chị không?

-Không. Ðâu có sao đâu.

Phượng rửa chân xong, hất tóc ra sau và cột lại bằng sợi dây thun.

-Sao em chèo bằng chân?

-Chèo bằng chân thì rảnh hai tay, có thể cầm cái gì ăn được, hoặc là đọc sách.

-Em học lớp mấy rồi?

-Lớp năm.

-Có phải cái trường bằng gỗ ngay lộ đó không?

Thuyền đột ngột tới chỗ cành cây sà thấp. Sơn kêu lên:

-Cúi xuống.

Phượng nghiêng người và bỗng nhiên thấy mình đang ở trong bóng mát, mặt sông thì êm ả và đầy hoa nắng lấm tấm. Phượng thích thú khi thấy trên đầu mình là một cái mái vòm mát rượi.

-Dừng lại chút đi, em.

-Mấy người đang đợi chị đó.

-Không đợi đâu. Bây giờ thì họ đã quên chị rồi. Em đứng lại chút đi. Em tên là gì?


Cậu bé cho thuyền dừng lại và đưa mắt về phía cụm phong lan. Nhưng Phượng cũng vừa nhận ra cái màu tím đỏ rực ấy, chị reo lên như trẻ thơ:

-Trời ơi lan kìa Sơn ơi. Chèo nhích tới chút nữa đi.

Sơn nghe lời, nhích tới một chút, nhưng Phượng bỗng trố mắt kêu lên:

-Thôi, thôi. Dừng lại.

Sơn cười rất tươi, thích thú nhìn dáng sợ hãi của người thiếu nữ xinh đẹp như người trong bức tranh lụa mà em có dịp xem ở đâu đó trong một tờ báo ảnh nhiều màu. Sơn nhìn con rắn nước và nói:

-Nó hiền lắm. Nó không cắn đâu.

Nhưng Phượng đã co rúm người lại:

-Thôi, đi. Chèo đi!

Nhưng Sơn đã vít cành cây xuống và thận trọng bứng khóm lan rừng ngay trước đầu con rắn. Con vật đã quen mặt Sơn, cũng chẳng thèm nhúc nhích.

Sơn để cụm lan vào trong khoang thuyền và cho thuyền đi. Phượng nhìn cụm lan nhưng nỗi sợ hãi vẫn chưa dứt. Ra khỏi lùm cây rồi Sơn mới hỏi:

-Chị thích không? Cho chị đấy.

Phượng cầm giò lan lên nhưng lại hỏi một câu khác:

-Em không sợ nó cắn à?

-Nó là bạn của em mà. Ngày nào em cũng gặp mặt nó.

-Ghê thấy mồ.

-Ghê gì. Bắt nó bò trên tay chơi cũng được. Nó có nọc độc đâu.

-Thôi, thôi.

Phượng đưa giỏ lan lên cao trong ánh nắng sớm mà ngắm. Sơn chợt thấy tóc chị sáng lên một đường viền quanh đầu như thủy tinh. Trên cồn có tiếng cười nói của nhiều người Sơn bơi chậm lại và từ từ ghé vô. Mấy anh sinh viên vừa thấy Phượng đến đã nhao nhao lên hỏi:

-Chuối đâu?

-Ði không chờ người ta mà còn hỏi chuối. Thầy đâu?

-Thầy ở đàng kia. Ðang chụp hình.

Những sinh viên trẻ tranh nhau bê cái quầy chuối bỏ mặc Phượng bước khó khăn qua các mô đá nhỏ từ dưới nước lên. Sơn để ý thấy nãy giờ anh sinh viên kính cận dáng cao cao, không cười không nói, không tranh quầy chuối nhưng đứng yên lặng ở một góc. Khi các anh kia đã đi hết, anh sinh viên nọ mới đến bên Phượng lặng lẽ đưa tay cho Phượng nắm và giúp Phượng bước lên bờ đá.

Sơn quay lại với mái chèo của mình và xô thuyền ra. Nhưng đã nghe tiếng Phượng gọi:

-Ðể chị trả tiền.

Sơn quay lại nhìn hai người đang đứng trên hòn đá, một lát sau em nói:

-Hồi này thầy trả tiền rồi.

Thực ra thì giáo sư Văn chỉ mới trả tiền cho chuyến đò thứ nhất thôi. Sơn đưa thuyền ra giữa sông, thả nó trôi theo dòng nước. Em chợt thấy lòng mình dịu lại, và thiên nhiên chung quanh như yên tĩnh hơn.


3.Chiếc tua-bin bằng cây sậy

Các anh các chị ấy tìm gì trên những mỏm đá này? Người thì nằm sấp, rình mò, người thì ngồi nghiêng dùng kính lúp soi lên vách đá. Có anh chị lại dùng thước đo một chỗ đá nứt làm cho vách sụp xuống, so le. Vài ba người không làm gì, đi lang thang trong rừng tìm hái hoa lan.

Nhưng họ có liên quan gì tới chuyện xây đập thủy điện trên thác Trị An?

Ðó là câu hỏi thỉnh thoảng vẫn hiện ra trong đầu Sơn lúc ấy đang đưa thuyền sang sông đón các bạn nhỏ đi học về.

Trên đồi đá mấy thầy trò cũng đã đến giờ nghỉ. Những sinh viên tìm được địa khai đem tới khoe thầy Văn và khoe với nhau. Những con vật nhỏ tròn tròn như vỏ sò. Những con khác trông giống như nòng nọc. Tất cả chỉ còn để lại dấu vết trong đá. Các sinh viên phải dùng búa bửa đá ra mà tìm, nhưng không phải chỗ nào cũng có.

Phượng lấy được một mẫu đá có in dấu sóng biển và đem đến hỏi giáo sư Văn. Ông xem, có vẻ thích thú, lấy sổ tay ra ghi và coi theo hình mà vẽ các vết lăn tăn trên mặt giấy.

-Chỗ này là vùng biển cạn. Gió thường xuyên thổi theo hướng Ðông Bắc nên sóng nhỏ lăn tăn và hướng sóng xô về phía ấy.

Phượng cũng ghi chú trong sổ tay của chị. Lát sau Phượng nghe có tiếng gọi tên mình, chị biết là Thành nên đi lại phía có anh sinh viên đeo kính cận đang ngồi.

Nơi ấy là một tảng sa thạch màu nâu đen khá bằng phẳng. Bên cạnh có một cây ru rì lớn mọc từ dưới đáy sông nhô lên quá đầu của Thành một tí.

-Anh gọi em? Phượng hỏi nhỏ.

Thành ra dấu cho Phượng ngồi xuống và hỏi:

-Cây phong lan em hái ở đâu hay quá vậy?

-Thằng bé đưa đò hái cho em đó. Em gặp trên đường đi. Anh lấy cái vỏ cây hay cái gì bọc nó lại đi.

Thành ngắt một trái rù rì. Ðó là một thứ trái nhỏ như một cái pháo màu xanh, hai đầu nhọn. Thành đưa nó cho Phượng.

-Em coi nè. Ðây là một cái địa khai rất kỳ lạ.

Phượng tách đôi mẩu vật ấy ra.

Bên trong có một con tôm nhỏ đã chết nhưng hãy còn tươi. Phượng kêu lên:

-Xạo. Anh này cứ chọc quê người ta hoài hà.

-Xạo sao? Em đến hỏi thầy đi.

Phượng làm thinh thấy con tôm vần còn ngo ngoe mấy cái chân nhỏ, chị bắt nó ra để trong lòng bàn tay rồi ngâm tay xuống nước đợi cho nó sống lại. Một lúc sau con vật động đậy rồi lập lờ bơi đi.

-Anh bắt nó ở đâu vậy?

-Trong kẹt đá.

-Hay quá vậy. Chỉ chỗ đi.

Họ vây bắt những con tôm nhỏ trong khi các anh chị sinh viên khác lấy cơm và bánh mì ra ăn.

Hai giờ chiều họ làm việc trở lại. Thầy Văn nói:

-Chúng tôi đã có kết luận về vị trí tối ưu để xây đập nhưng tôi muốn các anh chị hãy tự tìm dọc theo dòng sông, từ thác trở lên xem chỗ nào sẽ là nơi tốt nhất để xây đập. Năm thứ hai và năm thứ ba chia nhau đi khảo sát đề tài ấy, năm thứ tư và thứ năm sẽ khảo sát các mội nước ngầm để lập cho được một bản đồ về sự rò rỉ quanh vách hồ. Ðây là một công tác rất quan trọng. Khi đậy xây xong, mực nước trong hồ sẽ lên tới trên sáu mươi mét, nếu vách hồ có những hang ba-dan hay những lòng sông cổ thì nước hồ sẽ theo những hang ấy, hoặc thấm qua lớp cát của những dòng sông cổ kia mà chảy tuột đi mất và chúng ta sẽ không chứa được nước trong hồ và nhà máy không thể hoạt động được. Do đó lập một bản đồ chi tiết về chế độ rò rỉ quanh vách hồ cần phải được quan tâm đúng mức. Tôi phát hiện ra một lỗ mội khá lớn ở ấp Thanh Giang II này, cái này cùng dạng với cái ở Bến Nòm nhưng nhỏ hơn. Ngay từ sáng sớm ngày mai, các anh chị năm thứ tư, thứ năm nên bắt đầu công việc của mình.


Mặt trời vừa lên, khi sương mù còn phảng phất trên những bông cỏ đuôi chó, Phượng và các bạn đã cầm la bàn, thước và sổ tay lên đường. Hôm nay, những nhà địa chất trẻ tuổi này không mang búa vì công việc khảo sát này không cần dùng đến nó.

Toán của Phượng có ba người nữ học năm thứ năm. Họ đi qua những vườn mít um tùm, những đám mì xanh cao quá đầu người. Con đường đất vàng nhiều cát sạn và dốc dẫn các chị đi sâu vào trong xóm. Cáng đi tới thế đất càng trũng xuống và phẳng lần ra thành một cánh đồng khá rộng. Mương nước chảy xấp xấp nổi đầy váng gạch cua. Phượng theo một cái lối mòn giữa hai hàng cây để vào trong sân một ngôi nhà tranh nhưng khá cao ráo sạch sẽ.

-Mình xem cái giếng nước này một tí. Phượng bảo các bạn, thầy nói nên để ý thành phần cấu tạo của đất dưới giếng. Nếu có cát nhiều thì cũng có khả năng rò rỉ.

Ba chị sinh viên địa chất đứng vây quanh cái giếng, ngay bên dưới một tàn cây mận lớn. Nước giếng trong vắt nhưng vì khá sâu nên không nhìn thấy đáy. Phượng hỏi các bạn:

-Không biết khi đào giếng người ta đổ đất ở đâu. Mình quan sát đống đất cũng có thể biết được thành phần cấu tạo bên dưới.

Nhưng cả ba cô sinh viên thành phố nhìn quanh mà đều không thấy dấu tích gì của những đống cát. Các em có biết tại sao không? Vì trước khi xây nhà người ta đào cái giếng và người ta dùng đất ở dưới giếng để xây nhà, như thế rất tiện lợi. Các chị sinh viên thành phố không làm sao biết được điều ấy nên đứng ngó lui, ngó tới hoài. Họ vừa định vào nhà để hỏi thăm chủ nhà thì nghe từ phía trong có tiếng người cãi cọ càng lúc càng to. Ba người thiếu nữ lắng nghe. Tiếng một người đàn ông nói vọng ra:

-Tôi không ăn xin các người. Các người đừng tưởng các người đến đây để bố thí tiền cho tôi, nhiều hay ít là tùy lòng hảo tâm của các người. Ðây là nhà của tôi. Tôi sanh cơ lập nghiệp ở đây từ đời cha đời ông tới bây giờ. Thời đánh Pháp tôi đã ở đây rồi, sang thời đánh Mỹ, bà con ấp này dời lên thành phố, khi hòa bình lập lại thì gia đình tôi là gia đình đầu tiên trở về quê, đổ bao nhiêu mồ hôi nước mắt tạo dựng cái nhà, cái vườn. Các ông nói chuyện sao dễ dàng quá vậy?

Tiếng một người đàn ông khác nghe cũng rõ tuy có nhỏ hơn:

-Chúng tôi biết mồ hôi nước mắt của bác nhưng đây là việc chung. Nhà nước góp từng đồng để xây cái đập này, bác đòi bồi thường nhiều quá lấy tiền đâu xây dựng nhà máy thủy điện.

Tiếng một người đàn bà nổi lên:

-Ôi, xây nhà máy là chuyện bạc tỉ, bạc triệu chớ sá gì mấy chục ngàn. Chẳng lẽ vợ chồng tụi tôi lợi dụng chuyện này để kiếm tiền sao?

-Ðâu có. Tụi cháu đâu dám nói bác như thế. Nói chung là bồi thường như thế cũng không xứng đáng đâu nhưng làm việc ích lợi chung thì mỗi người nên hy sinh một chút.

Tiếng người đàn ông lúc này lại vang lên, kèm theo một chuỗi cười khô khan:

-Một chút? Ha… Ha… một chút à? Thôi, các ông về đi. Tôi không chịu đâu. Tôi còn phải xây dựng lại gia đình, còn phải nuôi con tôi ăn học nữa chớ. Các ông về đi.

Sau đó là bước chân ba bốn người đi ra phía sau vườn. Ba chị sinh viên hoảng quá, không biết làm gì bèn núp sau đám mì. Ba người đàn ông và một người đàn bà đi ra. Hai người đi đầu trẻ hơn, chắc là cán bộ lo bồi thường thiệt hại cho các gia đình nằm trong khu vực sau này sẽ thành hồ chứa nước, người đàn bà theo sau là bà chủ nhà, còn người đàn ông trạc năm mươi tuổi thì mặt mày hầm hầm, tay xách một cái rựa to bản, sáng giới.

Bốn người lặng thinh đi bên nhau, không ai nhìn ai. Bước chân họ đi trên lá khô trong vườn nghe sột soạt rất rõ. Khi ra đến cổng hai người cán bộ chào ông già rồi ra đường. Ông già đứng dạng chân nhìn theo, dáng chắc nịch. Khi họ đi khuất rồi ông già quay lại bảo vợ:

-Bà đi vô đi.

-Ông làm gì đấy?

-Kệ tui.

-Ông đưa cái rựa đây tui vô chẻ lạt.

Ông già nghiêm sắc mặt, nói một cách lạnh lùng:

-Tôi bảo bà vô.

Cái nhìn của người đàn ông làm người đàn bà sợ hãi, bà lẳng lặng quay vào nhà. Còn lại một mình, ông già cầm ngang cái rựa, chậm rãi bước đến chỗ cây mít sum suê nhứt trong vườn. Ðó là cây mít ở gần giếng nước, trên cành lủng lẳng hàng chục cái mít to phình phịch như những con heo. Ông già đứng ngắm cây mít của mình bằng con mắt bất động, rồi bất thình lình, ông vung cây rựa lên bổ mạnh vào thân cây. Những nhát rựa đầu tiên đã khơi đậy cơn giận trong lòng ông khiến ông cảm thấy mình đang run lên. Ông bửa tới tấp vào thân cây mít tội nghiệp. Nhựa mít từ trong thân ứa ra trắng đục chảy thành dòng như những dòng máu. Cành lá rung chuyển, những trái mít to rung chuyển đau đớn.

Ba cô sinh viên núp trong đám mì sợ tái mặt nhưng không dám động mạnh. Cà ba đều ngồi xuống, nép vào nhau như những cô bé con trong chuyện cổ tích bị lạc giữa rừng.

Trong nhà chợt vang lên tiếng khóc và một cái bóng nhỏ nhắn hiện ra giữa lối đi đầy lá khô, bên dưới những tàng cây râm mát. Cái bóng ấy chạy rất nhanh về phía người đàn ông đang giận dữ.

-Ba ơi, đừng chặt nữa, ba ơi.

Phượng giật mình quay lại. Em bé đó chính là Sơn. Em đã đến sau lưng ba và níu lấy áo ông. Người cha dừng tay lại, quắc mắt nhìn con:

-Ði! Ông ra lệnh. Lẹ lên!

Nhưng Sơn vận đứng yên, nhìn chăm chăm vào những dòng nhựa cây đang cuồn cuộn chảy ra. Ông già lại ra lệnh cụt ngủn:


Một cái bạt tai bất thình lình xáng vào mặt Sơn làm em xiểng liểng. Em chưa kịp hoàn hồn thì người cha đã xốc tới co chân sắp đá khiến em ôm mặt bỏ chạy. Người cha nổi sùng rượt theo khiến Sơn phải chui tọt vào đám mì mà chạy. Ông ta dừng lại, ném cái rựa xuống đất, đứng thẩn thờ một lát rồi buồn bã ngồi xuống thềm giếng, móc hộp thuốc rê trong túi ra, vấn hút.

Ðến lúc ấy ba chị sinh viên núp trong đám mía mới đỡ sợ. Cả ba người đều chạy theo Sơn, giống hệt ba con cút, lủi trốn trong bụi rậm. Chạy được một lúc họ nghe tiếng nước chảy róc rách nên chui ra khỏi đám mì và gặp ngay dòng sông quen thuộc của mình. Phượng nhận ra ngay cậu bé đang ngồi trên mỏm đá cao nhìn dòng nước. Phượng đến bên bảo:

-Xuống đây chơi.

Sơn nhớ lại rất nhanh cái dáng nghiêng nghiêng của Phượng trong vùng sáng của nắng sớm viền qua tóc lúc em đưa đò. Các dáng Phượng bây giờ cũng nghiêng nghiêng như thế nhưng không có viền sáng của nắng.

-Xuống đi. Phượng cười rất tươi.

Sơn ngoan ngoãn leo xuống, đứng bên Phượng nhưng không nhìn Phượng mà nhìn dòng nước. Phượng nói:

-Lúc nãy chị cũng có mặt trong vườn nhà em.

Sơn quay lại nhìn Phượng nhưng không nói gì. Hai cô bạn của Phượng vừa khám phá ra một cái tổ chim gì treo tận trên một cành nhỏ trên cao. Họ chỉ chỏ, cãi nhau, không để ý gì tới Phượng. Phượng cũng không để ý gì tới hai người bạn của mình. Chị hỏi:

-Sao sáng nay em không đi học?

-Ba nói, ít bữa trường cũng phải dời đi. Học làm chi.

-Trường dời đi chỗ khác còn đàng hoàng hơn. Sao lại không học.

Sơn làm thinh, em tìm một hòn đá bằng phẳng và ngồi xuống. Có tiếng hai chị sinh viên gọi:

-Về, Phượng ơi.

Sơn quay lại:

-Ðừng về. Em muốn hỏi chị vài chuyện.

-Chuyện gì vậy?

-Gia đình em có nhiều chuyện buồn lắm. Chị ở lại với em một lát đi.

Phượng ra hiệu bảo các bạn mình về trước nhưng hai người đã đi khuất sau những lùm cây rồi. Sơn ném một viên sỏi xuống dòng sông.

-Chị thấy cái vườn trái cây của em ngon lành không?

-Ba em bắt đầu trồng từ lúc nào vậy?

-Từ hồi giải phóng tới giờ đó. Hồi mới về chỗ đó cũng đầy gai góc. Ba em, má em đổ công vô đó nhiều nên bây giờ ông tiếc ghê lắm. Em cũng tiếc. Sao mình không câu điện ở đâu về xài mà làm nhà máy ở đây chi cho phiền vậy, chị?

-Ðiện mình có dư đâu mà câu. Nước mình thiếu điện kinh khủng lắm em à. Em không lên thành phố mà coi. Cúp điện liên miên. Nhà máy còn phải nghỉ, mỗi tuần làm việc có bốn, năm ngày. Mai mốt mở thêm những nhà máy lớn nữa lấy điện đâu mà xài.

-Chớ không phải thiếu điện do mình không có dầu chạy máy điện sao?

-Ðó cũng là một nguyên nhân, nhưng ví dụ như mình có đủ dầu chạy tất cả các nhà máy thì cũng không đủ điện cung cấp cho các nhà máy. Lâu nay, thành phố Hồ Chí Minh vẫn phải xài điện của nhà máy thủy điện Ða Nhim là chính. Nhà máy điện chạy bằng dầu ở Thủ Ðức chỉ cung cấp một phần điện cho thành phố thôi.

-Ủa, vậy điện Ða Nhim không xài dầu à?

-Không. Thủy điện không cần xăng dầu gì cả. Vậy mới quý chớ. Chỉ cần sức nước làm chạy máy và phát ra điện thôi. Mình làm cái Trị An này còn mạnh gấp đôi lần cái Ða Nhim nữa. Tha hồ mà xài.

-Nhưng người ta dùng sức nước để chạy máy như thế nào? Sao em không thấy có cái máy nào chạy bằng nước?

Phượng bật cười:

-Máy chạy bằng nước thì cũng có, ví dụ như đầu máy xe lửa loại cổ lổ sỉ đấy. Nhưng nước làm chạy máy điện lại khác.

-Khác sao?

-Như thế này nè….

Phượng ngập ngừng cố tìm cách nào giản dị nhất để nói cho cậu bé học lớp năm hiểu.

-Như thế này…. Thôi, em lại đây. Ðứng lên.

Phượng kéo tay cậu bé. Hai chị em đi tìm một khe đá nhỏ. Ðó là chỗ tảng đá bị nứt ra thành một cái rãnh để nước chảy qua như một con suối nhỏ. Phượng bẻ hai nhánh cây dài độ một gang tay có chảng ba ở đầu và cắm chúng xuống hai bên dòng nước nho, xong chị bảo Sơn kiếm mấy ống sậy. Sơn nhảy qua mấy mô đá một cách lẹ làng và chỉ vài phút sau em đã đem đến nguyên một bó sậy.

-Không cần nhiều như thế. Chị chỉ lấy một đoạn nhỏ.

Phượng lựa một đoạn suông sẻ, bẻ nó ra thành ba khúc, mỗi khúc độ một tấc rồi đem xâu chúng vào nhau như cái chong chóng. Xong chị gác cái trục chong chóng ấy lên hai cái chảng ba. Cái chong chóng ở giữa bị dòng nước nhỏ, cuốn đi, quay tít.

Sơn khoái quá reo lên:

-Số một. Số một! Chị Phượng làm hay quá.

Phượng hỏi:

-Em đã thấy sức nước làm quay chong chóng chưa?

-Rồi sao nó thành điện?

-Chong chóng quay sẽ kéo cái máy phát điện quay theo nó. Thế là sinh ra điện.

-Hay quá hén. Vậy thì dễ ẹc.

-Nhưng mà không dễ đâu. Vì một nhà máy phát điện với công suất một tỉ bảy trăm triệu kilô watts tức là gấp hai lần Ða Nhim thì đồ sộ lắm. Ðầu tiên người ta phải đắp đê và xây một cái đập lớn để ngăn nước lại thành một cái hồ khổng lồ, lớn hơn cái biển. Xong người ta mới tháo nước từ cái hồ đó từ trên cao đổ xuống như một dòng thác rất mạnh. Dòng nước ấy sẽ làm quay một cái chong chóng khổng lồ chớ không phải bằng cây sậy như mình đang làm đâu. Cái chong chóng khổng lồ ấy, người ta gọi là tua-bin. Người ta dự tính ở nhà máy thủy điện Trị An sẽ làm bốn cái tua-bin như thế để quay bốn cái máy phát điện lớn.

-Thế rồi nước từ bốn cái thác ấy đổ xuống chảy thẳng vô nhà máy, làm sao chứa cho hết?

-Chứa à?

Phượng bật cười, lấy ngón tay trỏ chận cái chong chóng bằng cây sậy lại một lúc xong lại thả ra cho nó tiếp tục quay tít. Phượng nói:

-Làm sao người ta có thể chứa một lượng nước khổng lồ như thế. Người ta sẽ dẫn cho nó chảy trở lại ra sông và tiếp tục trôi về biển hoặc lấy một ít dẫn vô những cánh đồng để tưới cho lúa, hoa màu… Rồi em sẽ thấy chung quanh đây mọc lên một thị trấn đông đúc, có khách sạn, trường học, bệnh viện, khu giải trí, khu dân cư. Ðiện sáng choang trên các đường phố, vườn hoa. Người ta tính xây dựng một khu du lịch lớn. Khi nào có dịp chị sẽ chỉ cho em xem cái khu du lịch ấy. Ðó là một chỗ rừng cao trên sáu mưới mét. Khi nước dâng lên thành cái hồ lớn thì chỗ ấy vẫn chưa bị ngập nước và sẽ trở thành một cái cù lao giữa biển, có cây cối cao vút, có hoa phong lan, có chim chóc. Người ta sẽ xây nhà, xây công viên trên đó. Những chiếc du thuyền sẽ đi qua đi lại.

Sơn nhìn chăm chú vào cái miệng của Phượng. Em nghe mê nhưng càng nghe lòng em càng băn khoăn. Khi thì em thả trí tưởng tượng theo những viễn cảnh tươi đẹp mà chị Phượng vẽ ra về một thị trấn bên bờ hồ kia, khi thì nó nghĩ tới ngôi nhà, khu vườn trái cây và ba má nó. Nó chợt hỏi:

-Thế sao người ta không cho em ở trong cái thị trấn ấy mà bắt em phải dọn nhà đi. Em thích ở quanh bờ hồ như chị nói. Có rạp xi-nê không?

-Ðương nhiên là phải có. Một nơi đẹp đẽ như vậy mà không có rạp xi-nê sao được. Còn gia đình em phải dời đi là vì chỗ đó nằm trong lòng cái hồ nước.

Sơn phát một cử chỉ phản đối. Em nhăn mặt:

-Làm gì có. Nhà em ở chỗ cao lắm. Năm nào đó người ta nói lụt lớn chưa từng có vậy mà nước có vô được nhà em đâu.

-Nhưng đây không phải là nước lụt. Mà là người ta đắp đập ngăn sông lại, không cho nó chảy nữa, nó sẽ dâng lên dần cao tới sáu mươi mét.

Phượng ngước lên chỉ ngọn cây sao cao vút:

-Em nhìn đi. Cái ngọn cây sao đó. Thấy nó cao chưa? Nhưng không ăn thua gì. Nước sẽ dâng lên ngập nó luôn. Dù cho cây cao gấp đôi như thế cũng ngập luôn. Ðó. Nhà em chịu nổi không? Mấy cây mít, cây xoài nhà em chịu nổi không?

Sơn làm thinh. Em có vẻ hiểu. Và hiểu thấm thía nữa là khác. Những điều em biết vừa làm em thích vì thỏa mãn tính hiếu kỳ vừa làm em sợ vì em tưởng tượng ra một trận lụt khủng khiếp. Ngôi nhà của em đang chìm dần,  chìm dần xuống và mất hút đi. Biệt tăm. Cả cái chỗ em nằm, cái nơi em thường treo võng, cái giếng nước má em thường trộn cám heo… tất cả đều chìm lỉm, mất tăm.

Tự nhiên Sơn rùng mình. Phượng hỏi:

-Em lạnh à? Thôi về.

-Em phải ra chỗ bến sông một chút để đưa các em đi học. Chị lên đó với em đi rồi về gần hơn.

Sơn dẫn Phượng đi qua các hốc đá, những mô đá phiến màu nâu đen sần sùi, bị nứt nẻ như những thân gỗ mục nhưng những cạnh của nó còn sắc bén. Sơn leo qua một gốc cây lớn, chuyển qua các cành thấp cố ý để cho Phượng không nhìn thấy. Nó núp sau một cái rễ to và chờ Phượng đi tới. Phượng qua khỏi gốc cây không thấy thằng bé đâu, đứng dáo dác nhìn quanh. Lúc ấy thiên nhiên yên lặng vô cùng, chỉ có tiếng thác phía trước gầm lên là nổi thật rõ. Và thốt nhiên Phượng cảm nhận hết tắt cả sức mạnh của dòng thác qua tiếng nước đổ hùng tráng, trầm ấm.

Sơn ghé mắt nhìn qua những rễ cây chằng chịt và em lại nhớ cái dáng nghiêng nghiêng của Phượng hôm ở trên thuyền. Gió thổi bay tóc Phượng dữ dội, bay tung từng sợi. Phượng có vẻ thích thú vì cơn gió còn Sơn thì vẫn ngồi im chờ đợi.

-Sơn ơi!

Phượng cúi nhìn các hốc đá tìm kiếm. Rồi chị bước tới mấy bước, đi một đoạn khá dài.

-Sơn ơi!

Sơn giả tiếng con chim cheo bẻo kêu làm Phượng dừng lại, ngó quanh quất, lại gọi:


Tiếng chèo bẻo đáp lại, Phượng gọi một tiếng nữa vẫn chỉ có tiếng chèo bẻo đáp. Chị khám phá ra trò chơi của cậu bé nhưng làm bộ không biết, nói như nói một mình:

-Bỏ về trước rồi. Thôi mình về đường của mình.

Và chị rẽ vô đám mì. Nhưng Sơn đã bật dậy:

-Ðừng đi. Ngõ đó có rắn đấy.

Phượng hoảng quá chạy trở lại. Sơn cười ngặt ngoẽo.

-Em ở đâu vậy?

-Ðây là nhà của em. Sơn chỉ cái hốc đá phía dưới những rễ cây chằng chịt. Trưa nào em cũng ngủ ở đây.

Sơn chỉ cái tảng đá phẳng mà em thường nằm và bảo Phượng:

-Lại đó đi. Em chỉ cho chị coi dấu chân con ngựa thần.

-Dấu chân ngựa thần à? Ai nói với em vậy?

-Rồi chị sẽ biết. Ðó là sự thực.

Sơn phóng lên tảng đá, lăn một vòng vào tận phía những rễ cây ở trong cùng.

-Lên đi.

Phượng đưa tay cho thằng bé nắm, tay kia chị bám vào một cái rễ cây.

-Ðâu? Ngựa đâu?

Ngay lúc hỏi câu hỏi đó Phượng nhận ra “dấu chân con ngựa thần” ở ngay trên đầu mình. Chị reo lên như trẻ thơ:

-Ô. Trời ơi!

Sơn thích thú ngắm nhìn vẻ ngạc nhiên của chị sinh viên năm thứ năm địa chất.

-Thấy chưa. Em nói có sai đâu.

Nhưng Phượng không để ý đến những lời của thằng bé. Chị nhìn cái dấu vết đó một cách say sưa rồi lại lấy tay rờ rẫm lên những nét lồi lõm in trong đá. Miệng cứ lẩm bẩm “trời ơi” hoài, khiến Sơn phải ngạc nhiên:

-Có chuyện gì vậy?

Bây giờ thì Phượng nghe câu hỏi, nhưng chị vẫn săm soi các vết tích trên đá ấy. Rồi bỗng nhiên chị quay lại thật nhanh, ôm lấy thằng bé và hôn lên tóc lia lịa. Sơn ngộp đi vì những cái hôn bất thần ấy. Em cảm thấy như đột nhiên mình được nâng lên trên một cụm mây và bay đi trong một rừng hoa và tâm hồn em rung lên một cảm xúc bâng khuâng mới lạ. Phượng buông thằng bé ra và hỏi em:

-Em biết đó là cái gì không? Không phải là dấu chân con ngựa thần đâu.

-Ðó là cái gì vậy?

-Chị sẽ giải thích cho em nghe. Nhưng hãy đợi chị một lát.

Nói xong, Phượng mở túi xách của mình ra lấy cuốn sổ tay, cây thước và cái kính lúp, vẻ mặt rất chăm chú.

4. Vùng biển mất tích

Phượng biến thành một người kể chuyện cổ tích. Ðối với Sơn đây là một chuyện lạ không thể nào tưởng tượng nổi. Một chuyện cổ tích không giống chuyện “Con Tấm con Cám”, không giống chuyện Thánh Gióng hay Aladin và cây đèn thần. Ðây là chuyện cổ tích xưa nhất, thuở trái đất chưa có con người, chỉ có cây cối, đất đá và một số sinh vật sống dưới nước.

Một điều khác lạ nữa là câu chuyện cổ mà Phượng kể không phải là chuyện thần thoại hoang đường mà là chuyện có thật.

-Cách đây khoảng 200 triệu năm. Phượng kể, vùng thác Trị An này là một cửa biển. Lúc ấy nơi đây chưa có đá, chưa có rừng cao như bây giờ. Một vùng sông nước lợ tiếp giáp với biển nhưng lại chưa có các loài cá loài tôm, cua như bây giờ. Những thủy sinh vật lúc ấy cũng chỉ là mấy con sò, con ốc nhỏ có những tên khoa học rắc rối. Ngoài ra còn có một sinh vật biển hình dáng như cái hoa cúc nở, có con nhỏ như cái móng tay, có con lớn như một cái đĩa bàn. Nhưng dù lớn hay nhỏ nó cũng có hình một cái hoa cúc sắc sảo, đẹp đẽ. Tên sinh vật ấy là con Cúc Ðá.

Sơn đang chăm chú nghe chợt kêu lên:

-A. Vậy thì đây không phải là vết chân ngựa thần mà là con Cúc Ðá.

-Ðúng. Nó là con Cúc Ðá.

-Nhưng sao nó không ở dưới nước như chị nói mà nó lại lơ lửng trên không như thế này?

-Ban đầu thì nó cũng ở dưới nước, nhưng rồi một chuyển động dữ dội của vỏ trái đất xảy ra, nó co lại. Lớp bùn sình và cát ở cửa biển bị nén ép lại rất mạnh. Con Cúc Ðá bị vùi trong bùn và cũng bị nén lại. Vậy là cả cái vùng cửa biển này bỗng chốc biến thành một vùng đá cứng nằm giữa những lớp đá gồ lên thành đồi, thành rừng. Và con Cúc Ðá của em, sau những lần chuyển động kế tiếp, lại bị đẩy lên tận trên cao.

Sơn nghe rất chăm chú nhưng lòng cứ băn khoăn. Em hỏi:

-Nhưng sao chị biết là chuyện đó xảy ra cách đây hai trăm triệu năm?

-Có nhiều cách để biết. Ví dụ như phương pháp đồng vị phóng xạ. Nhưng cách ấy em chưa hiểu được đâu. Chị chỉ nói đơn giản rằng người ta có thể căn cứ vào sự có mặt của con Cúc Ðá mà biết được tuổi của đá… Bởi vì sinh vật này chỉ xuất hiện cách đây khoảng hai trăm triệu năm mà thôi, sau đó bị diệt chủng luôn. Do đó hòn đá chứa nó bên trong phải có tuổi tương đương với nó. Hơn thế nữa, con Cúc Ðá là một sinh vật sống ở vùng ven biển, do đó người ta có thể kết luận vùng Trị An này lúc ấy là vùng ven biển cũng giống như vùng huyện Duyên Hải của ta bây giờ.

Sơn lại hỏi:

-Thế dòng sông này ở đâu mà ra?

-Dòng sông Ðồng Nai xuất hiện sau này, nhỏ tuổi hơn con Cúc Ðá của em rất nhiều. Nó chỉ mới ra đời cách đây chừng một triệu năm. Phát nguyên từ cao nguyên Lâm Viên ở Ðà Lạt chảy xuống Long Khánh, La Ngà, Vĩnh An, Ðịnh Quán rồi tới đây, uốn éo lượn vòng theo những chỗ trũng của mặt đất. Nó chảy trên những nền đá. Tại vùng Trị An này lòng sông là cả một nền đá phiến dày hàng ngàn mét, vững chắc vô cùng. Em có thấy những mẫu đá khoan được người ta để trong cái chòi gần trường em đó không?

-Thấy. Sơn đáp. Ðá cứng, xanh lè.

-Người ta khoan sâu xuống tới cả ba mưới mét đấy. Toàn đá. Ngon lành lắm. Toàn bộ cái nền đá khổng lồ và vững chắc ấy là do bùn và cát ở vùng cửa biển này bị nén ép mà tạo nên cả. Em đã thấy mặt đất kỳ diệu chưa?

Sơn cười, thích thú:

-Lạ quá. Ở đây không ai biết những chuyện đó. Em phải kể cho má em nghe. Chắc má em ngạc nhiên lắm. À, mà chị có ghé Bến Nôm không?

-Có. Chị ghé đó mấy lần để khảo sát, trước khi khảo sát ở đây. Nhưng em muốn hỏi cái gì ở đó?

-Em thấy ờ Bến Nôm có nơi đất đỏ lòm. Sao kỳ vậy há? Cách nhau có hơn mười cây số mà đất ở đây lại vàng còn ở đó lại đỏ.

Phượng như chợt nhớ ra điều gì vội lấy sổ tay ra ghi rồi vừa ghi chị vừa nói:

-Ðất đỏ là đất ba-dan đấy. Em có nghe người ta nói về đất ba-dan chưa?


-Ðất đó do núi lửa phun ra. Cách đây chừng một triệu năm. Vẫn nhỏ tuổi hơn con Cúc Ðá của em rất nhiều. Hồi đó ở vùng Bến Nôm có núi lửa phun lên. Ở trong ruột trái đất là một chất lỏng sền sệt nóng vô cùng nóng. Bởi vì nó là đá chảy lỏng ra mà. Khi vỏ trái đất nứt thì nó theo kẻ hở phun vọt ra tạo thành núi lửa. Chất lỏng sền sệt ấy theo triền dốc núi chảy tràn xuống, chảy đến đâu đốt cháy rụi cây cỏ đến đó. Chảy một thời gian thì cái lớp đá lỏng trên mặt khô dần đi và cứng lại thành đá nhưng lớp phía dưới vẫn còn lỏng. Cứ tiếp tục chảy cho tới khi núi lửa hết phun thì nó chảy tuột đi chỉ còn trơ lại cái vỏ ngoài đã khô đi và thành đá. Thế là ta có một cái hang đá rỗng ruột. Người ta gọi đó là những hang ba-dan. Ở Bến Nôm có một số hang ba-dan như thế. Ðó cũng là một mối lo cho những người làm đập thủy điện.

-Sao lo?

-Lo chứ. Em cứ tưởng tượng đi. Một vùng đất cứng chắc như thế, bỗng nhiên lại chứa trong nó những cái hang lớn, rỗng ruột chẳng khác nào cái thùng chứa nước lại bị mấy cái lỗ mọt. Mai mốt xây xong hồ chứa nước thì nước sẽ theo mấy cái hang ba-dan ấy mà chảy tuột đi mất thì làm sao hồ đầy được, làm sao đủ nước để làm quay tua-bin được? Em đã thấy cái hang ba-dan ở Bến Nôm chưa?

-Chưa. Ở chỗ nào vậy?

-Thì ở ngay cái dốc xuống bến sông đó. Chỗ vườn chuối có con suối cứ rỉ nước ra hoài, người dân ở quanh quanh đấy thường ra suối gánh nước, giặt đồ. Em nhớ chưa?

-Tưởng chỗ nào. Chỗ đó em biết rồi. Chỗ đó có đá ong.

-Ðúng rồi. Ðá ong chính là dung nham trong núi lửa, khô lại rồi bị mưa nắng lâu đời làm tiêu hủy dần mà thành đá ong. Tiêu hủy nhiều hơn nữa thì thành đất ba-dan, tức là đất đỏ. Như em thấy đấy. Cái mội nước như ở Bến Nôm coi vậy chớ rầy rà lắm đó.

Sơn suy nghĩ một lúc, lại hỏi:

-Làm sao mình bít nó lại được?

-Bít được chớ. Người ta có máy bơm rất mạnh, bơm xi măng vô, hàn lại. Nhưng cái quan trọng là ngay bây giờ phải tìm cho hết những cái hang ba-dan như thế, rồi còn phải tìm những dòng sông cổ. Tìm không sót cái nào để bơm xi-măng vô bít hết mới được.

Sơn lại bị đưa vào những thắc mắc mới.

-Dòng sông cổ là cái gì?

-Nó là những dòng sông đã mất tích từ lâu đời. Tức là đã cạn khô từ đời nào. Có thể ngày nay nó đã bị đất đá phủ lên trên, cây cối mọc lên trên nhưng bên dưới nó vẫn là cát. Mà em đã biết là cát thì thấm nước cho nên mai mốt mình chứa nước trong hồ thì nước cũng có thể thấm theo cát mà chảy tuột ra ngoài.

Sơn thở dài lắc đầu:

-Cha. Cực quá. Làm nhà máy thủy điện sao mà khó quá chị Phượng, há? Vậy mà trước đây em tưởng làm chơi chơi.

-Khổ lắm em ạ. Bao nhiêu người phải đổ mồ hôi công sức, phải mất ăn mất ngủ vì nó. Có khi toàn dân phải lo cho nó mới được. Tại vì nước mình nghèo mà. Phải đem sức cả toàn dân ra làm mới nổi.

Sơn lại thở dài. Không phải em buồn nhưng em thoáng nghĩ tới ba em và cái hôm ông vác rựa giận dữ chặt cây mít trong vườn. Tự nhiên em thấy vừa tội nghiệp ông vừa tức ông. Rồi em nghĩ thương má quá chừng. Chắc mình phải nói cho má biết hết những gì mình đã được biết về công trình thủy điện này. Nói cả cho ba biết nữa mới được. Sơn muốn chạy về nhà ngay lúc đó. Em tin chắc rằng em có thể truyền đạt hết cả những kiến thức mà Phượng đã nói, truyền lại được cả niềm say mê về một tương lai rất đẹp của vùng đất này.         Nó nói:

-Thôi, em về.

-Em không đi đưa đò à?

Sơn mới chợt nhớ ra:

-Em quên. Thôi chị về đi. Em ra bến sông. Tụi nhỏ chắc đang đợi em. Chị có đồng hồ không?

-Không. Phượng nhìn bóng nắng. Nhưng chắc không muộn đâu.

Sơn quay đi. Nhưng Phượng đã nắm tay níu lại. Sơn nhìn sững vào đôi mắt rất đẹp của Phượng, chờ đợi một điều gì đó. Phượng nói:

-Tối nay em làm gì?

-Ôn bài một chút thôi.

-Tối nay có chiếu phim đấy. Ðội chiếu bóng ở thành phố lên chiếu. Chị sẽ lại dẫn em đi coi. Ðợi nghen.

-U-ra. Sơn bắt chước hồng quân trong các phim chiến đấu reo lên như thế. Rồi em bỏ chạy. Nhảy qua các mô đá nhanh như con sóc.


5. Chuyện bất ngờ

Xế chiều bà thái ngồi bóc vỏ đậu phộng trên bộ ván kê sơ sài bên gốc xoài. Sơn vừa ở bến sông về đã chạy đến bên mẹ.

-Má ơi. Tối nay có chị kia đến nhà mình.

-Chị nào vậy?

-Chị quen với con. Chị tên Phượng. Chị làm sinh viên đi nghiên cứu vụ xây đập.

Sơn đùa một mớ đậu về phía mình, vừa bóc vỏ vừa nói:

-Chị thân với con lắm má. Hôm trước con đưa đò cho chỉ qua sông. Chỉ thương con lắm, má. Chỉ nói tối nay lại dẫn con đi coi chiếu phim. Má cho con đi nghe má?

Bà Thái nhìn cậu con trai, thấy tóc dài quá bà lấy tay tém tém tóc con lại cho gọn rồi vuốt xuống ót thành cái đuôi rùa. Bà nói:

-Ờ, đi thì đi.

Sơn móc túi lấy mớ bạc cắc để ra tấm ván, xếp chúng lại thành từng chồng mười đồng. Ðược hai cọc còn thừa lại hai đồng, em búng cho nó quay tít trên tấm ván:

-Con xin mấy đồng lẻ nghe má.

Bà Thái vừa bóc vỏ đậu vừa nhìn đồng bạc cắc quay, bảo con:

-Cho năm đồng đó. Tối đi chơi uống nước.

Sơn cất tiền vào túi.

-Ba đâu?

-Trong nhà. Con vô dọn cơm đi.

Nhưng ông Thái đã dọn cơm rồi, chỉ chờ nồi canh chua sôi là ăn thôi.

Thấy con về ông Thái gọi lại:

-Nếm thử canh coi. Sao cái miệng ba nó lạt quá, nếm không thấy ngon.

Sơn cúi xuống cái vá bằng nhôm thổi phù phù cho nước canh nguội bớt rồi húp chụt một cái.

-Ðược đó ba. Số một đó ba. Lươn ba câu hồi nào vậy?

-Ông bảy cho. Hồi trưa ông bảy ghé lại đây. Thôi đi ra mời má đi.

Nhưng bà Thái đã vô nhà từ hồi nãy. Bữa ăn ngon thường ngày. Sơn ngạc nhiên về những cử chỉ dịu dàng của ba. Em thấy lòng sung sướng và tràn trề hạnh phúc.

Ăn cơm xong Sơn tự nhiên thấy muốn giúp má rửa chén bát, mặc dù phần việc mọi ngày của em chỉ là lau bàn ăn. Em thu dọn mọi thứ tươm tất rồi đem chén đũa dơ ra giếng. Lau bàn xong thấy má lui cui xách nước Sơn chạy ra đứng bên:

-Con rửa với má.

Má nói:

-Thôi, con trai đừng có rửa chén. Vô nhà pha trà cho ba đi.

Nhưng Sơn vẫn muốn gần gũi với má trong lúc này. Em vô bếp pha trà xong trở ra giếng coi má rửa chén. Em nói:

-Má rửa xong, con tắm.

Sơn nhìn lên phía mặt trời lặn. Ở đó chỉ còn những vệt sáng đỏ ối và mấy đám mây đen viền vàng rực rỡ. Những cây sao, cây dầu cao vút đã biến thành màu đen và đứng uy nghi thẳng tắp trên nền trời nám bạc. Sắc đỏ của ráng chiều nhạt nhòa rất nhanh và khi bóng tối lan đến thì tiếng thác đổ nghe rõ hơn.

Bà Thái bưng chén đũa vào nhà nhưng Sơn vẫn đứng ở thềm giếng. Vườn cây của em đã đầy bóng tối nhưng em vẫn còn mường tượng được từng gốc cây, từng chùm quả lủng lẳng.

Chợt có tiếng chó sủa. Sơn mừng rỡ chạy ra. Trong ánh sáng lờ mờ của buổi chiều hiện ra dáng một người thiếu nữ. Sơn định lên tiếng gọi nhưng cái bóng đen đó đã hỏi:

-Ba em có nhà không?

Ðó là giọng của chị Tư Lụa bán cà phê trước mặt trường. Sơn tiu nghỉu, đáp:


Ngay lúc ấy nó nghe tiếng loa phóng thanh kêu:  Một… Hai… Ba vang lại từ phía sân trường. Sơn vội vàng chạy vô nhà lấy bộ quần áo mới rồi đem ra giếng mắc trên nhánh cây ổi xá lị. Em múc nước tắm trong bóng tối.

Ngoài đường đã có tiếng trẻ con kéo nhau đi coi chiếu phim. Chúng vừa đi vừa nói chuyện líu lo, cười giỡn vang cả xóm. Những thứ ấy làm lòng Sơn nôn nao kỳ lạ, giống hệt như sắp sửa tới Tết. Chiều ba mươi Tết nó cũng thường tắm rửa sạch sẽ như thể để đón giao thừa. Có khi thì ba dẫn ra sông, ba khám kỹ từ cái móng tay. Ba bẻ cái gai tre dài khều cho sạch hết đất bám trong kẽ móng tay của Sơn mới thôi. Ba nói: năm mới thì mọi thứ đều phải sạch sẽ mới được. Tắm xong về, đã nghe khắp nơi rộn ràng. Sự rộn ràng ấy cũng giống hệt chiều hôm nay. Không phải chỉ có trẻ nhỏ mà cả các cô thiếu nữ, các anh thanh niên và người già nữa. Họ kéo nhau đi từng đoàn, từng tốp năm bảy người. Vòng vòng trong xóm đâu đâu cũng nghe tiếng cười nói vui vẻ. Tiếng loa lại vang lên như thúc giục. Rồi tiếp nhạc nổi lên nghe vui vô cùng. Ðáng lẽ tắm xong là Sơn “vọt” đi liền, nhảy qua hàng rào xương rồng chạy như bay ra chỗ chiếu phim liền nhưng lần này thì không. Em đang chờ đợi Phượng. Và sự chờ đợi ấy còn vui hơn là nhảy qua hàng rào, vui hơn là đùa giỡn với tụi nhỏ trên bãi cỏ nhiều.

Sơn thấy dễ chịu, vui sướng. Chân trời phía Tây không còn một chút ráng đỏ nào nữa, tuy vậy trời vẫn chưa tối hẳn. Sơn không vào nhà mà đi ra ngoài ngõ đứng thơ thẩn đợi. Có ai phía nhà bác Bảy đi lại. Sơn nhận ra ngay anh Hùng, du kích xã, Sơn hỏi:

-Chiếu chưa, anh Hùng?

-Chưa đâu. Còn sớm mà, chỉ có mấy đứa con nít.

-Hồi nãy vô đây anh có thấy ai đi sau không?

-Không. Mày đợi ai vậy?

-Ðâu có đợi ai.

Anh du kích cũng chẳng cần thắc mắc, đi khuất vào trong bóng tối của hàng rào dâm bụt. Sơn nghĩ hay là mình cứ ra ngoài đó, đi giữa đường thế nào cũng gặp chị Phượng. Nhưng mới đi được mấy bước Sơn đã quay lại. Rủi chị Phượng đi đường khác đến thì sao, lại tưởng mình bỏ đi trước.

Sơn lại đứng tần ngần nơi ngõ tối nhà mình. Lúc sau em bỏ vô nhà. Em vừa nhớ ra là chưa lấy năm đồng bạc bỏ túi. Má Sơn hỏi:

-Chị đó hẹn mấy giờ?

-Không nói giờ. Nhưng chắc gần tới rồi đó má. Chưa chiếu mà.

Sơn ngó ra cổng nhưng vẫn không thấy bóng ai cả. Nó lại gần bên ánh đèn dầu, lấy một đồng bạc cắc ra búng quay vòng trên bàn và nói thầm trong miệng:

-Số một là tới, ngôi sao là không tới.

Ðồng bạc quay một hồi, hết đà ngã xuống. Ngôi sao. Thế là chỉ không tới rồi. Chẳng lẽ không tới thiệt sao?

Lúc ấy có tiếng chân đi ngoài ngõ. Sơn lấy vội đồng bạc cắc rồi chạy vụt ra. Nhưng bóng người ấy đi thẳng trên con đường mòn. Ðồng hồ nhà bác Bảy điểm bảy tiếng. Từ phía bãi chiếu bóng tiếng loa phóng thanh lại vang lên:

-Các em nhỏ ở phía trước gần màn bạc hãy ngồi xuống. Buổi chiếu bóng sắp bắt đầu.

Tiếng vỗ tay vang lên rất rõ. Một phút im lặng rồi tiếng vỗ tay rộn rã hơn. Sơn biết rằng buổi chiếu đã bắt đầu. Nó có thể nhảy một cái qua hàng rào xương rồng và chạy thẳng ra bãi chiếu để xem nhưng tự nhiên nó không còn hứng thú gì nữa.

Sơn bỏ vô nhà. Người mẹ nói:

-Cổ không lại thì con đi đi. Ðợi làm chi. Chắc cổ bận chuyện gì đó. Hơi đâu mà đợi.

Nhưng Sơn chẳng muốn đi đâu nữa cả. Nó đi lại phía ngọn đèn, đứng im một lúc rồi lôi trong túi ra đồng bạc cắc. Nó nghĩ. Lần này mà ngôi sao nữa thì chắc chắn một trăm phần trăm chị không tới rồi.

Và nó bung đồng bạc quay tít trên bàn.


Trong lúc ấy tại nhà trọ của các sinh viên địa chất, Phượng đang lo lắng vì cơn đau bất thình lình của Thành. Thầy Văn và mấy người bạn năm thứ năm cũng quây quần bên giường người bệnh. Phượng đi ra quán cà phê mua nước đá về chườm cho Thành nhưng anh vẫn quằn quại vì cơn đau dạ dày cố hữu của mình. Ðến nửa đêm cơn đau hạ xuống và Thành mệt lả người, ngủ thiếp đi. Lúc ấy Phượng mới nhớ ra là mình có hẹn với thằng bé đến nhà dẫn đi xem chiếu bóng. Nhưng buổi chiếu đã xong từ lúc nào, mọi người trở về và ngủ yên. Giờ đây ở vùng rừng rú này có lẽ chỉ mình Phượng còn thức, còn ngồi đăm đăm nhìn ngọn đèn dầu leo lét mà nghe tiếng dòng sông réo gọi, nghe tiếng gió rừng rì rào không dứt. Thành nằm im lìm trên chiếc giường tre nhỏ, đôi kính cận đã được tháo ra nên trông mặt anh khác lạ hơn ngày thường, chỉ có vầng trán và cái miệng là còn giữ nguyên cái vẻ thông minh lẫn chút gì bướng bỉnh đáng yêu. Phượng coi đồng hồ. Ðã hơn hai giờ sáng nhưng chị không thấy buồn ngủ. Chị tựa lưng vào ghế dựa và chợt thấy mình như đang sống trong một gia đình nhỏ ở ven sông, với một đôi vợ chồng nghèo mới cưới nhau chưa đầy năm. Chị ngạc nhiên không hiểu sao điều tưởng tượng ấy lại đem đến cho mình một cảm giác buồn mênh mông, hòa lẫn trong một thứ tình yêu đằm thắm, lễ giáo. Cái gì đã làm chị bâng khuâng không ngủ được. Chị thấy mình đang nhớ nhung một cái gì không rõ rệt, một cái gì đó như thể đang bị dòng sông ngoài kia mang đi dần, mang đi dần, hoặc là cơn gió rì rào ấy làm cho tan loãng ra, mất dần đi trong rừng mênh mông.

Chưa bao giờ Phượng sống trong một tâm trạng lạ lùng như thế. Có lẽ tại mình thức một mình với đêm ở chốn núi rừng heo hút này chăng? Ở thành phố, có nhiều đêm chị cũng thức khuya như thế nhưng không hề có cảm giác như vậy.

Phượng vẫn ngồi im nhìn ngọn đèn leo lét. Có lẽ cũng do ngọn đèn có thứ ánh sáng vàng yếu ớt này chăng? Chị đứng dậy và ra đứng ngoài hiên nhà. Sương xuống mênh mông trắng bạc cả rừng núi, cả trời đất. Làng xóm ngủ yên những mái tranh co ro những con thỏ con nằm tựa vào nhau quanh bếp tro đã tàn. Phượng ngạc nhiên không hiểu sao người dân quê ViệtNamlại có thể sống mãi một cuộc đời thầm lặng như thế. Có lẽ họ cũng tìm thấy được niềm hạnh phúc dưới mái tranh nghèo này, trong ánh đèn leo lét này, nhưng giá như nếu có thêm ánh sáng rực rỡ của những ngọn đèn nê-ông, những công viên tươi xanh, những khu giải trí, những ngôi nhà gạch tiện nghi sạch sẽ, giá như trẻ con được học trong những ngôi trường khang trang… thì hạnh phúc sẽ lớn hơn, đời sống sẽ phong phú hơn.

Ðàng kia, thấp thoáng bóng một người sinh viên đang ngồi gác cho đồng đội mình ngủ. Hình ảnh ấy đêm nay đối với chị đẹp như hình ảnh người chiến sĩ ngoài mặt trận. Phượng đứng âm thầm trong bóng tối của chái nhà nhìn anh đăm đăm, nhưng chị vẫn không nhận ra người ấy là ai mặc dù ánh thuốc lá cứ mỗi lúc lại ửng hồng lên trên khuôn mặt trẻ. Suốt dãy lớp học trống trãi xiêu vẹo kia, những tiếng thở đều đặn của các bạn nghe rất rõ, thỉnh thoảng có tiếng trở mình, tiếng nói mê của vài người và tiếng ho húng hắng của giáo sư Văn. Tất cả những tiếng động quen thuộc ấy làm lòng chị ấm áp dễ chịu. Phượng nhẹ nhàng bước vào nhà. Thành vẫn đang ngủ say, chị muốn đặt một bàn tay lên trán của bạn nhưng sợ Thành giật mình tỉnh giấc nên chị lẳng lặng bước về phía giường mình. Chị chui vào mùng, nằm xuống và bỗng nhiên nghĩ đến Sơn:

-Tội nghiệp thằng bé.

6. Những người khách lạ trên bến sông

Hai cha con đều mặc quần đùi. Oâng Thái vác lưới trên vai còn Sơn xách cái giỏ cá. Hai cha con cứ đi ngược lên, lội qua những chỗ nước chảy xiết qua các hốc đá, len vào giữa những bụi rậm, những tàng cây thấp phủ xuống như cái vòm. Buổi trưa nắng trên cao đổ xuống những vệt vàng óng vạch trên luồng nước nhỏ, chảy xiết qua các mô đá. Ngoài ra không còn trông thấy gì dưới đáy nước. Sơn theo cha đi lưới khá lâu nhưng con mắt em vẫn chưa nhìn thấy dấu hiệu của cá. Em chỉ nhìn thấy nước chảy bọt trắng, những vệt nắng và các mô đá có dấu rêu.

Nhưng cha em thì thấy. Ông nhìn lại một chút phía dưới hốc đá, nhìn chăm chăm xuống mặt nước rồi bất thình lình ông tung cái lưới nhỏ ra, mảng lưới xòe rộng thành hình vòng tròn như cái dù của chú phi công, chụp xuống mặt nước hiền lành rồi chìm nghỉm. Sơn nghe được cả tiếng những trái chì chạm vào đá. Một cái vung tay đơn giản như thế nhưng không phải ai cũng làm được. Ông Thái tóm lưới lại và kéo từ từ lên. Những cái bụng trắng như bạc đã thấy lấp lánh dưới nước. Những con cá lưới to bằng bốn ngón tay, ba ngón tay, kỳ và đuôi xanh lè như ánh thép. Con cá đẹp như con chim én của thủy cung. Hai cha con gỡ cá ra. Một lần vung lưới như thếbắt được cả chục con cá là ít. Ông Thái dạy cho cậu con trai:

-Buổi trưa cá nó ưa lội ngược ven bờ để đớp mồi. Con phải chú ý mỗi lần nó lách mình sẽ thấy một chút bụng trắng bạc.

Sơn cũng chú ý nhưng em chỉ thấy bọt nước, có lẽ em không phân biệt được màu trắng của bọt nước và màu trắng của bụng cá..

Ông Thái lại tung lưới lên.

Lưới vừa kéo lên đã nghe tiếng nói xôn xao phía sau lùm lá dày. Hai cha con ngừng tay gỡ cá lắng nghe. Không ai hiểu gì cả. Tiếng nói với tiếng lội nước nghe rõ dần. Hai cha con vừa ngẩng lên đã thấy đám đông đi về phía họ. Ðó là những người đàn ông da trắng. Không, còn có một người đàn bà da trắng nữa. Họ đi chung với mấy người ViệtNamtrong đó có giáo sư Văn và Phượng, Thành cùng ba bốn sinh viên địa chất năm thứ năm.

Sơn nhớ lại cuộc hẹn không thành, em liền ngó lơ, rồi cắm cúi gỡ cá. Bỗng nhiên em thấy có một bàn tay mềm mại nâng tấm lưới của em lên.

-Chị xin lỗi Sơn nhé. Tối hôm đó có người bạn trong lớp chị bênh nặng lắm nên chị không lại em được.

Phượng gỡ mấy con cá ra cầm tay, cúi chào ông Thái.

-Ðánh được nhiều cá không bác?

-Ðược mấy chục con. Mấy người nào vậy cô?

-Các kỹ sư người Liên Xô đấy.

Phượng vừa trả lời xong, chị Lút-mi-la đã reo mừng như trẻ con khi nhận ra những con cá luối trắng bạc trong cái lưới nhỏ. Chị bước nhanh đến, nước bắn tung tóe lên ướt cả cái “rốp”. Ông Thái đưa chỗ lưới có nhiều cá cho khách cầm. Chị Lút-mi-la nói một câu gì đó với Phượng. Phượng bảo sơn:

-Chị ấy muốn xem trong giỏ có nhiều cá không.

Sơn đưa cái giỏ cá cho Phượng. Chị Lút-mi-la ghé nhìn vô trong giỏ, ngạc nhiên thấy cá quá nhiều. Chị ôm lấy vai thằng bé vừa cười vừa nói chuyện với Phượng. Phượng nắm tay Sơn nói:

-Bà ấy khen em dễ thương lắm.

Sơn cười không thành tiếng. Lúc ấy có tiếng te te của máy Geiger Muller đo đồng vị phóng xạ vang lên từ một mô đá ở phía dưới. Một kỹ sư Liên Xô bấm đồng hồ và tính giờ. Ðoàn người khảo sát thủy văn bước lên bờ. Chị Lút-mi-la cẩn thận chào ông Thái, bắt tay Sơn và cùng Phượng đi theo đoàn người.

Hai cha con lại đi ngược dòng nước, lội len vào giữa những mô đá dốc.

Ðến trưa. Giỏ cá đã đầy, họ rẽ tìm lối lên bờ. Những con cá luối đã dẫn họ đi khá xa và bây giờ họ phải tim lối mòn để đi ngược trở lại. Hai cha con đi chừng năm phút đã nghe tiếng chân đạp nặng nề trên đất. Tiếng chân của nhiều người. Ðó là những thanh niên rất trẻ đang cố sức dựng một cột trụ điện nặng nề. Mặt người nào người nấy đỏ gay, mồ hôi thấm ướt lưng áo. Trong đám người ấy, nhìn kỹ thấy có một ông già. Thực ra người đàn ông ấy cũng chưa già lắm. Ông trạc năm mươi, người gọn chắc. Cái trụ điện nặng quá, lỗ đào khá sâu nhưng lại hơi nhỏ nên đưa trụ xuống khó khăn. Họ cố hết sức nâng thân trụ lên, số người khác từ đàng xa kéo đầu ngọn bằng những sợi dây thừng chắc chắn.

-Một… hai… ba….

Họ cố sức kéo nhưng vẫn chưa dựng đứng được cái trụ gỗ khổng lồ kia. Ông Thái vắt lưới lên một cành cây. Sơn cũng đặt cái giỏ cá xuống. Hai cha con nhào vô. Một… hai… ba… Lần này thì trụ được nâng lên từ từ. Ðầu gốc đã ngập sâu xuống.

-Ngọn kéo mạnh!

Thế là cây trụ được dựng lên thằng đứng.

Mọi người thở phào nhẹ nhỏm. Người đàn ông lớn tuổi đến bên hai cha con Sơn chỉ tay về phía cái xe cần cẩu đang nằm dưới bóng cây:

-Mấy hôm nay cần cẩu hoạt động liên tục nên hư rồi. Chưa sửa được. Anh em bọn tui phải tự làm đấy.

Ông Thái mời người bạn già điếu thuốc Mai rồi hỏi:

-Ủa sao nghe nói nhà máy thủy điện lớn lắm mà cũng xài trụ gỗ này sao?

-Không phải đâu. Ðây chỉ là đường dây bọn tui làm để kéo điện Ða Nhim về phục vụ các công trình xây dựng cơ bản ví dụ như: xây nhà, khách sạn, rạp hát, làm cầu phao v.v…

Hai ông già nói chuyện với nhau thân mật như những người bạn cũ lâu ngày gặp lại. Những người thợ điện trẻ lấy cơm ra ăn. Ông Thái tình cờ nhìn sang phần ăn của các anh thợ trẻ {đặt trên cái lá dầu to hay tờ giấy báo hơi ngạc nhiên một chút rồi ông nói:

-Trời ơi, mấy chú làm nặng mà ăn cực quá vậy.

Ông già cười:

-Không cực gì đâu. Bữa ăn của tôi cũng vậy thôi. Hồi đi kháng chiến ăn còn cực hơn. Tui ở hai mươi năm trong rừng chiến khu Ð này đó anh.

Ông Thái ngó quanh quất, thấy cái bếp lửa đang cháy, ông đặt bàn tay lên vai ông bạn già.

-Anh đợi tui chút.

Và ông đứng dậy, bẻ nhánh tre nhỏ lụi mấy xâu cá rồi cùng với Sơn đem nướng trên bếp lửa.

-Mấy em. Ông Thái gọi, lại đây nướng cá ăn chơi.

Mấy anh thanh niên nghe nói mừng quá, chẳng khách sáo lôi thôi, họ nhãy xổ lại. Nhưng họ cũng không làm hết giỏ cá, họ chỉ nướng một ít dầm nước mắm.

Những con cá nướng làm cho đám thanh niên vui vẻ hẳn lên. Sự hồn nhiên của họ làm ông Thái cảm động. Ông nói với người bạn già:

-Hồi chiến tranh có một dạo tui cũng ở đây. Tui gốc người ở đây. Sau đó chiến sự ác liệt quá bà con tụi tui bỏ đi. Ði tứ tán hết. Sống cũng vất vưởng.

-Chắc nhà cửa cũng bị bom cháy hết. Hồi đó vùng này có còn cái nhà nào đâu?

-Không còn. Chỉ còn mảnh vườn hoang.

-Lúc đó tui cũng ở gần đây. Ở cánh rừng bên kia sông. Anh em bọn tui bám trụ ở đó khá lâu. Phải biết anh sớm tui lội qua anh chơi.

Ông Thái cười khà. Lúc đó ông tự nhiên nhớ rượu. Phải chi có một xị đế.

-Anh có nhậu không?

-Cũng lai rai.

-Anh còn công tác ở đây lâu không?

-Xong đường dây này là tụi tui rút. Khi nào họ xây dựng cơ bản xong tụi tui chắc lại lên bắc điện.

-Họ xây dựng cơ bản chỗ nào vậy?

-Nghe nói đâu chỗ trường học.

-Vậy mà nhà tôi cũng ở gần trường học, sao họ cứ tới đòi dỡ nhà hoài.

-Chắc tại nhà anh ở dưới dốc chớ gì. Chỗ đó thấp, nước ngập.

Ông Thái chép miệng:

-Tui cũng nghe mấy ông cán bộ nói vậy. Khổ quá. Anh mà thấy cái vườn nhà tôi thì anh mê luôn. Mấy cây mít, xoài, vú sữa, mận… tôi trồng quá tốt. Còn cái nhà nữa. Vợ chồng tôi đổ bao nhiêu mồ hôi nước mắt vô đó. Quá tiếc anh à.

-Nhưng nhà nước cũng bồi thường chớ.

Ông Thái lám thinh, đầu cuí xuống. Ông gác đũa vơ một cọng cỏ may xỉa răng. Rồi ông nói:

-Không bao nhiêu. So với công lao của chúng tôi thì không bao nhiêu. Nhưng cái đó tui cũng không trách vì là việc chung mà. Mấy hôm nay suy nghĩ tôi thấy cũng nguôi ngoai nhưng giận là giận mấy thằng cha cán bộ đến lo chuyện bồi thường. Họ cứ làm như họ đi bố thí tiền cho mình. Tôi giận lắm.

Người bạn già cười khà mấy tiếng. Ông cũng gác đũa, cũng xỉa răng bằng cọng cỏ may.

-Tôi đây cũng có nhiều cái giận. Mà ai lại chẳng có cái giận, nhưng thôi chuyện lớn thì cứ làm cái đã. Bọn mình già rồi, có hy sinh chút gì cũng là cho bọn trẻ nhỏ đây.

Ông bạn già vừa nói vừa giúi đầu Sơn xuống mấy cái.

-Cháu no chưa?

-No. Trời nắng quá cháu chỉ muốn uống nước.

Nói xong Sơn gom mấy mảnh lá chuối và lượm cơm đổ cho sạch chỗ ngồi. Sơn chợt hỏi ông già:

-Hồi đó bác ở trong rừng này hả, bác?

-Rừng này.

-Bác có gặp sư tử không, bác?

-Sư tử thì không thấy nhưng cọp thì nhiều. Cháu có nghe người ta nói “cọp Tân Uyên” không?

-Cháu nghe nói có cọp nhiều. Nhưng con cọp Tân Uyên ấy ghế lắm hả bác?

Ông già cười. Uống tách nước trà nóng anh công nhân mới đem lại xong, ông nói:

-Rừng chiến khu Ð nhiều cọp nhưng cọp Tân Uyên lại không phải là cọp thường mà đó là biệt danh của một tay chọc trời khuấy nước ở xã Tân Uyên thời đánh Pháp. Ðó là Chín Quỳ, một người vạm vỡ, hơi thấp nhưng có sức mạnh phi thường. Chín Quỳ thường xuất quỷ nhập thần, hoạt động ở vùng các xã Tân Tịch, Tân Uyên gây cho quân Pháp những thiệt hại lớn. Chúng rất sợ hãi Chín Quỳ nên gọi anh là cọp Tân Uyên. Về sau một cán bộ của Thành Ủy Sài Gòn là Huỳnh Văn Nghệ về Tân Tịch chiêu hiền đãi sĩ đánh Pháp thì Chín Quỳ đến xin gia nhập. Thế là một lực lượng vũ trang nhỏ xuất hiện ở Tân Tịch, một vạt đất từ Tân Uyên chạy dọc sông Ðồng Nai theo lộ 16 dẫn về thượng nguồn. Ðó là chiến khu Ð.

Sơn nghe mê mẩn. Nó nghĩ chắc ông già sẽ kể tiếp nhiều trận đánh ác liệt, nhiều hành động ly kỳ nữa của Chín Quỳ nhưng ông già đã nói:

-Chuyện về truyền thống của chiến khu Ð còn nhiều lắm. Hôm nào chú em lại đây qua kể cho chú em nghe, bây giờ trưa rồi cháu phải theo ba về còn làm việc nhà, còn đi học chớ.

Ông Thái vuốt lưng con nói với người bạn già:

-Nó ghiền nghe kể chuyện lắm. Nhưng tui lại không có chuyện gì hay để kể. Mấy cái chuyện cũ như “Thạch Sanh – Lý Thông”, “Con Tấm Con Cám”… thì nó thuộc hết rồi. Ở đây không có truyện sách gì, cũng chẳng có cải lương, xi-nê nên nó ghiền nghe kể chuyện lắm.

Ông già cứ rờ rẫm thằng bé hoài. Ông có vẻ thích nó. Còn Sơn thì chỉ mấy phút đồng hồ nó đã tưởng tượng ra biết bao nhiêu điều kỳ thú về khu rừng bên kia sông, cái vùng đất mà người ta quen gọi là chiến khu Ð.

7. Cọp Tân Uyên và ông lão râu dài

Sơn không bao giờ chịu dừng lại ở những câu chuyện kể. Em thích tưởng tượng thêm trăm ngàn thứ quanh những câu chuyện em nghe được từ miệng ông già bởi vì những chuyện chiến đấu, những chuyện gặp cọp, gặp beo, những chuyện lạc trong rừng, những chuyện đặt mìn giựt đổ nhào tàu lửa của Tây, chuyện bắn cháy xe tăng địch… chỉ được ông già kể một cách sơ lược bằng thứ ngôn ngữ mộc mạc, bằng cái trí nhớ đã bị năm tháng làm lu mờ của ông.

Cho nên Sơn không mấy bằng lòng với những câu chuyện kể ấy.

Chín Quỳ, theo em phải là một người cao lớn chớ không phải “hơi thấp” như ông già mô tả, búi một búi tóc to bằng nắm tay trên đỉnh đầu. Chín Quỳ không bao giờ mặc áo, chỉ mặc một cái khố bằng da cọp, bên hông đeo con dao găm sáng giới. Chín Quỳ đi chân đất nhưng không bao giờ sợ đạp gai hay dẫm phải rắn rít, đá nhọn, mẻ chai vì da bàn chân của ông rất dày, dày như da heo rừng. Ông bước tới đâu là in vết chân tới đó, kể cả bước trên đá cứng. Một hôm Sơn đi câu cá ngựa tận bên cù lao giữa sông, em đã khám phá ra một dấu chân của Chín Quỳ in mờ trên một tảng đá xanh đã bị rêu phủ kín. Em dùng cát chà sạch rêu đi và khoát nước rửa sạch tảng đá. Chín Quỳ đi ngang qua cù lao này lúc ông rượt theo một con cọp lớn.. Con thú hoảng hốt nhảy đại xuống nước bơi qua sông. Chín Quỳ nổi giận nhún mình phóng theo cỡi gọn lên lưng nó.

Người và thú tấp lẹ vô cù lao. Hai bên quần thảo nhau. Con cọp lớn như con trâu ghìm xuống thủ thế, cái đuôi của nó đập mạnh trên cỏ gai và lấy đà phóng tới, miệng nhe ra tua tủa răng nhọn. Chín Quỳ lách người qua một bên, thụp xuống thật sâu và đưa mạnh lưỡi dao vô bụng nó nhưng chỉ đâm rách một mảng da. Cọp ta đau quá xoay người nhào vô lần nữa. Lần này, Chín Quỳ không né tránh, ông đứng dạng chân, vũng vàng như một pho tượng đồng đen, chờ cho cái đầu to lớn dữ dằn của chúa sơn lâm lao tới sát mặt mình, ông mới đâm vào cổ nó. Nhưng con cọp dữ vẫn chưa chết, nó hất văng lưỡi dao của ông vào bụi rậm và tát một cái trời giáng vào lưng ông. Chín Quỳ né người, cái tát hụt khiến con thú té nhào xuống đất. Nhưng nó vùng dậy rất nhanh. Máu từ trong cổ nó chảy ròng ròng. Nó lại xông tới. Nhưng Chín Quỳ đã nhảy ra sau lưng nó, nắm chặt lấy cái đuôi dài của nó rị xuống. Cọp ta hoảng hốt cố sức giựt đuôi ra những giựt làm sao được khỏi hai bàn tay cứng như gọng kềm của Chín Quỳ. Thế là nó cứ chạy vòng vòng. Chín Quỳ đứng giữa vòng tròn ấy nắm chắc cái đuôi. Cái đuôi cũng thẳng như sợi dây cáp neo tàu. Con cọp xoay tròn một lúc rồi đuối sức. Máu từ cổ họng nó chảy ra càng lúc càng nhiều, cuối cùng nó quỵ xuống và nằm thở thoi thóp.

Từ đó tấm da của nó trở thành y phục của Chín Quỳ.

Khi bác Huỳnh Văn Nghệ về vùng rừng núi xã Tân Tịch lập chiến khu thời Nam Bộ kháng chiến 1945 thì Chín Quỳ đã mặc bộ da cọp rồi. Một hôm, bác Nghệ đang họp nghĩa quân lại để bàn kế tập kích đồn giặc thì nghe từ phía ngoài có tiếng hô:

-Ai đó? Dừng lại!

Vì ánh lửa rừng đêm chập chờn nên người gác không biết kẻ đang đứng trước mặt mình là ai, một người hay nhiều người. Anh lên đạn khẩu súng mút-cơ-tông định bắn, nhưng vừa giương súng lên thì “soạt” một cái bóng đen đã lướt qua và đánh rơi khẩu súng xuống đất. Anh du kích cũng không phải tay vừa. Anh lùi lại thủ thế rồi bất thần xông tới đá mạnh vào hông kẻ địch. Người nọ chụp gọn gót chân anh du kích nhưng thay vì đẩy cho anh té nhào thì lại nhẹ nhàng buông xuống. Lúc ấy nhiều chiến sĩ giải phóng đã cầm một que lửa xông ra bao vây hai người xem chuyện gì. Trong ánh lửa rực sáng hiện ra một người đàn ông cao lớn đen sạm, mình khoác một tấm da cọp, vai mang một cái túi vải. Bác Huỳnh Văn Nghệ hỏi:

-Người là ai, đến đây đêm hôm khuya khoắc có việc gì?

Người lạ cúi chào người lãnh tụ du kích và nói:

-Tôi là Chín Quỳ, đêm nay đến đây xin tặng nghĩa quân một món quà.

Nói xong Chín Quỳ mở cái bao vài, dốc ngược miệng bao xuống. Một chiếc đầu lâu lăn lông lốc dưới lớp đá khô của rừng. Mọi người trố mắt ra nhìn. Ðó là đầu của một thằng giặc Pháp mũi lõ, mắt xanh trợn trừng, tóc vàng dính đầy máu. Chín Quỳ nói:

-Ðó là thằng trưởng đồn Tây ở ga Gia Huynh. Ðó là lễ vật tôi mang đến để xin gia nhập vào nghĩa quân của tướng quân.

Nghe Chín Quỳ gọi mình bằng tướng quân, bác Nghệ thấy ngồ ngộ. Nhưng được một người như Chín Quỳ thì bác và anh em đều quá mừng rỡ. Bác nói:

-Tôi nghe danh anh đã lâu nay mới được hân hạnh gặp mặt. Lúc nãy anh em bảo vệ vì không biết nên có nhiều thiếu sót, xin anh bỏ qua cho.

Rồi bác Nghệ bước tới nắm tay Chín Quỳ đưa vào trong. Chín Quỳ dự luôn cuộc họp bàn đánh Tây đêm đó. Nhưng Chín Quỳ không chủ trương đánh ban đêm. Kế hoạch của ông rất táo bạo.

Ngày hôm sau, ông đi vào sâu trong rừng săn cọp. Gần sáng ngày hôm sau nữa ông mới hạ được một tay chúa tể sơn lâm khá to. Ông vác nó lên vai và đi thẳng tới đồn giặc. Ðó là lần đầu tiên ông cởi bỏ bộ áo da cọp nổi tiếng của mình để khoác lên mình bộ quần áo vải thô của người thợ săn.

Chín Quỳ vác cọp vào đồn giặc đúng vào giữa trưa. Bọn giặc thấy cọp khoái quá xúm lại coi rất đông. Chín Quỳ ba hoa về chuỵện săn bắn, mô tả tỉ mỉ cuộc theo dõi, săn lùng và bắn hạ con cọp ra sao. Bọn giặc thích chí cười vui vẻ. Ðồn trưởng là một thằng Tây cũng đến coi cọp, nó dẫn theo cả con vợ đầm của nó nữa. Chín Quỳ nói:

-Người Việt chúng tôi có nấu một loại cao từ xương cọp gọi là cao hổ cốt. Cao này không phải ai nấu cũng được đâu. Phải bắt cho được một con cọp nguyên vẹn đem về lóc thịt da, lấy nguyên bộ xương, không thiếu một đốt xương nào. Ðem nguyên bộ xương đó nấu lên thành một thứ cao đặc, trong suốt và đỏ óng lên như mật ong. Ðó mới là thứ cao tốt. Ông già bà lão tay chân run rẩy, uống vô một lạng là tráng kiện như thanh niên. Người nào ốm yếu gầy còm uống cao hổ cốt thì được mập mạnh, ăn được, ngủ ngon, lên cân, tăng lực….

Chín Quỳ nói một hơi làm thằng thông ngôn dịch toát mồ hôi thằng Tây mới hiểu được đôi chút.

Giữa lúc bọn giặc đang say sưa nghe thì súng từ bốn phía nổ ran. Nghĩa quân bất ngờ tập kích ào ạt. Chín Quỳ lẹ làng nhảy tới kẹp cổ thằng trưởng đồn Tây, rút con dao găm ra kề cổ nó:

-Ra lệnh hàng đi, tao tha chết.

Con mẹ đầm ngất xỉu. Lũ lính vừa định ra tay thì đã bị thằngTâytrưởng đồn xua tay:

-Bỏ súng xuống.

Lúc ấy nghĩa quân bên ngoài tràn vô. Tụi lính tay sai hàng hết. Bác Nghệ tha cho họ về nhà nhưng có một số xin theo cách mạng. Bác Nghệ nhận họ, còn thằng Tây và mụ đầm thì trói lại dẫn đi.

Dẫn đi đâu? Sơn suy nghĩ. Lúc đó chiến khu Ð chỉ có một đội du kích hoạt động, đâu có trại giam nào đâu, hay là cứ nhốt đại trong rừng, khi nào cần thì mình trao đổi tù binh chớ. Ông già không kể vụ bắt vợ chồng thằng Tây, chỉ nói hạ đồn giặc thôi nhưng Sơn thì khoái bắt Tây nên nó tưởng tượng ra thằng Tây và mụ đầm nhưng bắt chúng nó rồi lấy gì nuôi chúng, bánh mì và bơ sữa đâu mà nuôi chúng. Nhưng thôi, không lo, một người tài giỏi như Chín Quỳ thì ắt phải có cách giải quyết.

Ông già kể tiếp: Tháng 11 năm 1947, đội quân chiến khu Ð đánh tập kích một đoàn xe địch ở Ðồng Xoài. Ðoàn xe gồm hai mươi chiếc, có hai xe bọc thép đi hộ tống, một cái đi đầu, một cái đi đuôi.

Ðang chạy ngon lành thình lình chiếc xe bọc thép đi đầu cán mìn tự tạo nổ tung. Thực ra thì chiếc xe không nổ tung vì cái mìn tự tạo này làm bằng một cái đầu đạn 75 ly, anh em du kích đã lấy được và chế thành cái mìn. Vì thế mà khi chiếc xe bọc thép cán phải nó thì bị lật nghiêng không chạy được nữa. Thằng lái xe vừa ở trong xe chui ra thì bị Chín Quỳ bấm cò chiếc ná mọi. Mũi tên tẩm thuốc độc cắm phập vào ngực nó. Nó kêu rú lên một tiếng rồi giãy chết. Hai mươi chiếc xe quân sự chạy sau hoảng hốt thắng gấp lại. Bọn lính trên xe nhảy xuống chạy vô rừng. Vài chiếc cố lách tránh xe bọc thép để chạy tới nhưng đã bị quân ta bắn tỉa bằng ná mọi từ trong bụi rậm, trên các nhánh cây bắn ra.



Không cần nổ to ồn ào vô ích, chỉ cần tách. tách. Vài tiếng nhẹ nhàng là tụi lính rú lên. Tuy nhiên cũng có một số xe chạy được về tới Ðồng Xoài. Chúng đem viện minh tới. Ðó là một tốp ba xe bọc sắt kềnh càng như con bọ hung. Quân ta chỉ có súng mút-cơ-tông và vài chục viên đạn nhưng vừa thấy xe tăng địch đến, Chín Quỳ giả cách la lên:

-Ðiều ba-dô-ka đến mau.

Nghe nói tới ba-dô-ka bọn bọ hung tưởng thiệt sợ quá quay đầu bỏ chạy. Thật đáng tiếc. Sơn nghĩ, giá mà lúc đó mình có một khẩu B40 là ngon lành. Mình sẽ bắn theo một trái cho chúng thành đống sắt vụn luôn. Nhưng cũng chưa đã, phải có trực thăng trang bị tên lửa mới ngon. Khi ba chiếc xe bọc thép tháo chạy, mình sẽ lái máy bay trực thăng bốc lên rượt theo. Ở dưới đất chúng bắn lên nhưng ăn thua gì, mình sẽ bay thật cao và phóng xuống mấy cái tên lửa là chúng đi đời. Sau đó, mình sẽ bay thằng tới Ðồng Xoài. Thế nào hai đoàn xe quân sự chúng nó cũng đậu ở trại lính, mình dứt luôn. Chỉ cần một tên lửa xẹt xuống, trúng ngay bình xăng là bùng, ngọn lửa sẽ bốc lên cháy dữ dội.

Còn trận La Ngà nữa. Trận đó trung đoàn 310 đánh lớn với quân Pháp. Ta thắng nhanh quá nên số lương thực dự trữ còn dư cả mấy tấn. Quân phải triển khai hành quân nhanh nên không kịp mang chừng ấy gạo dư theo. Một đồng chí được cử ở lại trông coi số gạo đó, ngay giữa rừng, gần ngã ba sông Ðồng Nai và La Ngà.

Ðó có phải là Chín Quỳ không?

-Không. Cuộc kháng chiến chống Pháp của quân và dân ta thần kỳ lắm, nhiều anh hùng dũng sĩ tài ba lắm, không phải chỉ có một mình Chín Quỳ. Chiến trường ở chiến khu Ð cũng ngày càng ác liệt, lực lượng ta ở chiến khu Ð cũng ngày càng lớn mạnh không ngừng chớ đâu phải chỉ có mỗi một đội du kích của bác Huỳnh Văn Nghệ và Chín Quỳ thôi sao?

-Vậy người đồng chí coi kho gạo ở trong rừng là ở đơn vị nào? Tên gì?

-Tên thì không ai còn nhớ, nhưng đơn vị thì là trung đoàn 310, lúc nãy qua đã nói rồi. Trung đoàn ấy sau này được phân ra thành nhiều đơn vị, chính vì thế mà không còn ai nhớ đến người du kích và hai tấn gạo còn lại trong rừng sâu.

Bảy năm trôi qua. Ngày kia, một đơn vị vũ trang của tỉnh Biên Hòa hành quân qua vùng rừng chiến khu Ð. Ðã hai hôm, đơn vị này cạn hết lương thực, mọi người phải ăn lá cây và quả rừng để cầm hơi nhưng ai cũng đói lả, không còn đủ sức để đi nữa. Thình lình họ nghe tiếng cu cườm gáy. Kinh nghiệm cho biết hễ nơi nào có cu cườm gáy là nới đó có người ở. Thế là anh em bộ đội mò tới. Nhưng họ cũng tiến tới một cách thận trọng. Qua đám lá họ nhìn thấy một sinh vật gì cao lớn, tóc dài phủ xuống tới quá gối, râu dài chấm đất, hình thù cổ quái. Nhìn kỹ thì sinh vật này không mặc quần áo chỉ có một tấm da thú quấn quanh hông. Tuy vậy, tóc và râu đã che kín tất cả. Sinh vật ấy đang xách một cái lồng cu mồi và cây sào dài. Anh em bộ đội bảo nhau:

-Một con vượn người hay người tiền sử còn sót lại?

-Ðể xem.

Sinh vật ấy rướn người đưa cây sào có mắc lồng cu mồi lên nhành cây cao. Trong tư thế rướn người ấy sinh vật đã để lộ một mảng da bụng tuy sạm đen nhưng rõ ràng là da người.

Anh em bộ đội bảo nhau:

-Hình như là một con người.

-Ta bắt đi.

Thế là anh em xông vô chĩa súng vào ngực:

-Giơ tay lên!

Sinh vật nọ đưa thẳng hai tay lên trời, nhưng không phải để đầu hàng mà để reo lên bằng tiếng người

-Trời ơi, các đồng chí!

Rồi người ấy bật khóc. Anh em bộ đội sững sờ. Người nọ vén tóc lên, để lộ một khuôn mặt người. Lúc ấy người và người mới cầm tay nhau.

Người cjiến sĩ cách mạng ấy đã sống một mình trong rừng sâu suốt bảy năm trời để bảo vệ kho gạo chờ quân mình đến. Nhưng chiến tranh có rất nhiều cái bất ngờ ngoài ý muốn. Ðơn vị của anh sau trận La Ngà đã được phân tán ra, bổ sung cho nhiều đơn vị khác. Ðồng đội anh ai cũng tưởng là anh đã trở về và được điều đến bổ sung cho một đơn vị nào đó nhưng không ai ngờ anh vẫn còn ở trong rừng.

Anh thì không hiểu được trường hợp đặc biệt ấy. Anh vẫn chờ đợi, một tháng rồi hai tháng, rồi mười tháng, một năm rồi hai năm… Anh cứ chờ đợi. Ðã bao lần anh muốn bỏ kho gạo để tìm về với xã hội loài người, với đồng đội nhưng kho gạo là sinh mạng của cả một đoàn quân, đó là sự sống mà cách mạng và nhân dân đã giao phó trong tay anh, anh đâu dám bỏ nó lại giữa rừng. Thế là anh cứ ở lại chờ đợi. Anh một mình chặt cây, cất một cái nhà kho rồi lại phải phá đi để cất một cái khác cao hơn để bảo vệ gạo trong mùa mưa lũ, bảo vệ gạo khỏi bị chuột rừng, chim rừng phá phách, khỏi bị sâu mọt tác hại….

Năm tháng trôi qua. Quần áo anh đã rách hết, râu tóc anh đã mọc dài ra, trông anh cổ quái như một người rừng tiền sử. Ngoại hình anh đã thay đổi đến đồng loại, đồng chí của mình cũng không nhận ra, nhưng tấm lòng trung kiên của anh vẫn không bao giờ thay đổi. Bảy năm trời anh vẫn sống bằng củ mài, củ năng, muông thú, anh không dám động đến một hạt gạo nuôi quân, vì anh biết cuộc kháng chiến còn dài, còn nhiều gian khổ.

Những người bộ đội trẻ ngồi nghe anh kể chuyện bên nồi cơm bốc khói thơm lừng mà rưng rưng nước mắt. Họ đã đói lả mấy ngày qua nhưng không ai ăn uống vồ vập. Họ trân trọng từng hạt cơm đầy tình nghĩa vì họ biết trong mỗi hạt cơm đều có cả tấm lòng của người chiến sĩ trung kiên ấy.

8. Cuộc hội thảo trên bến sông

Bỗng nhiên ông già được mơi tham dự cuộc hội thảo. Các sinh viên của giáo sư Văn chỉ nghe Sơn kể lại sơ sơ chuyện truyền thống chiến khu Ð đã mê ông già ngay. Thế là đích thân giáo sư Văn phải đến làm quen với người chiến sĩ lão thành ấy.

Ông già đến, gặp ngay các kỹ sư người Liên Xô đang ngồi nói chuyện vui vẻ với các sinh viên địa chất. Chị Lút-mi-la thấy ông già đến vội đứng dậy bắt tay ông. Chị nói với một nụ cười rất tươi:

-Không ngờ chúng tôi lại được dự một buổi họp mặt của ba thế hệ nối tiếp nhau trên vùng đất sắp mọc lên nhà máy thủy điện. Thế là chúng ta có đại diện cho một quá khứ hào hùng đánh Pháp, đánh Mỹ của Trị An, chúng ta cũng có đại diện cho lớp người hiện tại đang góp sức xây dựng nhà máy thủy điện, đó là kỹ sư trẻ, những người thợ trẻ Việt Nam và các kỹ sư Liên Xô, các sinh viên Việt Nam và chúng ta còn có đại diện của lớp người sẽ kế tục sự nghiệp của chúng ta trong tương lai, đó là bé Sơn.

Mọi người quay nhìn bé Sơn làm em đỏ mặt. Giáo sư Văn giới thiệu “ông già” với các bạn Liên Xô rồi tiếp tục phần việc của mình với cây thước và tấm bản đồ móc trên một nhánh cây.

-Tôi xin được phép tiếp tục. Lúc nãy tôi đã trình bày đến phần cấu trúc nền móng đập. Năm 1933, một nhà địa chất lỗi lạc của Pháp là Saurin đã khảo sát và định tuổi đá của Trị An là 100 triệu năm. Ðến năm 1980 thì viện định tuổi của Liên Xô đã xác nhận điều này và còn xác nhận thêm là chiều dày của đá phiến và đá cát ở đây là từ 2000 đến 3000 mét. Với một chiều dày như vậy thì đập thủy điện Trị An của chúng ta quả là đã có được một nền móng đá trầm tích vững chắc và bình ổn.

Sự vắng mặt của đá vôi cũng là một thuận lợi rất cơ bản trong việc xây đập vì đá vôi chính là ung thư của đất, nó dễ dàng bị nước mưa phá hủy, tạo thành những khoảng trống giữa lòng đất đá và gây ra những vụ sụp đổ khủng khiếp đã từng xảy ra trong lịch sử địa chất thê giới. Như trường hợp đập Malpassé của Pháp. Do việc điều tra cơ bản về cấu trúc nền móng không chu đáo nên không phát hiện ra sự có mặt của đá vôi trong vùng khiến cho đập bị sụp đổ. Trường hợp đập Fréjus lại là sự sụp đổ của một trái núi do đất bị sạt lở. Trái núi đổ xuống hồ chứa tạo nên một đợt sóng thần làm trôi cả một ngôi làng đông dân trong thung lũng.

Sơn ngồi nghe say sưa. Ðó là những điều nó chưa từng được nghe nói tới bao giờ. Ngồi giữa cuộc họp này, nó cảm thấy mình trở nên rất quan trọng vì rõ ràng là ở đây người ta nói toàn là những chuyện to lớn vĩ đại, chuyện dời non lấp biển, chuyện xẻ núi lấp sông. Một phần vì ham thích, một phần vì đã được Phượng giảng giải cho hiểu những nét chính về địa chất và thủy điện cho nên khi nghe giáo sư Văn nói nó cũng hiểu được phần nào. Ðến khi kỹ sư Liên Xô lên nói thì nó ngổi chồm tới. Ðây là lần đầu tiên trong đời nó nghe một người nước ngoài nói chuyện mà có thông dịch cho nó hiểu hẳn hoi. Người thông dịch ấy lại chính là Phượng nên nó càng khoái. Sơn vừa nghe vừa nhìn miệng người nói:

-Trên thế gian này ngày nay thủy điện đóng một vai trò rất quan trọng. Hiện nay, ở Liên Xô thủy điện chiếm 20 phần trăm tổng số sản lượng điện cả nước. Hiện nay đập thủy điện cao nhất thế giới là của nhà máy thủy điện Nurếch ở nước Cộng Hòa Tatgikixtan Liên Xô, cao 300 mét. Trước đây đập cao nhất thế giới là đập Ðích-xen của Thụy Sĩ cao 285 mét. Các bạn nên nhớ rằng, Thụy Sĩ là nước có hệ thống thủy điện quimô nhất thế giới với 99,5 phần trăm số điện sử dụng là thủy điện.

Sơn suýt kêu lên vì khoái chí. Nó kề tai Phượng nói nhỏ:

-Vậy thì Thụy Sĩ đâu có cần dùng xăng. Chắc xăng ở đó rẻ lắm hả chị Phượng?

Phượng nhéo lưng thằng bé một cái rồi cười, không ngờ từ chuyện thủy điện nó lại liên tưởng tới giá xăng.

Ðồng chí kỹ sư Liên Xô lại nói về một công trình thủy điện lớn khác đang được xây dựng của Liên Xô.

-Chỉ cách đập Nurếch – đập cao nhất thế giới hiện nay – có tám chục kilômét, chúng tôi đang xây dựng một nhà máy thủy điện khổng lồ, đó là nhà máy Rôgunxcain với đập chắn nước cao 350 mét, trữ lượng nước là 13 kilômét khối và công suất lên tới ba triệu rưỡi KW.

Sơn lại ồ lên. Nó nói với Phượng:

-Vậy là lớn gấp ba lần rưỡi nhà máy thủy điện Sông Ðà của mình.

-Ðúng đấy. Và lớn gấp mười lần Trị An.

-Dễ sợ.

Sơn lại hỏi nữa nhưng Phượng ngăn em lại để dịch. Thực ra thì Phượng dịch cũng không trôi chảy lắm vì chị học tiếng Nga chỉ mới hơn bốn năm ở đại học. Tuy vậy, chị vẫn truyền đạt được gần hết ý của người kỹ sư bạn.

Phần nói chuyện của người kỹ sư Liên Xô mất đúng một tiếng đồng hồ. Mọi người giải lao bằng nước ngọt, mít và đu đủ chín. Trong lúc ăn, Phượng đến bên “ông già” và nói nhỏ với ông:

-Lát nữa bác kể chuyện về chiến khu Ð cho tụi cháu nghe. Các chuyên gia Liên Xô cũng rất muốn nghe.

Ông già nói:

-Tôi kể chuyện không có đầu, có đuôi. Hay là để cho Sơn nó kể đi. Nó kể chuyện khá lắm.

Phượng nói:

-Chính bác kể mới hay. Bác cứ kể y như kể với Sơn vậy là hay lắm rồi.

9. Hòn đảo thần tiên

Sơn vừa ôm cặp ra tới cổng thì thằng Thân cũng ôm cặp tới:

-Bữa nay thầy cho nghỉ.

-Ủa, sao vậy?

-Không biết nữa. Nghe nói có lễ gì đó. Ðánh dích tán chơi.

-Số một. Sơn reo lên, bữa nay tao làm bài chưa xong. Vô cất cặp đi.

Nhưng chúng chỉ ném cặp bên gốc mít.

Thằng Thân cắm cúi đào rãnh, Sơn vẽ cái vạch dài phía trước. Buổi sáng nắng nhưng chơi trong bóng cây mát vô cùng. Cái sân sáng bừng lên màu lá non mịn màng. Chúng chơi với nhau được ba ván. Sơn phải cõng Thân một lần, hai lần kia thì thằng Thân cõng nó chạy ngư ngựa trong sân, vừa chạy vừa phải tu mỏ lại mà “u, u” liên tục, không cho đứt quãng. Sơn ngồi trên mép lưng nó khoái chí xòe bàn tay đập đập vô mông mình như quất ngựa.

Bỗng có tiếng xe rầm rì phía trước ngõ cùng với tiếng trẻ nhỏ reo hò. Sơn nhảy xuống lưng thằng Thân nhìn ra đám bụi bốc cao lên trong nắng sớm.

-Chết cha. Sơn kêu lên, bữa nay sinh viên họ về thành phố.

-Kệ họ. Thân nói.

Nhưng Sơn đứng sững sờ. Rồi đột nhiên bỏ chạy ra ngoài lộ. Chiếc xe ca cũng vừa tới chở theo những sinh viên địa chất. Mặc cho xe chạy, họ cứ ca hát, gảy đàn và nhìn xuống những người đi đường, cười, vẫy tay, chọc ghẹo mấy cô gái gánh bưởi, gánh đu đủ, gánh khoai ra chợ. Sơn chờ cho xe đến sát mình mới kêu:

-Chị Phượng ơi, chị Phượng!

Nhưng tiếng của em bị tiếng cười, tiếng hát trên xe át đi mất. Chiếc xe chạy qua mặt Sơn nghiêng ngã vào đoạn đường dốc.

Sơn chạy theo sau xe, sát sau xe. Các anh sinh viên ngồi phía sau tưởng có thằng bé nghịch muốn bám theo để trèo lên nên xua tay và nói:

-Lên không được đâu.

Rồi họ tiếp tục hát.

Sơn vẫn chạy theo. Bụi đường cuốn lên mù mịt. Chiếc xe rấn tới nhanh hơn, bỏ rơi thằng bé lại trong bụi mù. Em đành dừng lại. Những khuôn mặt tươi cười trên xe cứ xa dần. Những mắt kính, mắt xanh, răng khểnh, râu mép, những áo sơ mi sọc, áo bộ đội, những hàm răng nám khói thuốc lá…. vẫn hiện lên, hiện lên… nhưng nó không nhìn thấy mái tóc của Phượng, không thấy có ánh mắt nào của Phượng. Chị Phượng ơi, chị ngồi ở đâu, có phải ở ghế đầu xe hay giữa xe? Tại sao chị về thành phố mà không cho em hay với?

Ðám bụi tan dần. Tan hết. Chiếc xe đã đi qua một khúc quanh và không còn thấy tăm dạng nó đâu nữa. Nhưng những mắt kính hippy màu tím, những đôi mắt vẽ xanh, những hàng râu mép và những cái miệng đang hát thì vẫn còn trong trí óc Sơn. Nó đứng ngẩn ngơ một lúc rồi quay lại. Con đường đất vàng đã hết bụi, nắng sáng rực trên khu chợ xổm lụp xụp bên đường. Khu chợ đầy màu sắc. Chỉ cần những trái ớt chín, những trái cà chua, những củ khoai lang tím, rau muống, những trái đu đủ chín vàng là đủ đem lại sự rực rỡ cho khu đất nhỏ còn đầy bóng râm ấy.

Nhưng Sơn không dừng lại ở chợ. Sơn đi chậm theo tiếng hát từ trong quán nước vọng ra. Sinh viên về hết, những hàng quán cũng thưa người. Sơn đi ngang trường, thấy người ta đang treo cờ, và biểu ngữ trên cái sân khấu nhỏ mới dựng mấy hôm nay. Em cũng không dừng lại ở đó.

-Sơn ơi.

Em biết ai đang gọi rồi nên không quay lại.

-Về chơi tiếp.

-Tao không chơi nữa đâu.

-Sao vậy?

-Không chơi đâu

Rồi Sơn đi thằng ra bến sông, chỗ có vết chân con ngựa thần. Ở đó em có thể nhìn thấy chỗ rừng cao mà Phượng thường nói với em là “Cốt sáu mươi bốn” tức là cao 64 mét, trong khi mực nước hồ sẽ dâng lên là 60 mét vì thế mà vùng ấy sẽ nổi lên mặt hồ như một hòn đảo nhỏ. Chị Phượng bảo nơi đó sẽ là một trung tâm du lịch rất thơ mộng. Trí tưởng tượng của Sơn đã xây cất ngay ở đó một thế giới thần tiên không cần phải đợi nước dâng lên, không cần phải có điện.

Sơn ngồi một mình nhìn dòng sông chảy dưới chân mình. Những con học trò chân cao lêu bêu rượt đuổi nhau trên mặt nước. Chúng chạy ngang dọc, chạy ngược dòng nước nhanh nhẹn như không. Ðằng kia thác vẫn reo, nước vẫn bắn tung trắng xóa. Dòng nước cứ chảy đến đó là cuộn lại, gãy gập xuống, ngời lên những cái lưng sáng bóng như gương. Ánh nắng dọi vào bọt nước long lanh như những chùm đèn lấp lánh. Dòng nước vẫn cứ dồn tới, dồn tới và dâng lên, dâng lên cao. Mặt hồ hiện ra trong xanh, xanh biếc như bầu trời buổi trưa mùa hạ. Mặt hồ phẳng lặng êm ả. Hòn đảo thần tiên nổi lên với những ngọn cây sơn cao vút, những thảm cỏ nhung mượt mà quanh các lối đi trải nhựa đen bóng. Hoa nở từng vùng quanh các ghế đá, các sân chơi. Hoa nở vàng rực, hồng tươi, tím ngắt. Phong lan không treo trên mái nhà mà mọc tự nhiên trên cây. mọc đầy trong rừng thưa. Nhà thủy tạ mái lợp ngói bằng sứ men xanh màu rêu. Con nai nhỏ đứng ngơ ngác bên dòng suối róc rách. Thấy Sơn đến nó chạy lại, dụi đầu vào lòng em. Sơn vuốt ve nó một lát thì mẹ nai dẫn lũ con ở trong rừng thưa bước ra theo sau là con sư tử lớn như con bò mộng. Thấy sư tử đến Sơn buông nai con ra và chạy lại phía nó. Sư tử hỏi:

-Em thấy lũ con ta đi đâu không?

-Không. Sơn đáp. Hãy đến chỗ cầu tuột xem.

Thế là Sơn dẫn con sư tử đến chỗ cầu tuột xây bằng đá cẩm thạch đen láng có vân tím. Quả nhiên mấy con sư tử con đang chơi cầu tuột ở đó. Sư tử cha không lại bên con mà nằm khuất sau một gốc cây dầu to khổng lồ mà nhìn chúng chơi đùa. Sơn đến bên cạnh sư tử, em ngồi xuống lấy lược chải bờm cho sư tử và hỏi:

-Bác có cần nhổ tóc bạc không?

-Nhổ đi. Sư tử đáp. Cho ta ngủ một lát, gió mát quá.

-Nhưng cho cháu hỏi một tí nhé.

-Gì đấy?

-Từ sáng giờ bác có gặp bà tiên trên đảo này không?

-Có. Bà ấy đang cho chim ăn trong rừng.

Bờm sư tử đã được chải gọn. Sơn mới nhổ được ba bốn sợi tóc bạc thì sư tử đã ngủ rồi. Lũ sư tử con thì nghịch quá, chúng lao cả xuống bể bơi, té nước và la lối, gầm lên như sắp vồ mồi. Sơn sợ tiếng gầm của chúng sẽ đánh thức sư tử già dậy, nhưng không, chính nó đang được ru bởi tiếng gầm ấm áp của đàn con…

Cơn gió lớn chợt đến, mang theo cả ngàn tiếng ríu rít. Sơn nhìn lên, không thấy bầu trời nữa vì bầu trời bị che bởi những cánh chim sơn ca, chim bồ câu, két xanh và cả chim sẻ. Phượng đẩy chiếc xe nhỏ chở con gấu con đang bú sữa bình từ trong rừng thưa đi ra. Lũ chim đậu xuống những thảm cỏ. Lông chim câu trắng như những khóm hoa lài, chim bói cá thì xanh như hoa bìm bìm và hoàng anh thì vàng rực như hoa cúc. Phượng đặt cái giỏ mây xuống bãi cỏ, ngắt một đóa hoa cẩm chướng cho chú gấu con. Chị chợt nhận ra Sơn đang ngồi bên sư tử già. Chị gọi Sơn lại. Sơn bỏ quên cái lược đồi mồi trên bờm sư tử. Em ngồi bên chân bà tiên tóc đen, nữ hoàng của hòn đảo thần tiên. Hai chị em ngồi nhìn gấu con bú và nghịch bứt từng cánh hoa cẩm chướng màu hồng ném xuống cỏ. Thình lình có con chim bay đến. Nó hỏi Phượng:

-Còn thóc không?

-Em mới đi đâu về đấy? Phượng hỏi.

Chim sẻ bé bỏng lúc nãy mãi đuổi theo con chuồn chuồn kim nhưng con vật mong manh kia lẫn mất trong đám lá khiến nó phải tìm kiếm. Sơn với lấy cái giỏ mây của Phượng. Còn mấy hạt thóc sót lại trong giỏ. Em lấy chúng ra. Hạt thóc tròn trĩnh, vàng óng nằm lăn trong lòng bàn tay Sơn.

-Ăn đi. Sơn bảo.

Chim sẻ bay lên đậu vào ngón tay út của Sơn và mổ từng hạt một.

-Em không ăn hết đâu. Chim sẻ nói.

Và nó chợt thấy trên tóc của Phượng cũng có một hạt thóc. Nó bay lên. Không đậu vào đâu cả, đôi cánh nó đập liên tục để cho thân mình nó nổi trong khoảng không khi nó nhặt hạt thóc trên mái tóc Phượng. Ðôi cánh của chim sẻ quạt mát đôi má cô gái.

Chim lại đậu xuống cỏ. Rồi chợt nhìn thấy một giọt sữa dính trên mép gấu con, nó lại bay lên uống một giọt sữa. Gấu con khó chịu xua nó đi nhưng bây giờ chim sẻ đã no nê, nó thích nghịch với gấu con. Nó bay vòng vòng quanh đầu chú gấu và đậu trên cái mũi đen láng bóng.

Hai chị em Phượng thích thú ngồi nhì chim sẻ nghịch.

Nắng chuyển sang màu hồng vào buổi trưa. Con tàu nhỏ sơn trắng vừa đến và kéo còi. Tiếng còi rè rè, trầm trầm đã đánh thức sư tử già dậy. Nhưng nó vẫn nằm im nhìn con tàu đi qua, nhìn những cánh buồm đỏ, trắng, hồng xuất hiện trên mặt hồ bao la. Những cánh buồm lướt gió đến rất nhanh. Ðàn sư tử con đã chạy ùa ra cà bờ hồ. Và trong khi chờ đợi những cánh buồm đến gần chúng tranh nhanh nhặt trái sung chín đỏ rụng đầy mé nước. Chúng cãi nhau, vật nhau ngã xuống nước ướt sũng.

Con thuyền trắng cập bến và chú thuyền trưởng lên bờ. Theo sau là những chú thủy thủ. Họ tặng cho Phượng những vòng hoa và cho Sơn chiếc kèn đồng. Rồi họ đến và uống bia ở nhà thủy tạ.

Những chiếc thuyền buồm cũng cập bến.

Một trong những người lên bờ là ông Thái, cha Sơn, rồi mẹ Sơn. Cha Sơn ăn mặc giống chú thuyền trưởng và mẹ Sơn thì xách một cái giỏ đựng đầy trái cây. Gấu mẹ thì từ trên thuyền buồm đẩy nguyên xe trái cây xuống đảo. Nhưng gấu con không hề hay biết là mẹ nó đã trở về. Nó đang ngủ trong chiếc nôi nhỏ.

Ba má Sơn biếu Phượng những quả xoài chín vàng, những trái mận đỏ và đặt trên nôi gấu con một trái cam sành. Sơn theo ba má về nhà. Ðó là căn nhà ngói đỏ cất theo lối nhà sàn, nằm khuất dưới những tàng cây rậm rạp. Nhà Sơn bây giờ không trồng cây ăn trái nữa vì đảo thần tiên đầy những cây ăn trái, người dân ở đây và cả du khách từ khắp nơi trên thế giới đến, ai muốn ăn bao nhiêu thì ăn không mất tiền mua.

Một con tàu vàng lại vừa cặp bến, bỏ xuống một dàn nhạc đông người. Các nhạc sĩ, ca sĩ biểu diễn ngay trên bãi cỏ, chổ Phượng đang ngồi.

Ðàn chim của nữ hoàng đảo thần tiên bay lên. Và chia nhau đến đậu trên những cánh buồm. Chúng im lặng nghe dàn nhạc và các ca sĩ hát.

Ðêm xuống. Ngôi nhà Sơn rực rỡ muôn ngàn ánh điện. Khu công viên cũng sáng rực đèn màu. Ðèn treo trên cành cây như những chùm quả. Sơn đi trong rừng ban đêm với một chú voi con. Rừng đầy đom đóm nhưng từ ngày có thủy điện, đom đóm ở đây không chở ánh sáng trên lưng. Ðêm nay chúng rủ nhau bay đi ra công viên xem đoàn nhạc nhẹ thiếu nhi Liên Xô biểu diễn. Tất cả những đốm sáng trên lưng chúng đều cất ở nhà vì rừng rất sáng, công viên rất sáng và mặt hồ cũng đầy ánh sáng.

Giàn nhạc nhẹ nổi lên.

Sơn tỉnh giấc mà vẫn còn nghe tiếng nhạc.

Tiếng nhạc vang lên từ phía trường học, có cả tiếng trống lân nữa. Sơn nhảy qua mấy tảng đá và phóng lên bờ. Em theo lối mòn quen thuộc giữa các đám mì đi thẳng lên con lộ đất vàng. Tiếng trống lân thúc giục em.

Sơn đi như chạy. Pháo ở đâu nổ ran, giòn giã, thỉnh thoảng lại điểm những tiếng nồ đùng của pháo đại.

Ðến càng gần lễ đài tiếng nói nghe càng rõ hơn:

-Thưa các đồng chí. Ba công trình đường sắt Trảng Bom – Trị An, bến phà lâm trường Mã Ðà và tuyến đường dây dẫn điện Ða Nhim về Trị An là những thành tích mở đầu cho đợt một khởi công xây dựng nhà máy thủy điện Trị An hôm nay….

Sơn dừng lại nghe một lát rồi lại đi về phía con lân đang múa. Nhưng em bổng dừng lại vì có tiếng ai gọi tên em.

-Sơn ơi.

Em ngó quanh, rồi chạy thẳng vô quán nước. Phượng ngồi một mình với lý đá chanh.

-Một chai nước ngọt.

Phượng gọi cho cậu em và kéo Sơn ngồi xuống. Sơn mừng quýnh, nói:

-Em tưởng chị về rồi. Sao chị không về?

-Công việc của chị chưa xong.

Sơn quên cả uống nước. Con lân đã đến trước cửa quán. Ðám đông đã đùn theo lân. Phượng choàng tay qua vai cậu bé:

-Con lân nó nhìn em kìa.

Quả thật con lân vừa quay lại nhìn Sơn, lúc lắc cái đầu.


THUNG LŨNG ẢO VỌNG – truyện dài Đào Hiếu



Xe đi qua một vùng gò đống hoang dã. Phú để ga nhỏ, xe đi êm rơ. Hồng ngồi phía sau một mình còn Phạm Sơn thì ngồi đàng trước, tay lăm lăm khẩu các-bin M2. Vài ba con cu cườm đi kiếm ăn trên lối mòn, ngẩng lên nhìn chiếc xe Jip, ngơ ngác.

-Dừng lại!

Phạm Sơn bảo nhỏ Phú và từ từ nâng súng lên. Ông ngắm thật kỹ nhưng khi vừa định bóp cò thì đôi chim bay mất. Xe lại bò tới, dừng lại nhiều lần, mấy lần nổ súng nhưng không có lần nào phải xuống xe để nhặt chim.

Cuối cùng xe vào rừng. Đường rừng chỉ là một lối mòn chạy giữa những gốc cây. Phạm Sơn dường như đã mất hứng. Ông cất khẩu các-bin vào trong xe và đốt thuốc lá. Cả ba người trên xe đều im lặng. Hồng tựa vào hai cái xách tay cho đỡ mỏi và lim dim mắt. Tiếng máy xe nghe rất rõ. Không khí mát, dễ chịu.

Quanh chỗ Hồng ngồi là ba cái lưới cá được gói sơ sài, mấy chai lọ đựng hột giống, meo nấm, và một cái thùng giấy lớn không biết đựng những gì bên trong. Mấy lần chiếc thùng ngã xuống người Hồng khiến cô phải vừa lim dim mắt vừa dùng tay chặn nó lại. Tuy vậy một lúc tay cô buông thõng và lần này thì chiếc thùng giấy lộn nhào và bật nắp, lòi ra mấy hộp băng vệ sinh của phụ nữ. Hồng ngạc nhiên cầm lên xem rồi cất lại trong thùng giấy. Cô tỉnh ngủ và ngồi ngay dậy, đặt thùng giấy vào một chỗ chắc chắn hơn trong khi Phạm Sơn lặng lẽ hút thuốc, nhìn cảnh vật chung quanh. Phú nói:

-Sắp tới một cái dốc.

-Gần tới nơi chưa?

-Xuống dốc là tới. Liên đội đóng ngay dưới dốc.

Xe ngừng lại. Phú bước ra khỏi xe và nhìn xuống dốc. Anh ngoắc Hồng xuống. Đó là một cái dốc cong vòng, hai bên tre rừng mọc kín mít.

-Dốc ghê quá, Hồng nói, có dài không?

-Bảy cây số. Hôm trước có xe bộ đội qua cua. Đi luôn xuống hố. Xe mắc trên rừng tre, treo toòng teng ở đó, nhờ thế mà không ai chết.

Xe bò xuống dốc. Con dốc quanh co hiểm trở và đầy bất ngờ. Con dốc đi hoài không tới đáy. Tại sao phải chọn một nơi đóng quân hiểm trở như thế, Hồng tự hỏi và cố bám vào thành xe cho khỏi bị dằn xóc, va chạm.

Xe vẫn bò xuống. Bóng tối cứ lan dần từ những lùm cây chằng chịt, mai phục hai bên hay bất ngờ nhô ra ở một khúc quanh. Rừng tre vẫn dày đặc, bạt ngàn, đâm tua tủa lên từ dưới vực sâu. Lối mòn bị nước lũ xẻ dọc, ngang thành những đường rãnh lớn. Xe xóc dữ dội.

-Cái gì gầm lên vậy? Phạm Sơn hỏi.

Phú đáp:

-Có lẽ là sấm. Giờ này ở đây thường có những cơn mưa giông.

Chân trời đã bị bít mất. Trời lấp ló, ẩn hiện sau những mảng rừng thưa, có khi lại trốn mất biệt. Sấm lại rền nữa. Khi người ta thấy lại bầu trời thì nó đã đen kịt. Xe bật đèn lên. Gió ở đâu tràn đến, ngọn tre nghiêng ngả, lá rừng đùn lên như sóng.

-Lái chậm một chút. Phạm Sơn nói.

Mưa trút xuống, phủ đầu.

Cơn giông ở rừng dữ dội quá. Không những chỉ là một cơn giận mà là nộ nạt, uy hiếp, dằn mặt. Chớp lóe như lửa hàn, mặt người nào cũng ánh lên ánh sáng huỳnh quang tái nhợt.

Hồng lo lắng hỏi Phạm Sơn:

-Chú ơi, sao mình không đóng quân ở chỗ khác. Hẻm núi này ghê quá.

Phạm Sơn cười nhẹ, chậm rãi nói:

-Không ghê đâu đồng chí nhà báo. Hồi đánh Mỹ bọn tôi còn qua những con dốc ghê gớm hơn nhiều. Nhiều cái dựng đứng như bức tường. Trả số! Trả số!

Phạm Sơn la lên và chiếc xe đột ngột dừng lại.

-Gì vậy? Hồng hoảng hốt hỏi.

Không ai trả lời câu hỏi đó. Phú nhảy xuống xe, rồi Phạm Sơn cũng xuống xe. Hai người cố sức bê nhánh cây đổ dẹp sang một bên rồi lại lên xe, mình mẩy ướt lốm đốm. Xe lại đổ dốc nhưng đi nhanh hơn. Hồng hỏi:

-Sắp tới chưa?

-Quẹo trái, xong quẹo phải là tới.

Mưa chỉ còn lác đác. Xe đi vào một thung lũng không hẳn xanh ngát như trong trí tưởng tượng của Hồng nhưng cũng là một thung lũng đẹp có dòng sông chảy vòng qua. Những dãy lán trại đã hiện ra trong tầm nhìn. Những mái nhà tranh lụp xụp nằm giữa một khu đất trống còn nhiều gốc cây chồi. Phạm Sơn hơi nghiêng người ra ngoài để nhìn cho rõ. Ông hỏi:

-Sao vắng vẻ quá vậy?

-Giờ này chắc anh em ra hiện trường hết rồi.

Phạm Sơn coi lại đồng hồ. Xe đi vào cổng chạy qua sân bóng chuyền và đậu trước văn phòng. Nhưng tất cả đều im lặng, không có dấu hiệu có người ở. Phú và Phạm Sơn đều nhảy xuống xe và bước vào văn phòng. Đó là một gian nhà trống, không có đồ đạc bàn ghế gì cả. Phạm Sơn quay nhìn Phú, cái nhìn dài vừa ngạc nhiên vừa nghiêm khắc. Phú thì gần như hoảng hốt. Hồng đã đến sau lưng họ và hỏi:

-Chuyện gì xảy ra vậy?

Phú nói với Phạm Sơn:

-Để em qua các “sam” khác coi sao.

Và anh hấp tấp đi. Nhưng ở đâu cũng chỉ thấy trống trơn, doanh trại lặng lẽ, hoang vắng. Trên nền đất rải rác những vỏ bắp, những thanh tre mục và vài chiếc dép râu đứt quai.

Phú đi khắp một lượt không gặp ai ngoài những trại trống không nên anh quay lại chỗ cũ.

-Tất cả đều biến mất. Phú nói.

Phạm Sơn hỏi:

-Ai trách nhiệm về vụ này?

-Tôi đã hiểu rồi, Phú nói, lúc ra đi tôi đã thấy có những dấu hiệu đáng nghi, nhưng không ngờ anh ta lại dám đơn phương quyết định dời chỗ.

Hồng ngạc nhiên hỏi:

-Nhưng anh ta là ai?

-Trần Duy.

-A! Hồng kêu lên, có phải Trần Duy trước ở Tổng Đội Ba biên giới không? Tôi nhớ đã có lần viết bài về Duy.

Phú nói:

-Duy lúc đó không phải như Duy bây giờ đâu.

Trong lúc Phú và Hồng nói chuyện thì Phạm Sơn đăm đăm nhìn ra dòng sông, vẻ bực bội. Ông lấy thuốc rê ra vấn hút.

Bỗng, từ phía bờ sông đi lại một thanh niên xung phong. Anh ta mặc quần tắm, tay xách một cái xô nhỏ đựng quần áo mới giặt, tóc còn ướt, ép sát vào da đầu. Phú gọi người đó lại và hỏi:

-Anh em đi đâu hết rồi?

-Anh Duy bảo dời hết lên trên kia.

-Phải chỗ gần nông trường không?


-Sao đồng chí còn ở đây?

-Anh Duy bảo tụi tui ở lại cất cho xong nhà truyền thống trên đồi.

Phạm Sơn ném tàn thuốc rê đi và đến gần người thanh niên xung phong. Ông hỏi:

-Anh em ở lại mấy người?

-Dạ, ba.

-Em lên đồi gọi xuống hết đây cho anh nói chuyện chút.

Người thanh niên xung phong chào mọi người rồi quay đi.

Phạm Sơn và Phú ngồi trên đầu xe Jíp mà chờ còn Hồng thì đi quanh quanh mấy bụi cây. Chị chú ý đến những cái lá kép hình thù lạ mắt, những nhóm lan vô danh bám trên những cây lớn mà anh em đã chừa lại trong sân cho mát.

Ba thanh niên xung phong ở trên đồi xuống. Hai người nam và một cô gái trẻ, tròn trĩnh, da ngăm đen. Thấy Phạm Sơn cô gái kêu lên:

-Chú Năm!

Hồng chào người con gái mới đến và nói:

-Tôi là Hồng, phóng viên báo Ngày Mới. Chào các anh.

Phạm Sơn nhảy xuống xe và hỏi:

-Đơn vị dời đi bao lâu rồi?

-Dạ, chừng mười ngày.

Phạm Sơn im lặng, cố giấu cơn giận đang nổi lên trong lòng ông. Thấy không khí có vẻ nặng nề, Thanh – cô thanh niên xung phong mới đến – cười hỏi Phạm Sơn:

-Chú Năm trưa nay ăn cơm đây hay lên liên đội.

-Liên đội nào? Phạm Sơn bực mình hỏi, đây là liên đội chớ còn liên đội nào nữa.

Thanh cụt hứng, buồn bã nói:

-Thôi, để em đi nấu cơm.

Nhưng khi đi ngang qua xe, Thanh phát hiện ra những chiếc lưới cá. Cô reo lên:

-Lưới cá!

Vậy là hai người thanh niên xung phong kia chạy xô lại. Một người hỏi:

-Mua cho tụi em hả, anh Năm?

Phạm Sơn nói:

-Lo cho mấy chú từng chút mà mấy chú còn bỏ nơi này mà đi thì tôi không hiểu nổi.

Người lúc nãy lại lục tới cái thùng giấy đựng băng vệ sinh. Hồng la lên:

-Đừng lục. Cái đó bí mật.

Người nọ có vẻ ngượng, anh ta nói lảng sang chuyện khác:

-Anh Năm à, cái lưới cá anh cho hôm tháng trước tụi em cũng có đánh lai rai. Cũng có cá ăn.

Phạm Sơn nói:

-Anh muốn mua tặng mấy em mỗi đại đội một cái lưới nhưng tiền thiếu quá. Có đem lên một ít hột giống và meo nấm đấy. Mấy em đem lên nhà truyền thống cất hết đi. Cất cả cái thùng giấy đó luôn.

Phú đến phụ các thanh niên xung phong khiêng các thứ xuống xe. Phạm Sơn nói tiếp:

-Anh Phú nè. Anh đi gọi gấp Duy và cả ban chỉ huy liên đội về đây. Bảo họ kéo quân về luôn. Anh đi gấp về nội trong ngày. Bây giờ một bạn dẫn tôi đi xem cánh đồng ở đây và xem tình hình củi khai thác tới đâu.

Phú được lệnh lên đường ngay, còn Phạm Sơn, Hồng và người thanh niên xung phong lúc nãy đi vào rừng. Họ đi theo những lối mòn hai bên chất đầy củi. Củi được xếp thành từng khối, rải rác khắp nơi. Cây ngã đổ ngổn ngang, lá khô mục rải đầy đường. Phạm Sơn chăm chú xem xét các đống củi. Ông nói:

-Sắp củi như vầy người ta không nghiệm thu đâu. Rỗng ruột. Khoảng hở nhiều quá. Họ đâu có chịu.

Người thanh niên xung phong nói:

-Ban đầu không phải vậy đâu. Ban đầu kín mít ngon lành nhưng để lâu quá, tháng này qua tháng kia, mưa nắng làm nó teo lại nó mục đi, hao hụt lần. Sao họ không chịu lên nghiệm thu, anh Năm?

-Từ từ rồi tính.

-Anh em họ than lắm. Củi bắt đầu mục hết rồi. Công sức anh em lao động hơn nửa năm trời, tâm lý anh em bây giờ ai cũng muốn nghiệm thu củi để có chút tiền tiêu.

Phạm Sơn vẫn giữ giọng buồn buồn:

-Các đồng chí đừng nên đề cập tới chuyện tiền nong. Đụng tới chuyện đó là kẹt lắm. Chưa phải lúc chúng ta để cho cái tư tưởng hưởng thụ nó ngoi đầu lên.

-Dạ. Em cũng có nghe nói như thế nhiều lần.

-Phải nói thêm nhiều lần nữa.

Họ vừa nói chuyện vừa đi trở ra. Khi đến gần bờ sông Phạm Sơn bỗng nảy ra một ý, anh nói:

-Cũng có thể vì đường đi hiểm trở khó khăn quá mà họ ngại nghiệm thu củi chớ chưa chắc vì chuyện xăng dầu. Ối cha, mấy tay bên đó cũng ba trời lắm. Anh em thử nghiên cứu đem củi ra gần bờ sông xem sao. Tôi sẽ tìm cách chở củi ra khỏi rừng bằng thuyền. Mình sẽ tìm một cái bến nào đó gần đường xe chạy.


Họ đi ra khỏi rừng. Từ nãy giờ Hồng không tham dự vào câu chuyện vì cô mải mê với những cánh lá ngộ nghĩnh mọc ở ven lối mòn, đến khi cô ngửng lên thì Phạm Sơn và người thanh niên đã mất hút. Cô chạy theo và thấy họ đang tiến lại chỗ xe đang đậu.

Phạm Sơn lấy ba hộp sữa và cái xách nhỏ rồi cùng với người thanh niên và Hồng lên đồi truyền thống. Con đường dẫn lên đồi là những bực cấp có lát gỗ. Đất ở đây có màu vàng đen nhưng thỉnh thoảng ở những vết cắt giữa dốc lộ ra những khoảng đá láng mịn đen tuyền như than. Hồng đi trước Phạm Sơn nhưng vì mãi chú ý đá đen nên rớt lại phía sau, trên tay chị có ba bốn mẫu đá.

-Cô lượm thứ này để chi? Phạm Sơn hỏi.

Hồng đưa đá cho Phạm Sơn, nói:

-Thứ này gọi là đá trầm tích. Một loại than bùn đã hóa thạch.

-Cô học địa chất à?

-Không. Hồi còn sinh viên em học sinh hóa nhưng em cũng có biết đôi chút về địa chất.

-Sao bây giờ cô lại bỏ đi làm báo?

-Hồi còn ở phong trào sinh viên em có làm vài tờ nội san bí mật. Mấy ảnh để ý, rồi giải phóng là kêu đi làm báo. Cũng may là em làm được.

Phạm Sơn nói:

-Tôi thì ít khi đọc báo của cô nhưng nghe dư luận nói rằng báo của cô hay tô hồng sự thật. Có vậy không?

-Cái đó còn tùy tình cảm mỗi người.

Ba người lên tới đỉnh đồi và vô thẳng nhà truyền thống. Đó là một căn nhà tranh nhưng cất rất mỹ thuật, trang trí bằng tre, hoa lan, các cửa nẻo được gọt đẽo công phu. Mọi người ngắm nghía căn nhà. Phạm Sơn có vẻ hài lòng.

Thanh dọn cơm lên cái bàn gỗ. Phạm Sơn đưa ba lon sữa cho Thanh, nói:

-Tặng các em. Hôm trước anh bị bịnh, người ta đem cho nhưng anh uống sữa không được.

Thanh nói:

-Anh để bồi dưỡng đi. Tụi em thanh niên mà. Có đau yếu gì đâu.

Nhưng Phạm Sơn đã đặt mấy lon sữa vào tay Thanh khiến cô này phải cầm lấy.

Mọi người ngồi vào bàn. Bữa ăn gồm một thau cơm độn gạo mì, một thau canh và dĩa cá chiên. Phạm Sơn nói:

-Hồi đánh Mỹ, nơi đây là căn cứ. Tôi đóng quân ở đây. Trong những khu rừng này. Và ngay cái chỗ mà anh em mình đang ngồi đây cũng đã có ba đồng chí hy sinh trong trận càn năm 1968. Còn ngay ở bến sông hy sinh sáu người.

Thanh đem lên mấy ly sữa và nói:

-Bữa nay ăn uống tươm tất quá. Có sữa lại có cá chiên. Đó là sản phẩm của cái lưới nhỏ anh cho tháng trước đó.

Mọi người ăn uống vui vẻ. Hồng nói:

-Cá ngon quá.

Một thanh niên xung phong nói:

-Nhưng chị đừng viết báo về chuyện này nha.

-Tôi tính viết đấy.

-Nếu chị viết về bữa ăn này thì người ta sẽ nghĩ rằng thanh niên xung phong ở đây ăn uống đầy đủ lắm. Sự thực đâu phải như vậy. Cá quá ít, chỉ đủ chia cho bệnh xá một ít và khách một ít thôi.

Thanh thúc nhẹ vô hông người vừa nói và thì thầm:

-Sao anh bất lịch sự quá vậy?

Nhưng người thanh niên lại có vẻ thích thú. Anh ta nói tiếp:

-Hồi anh em chúng tôi đóng quân ở Năm Căn khai thác rừng đước, tôi nhớ chị cũng có viết một bài.

Phạm Sơn cắt lời người lính của mình:

-Tôi thì ít đọc báo nhưng bài đó tôi có đọc. Bài viết tốt. Nó nói lên được khía cạnh lãng mạn cách mạng của thanh niên lồng trong một khung cảnh thơ mộng, những đêm trăng xuôi thuyền trên dòng kinh, những trưa qua rừng tràm nở hoa trắng. Hay lắm.

Người thanh niên có vẻ muốn kềm chế mình nhưng rồi cũng nói:

-Nhưng đó chỉ là một khía cạnh của đời sống thanh niên xung phong ở Năm Căn và lại không phải là khía cạnh điển hình. Tôi nghĩ rằng người đọc thành phố sẽ có cái nhìn rất sai về chúng tôi khi đọc bài báo đó.

Hồng hỏi:

-Vậy anh cho cái gì mới là khía cạnh điển hình của thanh niên xung phong ở đó?

Người thanh niên định trả lời thì Phạm Sơn đã xua tay:

-Thôi, không nên sa đà vào những chuyện đó. Mấy giờ rồi?

Hồng coi đồng hồ:

-Mười hai giờ rưỡi.

Phạm Sơn nói:

-Sao lâu quá mà không thấy Phú về. Ở đây đến đó xa không?

Thanh nói:

-Đi bộ chừng hai tiếng đồng hồ.

Hồng đã ăn xong và gác đũa, đứng dậy. Chị đi ra chỗ thùng nước bên gốc cây để rửa tay. Buổi trưa trời xanh và rất cao sau những cành lá thưa. Gió trên đồi mát dịu, dễ chịu.

Tiếng con chim gì đó vang từ một đám lá gần. Hồng lấy một trái sung khô ném vào đó. Con chim bay ra nhưng không vút lên cao mà sà sà xuống thung lũng thấp bên dưới, hướng ra bờ sông.

Hồng đi dọc theo bờ lá để tìm những cái lá đẹp và cứ đi thơ thẩn như thế một lúc lâu. Tình cờ chị đi ngang qua cái lều tranh nhỏ dùng làm nhà bếp thì nghe có tiếng gọi:

-Chị nhà báo.

Hồng nhận ra người thanh niên xung phong lúc nãy đang ngồi uống trà với một người nữa bên bếp lửa.

-Mời chị vào chơi.

Hồng cúi người xuống bước vô căn lều nhỏ. Người thanh niên lúc nãy nhường khúc cây cho Hồng ngồi còn anh thì ngồi bệt xuống đất. Một cái chén ăn cơm rửa sạch được đặt ra trước mặt Hồng và rót đầy nước chè xanh nổi bọt.

Còn người thanh niên kia nãy giờ ngồi im bây giờ hơi nhích tới trước. Anh ta mặc một chiếc quần kaki rách, xé hai ống lên quá gối. Hồng nhận ra hai ống chân của anh chằng chịt những vết sẹo như được đắp lên bằng một miếng da trâu nứt nẻ.

Hồng ngạc nhiên hỏi:

-Anh bị sao vậy?

Người nọ cúi mình xuống bếp lửa, đốt điếu thuốc rê và nói:

-Đó là gai góc của rừng đước Năm Căn, những gian khổ mà các nhà báo thường bỏ qua.

Hồng vẫn nhìn trân trối cái ống chân quái dị ấy. Những bọt nước chè xanh đóng quanh thành chén của cô đang vỡ dần, vỡ dần.


Phú trở về và nói chuyện với Phạm Sơn trong nhà truyền thống trên đồi.

-Anh ta không có mặt ở đó. Có người nói anh ta đến nông trường của chú Bảy Hưng.

-Sao anh không đến đó tìm?

-Em tính đi nhưng sợ anh đợi lâu. Em đã cho người đi gọi. Em phải về để báo anh rõ.

Phạm Sơn giận dữ đập bàn:

-Thật là vô chính phủ. Không có đứa nào trong ban chỉ huy sao?

-Dạ, chỉ có mình anh Chánh nhưng anh ta nói một mình anh ta không dám quyết định.

-Loạn quá rồi, Phạm Sơn đứng dậy. Được, các đồng chí đi với tôi.

Bốn người lên xe: Phạm Sơn, Phú, Hồng và Thanh.

Thanh hỏi:

-Có đem đồ đạc đi không?

-Không. Phạm Sơn gắt lên. Sao lại đem đi?

Chiếc xe chồm tới, leo dốc một hồi rồi dừng lại giữa chừng. Mọi người xuống xe, băng rừng đi tiếp. Họ đi làm hai cặp: Phạm Sơn và Phú đi trước, Hồng và Thanh đi sau. Phú nói:

-Đến nơi anh sẽ thấy chỗ ở của anh ta. Một căn phòng rất đẹp, đủ thứ hoa hòe. Doanh trại như một giang sơn riêng. Trong phòng có ba bốn chai rượu.

-Anh em đối với anh ta như thế nào?

-Ai cũng sợ. Cả ban chỉ huy cũng chỉ là bù nhìn. Không ngờ em đi mới nửa tháng mà tình hình đã đổi khác ghê gớm như vậy. Em là liên đội trưởng mà khi trở về lại đơn vị của mình lại có cảm tưởng như vào nhà của ai. Phải tìm gặp người này người kia, giống như khách.

Phạm Sơn cứ lầm lì, dường như cũng không chú ý lắng nghe và cũng không muốn nói gì.

Họ băng qua một khu rừng thưa rồi ra một trảng trống, lại vào một khu rừng nữa trước khi đến một cánh đồng rộng bát ngát.

Bốn người ra đứng ở mé rừng nhìn cánh đồng rộng mênh mông đã được cày xới hơn hai phần ba. Phía đàng xa là hai chiếc máy kéo đỏ chói đang làm việc. Vì khoảng cách xa quá nên không nhìn rõ mặt hai người lái máy kéo ấy là ai. Phạm Sơn quan sát mặt đất. Đất đen, xốp và mịn. Hồng bắt một chú dế than đang đứng gáy trong đường cày. Phạm Sơn nói:

-Doanh trại ở đâu?

-Đàng kia. Phú chỉ tay về phía trước và dẫn mọi người đi nữa.

Hồi lâu, họ thấy thấp thoáng sau những đám lá có bóng người. Chừng 100 thanh niên xung phong nam nữ đang làm cỏ, dọn cây chồi mà máy cày vừa mới ủi tróc lên trên một cánh đồng khác. Họ làm việc nhanh, gọn và vui vẻ mặc dù áo người nào rũng rách vai, da người nào cũng sạm đen vì nắng gió.

Khi thấy bốn người đi ngang qua cánh đồng, họ ngừng tay gọi mừng:

-Chú Năm!

-Chú Năm! Bữa nay có đem gì cho anh em không, chú?

Phạm Sơn cười, đưa tay vẫy:

-Đương nhiên là có. Anh em khỏe không?

-Vui lắm, chú.

-Con gái của chú đó hả chú Năm?

-Không phải đâu, nhà báo đấy.

Nhiều tiếng cười reo lên:

-A, nhà báo. Nhà báo ơi!

Hồng đưa tay vẫy:

-Lát nữa sẽ gặp các bạn.

Bốn người qua khỏi cánh đồng và đi vào doanh trại. Doanh trại ở đây tuy cũng chỉ tranh tre nứa lá nhưng được xây cất trang nhã, chắc chắn và ngăn nắp hơn chỗ cũ. Giữa các khu trại là một cái sân rộng phẳng phiu, rải rác những thân cây cao xòe bóng mát.

Phạm Sơn gặp Chánh, liên đội phó đời sống, trong văn phòng Ban chỉ huy.

-Ai cho phép các đồng chí bỏ căn cứ cũ chuyển về đây?

Chánh rụt rè đáp:

-Thưa anh Năm. Đó là ý kiến của đồng chí Duy liên đội phó kế hoạch. Tụi em có đem bàn trước tập thể và anh em nhất trí về đây.

Phạm Sơn có vẻ không chú ý đến câu nói của Chánh. Ông nói:

-Thôi được, anh cho tập họp tất cả liên đội lại ngay bây giờ cho tôi.

Chánh nghe lệnh liền chạy đi.

Trong khi đó thì ở sau nhà Thanh nói với Hồng:

-Em phải đi báo với anh Duy mới được. Tụi em không muốn về lại chỗ cũ đâu.

Hồng nói:

-Chị hỏi thiệt em nhé. Các anh ấy đi đâu vậy?

-Anh Duy thành lập hai đội. Một đội lái máy kéo và một đội cơ khí chuyên sửa chữa máy và nông cụ. Họ đang học nghề bên nông trường.

-Nhưng theo chị biết thì liên đội Trung Kiên này đâu có nhiệm vụ đó.

-Cái đó thì em không biết nhưng những kế hoạch làm ăn của anh Duy ai cũng thích.

Hồng coi đồng hồ, hỏi:

-Ở đây tới nông trường có xa không?

-Đi độ nửa tiếng. Chị muốn đi thì đi với em cho vui.

Hồng bằng lòng và hai cô gái lên đường.

Ngoài sân, thanh niên xung phong đã tụ họp đông đủ. Họ gồm khoảng 400 người trong đó có khoảng 100 người nữ. Đa số ăn mặc xuềnh xoàng, áo quần cũ, sờn rách nhưng họ rất tươi tắn, trẻ và linh hoạt.

Phạm Sơn đứng giữa đoàn quân, Phú, Chánh và Vân, liên đội phó chính trị đứng một bên. Không khí im lặng. Phạm Sơn thì vẻ mặt nghiêm nghị nhưng giọng nói của ông thì tình cảm:

-Các đồng chí thân mến, chúng ta là những đứa con của bốn phương trời tổ quốc, chúng ta gặp nhau đây, đứng chung dưới một mái nhà, chia xẻ gian khổ với nhau trên nhiều địa bàn khó khăn phức tạp của đất nước. Tất cả những thứ đó đã tạo nên tình đồng đội không gì lay chuyển nổi.

Hôm nay, chúng ta nhận một nhiệm vụ mới là đi khai phá, phát triển một vùng căn cứ địa cách mạng cũ. Công tác ấy không chỉ đơn thuần là một cuộc làm ăn kinh tế mà còn mang một ý nghĩa chính trị rất lớn, rất sâu sắc. Đó là củng cố tình cảm cách mạng, giáo dục truyền thống cách mạng thông qua việc xây dựng vùng căn cứ địa cách mạng cũ. Chúng ta sẽ đem sức trẻ của mình biến cái nơi mà ngày xưa đàn anh chúng ta đã đổ xương máu, thành một khu nông nghiệp, thành những đồi trà bạt ngàn. Sự phát triển vùng căn cứ ấy không những chỉ có ý nghĩa chính trị lớn đối với thế hệ chúng ta mà còn đối với những thế hệ con em chúng ta sau này. Chính vì thế mà nếu chúng ta đi phát triển một vùng đất khác thì sẽ không còn ý nghĩa chính trị gì nữa và hoàn toàn sai lạc với nhiệm vụ mà Đảng đã giao cho chúng ta.

Các đồng chí thân mến, từ khi các đồng chí lên đây tôi cũng chưa có dịp kể cho các đồng chí nghe lịch sử oai hùng của vùng đất căn cứ ấy. Có lẽ một phần cũng vì thế mà anh em chúng ta chưa có tình cảm sâu sắc với nó và dễ dàng bỏ nó mà đi, đối với tôi thì đó là một chuyện rất đau lòng.

Năm 1968, sau Mậu Thân, bọn Mỹ tập trung phi pháo vào vùng này rất dữ. Chúng cho B52 đến rải thảm rồi bắn pháo suốt mấy ngày đêm, sau cùng là đổ quân bằng trực thăng có máy bay phản lực yểm trợ. Đơn vị tôi rút quân gần hết, chỉ để lại một tiểu đội do tôi chỉ huy. Chúng tôi đánh du kích ban đêm làm tiêu hao lực lượng bọn Mỹ rất nhiều. Khi thì trái gài ở trên cây chụp xuống, khi thì mìn ở dưới đất tung lên, khi thì bắn tỉa. Cuối cùng tiểu đội chúng tôi được lệnh rút qua bên kia sông. Tiểu đội tôi chín người, hy sinh hết hai còn lại bảy anh em. Nửa đêm chúng tôi rút ra mé sông, moi trong đám lục bình ra chiếc ghe giấu sẵn từ trước. Qua sông ban ngày thì không được rồi nhưng qua sông ban đêm cũng dễ chết lắm. Trực thăng chúng bay trinh sát rất thấp, đèn pha rọi sáng lòa, nếu lúc đó mà xuồng ở giữa sông là coi như rồi đời với nó. Vậy mà đêm đó bảy anh em chúng tôi cũng qua được bờ bên kia trước khi trăng mọc. Tôi chọn một chỗ khuất nhứt để tấp vô bờ, nhưng khi mũi xuồng vừa mới chạm bờ thì nghe tiếng hô: “vi xi”. Vậy là chúng nó bắn xối xả. Ngay trong loạt đạn đầu đã có mấy đồng chí hy sinh rớt xuống nước. Những người còn lại nằm rạp xuống ghe bắn trả. Chúng tôi không thể nào ngờ được rằng địch lại có thể phục kích bên kia sông. Tôi bắn hết một băng đạn, lắp băng khác vào. Chiếc ghe tròng trành trôi ra xa bờ dần. Tôi bắn thêm được mấy phát thì thấy cổ tay đau nhói lên, khẩu AK rớt xuống nước. Tiếng súng bỗng im bặt. Lúc ấy tôi mới biết rằng từ nãy giờ chỉ còn mình tôi bắn và khi tiếng súng của tôi ngưng thì bọn Mỹ trên bờ cũng không bắn nữa. Chúng nghĩ rằng tất cả đã chết hết và cứ để mặc cho chiếc xuồng trôi ra xa, cuốn đi theo dòng nước.

Chiếc xuồng không còn mái chèo nữa. Tôi cột chặt vết thương và xuống nước, cánh tay còn lại bám vào xuồng và cố sức dùng hai chân đưa xuồng vào bờ.

Phạm Sơn ngừng lại một chút và nhìn xuống đám đông đang im phăng phắc kia, ông nói tiếp:

-Đối với chúng ta, khu căn cứ ngày xưa ấy là thánh địa. Tôi thấy có trách nhiệm phải biến vùng đất ấy thành một khu trồng cây công nghiệp. Những ngọn đồi chung quanh sẽ biến thành những đồi trà. Thung lũng là đồng lúa. Các đồng chí biết không, cái đêm đó tôi vừa chôn sáu anh em mình mà vừa khóc, tôi hứa với họ là ngày giải phóng tôi sẽ trở lại căn cứ này dựng một đài kỷ niệm, sẽ đem dân lên đây, đem ánh sáng văn minh, đem sự sống, đem hoa trái về cho mảnh đất anh hùng này và tôi đang bắt đầu thực hiện những ước mơ đó… và chúng ta đang bắt đầu thực hiện những mơ ước đó, lẽ nào bây giờ chúng ta lại bỏ dở nửa chừng…

Trong khi Phạm Sơn dùng tình cảm để thuyết phục anh em thanh niên xung phong trở về căn cứ cũ thì Thanh và Hồng cũng đã đến Nông trường. Thanh đã quen nơi làm việc của các bạn mình nên đi thẳng tới xưởng cơ khí.

Cần đang nằm ngửa dưới lườn máy kéo sửa chữa thì nghe tiếng Thanh gọi tên mình, anh ló đầu ra khỏi xe và hỏi:

-Chuyện gì vậy?

-Anh Duy đâu?

Thấy có Hồng đứng sau lưng Thanh, Cần hỏi nhỏ:

-Có bồ của ổng lên thăm hả?

Thanh bực mình:

-Đã hỏi anh Duy đâu? Anh em bỏ về trại cũ hết trơn rồi kìa.

Cần giựt mình:

-Trời đất! Sao kỳ vậy?

Rồi Cần hối hả khoát vội tí dầu rửa tay và mặc chiếc áo rách dẫn hai cô gái đi kiếm Duy. Lúc ấy Duy đang điều khiển một máy thu hoạch bắp. Anh làm việc chăm chú quá nên không nghe được tiếng gọi của Cần khiến Cần phải hái một trái bắp ném lên xe. Duy dừng xe lại, nhận ra một cô gái thành phố thì ngạc nhiên lắm. Cứ nhìn Hồng chăm chú. Cần nói:

-Nhìn phía này nè. Tui đứng phía này nè, ông.

Duy nhảy xuống xe tiến lại phía ba người. Hồng chào anh. Duy bắt tay mọi người và nhận ra ngay vẻ lo lắng trên nét mặt Thanh. Anh hỏi:

-Sao đó?

-Chú Phạm Sơn và anh Phú đến. Biết chuyện dời trại ổng giận ghê lắm. Chú Năm đang kêu anh em về. Anh về can thiệp gấp đi để hư sự hết.

Duy cau mày nhưng không nói gì. Anh đứng lặng đi một lúc rồi day lại bảo Cần:

-Ông lái máy giúp tôi.

Duy dợm quay đi thì Hồng đã đến ngay trước mặt:

-Hình như tôi đã gặp anh ở biên giới Tây Nam?

-Có lẽ vậy. Xin lỗi. Tôi phải đi.

Duy bước nhanh tới xưởng cơ khí. Tiểu đội đang làm việc, thấy anh đến, vài người chạy ra hỏi:

-Có chuyện gì vậy?

-Phạm Sơn và Phú tính đưa liên đội về chỗ cũ. Tôi phải về, ông chở tôi ra tới mé rừng chút coi.

Người bạn chạy đi lấy xe đạp. Hai người chở nhau theo con đường đất đi ra khỏi nông trường và đến mé rừng. Người bạn dừng xe lại, Duy nhảy xuống xe, bỏ đi thẳng vô rừng.

Lối đi nhỏ chưa thành đường mòn, chỉ có dấu lá gãy dẫn đi loanh quanh. Duy muốn đi nhanh nhưng nhiều lúc bị vướng gai, dây leo và rễ cây.

Khi anh ra tới cái trảng trống thì anh rảo bước, rồi anh chạy, nhảy qua những vùng nước nhỏ đọng ở những chỗ trũng đầy dấu chân nai. Bùn bắn lên áo và lên tóc anh, nhưng anh không để ý đến. Anh cứ chạy càng lúc càng nhanh và lại biến mất trong một khu rừng thưa. Duy lại đi nhưng đi nhanh. Rừng ở đây sáng hơn, ánh nắng chiếu long lanh trên những giọt mồ hôi trên trán anh. Lưng áo anh bê bết bùn và đẫm ướt mồ hôi. Một nhánh gai mắt mèo móc xước ngang má anh chảy máu. Duy không dừng lại, lấy tay quệt máu xem rồi lại đi nhanh hơn.

Cuối cùng Duy ra đến mé rừng và nhìn thấy thấp thoáng những mái nhà vàng rực của liên đội mình. Anh dừng lại một chút để lắng nghe động tịnh. Doanh trại im lặng dễ sợ. Không một tiếng động, không một bóng người. Duy đi nhanh tới nơi thì quả thực là anh em đã bỏ mình đi hết rồi. Duy ngồi xuống bên một gốc cây dầu bỏ chiếc mũ mềm ra dưới cỏ. Anh tựa lưng vào gốc cây và lặng lẽ hút thuốc lá. Rừng trước mặt anh ửng lên sắc xanh mênh mông cao và chập chùng. Những luống cày ở phía xa thấp thoáng phía sau khóm cây thưa như những vệt màu nâu đen trầm lặng.

Chợt anh nghe có tiếng nhái kêu giữa trưa, anh ném mẩu thuốc lá cụt đi và đứng dậy đi tới mảnh đất đang cày lở dở gần đó. Đó là một giải bình nguyên bằng phẳng. Đất có màu nâu và nâu đen pha cát nên xốp và mịn. Hai mươi hécta trải dài mút tầm mắt. Những trận mưa đêm qua đã làm cho nó sẫm màu hơn một chút. Anh lại nghe tiếng con nhái lúc nãy kêu. Anh dừng lại một chút và mỉm cười.

Một chú nhái cơm to tướng đứng ngay giữa đường cày còn đọng chút nước mưa. Con nhái rừng chưa biết sợ người, nó đứng im nhìn anh. Duy nhẹ ngồi xuống, khum bàn tay lại đón đầu nó và úp nhẹ xuống. Con vật nhỏ nhảy lên và nằm gọn trong lòng bàn tay Duy. Sự xuất hiện tình cờ của loài vật bé nhỏ cùng với những tiếng kêu quen thân của thời thơ ấu chợt đem lại cho anh niềm hạnh phúc mát dịu, thanh thản và hồn nhiên. Duy mở lòng bàn tay cho con vật nhảy ra. Cơn mưa vừa qua đã làm mát rượi cả những cơn gió. Duy bước vào trong lều. Đó là chiếc lều nhỏ dành cho những người lái máy kéo nghỉ trưa. Trên chiếc sạp tre tươi xanh vẫn còn mấy bao thuốc lá rỗng và một cái ấm sứt quai, đen ngòm.

Duy nhóm một bếp lửa và bắc ấm nước lên xong đi thăm cánh đồng của mình. Anh đi một vòng quanh nó, thỉnh thoảng cúi xuống nhặt những gốc cây chồi mà anh em dọn chưa sạch. Duy vốc một nắm đất đen lên tay bóp nát rồi cho chảy nhẹ sang bàn tay kia, xong anh rải nó xuống đường cày và bỏ vô lều. Anh nằm ngửa trên chiếc sạp tre rồi ngủ quên đi một lát. Ấm nước dưới chân anh sôi bùng lên mà anh không hay.

Khi tỉnh dậy, Duy nghe tiếng chim gì kêu trong rừng rất lạ. Tiếng chim khàn khàn làm anh thấy nỗi buồn trong lòng mình mênh mông hơn. Duy vác cây xà gạt lững thững đi vào rừng. Anh chọn một thân cây quỳ sát đất và ngồi trong bóng mát. Quá trưa, rừng sáng đẹp hơn lúc nào hết, ánh sáng như tỏa ra từ những đám lá trong xanh. Duy lấy thuốc ra hút, im lặng suy nghĩ.

Anh không để ý gì đến chung quanh, không hay có tiếng bước chân ai dẫm trên lá khô đi tới. Rồi anh chợt nhận ra bên cạnh mình có một chai rượu. Duy quay lại, thấy Cần đã đứng sau lưng. Duy mỉm cười với bạn, anh cầm chai rượu đưa lên mũi ngửi. Anh hỏi:

-Ở đâu có vậy?

Cần không trả lời, quay lưng đi và nói:

-Tụi nó đang đợi anh ngoài kia.

Hai người trở lại túp lều, bên bếp lửa nhỏ xúm xít chừng một chục thanh niên xung phong. Họ đang thui một con cheo vàng lườm trong khi Thanh và Hồng đang lặt rau ở ngoài bãi cỏ.

Cảnh tượng ấy làm Duy hứng khởi, anh ném cây xà gạt vào xó và nhảy vào đám người trẻ tuổi rộn ràng ấy.

Duy hỏi:

-Công việc ở nông trường xong hết chưa?

Cần nói:

-Dù chưa xong cũng phải về đây với anh chớ.

Duy cúi xuống xách cái can 5 lít lên coi và nói:

-Giỏi thiệt. Bộ tính nằm luôn ở đây hả?

-Nằm luôn, một bạn đáp, bữa nay cho tụi bay nằm hết. Đứa nào không nằm không phải bạn tao.

Họ nấu ăn rất khéo, nhanh gọn và lành nghề. Họ vừa đốt lửa vừa hát, vừa lặt rau vừa nói chuyện tiếu lâm, vừa xắt thịt vừa ca vọng cổ. Họ trẻ, khỏe hồn nhiên và giản dị. Họ là những đứa con của những ông cha bà mẹ nào đâu, sinh ra từ lúc nào, lớn lên trong môi trường nào, lý lịch ra sao, được giáo dục thế nào có lẽ không ai cần biết, chỉ biết họ cùng chung một màu áo, một màu da sạm nắng, một mái tóc cháy vàng. Họ sống mãnh liệt, chân thật như đất như đá, cụ thể như ngọn núi như dòng sông, họ không màu mè, không rào trước đón sau, không giảng đạo đức, không hô khẩu hiệu.

Họ uống rượu, khề khà cười nói thỏa thích, họ vui cũng hết mình như khi họ làm việc. Một cái ly to bằng nắm tay chuyền đi từ đầu này sang đầu kia rồi vòng trở lại. Rượu sủi tăm rót đầy lên rồi nốc cạn, rồi lại rót đầy lên.

Rượu làm họ ồn ào nhưng cũng có người trở nên lầm lì. Họ ngồi xếp bằng, ngồi chồm hổm, đứng mà uống. Họ trẻ, sôi nổi mà không tục tằn. Họ đen sạm, tóc bồng, áo rách vai mà không có vẻ rừng rú.

Nãy giờ Cần cứ ngồi im, mặt buồn hiu. Anh uống thật nhiều cứ thấy rượu đến là uống, miệng cứ lải nhải một câu:

-Buồn quá. Nhớ nhà quá.

Một người khác, bực mình vì cái giọng lải nhải của Cần nên lấy ly rượu trên tay Cần, không cho uống nữa. Anh ta cầm ly rượu đến bên Duy và nói:

-Duy ơi, mày trăm phần trăm với tao nghe Duy. Mày là chiến sĩ số một. Xưa nay mày vẫn là chiến sĩ số một.

Duy tiếp lấy ly rượu uống cạn.

Cần thì cứ tiếp tục lè nhè:

-Buồn quá. Nhớ nhà quá. Anh em đi hết rồi. Buồn quá, nhớ nhà quá.

Thanh và Hồng vừa bước vô lều. Thanh nói:

-Anh Cần ơi, dẹp cái giọng đó đi. Đừng làm chuyện xấu hổ.

Nhiều tiếng cười. Một thanh niên xung phong mang kính trắng ra vẻ thư sinh rót nửa ly rượu đưa cho Hồng:

-Chị phải uống với anh em một chút mới được.

-Tôi không quen. Hồng nói. Xin đứng đây phục vụ các đồng chí.

Người đeo kính trắng nói:

-Nếu đồng chí nhà báo không uống được thì tôi uống.

Và anh ta uống cạn rồi đưa hai tay lên trời, anh ta nói:

-Chúng ta là những chiến sĩ cách mạng hoàn toàn không giống bất cứ chiến sĩ cách mạng nào, hoàn toàn độc đáo. Chúng ta có tuổi trẻ, có nhiệt tình cách mạng, có nhiều khả năng nhưng chỉ có điều… (anh ta hạ giọng) là mấy năm nay làm ăn chẳng ra gì cứ bắt nhà nước phải bù lỗ, phải nuôi cơm dài dài…

Mọi người cười phá lên, vỗ tay rồi cười nghiêng ngửa.

Giọng lè nhè của Cần lại vang lên:

-Tại sao như thế? Buồn quá. Nhớ nhà quá. Anh em bỏ đi hết rồi.

Một người ngồi cạnh Cần nói:

-Nó xỉn quá rồi. Đừng cho nó uống nữa. Nó đau thần kinh đấy. Cho nó nằm đi.

Hai ba người đỡ Cần nằm xuống cái sạp tre. Vừa lúc ấy một người đàn ông vạm vỡ, râu rậm, mặc bộ đồ kaki xám xanh xuất hiện dưới mái lều:

-Chú Bảy Hưng! Mọi người reo lên.

Bảy Hưng cũng ngồi xếp bằng, không đợi mời, ông ăn mỗi món một miếng, uống cạn ly rượu rồi mới hỏi:

-Có chuyện gì vui vậy?

-Chuyện buồn. Duy đáp.

-Sao buồn?

-Chú không thấy vắng tanh sao. Anh Năm mới đến đây và ra lệnh dời trại về chỗ cũ. Anh em đi hết rồi.

Bảy Hưng uống cạn một ly rượu mời nữa rồi nói:

-Để gặp Phạm Sơn tao sẽ nói.

Người thanh niên đeo kính lúc nãy nói:

-Chú nói giúp nghe chú. Hồi trước chú với anh Năm ở cùng đơn vị hả?

-Trước Mậu Thân thì cùng đơn vị, sau đó giả bị bắt tù Côn Đảo còn tao thì vẫn đánh giặc dài dài tới giải phóng.

-Uống thêm đi chú Bảy. Một người nhắc.

Bảy Hưng đón lấy ly rượu rồi nói:

-Ly này nữa thôi. Chú phải đi. Xe đang chờ ngoài mé rừng.

Anh em biết Bảy Hưng đang đi công tác không dám ép. Duy tiễn ông ra tận ngoài xe, đợi cho chiếc Jip lùn khuất sau rừng mới quay vào nhưng anh mới đi được một đoạn đã thấy Hồng từ trong con đường mòn đi lại. Duy dừng chân, anh thấy hơi choáng váng và rất ngượng vì phải chường bộ mặt say sưa trước mặt Hồng. Nhưng cô nhà báo đã đến gần anh. Hồng nói:

-Các bạn bảo tôi ra coi chừng anh té dọc đường.

Duy cười:

-Chị thấy, tôi có say đâu.

-Nhưng anh không nên uống nhiều quá. Hãy ngồi xuống nghỉ một lát đã.

Hai người ngồi xuống dưới cỏ. Hồng hỏi:

-Anh có đọc bài báo của tôi viết về anh ở mặt trận biên giới Tây Nam không?

-Tôi không đọc được vì báo không lên tới biên giới. Nhưng sau này tôi có nghe bạn bè nói về bài báo đó.

-Anh em nói sao?

-Họ nói chị đã mô tả tôi như một người anh hùng. Lẽ ra chị không nên viết như thế.

Hồng nhìn ra ngoài mé rừng, có vẻ bất bình:

-Nhưng thực sự là các anh đã rất dũng cảm.

-Chị đã biết đấy. Chiến tranh hồi đó ác liệt quá, gian khổ quá. Mọi người đều phải dũng cảm, nếu không sẽ chết với chúng nó. Vì thế mà sự dũng cảm trở thành bình thường. Và tôi cũng bình thường như anh em. Chị viết như thế có khi anh em lại tưởng tôi tự thổi phồng mình.

-Nhưng với thể loại báo chí, khó có thể mô tả cái phần sâu xa trong tâm trạng của mỗi con người.

Cần xuất hiện ngay cửa lều và gọi lớn:

-Duy! Bỏ cuộc hả? Tụi này đang đợi anh.

Duy đứng lên, xin lỗi Hồng rồi đi nhanh vào túp lều.

Hồng ngồi lại một mình trên bãi cỏ, mắt đăm đăm nhìn xuống những lá cỏ xanh mượt và những cánh hoa dại nhỏ li ti nằm giấu sau đám lá. Tại sao mọi người cứ cho rằng ta viết tô hồng thực tế. Ta yêu cuộc sống này, ta thấy nó tươi đẹp. Cả trong thiếu thốn, trong gian khổ, đâu đâu ta cũng thấy nét đẹp riêng của lý tưởng của niềm hy vọng ửng lên phía sau những điều chưa tốt đẹp… Vậy thì tại sao ai cũng cho rằng ta tô hồng thực tế?

Hồng nhìn theo dáng Duy đi trong hoàng hôn và trong trí của chị rực lên vệt ráng đỏ của buổi xế chiều trên biên giới Tây Nam ngày nào.


Hoàng hôn. Tiểu đội của Duy đi cáng thương ở mặt trận về. Hai người khiêng một cái cáng ở trên có thương binh nằm. Vài anh thương binh đã chết. Chỗ đóng quân của đại đội thanh niên xung phong là một cái “phum” nghèo. Nhà sàn mọc rải rác trong những khu vườn cau, dừa và xoài um tùm. Những căn nhà xiêu đổ, thỉnh thoảng nhô lên trong những tán lá một mái ngói đỏ. Thanh niên xung phong cột võng quanh các cây cột nhà nằm ngang dọc. Thấy thương binh về họ đều nhảy xuống võng đến thăm. Các cô y tá đến băng lại các vết thương. Duy và các bạn ăn cơm dưới đất. Họ ngồi trên những nhánh củi khô, những thân cây dừa ngã đổ. Bữa cơm đạm bạc, một dĩa đậu phộng rang, một tô canh rau. Trên mặt và hai cánh tay Duy đầy những dấu gai cào rớm máu. Quần áo những người mới về đều sờn rách và dính đầy bụi đất.

Hồng phụ với cô y tá săn sóc các thương binh xong thì đi đến chỗ Duy đang ăn cơm. Chị lấy trong bọc ra một ít kẹo chia cho họ. Duy nói cám ơn và cắm cúi ăn, không để ý tới Hồng. Thấy vết thương sâu trên cổ tay Duy, Hồng nói:

-Lát nữa anh để tôi băng vết thương cho anh.

Duy hỏi:

-Chị ở đâu đến đây?

-Tôi là nhà báo.

-Có lẽ chị là người nhà báo duy nhất chịu khó lặn lội đến vùng biên giới này.

Hồng hỏi:

-Đánh nhau cách đây xa không, anh?

-Mười cây số. Chị có nghe thấy tiếng súng không?

Hồng lắng nghe tiếng súng ở xa, hỏi:

-Như vậy hiện còn đang đánh?

Duy vừa nhai vừa gật đầu.

-Đánh suốt mấy ngày đêm nay. Giành giựt nhau đường số Bảy. Chị có tính đi tới nơi đó không.

-Nếu các anh cho phép.

Duy gác đũa, cười và nói:

-Nói giỡn chơi. Chị không nên đi. Nguy hiểm lắm.

Duy đứng dậy ra giếng rửa chén đũa và khi anh trở vào dưới căn nhà sàn để cột võng thì Hồng cũng vừa đến. Thấy Duy đang ngồi trên võng, Hồng nói:

-Anh cứ ngồi im đấy. Đưa tay cho tôi xem.

Duy xắn tay áo lên quá khuỷu tay để chừa vết thương dài ra cho Hồng. Vừa lúc ấy một thanh niên xung phong khác cũng mới cáng thương về, bước vào dưới nhà sàn chưa kịp thay quần áo. Bỗng một người nhảy tới chụp lấy cái mũ của người bạn mới về, la lên:

-Trời ơi, tụi bay coi kìa. Đạn bắn thủng mũ tai bèo của nó mà nó còn sống.

Người nọ đưa cái mũ thủng vết đạn cho mọi người xem trong khi anh thanh niên xung phong mới về thì ngồi bệt ngay xuống đất, ăn cơm, vẻ mệt mỏi cùng cực hiện lên mặt và trong cử chỉ. Anh ta lặng lẽ ăn, không nói một tiếng.

Trời tối. Một ngọn đèn chai duy nhất được thắp lên chỗ mọi người mắc võng.

Một người nói:

-Đứa nào đi với tao kiếm “củ hũ” dừa về ăn bay.

-Đừng có giỡn mặt cha nội, một người khác nói, mới có lệnh cấm phá dừa của dân. Mày không biết hả?

Người nọ nói:

-Vậy à. Thôi, cho tao điếu thuốc.

Ánh lửa lóe lên trong đêm. Ngọn đèn leo lét không đủ sáng vì thế mà những đóm thuốc lá hiện lên rất rõ quanh các chỗ nằm. Đêm rất tĩnh mịch, người ta nghe rõ cả tiếng giun dế quanh bờ cỏ. Có tiếng hát nho nhỏ, tiếng nói chuyện rầm rì.

Hồng nằm chung với mấy cô y tá ở một góc nhà, cô nhắm mắt lại cố ngủ nhưng tiếng súng ở mặt trận vọng về cứ quấy động tâm trí cô và thúc giục cô đến độ cô muốn ngồi dậy đi gặp đại đội trưởng để xin được đi theo đoàn tải thương ra đó một chuyến. Hồng thấy rằng trong khi mọi người thay phiên nhau đi mà mình cứ nằm ở đây, lại có tham vọng viết về họ thì thật là hổ thẹn. Cô lại nhớ tới vết thương trên tay Duy, cái áo rách lưng và dính đầy máu của anh trong bữa cơm chiều, cái mũ thủng lỗ đạn và nét mệt mỏi cùng cực của người thanh niên xung phong nọ… Tất cả khiến Hồng bùi ngùi. Cô ngồi bật dậy thì vừa lúc đại đội trưởng đến. Anh lách qua những cái võng và bước vào giữa nhà.

-Các đồng chí chú ý nha, Đại đội trưởng nói, B2 cho mười người đi cáng thương ngay bây giờ. Tập họp trước Ban chỉ huy đại đội.

Ánh đèn bấm lóe lên rồi phụt tắt. Đại đội trưởng lại lách qua những chiếc võng và ra ngoài.

B trưởng Trần Duy nghe gọi đến tên trung đội mình liền bước xuống võng. Anh thấy tỉnh ngủ hẳn và ra lệnh:

-Tới phiên A3. Tập họp và điểm danh.

Vài tiếng cằn nhằn nổi lên, rồi có tiếng người lè nhè nói:

-Anh Duy ơi, tui bịnh quá, anh Duy.

Duy hỏi:

-Đứa nào đó?

-Hảo đây anh Duy. Sốt quá trời.

Duy tiến lại phía Hảo nằm. Người thanh niên xung phong nọ quấn mền kín mít. Duy vạch mền ra đặt tay lên trán bạn. Hảo nóng rực như cục than hồng. Duy chép miệng:

-Mà, sao mày không nói. Sợ uống thuốc hả? Đứa nào đi xin cho nó viên APC coi.

Anh em đã tập họp trước nhà. Duy ra sân điểm danh tiểu đội 3 thấy có 9 người. Anh trở vô nhà hỏi những người đang nằm võng:

-Có ai chịu đi thay cho thằng Hảo không?

Không có tiếng trả lời. Ở góc nào đó có tiếng ngáy. Duy hỏi lại một lần nữa nhưng cũng không có ai lên tiếng. Cả gian nhà chìm trong một sự im lặng nặng nề. Duy bực dọc muốn chửi một câu nhưng nghĩ anh em ai cũng đã làm tròn nhiệm vụ của mình rồi giờ đến lúc phải để họ ngủ dưỡng sức, nên Duy lặng lẽ quay ra.

Anh đụng đầu với một cái bóng trắng mảnh mai đang đón anh trong tối:

-Anh Duy, cái bóng ấy gọi nhỏ, anh để tôi đi thế cho.

Nghe giọng nói của Hồng, Duy nói:

-Không được đâu. Tôi không có quyền cho chị đi.

Hồng níu vai Duy lại:

-Anh đừng nghĩ rằng tôi liều lĩnh. Chỉ vì tôi yêu nghề thôi.

Duy gỡ tay Hồng ra và giữ hơi lâu một chút. Bàn tay mềm của người con gái chợt làm anh xúc động. Anh nói:

-Đã có người đi thay cho Hảo rồi.

Và Duy bỏ đi lẫn vào đêm tối.

Mười người đứng xếp hàng trong tối nghe phổ biến mật hiệu rồi lặng lẽ lên đường. Duy dặn lại các bạn:

-Hỏi Hồng Hà. Đáp Đồng Tháp. Rõ chưa.


Họ lên đường. Duy đi sau chót để kiểm tra lại quân số. Khi đi ngang qua ngôi nhà sàn Duy nghe có tiếng gọi nhỏ và một cánh tay thon thả đưa cho anh một vật gì hình khối chữ nhật bọc trong một chiếc khăn tay. Duy chỉ có thì giờ để nói một tiếng cám ơn ngắn rồi nối bước các bạn. Anh đưa vật ấy lên mũi và thoáng nghe một chút hương thơm lẫn trong mùi bánh mì khô của người thành phố.


Phạm Sơn ngồi với Phú và Vân trong văn phòng của Ban Chỉ huy Liên đội. Vân đang tính toán lại sổ sách, Phú thì đăm chiêu trước tấm bản đồ địa hình khu vực đóng quân còn Phạm Sơn thì đang hí hoáy viết.

Một thanh niên xung phong đem bình trà đến và nói với Phạm Sơn:

-Báo cáo anh Năm, đồng chí Trần Duy muốn xin gặp anh Năm.

Phạm Sơn ngừng viết, ngửng lên nhưng không nhìn người lính của mình. Ông nói:

-Ra bảo với anh ta là tôi bận, không tiếp.

Người nọ vừa quay đi đã bị Phạm Sơn gọi giật lại:

-Đi gọi thằng Cần lên cho tôi gặp một chút.

Ông ném viết xuống bàn, mở bọc lấy gói thuốc rê ra vấn và lơ đãng nhìn ra ngoài sông. Mình có nên tranh luận với nó không. Ông nghĩ. Tại sao mình lại tránh cuộc tranh luận với nó? Mình có lẽ phải, có quần chúng, có quan điểm chính trị rõ ràng. Tại sao mình lại tránh né. Phải rồi, cứ để cho nó vào xem nó nói những gì, lý lẽ của nó ra sao. Phải bẻ gãy cái lòng kiêu ngạo của cái gọi là “trí thức trẻ” ấy đi. Hắn tài giỏi gì thì tài nhưng một khi đã mất quan điểm chính trị thì đừng có hòng…

Phạm Sơn đứng dậy nhưng nghĩ sao lại ngồi xuống. Ông gọi:


-Dạ. Vân quay lại.

-Cô ra gọi Duy vào đây cho tôi.

Vân đặt cây bút nguyên tử ngay ngắn trước trang giấy của mình rồi đứng lên, ra cửa. Một phút sau Vân và Duy bước vào phòng.

Phạm Sơn cứ ngồi trầm ngâm bên tách trà. Duy đứng đợi một lúc mới thấy ông đưa tay chỉ cái ghế bảo anh ngồi xuống. Xong, ông lại rít một hơi thuốc dài. Ngón tay ông vàng khè, mỗi lần ông đưa cái tàn thuốc cụt lên rít là đôi mày rậm ông nhíu lại. Phú ở bàn bên thì làm như không để ý tới sự có mặt của Duy, vẫn chăm chú vào tấm bản đồ. Phạm Sơn hỏi:

-Anh xin gặp tôi để làm gì?

-Tôi muốn giải thích tại sao chúng ta phải dời liên đội về vùng đất mới. Đó là một việc làm hết sức cần thiết và khẩn cấp.

-Thế tại sao không ở đây?

-Những ngọn đồi quanh đây toàn là đất thịt đã bạc màu. Đất trồng trà phải là đất ba-dan, đất mùn, khí hậu phải ẩm. Ở đây không có những điều kiện đó. Còn việc biến thung lũng này thành cánh đồng lúa. Các đồng chí biết không? Khi nhận được lệnh, tôi kéo quân đến hiện trường. Thung lũng ấy ở xa trông thì bằng phẳng nhưng đến gần mới biết rằng dưới cái lớp cỏ cao ấy là chằng chịt những hố bom và đáng ngại nhất là đá ngầm. Những doi đá trầm tích nhô lên cắt vụn thung lũng ra làm nhiều mảnh, choán hết cả diện tích canh tác, gây trở ngại cho việc thi công ghê gớm. Đó là chưa nói tới sự đe dọa của dòng sông.

Phạm Sơn nói bằng một thứ giọng cao và hơi hấp tấp:

-Bất luận là khó khăn nào chúng ta cũng phải quyết tâm biến vùng căn cứ cách mạng này thành một khu nông nghiệp, công trình ấy chỉ có ý nghĩa khi được thực hiện trên vùng đất này, ở nơi khác nó sẽ không còn ý nghĩa gì nữa.

Duy nói:

-Tôi cho rằng bất luận ở đâu, lao động nào đem lại của cải vật chất thì có ý nghĩa, ngược lại thì chỉ là một sự phí phạm vô nghĩa.

-Vậy thì đồng chí nghĩ gì về một trận đánh? Ở trên mảnh đất này, ngay chỗ chúng ta đang ngồi đây ngày xưa nhiều đồng chí chiến đấu và đã chết. Điều đó có nghĩa hay vô nghĩa?

-Đó thuộc về một phạm trù khác, không có dính dáng gì tới kinh tế. Làm kinh tế không ai sử dụng một mảnh đất như thế này.

-Nhưng chúng ta không làm kinh tế đơn thuần mà chúng ta làm chính trị thông qua kinh tế. Nói cụ thể, chúng ta giáo dục lý tưởng cách mạng thông qua việc xây dựng căn cứ địa này. Vì vậy tôi nhắc lại nghị quyết của chi bộ: nhiệm vụ chính trị của liên đội Kiên Trung này là xây dựng vùng căn cứ địa cách mạng này chớ không phải nơi nào khác.

Duy bực dọc bật lên một tiếng cười khô:

-Trời ơi! Tình cảm cách mạng sao mà cao cả thế. Nhưng anh Năm ạ, cách mạng chẳng cần tới cái tình cảm cao cả ấy của anh đâu.

Phạm Sơn đập bàn la lớn:

-Đồng chí im ngay! Tôi cấm đồng chí vô lễ với tập thể như vậy. Đồng chí đừng quá tin vào khả năng của mình mà coi thường tập thể, coi thường lãnh đạo đến mức vô tổ chức vô kỷ luật, đến mức tự cho mình có cái quyền hành động theo ý muốn cá nhân, cái quyền được ăn nói nghênh ngang, bất kể người khác. Đồng chí phải biết rằng chính cái gọi là “tri thức” của đồng chí cũng là do xương máu của người khác đổ xuống cho đồng chí ngồi yên học hành, đồng chí nên sử dụng nó một cách xứng đáng hơn chứ không phải mỗi chút mỗi đem nó ra để hù dọa, khinh miệt mọi người.

Duy rất bình tĩnh:

-Tôi không hù dọa, không khinh miệt ai cả. Nhưng tôi xin khẳng định là tôi không chấp hành một nghị quyết vô lý. Với tư cách là một cán bộ phụ trách thi công của liên đội tôi không chấp nhận việc sử dụng lao động của thanh niên xung phong vào một việc làm vô ích.

Phạm Sơn nói, giọng lạnh lùng:

-Anh Duy à, anh là một kẻ phá hoại. Vì vậy, với tư cách tổng đội trưởng kiêm bí thư chi bộ tôi tuyên bố kể từ giờ phút này anh không còn là liên đội phó phụ trách thi công nữa. Anh cũng không còn là đối tượng Đảng nữa. Tôi thi hành kỷ luật anh về tội vô tổ chức. Tôi ngưng mọi công tác của anh. Anh rõ chưa?

Duy đáp tỉnh khô:


Ngay lúc ấy Cần bước vào phòng. Phạm Sơn cảm thấy mình đang run lên vì giận và điều đó làm ông xấu hổ. Ông uống nhanh phần nước trà còn lại trong ly và quay sang Cần:

-Sao tới giờ này anh mới đến?

-Dạ, thưa anh Năm, em tới từ lúc nãy nhưng thấy anh còn đang nói chuyện nên không vô.

-Vậy thì ngồi đó. Anh Duy có thể về được.

Cần ngồi xuống chiếc ghế dài và Duy thì bước ra. Phạm Sơn đứng dậy đi lại phía cửa sổ lấy khăn lau mồ hôi rồi móc bao ny lông thuốc rê ra chậm rãi vấn thuốc. Ta có tàn nhẫn quá không? Ông tự hỏi. Không, phải trừng phạt như thế anh ta mới thấy ra được vấn đề, mới dẹp bỏ được cái lòng kiêu ngạo đi phần nào, mới gột bỏ lần đi cái cá nhân chủ nghĩa của tầng lớp tiểu tư sản thành thị.

Chợt nhớ tới Cần đang đợi mình, Phạm Sơn quay lại và bỗng nhiên ông thấy thương hại người thanh niên rụt rè ấy. Ông muốn nói một lời dịu dàng với anh ta nhưng ông kềm lại được. Ông bảo Phú:

-Anh làm việc với đồng chí ấy đi.

Xong, Phạm Sơn lại quay trở ra cửa sổ, vừa hút thuốc vừa nhìn dòng sông. Sau lưng ông vang lên tiếng hỏi đáp của Phú và Cần:

-Ai cho phép đồng chí xuất tiền kho để thuê máy kéo? Đồng chí quên những nguyên tắc về tài vụ đã học ở trường à?

Cần mất bình tĩnh ngay, ấp úng:

-Không… tôi…

-Sao anh dám xuất tiền mà không có ý kiến của tôi là thủ trưởng ở đây?

-Dạ, thực tình tôi thấy anh Duy có lý quá. Tôi có dự buổi họp với anh em. Lúc đó Duy vừa trình bày kế hoạch làm ăn xong, thấy anh em reo mừng quá nên tôi cũng xuất đại. Xuất xong mới thấy lo. Tôi xin nhận khuyết điểm.

Vân cười nhạt:

-Chuyện tiền bạc không thể nhận khuyết điểm được. Anh làm kiểu đó ở tù như chơi.

Cần ngồi im, toát mồ hôi hột. Phú hỏi Phạm Sơn:

-Anh Năm gút chuyện này đi, anh Năm.

-Đây là một lỗi rất nặng, Phạm Sơn nói, đáng lẽ có hình thức kỷ luật nặng nhưng vì là vi phạm lần đầu nên chỉ bãi chức tài vụ. Sau buổi này đồng chí làm ngay thủ tục bàn giao sổ sách cho đồng chí Vân tạm thời thay thế. Rõ chưa?

-Dạ rõ.

Buổi họp kết thúc. Phạm Sơn đứng dậy rất nhanh và đi thẳng về phòng riêng của mình. Ông muốn nằm nghỉ một lát nên cởi áo ngoài và đi nằm. Ông tưởng rằng đã có thể ngủ một giấc thoải mái nhưng không ngờ câu chuyện tranh luận lúc nãy lại diễn ra trong trí ông. “Cách mạng chẳng cần tới cái tình cảm cao cả ấy của anh đâu”. Trời ơi, một người như hắn mà dám nói với ta một câu như vậy, một lời mỉa mai diễu cợt như vậy. Tại sao lúc đó mình lại không hỏi gặn anh ta là nếu cách mạng không cần tới cái tình cảm cao cả của tôi thì chắc là cần tới cái chủ nghĩa cá nhân của chú em? Trời ơi, chưa bao giờ mình bị coi thường đến như vậy. Thế mà không bắn chết nó đi. Thế mà lại chỉ bãi chức liên đội phó. Phạm Sơn ạ, mày thực là dại dột, mày quên rằng cái thứ người như nó chẳng coi những cái chức tước ấy ra gì sao. Trời ơi, vậy mà lúc nãy ta lại ân hận là mình đã hành động quá tàn nhẫn, đã phản ứng quá phũ phàng. Thực tế thì mình chỉ là một thằng hề trước mắt nó, một kẻ thất trận thảm hại nhứt.

Phạm Sơn thấy đầu mình nóng ran lên nhưng cuộc tranh luận lúc nãy thì vẫn cứ không chịu rời khỏi trí óc ông. Và mỗi lần một câu nói nào của Duy hiện ra là ông lại cố tìm cho được một câu trả lời thật cay độc, thật thấm thía để trả miếng để rồi ngay sau đó lại lấy làm tiếc là tại sao hồi nãy mình quá chậm trí không nghĩ ra được cách trả miếng như thế mà chỉ thốt ra được những câu yếu xìu, vô duyên đến nỗi phải dùng đến quyền lực nạt nộ trấn áp một cách hèn nhát.

Phạm Sơn bật dậy như cái lò xo. Thôi, ta van xin mi, đừng nghĩ ngợi về chuyện ấy nữa. Lố bịch lắm rồi, hãy quên hết chuyện đó đi, hãy cho tâm trí ta được chút thảnh thơi, hãy làm việc, làm việc vì mục đích cao cả và gạt hết những nhỏ nhen phiền phức thường ngày. Hãy làm việc, làm việc…

Phạm Sơn lấy áo mặc vào và đi ra phía sau tìm cái thùng nước. Ông múc một ca nước lạnh, cúi đầu xuống và xối nước lên tóc. Nước chảy tràn qua cổ ông, lên mặt ông chảy len vào cả trong ngực áo. Phạm Sơn đứng thẳng người lên, vươn thở và hít thật sâu cái không khí trong lành của một buổi mai nắng đẹp.


Thung lũng bị cuốc xới lên nham nhở bày ra lớp da đầy thương tích của nó. Những dấu đạn trái phá, những hố bom và từng doi đá ngầm trồi lên như những cái sống lưng khổng lồ của con cá voi. Hiện trường chỗ thì úng nước chỗ lại đầy những đá cuội, sỏi, sạn.

Phương pháp làm việc của thanh niên xung phong rất quen thuộc. Họ chia lô cho mỗi trung đội, dứt điểm. Phá xong lớp cỏ trên mặt lúc ấy mới biết ai hên ai xui. Hên thì gặp đất bằng phẳng xui thì đá ngầm hố bom. Họ phải chẻ đá, lấp hố bom và cuốc đất. Công việc đó đối với những người lính từng trải thiện chiến như anh em thanh niên xung phong của liên đội này cũng không phải xa lạ gì. Anh em làm việc cật lực, xoay trần ra cuốc đất.

Nếu vào năm 1977 gặp những cánh đồng cỡ này họ sẽ mở cuộc thi đua với nhau và vừa làm vừa hò hét nhưng bây giờ, sau khi Duy đã cày 100 hécta bằng máy cày chỉ trong vòng một tuần lễ họ mới hiểu rằng không thể nào làm giàu cho đất nước bằng những cuộc thi đua như thế.

Hồng mang máy ảnh chạy lui chạy tới bố trí cho ba người thanh niên xung phong đứng cuốc đất để mình chụp hình. Ban đầu chị tính cho họ sắp hàng ngang nhưng như thế thì bố cục bức ảnh đơn điệu quá, chị cho họ đứng so le và chụp gần. Nhưng khi định bấm máy thì Hồng mới thấy ngay thiếu sót của mình.

-Thiếu nữ. Không được. Anh đi mời dùm cho một nữ.

Một người nữ được mời lại. Chị có vẻ mắc cỡ, cười cười, gượng gượng. Hồng xếp cho người nữ vừa đến đứng giữa rồi đưa máy lên lên mắt, ngắm:

-Trời ơi! Khổ quá. Chị làm ơn đi thay dùm tôi cái áo. Mặc áo rách như thế lên báo kỳ lắm.

Người nữ cười rất vui vẻ:

-Nhưng em đâu có cái áo lành nào đâu.

Một trong ba người đứng chụp hình, nói:

-Không cần áo lành. Kiếm cái nào rách sau lưng cũng được. Mình chụp phía trước đâu có ai biết đâu.

-Nhưng em cũng không có đem theo đây.

Một thanh niên xung phong cuốc đất gần đó cởi áo của mình cho cô gái mượn. Hồng nói:

-Áo thanh niên xung phong, nam nữ cũng gần gần giống nhau, vô hình không biết đâu.

Hồng lùi mấy bước đưa máy ảnh lên ngắm và bấm liền hai kiểu.

-Cám ơn các đồng chí.

Hồng nói và mang máy ảnh lên vai, đi về phía mé rừng nơi toán thanh niên xung phong thứ hai đang chuyển củi ra bờ sông theo lệnh của Phạm Sơn.

Thấy Hồng bỏ hiện trường đi, Phú bám theo ráo riết:

-Chị nên chụp một pose chỗ anh em đang xẻ đá. Chỗ đó mới có khí thế. Nếu chị muốn đặc tả bắp thịt và mồ hôi thì khỏi chê.

Hồng gượng cười, nói:

-Cảm ơn anh, lúc nãy tôi cũng có chụp mấy kiểu.

Ngừng một lúc, Hồng tiếp:

-Coi bộ làm ăn ở đây gay go.

-Đối với thanh niên xung phong thì khó khăn cỡ này là thường. Chính nhờ những khó khăn này mà anh em trưởng thành rất dữ.

Hồng tìm cách chấm dứt câu chuyện để đi nhưng chưa biết cách nào thì đột nhiên Phú ngừng nói, anh chú ý tới mấy người thanh niên xung phong đang nằm, ngồi, phì phà thuốc rê nơi một bãi cỏ dưới bóng mát. Phú xin lỗi Hồng và xăm xăm đi lại phía ấy.

-“A” mấy đây? Phú hỏi.


-Sao anh em làm mà các đồng chí lên bờ nghỉ?

Các thanh niên xung phong vẫn ngồi điềm nhiên hút thuốc. Phú nói nặng:

-Các đồng chí trở lại hiện trường đi!

-Đá ngầm quá. Làm không xiết.

Người vừa nói nhoài người về phía các bạn mình, lật ngửa những bàn tay họ lên. Lòng bàn tay người nào cũng ứa máu. Phú không dám nhìn những bàn tay ấy, anh lẳng lặng bỏ đi nơi khác.

Còn Hồng thì đứng ngẩn ngơ trước sự việc xảy ra quá bất ngờ. Tự nhiên cô thấy như mình có lỗi, cô muốn nói với họ vài lời nhưng lại không biết nói gì, cuối cùng cô cũng lẳng lặng bỏ đi lại chỗ anh em đang chuyển củi.

Không khí ở đây vui hơn nhưng Hồng vẫn chưa ra khỏi tâm trạng ngẩn ngơ lúc nãy. Để cho tự nhiên, Hồng lấy máy ảnh ra ngắm và điểu chỉnh khẩu độ. Chị thấy Duy cũng chuyển củi y như một đội viên thanh niên xung phong bình thường. Anh cởi trần, ngực anh ửng đỏ lên dưới nắng. Hồng ngạc nhiên khi thấy tảng ngực ấy sáng lên như có những tinh thể thủy tinh lấp lánh. Chị đến gần hơn một chút và mới biết đó chỉ là những giọt mồ hôi.

“Dây chuyền” chuyển củi chạy từ trong rừng ra quanh co theo lối mòn. Sau những đám lá, những bụi cây thỉnh thoảng lại nghe tiếng nói chuyện, tiếng cười, tiếng la lối của con gái.

Chị nuôi Thanh đem nước trà tới cho đồng đội và báo một tin hkông biết buồn hay vui.

-Có xe của khách.

-Xe gì?

-Xe du lịch.

-Có con gái không?

-Không, chỉ có ông già.

-Vậy chắc chuyện buồn.

-Buồn hay vui lát nữa biết liền.

Nhưng họ không phải đợi lâu. Phú dẫn những vị khách đến. Phú nói:

-Các đồng chí nghỉ tay chút đi. Hôm nay có các đồng chí ở công ty xây dựng và Sở Công Nghiệp đến tuyển nhân viên. Đồng chí nào đã đi thanh niên xung phong đủ ba năm và đã làm đơn xin chuyển ngành thì hãy chú ý. Nếu hợp với sở thích của mình thì đăng ký để được xét.

Anh chị em thanh niên xung phong gom lại dưới những bóng cây, lớp đứng lớp ngồi.

Cần đến bên Duy. Duy hỏi:

-Sao tái xanh vậy?

-Nhức đầu quá. Anh đưa giùm tôi vô sam.

Người cán bộ già bước lên một gốc cây và bắt đầu nói:

-Thưa các anh em. Hôm nay tôi được công ty xây dựng cử đến đây để báo với anh em là công ty chúng tôi cần tuyển 50 công nhân ngành xây dựng…

Duy đỡ Cần đi khuất sau đám lá. Thanh xách cái ấm nước rỗng không theo sau và bắt kịp hai người.

Khi đi qua sân bóng chuyền Duy thấy Vân và Phú khoác ba lô từ văn phòng ban chỉ huy đi ra anh biết là hai người theo xe của Công Ty Xây Dựng về thành phố với biên bản cuộc họp tối qua. Một phiên họp mà anh bị hai người vây đánh tơi tả để cuối cùng ghi đầy những chữ trong biên bản: cá nhân chủ nghĩa, thiếu ý thức tổ chức kỷ luật, chao đảo, mất niềm tin…

Thấy Duy đi ngược về phía mình Phú nhìn lên ngọn cây, Vân cúi mặt xuống. Duy hỏi:

-Chị Vân đi về thành phố hả?

-Sẵn xe công ty.

-Sắp lên dốc nhé.

Vân nói to và cười:

-Lên dốc tốn xăng thấy mồ, có gì mà ham.

Vào đến trại thì Cần đã kiệt sức. Mạch yếu và nhanh. Duy đặt bạn nằm trên giường rồi lấy đồ cạo gió. Thanh đắp thêm cho Cần một cái mền và đi lấy gạo nấu cháo. Lát sau Thanh trở vào, hỏi:

-Đỡ chưa, anh?

-Không sao. Duy nói, em đi tới các đại đội coi có ai kiếm được con cá nào không.

Thanh hấp tấp đi vừa lúc Hồng bước vào nhà. Chị ái ngại hỏi:

-Sao vậy?

Duy đi lại phía cửa sổ. Hồng đến bên, Duy nói:

-Bệnh thần kinh đấy. Lúc nào cơ thể suy nhược là nó tái phát.

-Ảnh bị lâu chưa?

-Lâu rồi. Trước đây Cần là một kẻ bụi đời. Tập thể này đã giúp nó bỏ được kiếp giang hồ để sống như mọi người và đã đưa nó vào Đoàn. Có một dạo nó lành bịnh hẳn nhưng gần đây cứ mỗi lần suy dinh dưỡng là nó bị suy nhược thần kinh, bệnh thường bắt đầu như vậy đó. Mối tình giữa Cần và Thanh chị có thể viết thành tiểu thuyết.

-Tôi muốn viết lắm nhưng viết sao đây? Ngay cả viết những bài báo sắp tới đây tôi cũng chưa biết phải viết như thế nào. Trước đây Thanh làm nghề gì?

-Thanh tội lắm. Đi ở đợ từ nhỏ. Cô ấy yêu Cần lắm. Có tình cảm gắn bó với tập thể không ai bằng, làm việc chăm chỉ không ai bằng.

Hồng nói:

-Tôi cũng thấy Thanh dễ thương quá. Hồi sáng gặp tôi Thanh nói: Tối nay chị lại ngủ với em chơi. Tôi cũng định tối nay tới tâm sự với Thanh. Có phải Thanh về kia không?

Thanh cúi người đi qua cái lưới rách của sân bóng chuyền, tay cầm một con cá nhỏ:

-Tới giờ cơm rồi đó, Thanh bảo. Anh Duy đi lãnh cơm giùm em để em đi nấu cháo.

Duy nhìn Hồng:

-Chị ở lại ăn cơm với chúng tôi cho vui.

Hồng gật đầu. Duy bước ra sân. Hồng nhẹ đến bên giường Cần. Người bệnh nằm nhắm mắt nhưng cái trán tái xanh kia vẫn hằn lên vẻ bứt rứt. Mạch máu ở hai bên thái dương đập mạnh. Chị không biết Cần còn thức hay đã ngủ vì thế mà chị không dám cử động mạnh.

Chợt Hồng nhận ra chiếc khăn tay nhỏ bỏ trên đầu giường cạnh chai dầu gió. Hồng lấy lên xem. Đúng là chiếc khăn tay mà Hồng đã dùng gói bánh mì khô tặng cho Duy hồi gặp nhau ở mặt trận biên giới Tây Nam. Hồng mỉm cười, săm soi vật kỷ niệm cũ.

Thanh bắc nồi cháo xong đến bên và hỏi nhỏ:

-Cứ lâu lâu ảnh lại bị. Em sợ lắm. Không biết sau này có sao không, chị?

-Không sao. Sau này có điều kiện ăn uống đầy đủ thì làm gì có bịnh đó nữa.

Duy và Trình bưng cơm về trại. Trình nói:

-Bữa nay đãi nhà báo ăn bánh canh.

Thanh và Hồng lại bàn ăn. Lúc đó chị mới biết cái món mà Trình gọi là “bánh canh” thực ra chỉ là bột mì nhào thành bánh rồi cắt nhỏ ra luộc chín, nêm một tí muối, một tí hành.

Duy xúc bánh canh bỏ vô chén và cười:

-Chị dùng tạm. Bọn tôi có trồng rau nhưng một tháng nữa mới có ăn.

Hồng bắt chước các bạn rưới muối ớt lên bánh canh và vui vẻ ăn để cho Duy khỏi ái ngại nhưng dường như Duy cũng không để ý đến Hồng nữa. Anh cắm cúi ăn, mạnh bạo, nhanh và ngon lành. Trình cũng vậy. Cậu ta còn thủ một trái ớt chín. Muối ớt đã cay mà cậu ta còn ăn thêm ớt, miệng nhai ngồm ngoàm, thích thú.

Nhìn bạn ăn những món quá đạm bạc, quá nghèo nàn một cách say sưa, bỗng dưng Hồng rưng rưng nước mắt. Chị phải nhìn ra sân, cố chú ý đến dòng sông ngoài xa và tự bảo lòng. Ta phải viết, dù khó khăn cách mấy ta cũng phải viết về tình đồng đội này.


Mưa lớn quá. Cần thức giấc nửa đêm và cứ nằm hoài không ngủ được. Tuy vậy, từ khi lâm bệnh, đây là lần đầu tiên anh thấy khỏe khoắn, dễ chịu. Chiều hôm qua, các bạn bắn được một con nhím và dành cho Cần một tô thịt, anh ăn với cơm và rau càng cua. Bữa ăn thật ngon lành hiếm có, ăn xong thấy đằm người chắc bụng và hạnh phúc. Cần ngủ một giấc thẳng, yên lành, tuy không được dài lắm.

Cần nằm nghe tiếng sấm xa và nghe được cả tiếng dòng sông chuyển mình ngoài kia, tiếng rừng hú vi vút. Cơn mưa đã đem lại cho những âm thanh ấy vẻ xa lạ, gợi nhớ và buồn. Anh thực sự thấy mình đang nằm giữa rừng trong khi ở một nơi rất xa, mẹ và lũ em của anh đang ngủ yên trong căn nhà gỗ ọp ẹp bên bờ kinh Khánh Hội. Đó là căn nhà má anh đã sinh ra và lớn lên như một thân cây khẳng khiu giữa nắng giữa gió.

-Ngủ không được, hả?

Duy cũng vừa thức giấc và hỏi. Cần nghe thấy giọng của bạn rất tỉnh táo nên lăn lại gần và nói nhỏ:

-Nhớ nhà quá, anh Duy ơi.

-Tao cũng nhớ. Nhưng nhớ rồi được cái gì?

-Ở đây cũng chẳng được cái gì. Làm ăn kiểu này chán quá. Tôi muốn về.

Duy mở to mắt ra nhìn bạn:

-Mày muốn bỏ hết cả cái quá trình phấn đấu của mày sao?

Cần im lặng. Anh nằm ngửa, nhìn mái nhà, đôi mắt thao láo, bất động, hai chân duỗi thẳng. Duy lặng lẽ nhìn bạn, một buổi sáng rất xa của những ngày đầu giải phóng chợt kéo lại gần, buổi sáng lạnh giữa đồng hoang.


Các đại đội đang kéo nhau ra đồng làm việc, họ đi thành hàng dài trên bờ kinh, vai vác leng, cuốc, xà beng… Duy bước vào một cái “sam” trống, thấy một người đang nằm trên chiếc sạp tre, quấn mền kín mít. Anh đứng quan sát một lúc rồi đến lay dậy:

-Sao ngủ trễ vậy? Dậy đi làm.

Người nọ vẫn chưa chịu dậy, chỉ trở mình rồi lại nằm im. Duy kéo mền ra. Đó là Cần. Cần dụi mắt, hỏi:

-Sáng rồi, hả?

-Mặt trời lên rồi.

Cần uể oải ngồi dậy, ngáp dài rồi theo chân Duy ra ngoài.

Sân trại đã vắng. Cần hỏi:

-Đi hướng nào?

-Đi súc miệng rửa mặt cái đã.

Cần rù rù tiến lại cái vò nước ở chái nhà, múc nước súc qua loa. Duy nhắc:

-Đánh răng đi chớ.

-Không có bàn chải.

Cần vừa nói vừa thọc ngón tay trỏ vô miệng, chà qua chà lại ít cái, phun nước ra có vòi rồi lấy áo chùi mặt.

Cần bước khệnh khạng theo Duy ra bờ kinh. Duy đưa cho anh ta cây cuốc. Cần kẹp nách đi và nói:

-Anh cho điếu thuốc.

-Thuốc tiêu chuẩn của đồng chí đâu?

-Dạ hết trơn rồi.

Duy đưa cho anh ta một điếu rồi đưa luôn điếu thuốc của mình cho anh ta mồi. Họ đuổi kịp toán thanh niên xung phong cuối cùng lúc ấy đang đứng tần ngần bên này một chiếc cầu khỉ.

Thấy Duy dẫn Cần ra, anh chị em thanh niên xung phong đều quay lại ngó. Cần không để ý tới điều ấy, cứ đứng ôm lấy hai vai vì lạnh. Anh ta nhìn những người nữ thanh niên xung phong qua cầu khỉ bằng đôi mắt trắng dã, kinh ngạc. Những người nữ vác leng, cuốc, đi thoăn thoắt qua cái cây gỗ nhỏ cong vòng bắc ngang dòng kinh. Những người nam thì có người qua cầu có người cởi quần áo cầm tay rồi phóng mình xuống nước, một tay đưa quần áo lên khỏi đầu còn tay kia bơi qua kinh. Họ bơi nhanh, cười đùa, té nước lên chọc các cô gái trên cầu.

Lát sau mọi người đã sang bên kia cầu chỉ còn Duy và Cần đứng bên này. Duy nói:

-Đưa cuốc đây, tôi cầm cho, anh qua trước đi.

Cần liếc nhìn Duy, cái nhìn trắng dã và hoảng sợ. Anh ta vẫn ôm chặt lấy hai vai mình và người thì thu nhỏ lại.

-Tôi không qua đâu.

-Qua đi, Duy nói, có gì mà sợ. Các bạn nữ còn qua được.

Nhưng Cần lại lùi một bước. Phía bên kia bờ các bạn thanh niên xung phong cười rộ lên:

-Qua đi!

-Thúy đâu? Qua dẫn em bé qua cầu.

Cô gái tên Thúy nhanh nhẩu chạy qua cầu và đến bên Cần:

-Anh qua đi. Tôi đỡ anh.

Cần nhìn cô gái lấm lét, mặt không có nét ngượng nghịu nhưng lại đầy vẻ sợ hãi như một con thú cùng đường. Thúy đẩy lưng Cần đi tới. Cần run rẩy đặt bàn chân lên thân cây khẳng khiu và cúi nhìn xuống giòng nước. Thúy vẫn đỡ lưng anh ta:

-Đừng nhìn xuống, Thúy nói, cứ nhìn thẳng mà đi.

Nhưng hai chân Cần cứ run lên và mắt đổ hào quang. Bên kia bờ kinh các bạn trai nghịch ngợm thì vỗ tay từng chặp và la lên:

-Dư. Sức. Qua. Cầu. Dư. Sức. Qua. Cầu.

Họ vừa vỗ tay vừa nhấn từng tiếng khiến cho Cần bối rối thêm, anh ta đã ra tới giữa dòng và lảo đảo. Thúy la lên:

-Coi chừng té!

Nhưng Cần đã lộn cổ xuống dòng kinh rồi. Mọi người cười rộ lên. Duy cũng không nín cười được. Còn Cần thì giãy giụa trong dòng kinh, ngụp lên ngụp xuống, lóp ngóp, kinh hoảng…

Một thanh niên xung phong đã phóng xuống kinh và đưa Cần vào bờ. Vừa lên bờ xong người bạn chưa kịp vuốt mặt thì Cần đã chỗi dậy, và trong cơn giận điên khùng của anh, anh ta đã bất ngờ tống một quả đấm vào mặt người bạn vừa cứu mình. Mặt Cần tái mét run rẩy thất thần. Người bạn ngạc nhiên trước phản ứng ấy, quay phắt lại định trả miếng nhưng khi chạm phải cái khuôn mặt thảm hại của Cần thì anh ta lắc đầu rồi lặng lẽ đến lấy cây leng của mình và bỏ đi.

Tối đó Cần lên cơn ghiền. Anh nằm nhắm mắt chịu đựng nhưng một lúc lại bật dậy mắt long lên sòng sọc, trắng dã. Duy và cô y tá ngồi bên anh ta cố đỡ anh ta nằm xuống. Cần rên hừ hừ và hỏi:

-Có thuốc ngủ không?


Cần thì thào:


Duy quay sang cô y tá, hỏi:

-Ma-xê-tông là cái gì vậy?

-Đó là thuốc kích thích ngựa đua.

-Trời ơi, tôi không ngờ.

Cần lại bật ngồi dậy, vùng ra khỏi sự kiềm chế của hai người. Anh ta đi qua đi lại lục lọi trong những cái thùng giấy cũ, những lon sữa bò rỗng.

Cô y tá hỏi:

-Anh tìm cái gì vậy?

-Đường. Cho tôi một chút đường.

Duy chạy về sam của mình mở ba lô lấy phần đường tiêu chuẩn của mình đem lại. Cần vừa thấy đường đã vồ lấy, đổ xối xả vô cái ca nhựa rồi đổ nước vào, thọc ngón tay quậy và uống ừng ực. Xong, anh ta lại giường nằm, mặt vẫn nhăn nhó, hai mắt nhắm nghiền.


Thấy Cần nằm im, Duy đặt một tay lên vai bạn và hỏi:

-Ngủ hả?

Cần lại mở mắt ra:

-Không. Tôi hết buồn ngủ rồi. Mưa lớn quá.

-Tại sao mày lại có ý định bỏ về?

-Mưa buồn quá. Chưa bao giờ tôi lại buồn như lúc này. Sao thấy cuộc đời mù mịt, tương lai mù mịt quá. Anh có chắc là mình xây dựng được chủ nghĩa xã hội không?

-Chắc hay không cũng tùy mỗi người. Có xây dựng thì nó mới được, chớ không làm gì cả thì làm sao mà được.

-Mình đã làm suốt ba bốn năm nay. Bao nhiêu là mồ hôi, nước mắt, bao nhiêu là nhiệt tình cách mạng, bao nhiêu là sức lực, khả năng của tuổi trẻ nhưng từ đó đến nay có thay đổi gì đâu. Vẫn tranh, tre, nứa, lá. Vẫn ngủ sạp tre, ăn bo bo với muối, với cá khô.

-Nhưng mình đã đào được những hệ thống thủy lợi lớn như Tam Tân, Ba Gia…

Một cành cây đổ bên ngoài làm hai người ngừng nói. Có tiếng ho ở phòng bên cạnh, tiếng ngáy đều của một vài người bạn và gió vẫn vi vút trong rừng. Cơn mưa đã dịu xuống nhưng vẫn đưa lại cái vẻ mênh mông, đều đều buồn bã trong tiếng nước rơi trên mái nhà, trên lá rừng, trên mặt đất…

Duy nói tiếp:

-Mình đã xây dựng những vùng kinh tế mới… Những công…

Cần ngắt lời:

-Thôi, anh đừng an ủi tôi. Tôi biết anh nói vậy nhưng không nghĩ vậy. Anh nói những điều đó giống như trong sách báo. Thực tế là những dòng kinh chúng ta bỏ công ra đào có dùng được bao nhiêu đâu. Những vùng kinh tế mới chúng ta đổ mồ hôi ra xây dựng thì bây giờ có còn ai nữa đâu. Đồng bào đã bỏ về hết rồi. Họ nằm đầy các vỉa hè, anh không thấy sao? Và như thế là những công sức của chúng ta trở thành vô ích. Lâu nay chúng ta đã làm những việc vô ích.

Duy nói nhỏ vừa đủ để Cần nghe:

-Nó có thể là vô ích ở mặt này nhưng có ích ở mặt khác.

Cần cười nhẹ, ngạc nhiên nhìn Duy và hỏi:

-Mặt nào?

-Mặt rèn luyện con người.

-A, thế ra trong thâm tâm anh vẫn đồng ý với quan điểm của Phạm Sơn về “lao động rèn luyện con người” à. Thật tôi không ngờ.

Duy bình tĩnh nói:

-Hãy nói nhỏ để cho các bạn ngủ. Không phải là tao đồng ý với Phạm Sơn. Cho đến giờ này Phạm Sơn vẫn chủ trương rằng lao động chung chung, hễ cứ có lao động là có rèn luyện con người, lao động càng cực nhọc thì sự rèn luyện càng có hiệu quả. Quan điểm ấy đúng, nhưng chỉ đúng ở giai đoạn mở đầu, giai đoạn khai phá con người. Mày cứ ôn lại trường hợp bản thân mày hay chính trường hợp của tao đây thì rõ. Có phải ngày nay chúng ta trở thành những con người lành mạnh, có năng lực, có lý tưởng, chúng ta hiểu được mình sống để làm gì và chúng ta đã sống rất vững vàng trước mọi thử thách… chính là nhờ chúng ta đã được rèn luyện trong giai đoạn đó không? Trước khi đi thanh niên xung phong mày là ai, khi mới vào thanh niên xung phong mày làm gì? Mày còn nhớ không?

Cần im lặng. Anh mò tìm bao thuốc trên đầu nằm, rút một điếu đưa cho Duy và tự châm cho mình một điếu. Hai người lặng lẽ hút thuốc.

Duy nói tiếp:

-Chúng ta cũng như những thỏi quặng thô sù sì chưa xài được vào việc gì cả. Những năm lao động đầu tiên của đời thanh niên xung phong là cái lò lửa đã luyện chúng ta thành những thỏi thép. Chúng ta đã thành thép từ lâu rồi, đáng lẽ Phạm Sơn phải đem chúng ta ra mà rèn thành những thanh kiếm thì ông ta lại vẫn cứ bỏ mặc chúng ta trong lò lửa đỏ, càng ngày càng hao mòn, thoái hóa dần… Đó chính là sự khác biệt rất lớn, rất cơ bản giữa quan điểm dùng người của Phạm Sơn và của chúng ta.

Cần vỗ vỗ lên bụng bạn:

-Anh nói hay lắm, anh Duy ạ. Tôi đã hiểu.

-Vậy thì mày nên bỏ ý định trốn đi.

-Nhưng ở lại, chúng ta phải làm gì? Bây giờ ông ta lại bày cái trò chuyển củi ra bờ sông để chở bằng ghe.

-Chúng ta đã có dịp chứng tỏ cho ông ta thấy rằng mình không còn là những mẩu quặng sù sì nữa mà đã thành những thanh kiếm. Chúng ta phải tranh đấu đòi được sử dụng như những thanh kiếm. Chúng ta đã xây dựng những cơ sở vững chắc cho một nông trường thanh niên xung phong ở vùng đất mới. Hy vọng và tương lai của chúng ta là ở nơi đó. Chúng ta cần tiếp tục chứng tỏ khả năng lao động sáng tạo, khả năng quản lý và lãnh đạo của lớp trẻ mới.

Tiếng gà rừng gáy te te giữa tiếng mưa rả rích. Bên ngoài trời đã hửng sáng và gió cũng lặng đi. Có tiếng chân của hai ba người đi bên ngoài rồi có tiếng nói:

-Mưa suốt đêm. Ra sông coi nước có lớn không.


Hồng nghe có tiếng chim kêu và hỏi Thanh:

-Tiếng chim gì đấy?

-Chim bìm bịp đấy.

Duy và Cần cười rộ lên.

-Sao lại cười? Thanh mắc cỡ hỏi. Chim bìm bịp chớ còn gì nữa.

Nhưng hai người thanh niên lại cười lớn hơn, hỏi hoài mới chịu nói rằng đó chẳng phải là tiếng chim gì cả mà chỉ là tiếng hai thân tre cọ xát vào nhau.

-Vậy thì cái con chim màu nâu to bằng con gà giò, đuôi cụt và thường bay sát dưới những cây chồi, nó là con gì?

Hồng nhìn theo con chim, bay mất hút dưới thung lũng. Cần hỏi:

-Chị đã nghe nó kêu chưa?

-Lúc nãy nó vừa bay vừa kêu. Nó kêu cái gì giống như là “khúm núm” “khúm núm”… cả điệu bộ bay của nó cũng vậy, coi rất khúm núm.

-Nhưng người ta lại gọi tên nó là chim cúm núm. Giống này thường làm ổ dưới những vùng lúa chín hoặc dưới cỏ dày. Thịt ăn rất ngon.

-Còn con cút thì sao? Tôi chưa bao giờ thấy con cút.

Thanh nói:

-Để lát nữa em chỉ cho. Giống hệt con gà mới mọc đuôi tôm. Hồi nãy có hai ba con chạy qua đường. Ưa lủi vô bụi lắm. Chị Hồng ơi, người ta nói trứng cút bổ lắm phải không?

-Cũng chẳng bổ gì hơn trứng gà đâu. Đó chẳng qua là họ quảng cáo thương mại để làm giàu.

Thanh nói:

-Hồi em còn đi giúp việc cho gia đình một ông đại tá ngụy em thấy trong tiệc cưới của con gái ổng cũng có món trứng cút.

-Đối với họ thì còn có món gì nữa chớ trứng cút đã ăn nhằm gì. Tiệc cưới của loại tiểu thơ như thế phải tốn bạc triệu.

Thanh nói:

-Họ ăn chơi ghê gớm. Em mà có tiền em sẽ tổ chức đám cưới cách khác.

Cần nghe nói, quay lại hỏi:

-Chừng nào có tiền?

Thanh mắc cỡ đỏ mặt. Cô nói với Hồng:

-Ảnh bắt đầu ăn hiếp em rồi đó.

Hồng cười yên lặng. Một lúc sau Thanh lại nói nho nhỏ với Hồng:

-Em thấy gần đây ảnh hay chê em nhiều chuyện lắm.

-Chẳng hạn như chuyện gì?

-Ảnh chê em khù khờ.

-Em mà khù khờ? Ảnh nói chơi đó.

-Không nói chơi đâu. Ảnh kêu em là cái cục gạch, buổi họp nào cũng cứ ngồi một cục không biết nói gì cả, còn ảnh thì cứ nói tía lia cái miệng mà nghe một hồi không biết ảnh nói gì, chỉ nhớ mấy chữ “quá trình” “phấn đấu”, “quyết tâm”…

Cần nghe loáng thoáng những lời Thanh đang nói nên dừng lại đợi hai cô gái tiến lên và nói:

-Làm gì mà đồng chí nói hành tôi quá vậy?

Hồng mỉm cười, nói:

-Thanh nói anh cư xử với cô không dịu dàng.

Cần ngó Thanh:

-Lấy chồng tới nơi còn nhỏng nhẽo.

-Lấy ai? Thanh nói. Ai ưa đâu mà lấy.

-Vậy mà có người ưa đấy.

-Ai mà khùng quá vậy?

Cần cười lớn. Duy nghe cười cũng đi chậm lại chờ ba người tiến lên. Họ đi chung một nhóm. Dốc càng lúc càng cao. Cần chợt nói:

-Giỡn chơi chớ đám cưới bây giờ cũng thiệt là khó.

Hồng nói:

-Mình tổ chức trong cơ quan không tốn bao nhiêu đâu. Anh em góp mỗi người một ít cũng thu xếp được một cái tổ ấm nho nhỏ.

Thanh nói một câu thành khẩn:

-Không tốn bao nhiêu đâu. Mình tổ chức một cái tiệc trà chừng vài trăm đồng, mời bạn bè tới đông đông một chút có khi còn có lời sắm thêm được cái gì phải không chị Hồng?

Cần kêu lên:

-Trời đất! Nói vậy mà không biết mắc cỡ.

Thanh đỏ mặt. Hồng đỡ lời cho bạn:

-Cũng có trường hợp như thế chớ. Có sao đâu. Trong hoàn cảnh này bạn bè dễ thông cảm nhau.

Cần thở dài, bảo Thanh:

-Tốt hơn là em nên làm thinh.

Thanh đã rơm rớm nước mắt và ngồi lại trên một tảng đá lớn. Hồng bảo Cần:

-Đến xin lỗi Thanh đi.


Nhưng anh cũng dừng lại, đứng ngẩn người ra giữa dốc.

Hồng đợi một chút nhưng thấy tình hình còn dằng dai nên bỏ đi lại phía Duy, lúc đó đang đứng nhìn xuống thung lũng.

-Dốc cao dễ sợ. Hồng vừa thở vừa nói.

-Anh em chúng tôi nói đây là đường lên trời. Những buổi sáng đầy sương mù nhìn lên đầu dốc không còn thấy rừng, chỉ thấy mây trắng bay chập chùng. Có người nói họ thấy năm bảy cô tiên mặc xiêm y rực rỡ, múa hát giữa cái vùng sương khói đó.

Hồng hỏi:

-Chắc anh nói chớ gì?

-Không phải tôi đâu. Anh em họ nói nhiều chuyện động trời lắm. Hồng có nghe từ dưới vực sâu hai bên dốc phát ra những tiếng động gì ghê gớm như thế không? Tiếng côn trùng ếch nhái mà nghe ồm ồm như tiếng ma quỷ. Tụi nó nói dưới đó có đường dẫn tới địa ngục.

Hồng đang nhìn xuống vực, liền bước vô đứng sau lưng Duy:

-Anh nói gì nghe ghê quá. Chắc phải là những con bọ to bằng trái chuối, những con bò cạp lông lá xù xì, những con rắn hổ mang…

-Có thể là như thế. Và chúng sống lúc nhúc vô tổ chức vô trật tự. Ở nhà quê mình, loài côn trùng ếch nhái chỉ kêu vào lúc chạng vạng, vào ban đêm, ở đây chúng kêu cả ban ngày cả lúc mặt trời mọc. Để tôi bắn một phát súng vào cái thế giới hỗn loạn ấy cho coi. Chị cầm giúp cái bi đông nước.

Duy lên đạn và chĩa súng xuống vực sâu. Hồng lùi lại một bước, đăm đăm nhìn Duy. Tiếng nổ gây âm vang dưới sâu rất lâu và dập tắt những tiếng côn trùng rất nhanh. Thung lũng im lặng như tờ. Những bụi cỏ những cây chồi, những đầm lầy trở lại cái vẻ u tịch hoang dã của nó rồi đột nhiên, cả một rừng tiếng động dấy lên một lúc. Lần này loài côn trùng kêu to hơn, hoảng hốt hơn giữa tiếng cười giòn của Duy.

Hồng nói:

-Thôi, đi chỗ khác.

Nhưng chị đợi Duy bước đi rồi mới nối theo. Họ rẽ vào rừng.

Trận mưa giông chiều hôm qua làm cho đất xốp, bàn chân mang dép râu đặt xuống nghe đằm, chắc. Cả Duy và Hồng đều mặc đồng phục thanh niên xung phong. Khẩu các-bin của Duy là cây súng săn của liên đội tuy đã cũ, báng súng đã tróc sơn và đầy những vết xướt nhưng nòng súng lúc nào cũng sáng bóng.

Duy đi đầu trần, súng vác hờ trên vai, quần xắn ống cao ống thấp còn Hồng thì lại thích những cái lá có hình dáng ngộ nghĩnh mọc trong những kẹt đá. Ở đây, rừng vắng lặng và râm mát. Thiên nhiên làm cho cô gái thành thị say mê. Cô mở lòng ra đón nhận nó, cô nhìn ngắm, thở hít và nghe ngóng từ xa, trên cao, dưới sâu, rồi cúi xuống, tiếp cận những cái gần nhất như chiếc lá, cái nấm, vết rong rêu hay những hòn sỏi nhỏ có vân xám, những vảy đá trầm tích lộ ra trên mặt một vết cắt giữa đèo. Còn Duy thì chỉ chú ý đến những ngọn cây và những tiếng động chung quanh. Anh len lỏi qua những gốc cây, những chùm lá. Có lúc Duy mất hút, bỏ Hồng lại một mình lại trong rừng. Hồng đang định cất tiếng gọi thì nghe tiếng súng nổ. Hồng chạy tới thấy Duy đang ngẩn ngơ tiếc con mồi. Họ lại tiếp tục đi.

Chợt có tiếng vỗ cánh nặng nề của một con chim lớn. Duy ngước nhìn lên. Con chim ưng đồ sộ như con kênh kênh trong sở thú. Nó đậu trên ngọn cây cao mà hai cánh còn giương ra. Duy ngắm và bóp cò. Nhưng anh lại bắn trật. Con chim bay lên biến mất. Duy hơi ngượng vì bắn trượt đã mấy lần. Anh nói:

-Mất ba viên đạn.

Hồng nói đùa:

-Có lẽ anh nên đi săn voi, bắn dễ trúng hơn.

-Đừng khi dễ. Đến phát thứ tư sẽ biết.

Lúc ấy có một con chồn ra đứng ngẩn ngơ giữa lối mòn. Duy ngồi xuống, Hồng ngồi một bên. Con vật dường như vẫn chưa nhận ra hai người nên vẫn đứng đó. Duy ngắm thật kỹ và bắn một phát. Con chồn chạy mất vào bụi rậm.

Hồng bật cười còn Duy thì cứ ngẩn ngơ nhìn cái lối mòn trước mặt. Bỗng Hồng kêu rú lên một tiếng. Một con rắn to bằng cán dao từ trên cành cây ngay trên đầu Hồng đang bò xuống. Hồng tái mặt lùi lại và ôm lấy vai Duy. Duy đưa súng lên ngắm con vật nhưng Hồng đã vội vàng gạt mũi súng đi và nói:

-Đừng bắn. Chạy đi.

Duy ôm ngang lưng Hồng và chạy, con rắn rượt theo. Nhưng nó chỉ rượt theo một đoạn thì chui vào bụi rậm. Tuy vậy hai người vẫn ôm nhau mà chạy, vừa chạy vừa cười vang rất thích thú.

Họ đến vùng đất mới của Duy nhưng không vào doanh trại mà đứng giữa những luống cày.

Duy ngồi xuống bờ cỏ, vốc đất lên bóp nát vụn trong lòng bàn tay. Đám đất đã được cày bừa xong nhưng bây giờ thì cỏ đã bắt đầu mọc lại. Duy cắm cúi nhổ những đám cỏ mới mọc, ném chúng đi. Hồng nói:

-Anh có vẻ tiếc vùng đất này?

-Chẳng những tôi mà cả liên đội đều tiếc. Nhưng chị đừng lo, thế nào cũng có ngày lúa sẽ chín vàng trên cánh đồng. Chúng tôi sẽ lập một nông trường thanh niên, một nông trường có máy kéo hẳn hòi, có hạch toán kinh tế hẳn hòi, có tính toán lời lỗ đâu ra đấy. Tôi là một kỹ sư canh nông mà, tôi biết khả năng của vùng đất này.

-Nhưng có người bảo rằng địa thế ở đây cao quá. Mùa khô anh lấy nước ở đâu.

-Không cao quá đâu. Vùng đất này ở cùng độ cao với Nông trường chú Bảy Hưng. Ở đây có một hệ thống suối rất đáng kể. Một nhánh sông ngoài kia cũng đâm ngang chảy qua gần đây. Chỉ cần một trạm bơm. Để lát nữa tôi dẫn chị đến đó xem.

Cần và Thanh ở mé rừng đi lại. Hai người có vẻ hòa thuận với nhau. Hồng chợt hỏi:

-Anh Phạm Sơn gọi các anh tới Nông trường Bảy Hưng làm gì vậy?

-Sửa một cái ghe máy.

-Ghe máy à? Để làm gì?

-Anh Năm tính chở củi bằng đường sông. Chị thấy ảnh làm ăn kỳ không. Bảo anh em chặt củi. Anh em chặt sáu bảy ngàn thước khối để đó. Không ai đến nghiệm thu, không có xe nào dám tới đây mà chở. Bây giờ thì đường sông, nhưng chỉ có một cái ghe máy. Mà không biết máy móc bị hư sao đây nữa.

Cần vừa đến, Duy hỏi:

-Mày đã thấy cái ghe bên nông trường chưa?

-Thấy. Cần ngồi xuống bên Duy. Ghe cũng lớn đó, nhưng không biết máy còn xài được không.

Duy đứng dậy. Họ lại tiếp tục đến nông trường. Ngang qua dãy nhà của liên đội, họ ghé vào thăm một lát rồi đi, không ai nói lời nào nhưng đều có vẻ buồn.

Trên đường đi Duy nói:

-Khi anh Phạm Sơn nghe tôi thành lập trung đội cơ giới thì anh mỉa mai tôi: “Các cậu còn trẻ, hay ưa nói tới chữ cơ giới nhưng phải biết rằng nước ta còn nghèo, cơ giới đâu có đủ cho các cậu”. Thực ra tôi thấy đây chỉ là vấn đề quan điểm lao động. Nếu anh thấy rằng mình phải làm ăn lớn, phải tính toán lời lỗ hẳn hòi thì tự khắc sẽ có máy kéo. Đấy, ví dụ như liên đội của mình có máy kéo đâu, vậy mà vẫn cày hằng trăm hécta đất bằng máy kéo. Tất cả chỉ là do cái đầu của anh thôi.

Cần nói:

-Nhưng bây giờ thì anh Phạm Sơn đã bắt đầu thấy cần tới cơ giới rồi đấy.

Hồng chêm một câu:

-Và cần có người biết sữa chữa cơ giới.

Duy nói:

-Vậy thì chị viết một bài về trung đội cơ giới của chúng tôi đi. Làm rõ mối tương quan giữa thanh niên và cơ giới, giữa cơ giới và hiệu quả kinh tế, giữa hiệu quả kinh tế và giáo dục lý tưởng cách mạng. Đó là những cặp phạm trù có quan hệ rất hữu cơ, rất biện chứng, rất khăng khít với nhau. Chị dám viết không?

Hồng lúng túng:

-Nhưng… quan điểm của anh Phạm Sơn thì khác. Một bài báo phân tích những mối quan hệ như thế sẽ gần như là một sự khiêu khích anh. Tôi sợ rằng tòa soạn sẽ tránh một sự khiêu khích như vậy.

-Không phải là khiêu khích. Duy nói. Mà là đặt vấn đề. Báo chí phải đặt những vấn đề như vậy chớ.

Hồng cười yên lặng. Chị chợt nghe có tiếng suối chảy róc rách và hơi dừng lại một chút. Duy nói:

-Chúng ta sắp tới cái nguồn nước sẽ tưới cho nông trường.

Bốn người đều dừng lại, lắng nghe tiếng suối chảy càng lúc càng rõ dần.


-Không cần phải đốt thêm lửa.

Ở trên bến sông chỉ có hai người thanh niên. Họ đã nghe tiếng ghe máy chạy đến rồi, tiếng máy rất gần nhưng họ vẫn đốt ngọn lửa thật cao, vàng rực như một bụi cây thông kỳ lạ trong đêm Nô-en.

-Đốt thêm để mấy ổng nhìn cho rõ.

Người bạn đứng khoanh tay trước ngực im lặng nhìn vệt sáng loang ra một vùng lấp lánh trên mặt nước đen kịt. Tiếng ghe máy đến đã gần sát, hiện lần trong cái quầng sáng ấy và đi chậm lại.

-Có rượu không, chú Bảy?

Giám đốc nông trường Bảy Hưng xách chai rượu nhảy lên bờ theo sau là một người bạn cũ của ông Phạm Sơn. Hai người thanh niên nông trường chào người khách của thủ trưởng mình. Bảy Hưng bảo họ:

-Lát nữa đứa nào đem cho tao ít rau thơm. Có không?

-Thiếu gì.

Họ lên khỏi cái dốc đã thấy ánh đèn điện lấp lánh trên những chùm lá cây dày. Tới chỗ đó hai người công nhân nông trường rẽ đi về trại của mình. Phạm Sơn hỏi:

-Ông bắc điện từ hồi nào vậy?

-Lên đây được một tuần là có điện liền. Có điện cái tự nhiên thấy nó vui.

Bảy Hưng nhìn về phía rặng cây thấp, ở đó có ánh sáng xanh của một ngọn đèn nê-ông. Bảy Hưng nói:

-Đội máy kéo của tôi sắp đi cày đêm.

-Anh bắt họ làm cả ban đêm à?

-Tôi khoán họ mà. Họ rất thích cày ban đêm vì ban đêm mát, cày đỡ mệt mà năng xuất lại cao hơn ban ngày.

Hai người dừng lại trước một căn nhà gỗ nhỏ. Đêm không có trăng nhưng ánh sao cũng đem lại cho trời đất một thứ ánh sáng mờ mờ. Căn nhà gỗ của Bảy Hưng tuy đơn sơ nhưng xinh xắn. Phía sau nhà có một cái hành lang khá rộng bày mấy cái ghế mây và cái bàn nhỏ. Hai người bạn ngồi uống rượu nhìn ra vườn. Thực ra đây không phải là một cái vườn như ở làng quê mà là một khu rừng cây cao sâu hút.

Bảy Hưng nói:

-Tôi tính mua mấy con ngựa để đi lại. Ở đây đi xe đạp không được.

Bảy Hưng hít hít mũi, đánh hơi và đứng dậy:

-Chắc món nhậu đã xong.

Ông xuống bếp bưng hai dĩa thịt lên, chị nuôi đem rổ rau và nước chấm. Phạm Sơn hỏi:

-Ở đây nuôi được bao nhiêu heo?

-Bảy trăm con. Một đàn bò và hơn hai ngàn con vịt. Bận sau ông lên sẽ cho ông ăn trứng chết bỏ. Cầm đũa đi.

Khách chưa cầm đũa Bảy Hưng đã gắp hai ba miếng rồi. Ông uống rượu từng ly một. Ly tuy không to lắm nhưng cũng không phải là nhỏ. Bảy Hưng nói:

-Ở bên ông có mấy thằng rất khá.

Phạm Sơn hỏi:

-Mấy thằng nào?

-Thằng Duy, thằng Cần và cả cái trung đội cơ giới của nó. Đứa nào cũng khoái máy móc và sáng trí. Tụi nó học nghề ở đây chưa tới hai tháng mà lái máy kéo không thua gì thợ bậc năm của tôi. Anh thấy cánh đồng một trăm mẫu của chúng nó chưa?

Phạm Sơn chỉ cười khô một tiếng mà không trả lời. Bảy Hưng nói tiếp:

-Anh nên dời liên đội về đó hay hơn. Ở trong kia là cái kẹt núi mà, làm ăn không được đâu.

Bảy Hưng rót thêm rượu vô ly của bạn nhưng Phạm Sơn đã lấy tay bịt miệng ly lại.

-Anh nói như vậy là không hiểu cái chức năng của thanh niên xung phong. Mục đích của nó là thông qua lao động rèn luyện con người chớ không phải làm ăn kinh tế.

-Tôi có kinh nghiệm về nông trường của tôi. Lao động mà không đem lại hiệu quả kinh tế là thanh niên nó bất mãn, nó tiêu cực cho anh coi.

-Cái đó tôi biết rồi. Ở liên đội có thiếu chi trường hợp tiêu cực nhưng chính vì vậy mà ta mới phải giáo dục họ.

-Ồ, anh giáo dục không được đâu. Không phải ai cũng sẽ là những nhà đạo đức như tụi mình đâu. Anh muốn lãnh đạo quần chúng anh phải nắm chắc, nắm vững quy luật về tâm sinh lý, quy luật xã hội. Anh không thể nào lãnh đạo quần chúng mà chỉ lo dạy đạo đức cho họ đâu. Đó là chuyện của đức Khổng Tử. Chuyện đó đã xảy ra cách đây hơn hai nghìn năm và cũng không phải là hay ho gì.

Phạm Sơn lấy một cây tăm xỉa răng và đốt một điếu thuốc:

-Không ngờ anh lại tôn sùng chủ nghĩa thực dụng đến như thế. Tôi thì tôi vẫn quý trọng những giá trị tinh thần. Chẳng hạn như đôi dép râu này nè (Phạm Sơn đưa bàn chân phải lên gần tới mặt bàn), tôi hứa với anh là tôi sẽ mang nó suốt cả đời tôi. Anh nghĩ, làm sao mình có thể bỏ được nó khi nó đã theo mình suốt đoạn đời kháng chiến, qua bao nhiêu gian khổ hiểm nguy nó cũng không rời mình. Về thành phố rồi tôi vẫn mang nó, có sao đâu.

Bảy Hưng cứ cắm cúi ăn. Ông gắp miếng to, nhai nhanh và nốc rượu một cách hào sảng. Mặt ông bắt đầu ửng lên một chút dưới ánh sáng vàng của ngọn đèn bóng tròn bảy mươi lăm oát. Ông nói:

-Dép lốp thì thiếu gì. Tôi cũng có một đôi chứ.

Phạm Sơn lấy khăn chùi miệng, ngẫm nghĩ một lát rồi nói:

-Con người tôi bây giờ và thời kháng chiến không có gì khác nhau cả. Trước sau như một. Và tôi tự hào về điều đó.

-Nhưng như thế thì anh chỉ được tiếng là trung kiên, là đạo đức nhưng lính của anh nó có được cái gì đâu.

-Sao lại không được. Tôi làm việc tận tụy vì anh em thanh niên xung phong. Tôi nhịn ăn nhịn mặc… Ồ nhưng mà thôi, có lẽ chúng ta cũng không nên đi sâu vào những chuyện ấy. Hôm nay có chút rượu tôi nói chơi vui vậy thôi.

-Thì chơi vui chớ có gì đâu mà anh ngại. Tụi mình đã từng sống chung với nhau những năm gian khổ nhứt trong rừng. Hiểu nhau quá, chính vì thế mà càng quý anh tôi càng bực anh. Nói thiệt đấy anh Năm ạ. Tôi biết anh nhịn ăn nhịn mặc để lấy tiền mua lưới cá tặng anh em bên đó, tôi biết anh nhịn phần sữa tiêu chuẩn của mình cho anh em bị bịnh. Lính của anh nó thương anh vì những điều ấy, nhưng đó không phải là chức năng của một người lãnh đạo. Đó chỉ là chuyện lặt vặt của một bậc “hiền nhân quân tử” thôi, chớ không phải là một nhà lãnh đạo Mác-xít. Nhiệm vụ chính của anh bây giờ là phải làm sao cho lính của anh có cơm no, áo ấm, có đời sống văn hóa cao, có tay nghề, có tương lai, có sự nghiệp. Nhiệm vụ chính của anh bây giờ là phải biết làm kinh tế, biết huy động những con người trẻ tuổi đầy sức sống kia, biết làm ra của cải càng nhiều càng tốt để xã hội được sung túc, gia đình và cá nhân của họ được đầy đủ. Chớ còn nhịn ăn để mua vài cái lưới cá thì anh giải quyết được gì?

Phạm Sơn đỏ mặt nhưng ông không giận, ông chỉ cười cười:

-Nghe anh nói chuyện làm ăn kinh tế sao mà dễ dàng quá.

-Tất nhiên là không dễ, nhưng cũng không phải là không làm được. Chìa khóa của sản xuất chính là việc bảo đảm đời sống của công nhân. Tôi đổ bao nhiêu công sức, bao nhiêu thời gian để hiểu được vấn đề đơn giản ấy. Và càng ngày tôi càng thấy rằng bảo đảm đời sống cho họ chính là bao đảm những giá trị đạo đức tiềm ẩn trong con người họ.

-Thôi như thế đủ rồi anh Bảy Hưng ạ. Nói chung thì tao không ngu đến nỗi không hiểu những gì mày nói đâu nhưng để dịp khác. Bây giờ ông dẫn tôi đi coi cái ghe máy. Nó chỉ hư có piston thôi, hả?

-Vài thứ lặt vặt nữa nhưng tụi thằng Duy nó dư sức sửa.

-Bây giờ mình ra đó đi.

Bảy Hưng tự tay dọn dẹp các thứ rồi xách cây đèn bấm đi cùng Phạm Sơn. Ông nói:

-Trước khi đi coi ghe, ông nên ghé thăm đội máy kéo của tôi một chút. Cái chỗ lúc nãy.

Họ đi tắt qua một đám đậu và tiến về phía ngọn đèn nê ông sáng xanh.

Ba bốn chiếc máy kéo đậu lại trước trạm dầu, máy nổ xình xịch đèn bật sáng trưng. Người lái máy MTZ nhảy xuống xe chỉnh lại ra-lăng-ti và gác điếu thuốc đang cháy trên vè xe. Một người khác đến và mồi thuốc. Một người nữa ngồi trong ca bin và nói thật to:

-Chiếc Renault 7 của ông mạnh lắm, nên hạ giàn bừa xuống sâu một tí. Không việc gì đâu.

Nghe câu nói Phạm Sơn ngẩn người ra, hỏi Bảy Hưng:

-Ai như thằng Duy bên tôi.

-Thì nó chớ còn ai. Hồi trưa tôi có dẫn nó và thằng Cần đi coi cái ghe rồi. Nó nói sửa được.

-Nhưng nó cày đêm cho anh à?

-Tụi nó ưa máy móc lắm. Lâu lâu qua đây là xin đi cày. Mà phải là cày đêm nó mới ham.

Hai chiếc xe tải ở đàng kia đi lại rọi đèn sáng trưng. Xe đến trước xưởng cơ khí và dừng lại. Bảy Hưng ra trước đầu xe. Người ông sáng rực lên. Ông hỏi:

-Còn mấy chuyến nữa?

-Còn nhiều, chú Bảy.

-Tao đã biểu tụi bay kêu “anh Bảy” sao cứ “chú Bảy” hoài vậy?

Bảy Hưng cười khì và đu lên thành xe lấy một bụi đậu phộng đưa cho Phạm Sơn:

-Anh thấy khá không?

Phạm Sơn chỉ gật gật cái đầu, không nói. Bảy Hưng đẩy nhẹ vào lưng ông bạn cũ và hai người đi lẫn vào bóng tối. Lúc họ đi rồi thì Hồng xuất hiện. Hai chiếc xe tải chở đậu phộng chạy về kho. Các công nhân nông trường nhao nhao lên:

-Ô, người đẹp.

-Ai vậy?

-Hình như đào của thằng Duy. Nó dẫn từ bên liên đội qua.

-Bậy bạ, một người khác cãi, nhà báo đó mày.

Hồng bất ngờ bấm máy ảnh, ánh đèn flash chớp lên một cái làm họ giật mình. Hồng cười thành tiếng:

-Cám ơn các bạn. Một pô hình rất đẹp.

-Chừng nào đăng?

-Mười ngày nữa.

-Gởi cho anh em mỗi người một tấm, nha?

Hồng cười, đưa tay chào họ, vừa chào vừa tiến lại chỗ chiếc máy kéo của Duy đang đậu.

-Anh cày đêm hả?

-Hồng đi luôn, nha?

-Họ có nói gì không?

-Chẳng sao đâu. Bạn thân cả mà. Với lại nhà báo thì có quyền đi thực tế chớ.

Hồng đưa cái máy ảnh cho Duy cất rồi nói:

-Anh mở cửa đi.

Duy nắm tay Hồng kéo lên. Hồng ngồi gọn trong ca pin, quay nhìn Duy và cười rất tươi.

-Hay quá. Em rất thích.

Duy búng điếu thuốc bay vòng cung trong khoảng không rồi nhấn ga cho xe đi tới.

Trong những lần ra quân như thế bao giờ anh cũng thấy bị kích thích bởi những cơn gió mát. Cánh đồng đen sẫm, rộng bao la. Đưa máy kéo ra đồng ban đêm giống hệt đưa một chiếc ca nô ra giữa biển khơi. Máy nổ đều và giòn, đàng trước, đàng sau, chung quanh coi rất khí thế. Nhưng khi ra đến hiện trường, những chiếc máy kéo bắt đầu tẻ đi thì Duy mới thực sự thấy lòng thanh thản. Hồng lấy trong túi xách ra một lon ghi gô, mở nắp và đưa cho Duy:

-Gì vậy?

-Cà phê. Còn nóng.

Duy uống một ngụm, thấy ngon quá. Anh đưa lại cho Hồng nhưng Hồng đang nhìn ngắm thiên nhiên chung quanh. Trời đất là một màu đen, chỉ có hai ngọn đèn máy kéo là vẽ được hai vệt sáng lắc lư theo nhịp xe đi, và những con thiêu thân, con bông cỏ thì ùa đến đó dày đặc như mưa rào.

Hai người ngồi im trong cabin như những hoa tiêu âm thầm ở một góc biển với con tàu nhỏ cô độc, thỉnh thoảng ở một góc nào đó của cánh đồng mới thấy lóe lên ánh đèn pha của một máy kéo bạn. Ánh sáng ấy di động dần xa cùng lúc với tiếng máy nổ rồi tắt mất ở một chỗ quẹo. Lúc khác lại thấy một lúc ba bốn cặp đèn pha di động ở phía xa như những đóm đèn vàng của những thuyền đánh cá. Những ánh đèn ấy thường đem lại cho anh sự ấm áp của tình đồng đội.

Duy quay sang hỏi người bạn gái:

-Thích không?

Hồng chỉ nhìn anh, nheo mắt cười. Cô uống một ngụm cà phê rồi đưa cái lon ghi gô cho Duy:

-Anh uống nữa đi.

Duy uống một ngụm nhỏ, thấy thấm quá nên uống một ngụm nữa. Duy nói:

-Uống cà phê ban đêm, giữa đồng, trên một chiếc máy kéo và bên cạnh một người đẹp như thế này là tuyệt nhứt. Không có ngụm cà phê nào ngon như ngụm cà phê ở đây.

Duy đang nói chợt dừng xe lại.

-Chuyện gì vậy? Hồng hỏi.

Duy lấy ngón tay đè lên môi Hồng, bảo cô giữ im lặng. Anh ghé sát mặt mình vào má cô mà nói nhỏ:

-Nhìn trước đầu xe coi. Nhìn kỹ dưới đất.

Hồng rướn người dậy, tìm kiếm. Và cô nhìn thấy một đôi chim cút đang đứng im trong cái luồng sáng của ngọn đèn pha. Chúng nhìn trân trối ánh đèn, không nhúc nhích.

Duy nhẹ nhàng nhảy xuống đất và tiến tới chỗ hai con chim đang đứng. Chúng vẫn cứ nhìn trân trối ánh đèn. Anh đến thật gần mà chúng vẫn không hay. Duy ngồi nhẹ xuống và chộp lấy cả hai. Anh nghe tiếng Hồng reo lên trong cabin:

-Được rồi.

Duy ôm hai con chim trước ngực, chạy tới. Hồng mở cửa cabin cho Duy lên. Anh kiếm sợi dây nhỏ cột cánh chúng lại rồi đưa cho Hồng. Ngay lúc ấy hai người đều nghe có tiếng máy kéo của ai đó đi lại gần nhưng vì đêm đen quá nên không thấy chiếc máy kéo nào cả. Thế mà tiếng máy vẫn cứ đến sát và đột nhiên nó bật đèn rọi thẳng vô cabin xe của Duy khiến hai người chói mắt, nhưng cả hai đều chưa kịp phản ứng gì thì người bạn lái máy kéo nào đó đã bật lên cười ha hả:

-Khà khà! Anh chị mùi mẫn quá!

Duy cũng cười, chống chế:

-Bậy bạ mày! Tụi tao mới bắt được cặp cút.

Người bạn cho máy kéo mình cặp sát bên máy của Duy để mồi điếu thuốc và nói:

-Tao cũng mới “làm” được hai cặp. Thôi, đi. Chúc vui vẻ nha.

-Cảm ơn anh, Hồng nói vói theo và nhìn chiếc máy kéo của người bạn khuất dần trong bóng đêm. Hồng gọi Duy:

-Anh Duy à.

-Gì đó, Hồng?

-Thôi, đừng làm thịt mấy con cút này chi, để Hồng nuôi.

-Nuôi không được đâu. Cút con nuôi mới khôn, lớn cỡ này chỉ ăn thịt. Tụi anh sáng nào cày xong cũng nấu cháo cút ngoài đồng. Khỏi chê. Còn nhiều thứ nữa. Cày đêm có nhiều cái vui lắm. Chẳng hạn như những đêm mưa tầm tã, hai ba xe bị lầy không có cách gì kéo lên được. Tụi anh ngồi lại với nhau dưới cơn mưa chuyền cho nhau gói thuốc lá. Đợi sáng.

-Sao không về?

-Không thể bỏ máy giữa đồng mà về được. Nhưng mà tụi anh cũng không cần về. Anh em ngồi với nhau trong đêm mưa giữa đồng xúc động lắm em ạ. Không có gì có thể thay được những đêm mưa ấy.

Hồng tự nhiên tựa đầu vào vai Duy. Cô thấy má mình lạnh đi, hai bàn tay của mình cũng lạnh đi nhưng cái vai của Duy thì vẫn ấm áp lạ thường. Hơi ấm ấy làm cô ngây ngất. Cô hỏi:

-Gần sáng rồi phải không, anh?

-Gần sáng rồi. Em ngủ một chút đi.

Hồng nhắm mắt lại.

Đường cày hẹp dần. Duy coi đồng hồ và cho xe chạy chậm lại. Anh thấy mắt hơi cay. Anh quàng tay qua ôm lấy vai Hồng và nhỏm dậy một chút để nhìn cho rõ mặt đất. Nhưng bỗng nhiên từ trong vệt sáng của ngọn đèn pha hiện ra một bóng người cao lớn. Duy thắng gấp máy lại. Hồng choàng tỉnh nhưng Duy đã giữ cô nằm im.

Cái bóng đen cao lớn ấy đến sát ca bin anh và một giọng ồ ề vang lên:

-Buồn ngủ không, chú em?

Duy nhận ra giám đốc Bảy Hưng. Duy làm bộ nhỏng nhẻo:

-Buồn ngủ quá, bố ơi.

Ông già cười hềnh hệch, ném lên cabin gói thuốc lá đen rồi bỏ đi lại phía mấy cái máy kéo khác.

Duy châm lửa và rít một hơi thật dài. Bảy Hưng đã không nhìn thấy “nhà báo” và nhà báo thì cũng chẳng hề biết là Bảy Hưng đến. Cô vẫn tựa đầu lên vai Duy ngủ say.

Trời sáng dần. Cái màu bạc quen thuộc của chân trời lan dần lên. Mặt đất hiện ra một màu nâu dịu như bột cà phê, trải rộng mênh mông như một tấm thảm nhung êm ả. Duy đã nhiều lần trải qua những buổi sáng như thế này nhưng lần nào – sau một đêm cày âm thầm – sáng ra anh vẫn có cảm tưởng như mình đang ở nơi một miền đất nào khác, mới lạ, bằng phẳng, sạch sẽ, tươi tắn.

Cái mặt đất lồi lõm, đầy cỏ gai và cây chồi chiều hôm qua bây giờ ai đã đem đi mất tích rồi. Nàng tiên đã đến và che mắt anh bằng chiếc khăn đêm, đến khi dở chiếc khăn ra đã thấy mặt đất hoàn toàn khác lạ, trật tự, ngăn nắp, hiền hậu, xinh đẹp và đầy hơi hướng của con người.

Duy biết phép lạ ấy là của chính mình nhưng không lần nào là anh không ngạc nhiên thích thú.

Hồng vẫn tựa đầu lên vai anh ngủ say. Duy dừng máy lại trên đường cày cuối cùng, gió sớm thổi những sợi tóc dài của người con gái bay lất phất vào mặt anh, gây một chút hương thầm lặng.


Phạm Sơn khoác áo mưa lầm lũi đi đến xưởng cơ khí. Con đường đất sét vàng trơn trợt chạy qua giữa những đám đậu phộng xanh um lấm chấm hoa vàng.

Mưa lớn và có sấm rền từ xa. Chiếc dép râu cứ thỉnh thoảng lại bị dính chặt vào đất sét dẻo quánh đó và giữ chân ông lại. Phạm Sơn gỡ chiếc dép lên và tiếp tục đi nhưng đến lần thứ ba thì ông đành cởi dép ra cầm tay rồi xắn quần mà bước.

Xưởng cơ khí của nông trường là một dãy nhà tôn lớn trong đó có một cái lò rèn, một cái bảng lớn móc đầy “đồ nghề” sửa chữa máy móc, một số các mô tơ điện lớn nhỏ đủ cỡ, nhiều đống sắt vụn và vài ba chiếc máy kéo hỏng hóc máy bỏ nằm rải rác đây đó.

Ở một góc xưởng, Cần đang hì hục tháo rời một bộ phận máy cô-le của chiếc ghe bị hư. Anh ở trần, mồ hôi nhễ nhại, mặt mày và mình mẩy lem luốc. Bên cạnh anh là những chi tiết máy, những cờ-lê mỏ lếch, kềm búa, tuốc-nơ-vít… và một cái thau nhôm đựng dầu đen kịt.

Phạm Sơn mắc áo mưa lên cái đinh nơi chiếc cột gỗ rồi lấy khăn tay ra lau mặt. Ông hỏi Cần:

-Duy đâu?

-Ảnh đi coi nước ngoài bến sông.

Phạm Sơn kêu lên:

-Trời ơi, tình hình khẩn trương như thế này mà còn không lo sửa cho xong. Biết bao giờ mới đem ghe về được.

Phạm Sơn ngồi xuống cạnh Cần. Ông nói:

-Qua có thể giúp được gì cho chú em không?

Cần hơi xoay người, đưa lưng về phía Phạm Sơn:

-Gãi dùm cái lưng em một chút. Đó. Ngay chỗ xương ốc mít.

Cần đưa những ngón tay đầy dầu nhớt ra phía sau chỉ chỗ ngứa cho Phạm Sơn. Phạm Sơn gãi xong liền xắn tay áo lên thật cao và bảo Cần:

-Anh phụ em được chuyện gì, em cứ biểu.

Cần đưa cho ông cái mỏ lếch:

-Anh “chịu” dùm em cái bu-lông này, em mở ốc ra. Nó cứng quá.

Hai người hì hục làm một lúc lâu thì Duy đội mưa trở về.

-Chào anh Năm.

Phạm Sơn làm mặt nghiêm không trả lời. Một lát ông hỏi:

-Tôi thì đang nóng ruột sửa cho xong cái máy còn cậu thì cứ nhởn nhơ. Cậu muốn tôi năn nỉ cậu nữa, hả?

Duy lặng thinh, chậm chạp lấy trong túi ra điếu thuốc cong queo, vuốt lại cho thẳng rồi châm lửa hút. Anh nói:

-Phải gác chuyện sửa máy lại, anh Năm ạ. Nước sông lên cao quá rồi, phải về cứu liên đội gấp, không thì sẽ không còn kịp nữa.

Phạm Sơn vừa cố gắng giữ chặt cái mỏ lếch vừa nói:

-Tôi rành vùng này hơn cậu. Cậu yên trí đi. Tôi giao cho cậu sửa cái máy này thì cậu phải hoàn thành nhiệm vụ. Chuyện liên đội tôi chịu trách nhiệm.

Duy lạnh lùng nói:

-Bây giờ không phải là lúc cãi nhau xem ai chịu trách nhiệm vì tình thế đã gấp rút lắm rồi.

Phạm Sơn nói:

-Đừng nên thổi phồng câu chuyện, và cũng đừng nên coi mình quan trọng quá. Không có cậu, tập thể ở đó cũng giải quyết được mọi sự. Cậu không được phép bỏ nhiệm vụ ở đây.

Duy nói:

-Anh không thể thấy hết được tình hình nghiêm trọng tới mức nào đâu. Tôi không thể ngồi yên ở đây khi ở nhà đang bị đe dọa. Anh không cho về, tôi cũng về.

Phạm Sơn to tiếng:

-Tôi nhắc lại là anh không được về đấy.

Duy bực dọc ném mẩu thuốc lá ra ngoài mưa rồi bảo Cần:

-Cần. Rửa tay đi. Sửa soạn về.

Cần đứng dậy rửa tay liền. Phạm Sơn tái mặt vì giận. Ông bước tới, chắn ngang trước mặt Duy:

-Anh không được đi đâu cả.

-Tôi phải đi.

Duy nói nhỏ nhưng dứt khoát. Anh quay lại Cần, lúc đó đã chùi tay xong và ném cái ghẻ rách vào xó. Duy nói:


Và anh lách người qua một bên nhưng Phạm Sơn đã túm lấy cổ áo Duy dằn lại. Tuy ông ốm hơn Duy nhưng hai người cao bằng nhau nên trong tư thế ấy họ chạm mặt nhau. Phạm Sơn trợn mắt giận dữ còn Duy thì cau mày khó chịu.

-Anh làm gì vậy?

Duy bóp mạnh cổ tay Phạm Sơn để gỡ ra nhưng chưa kịp bước đi thì đã bị Phạm Sơn tống một quả đấm thật mạnh vào mặt khiến anh lảo đảo. Anh cảm thấy như có máu ứa ra ở khóe miệng nhưng anh không thèm chùi, anh nhìn Phạm Sơn một cách nghiêm khắc, cái nhìn đó khiến Phạm Sơn càng nổi nóng, ông rút khẩu K54 trong túi quần ra chĩa thẳng vào Duy. Cần hoảng hốt nhảy vào can nhưng Duy đã bình tĩnh nói:

-Cứ để ảnh bắn. Ta đi!

Và anh kéo tay Cần bước ra ngoài mưa. Họ đi rảo bước. Phạm Sơn đứng một mình với khẩu súng ngắn trên tay hãy còn run rẩy. Ông cứ đứng như thế một lúc lâu và cảm thấy hai mắt mình mờ đi, bóng hai người thanh niên cũng mờ đi trong màn mưa. Ông hoàn toàn mỏi mệt và lặng lẽ ngồi xuống cạnh chiếc máy cô-le đang bị tháo tung ra đó. Ông im lặng nhìn nó hồi lâu rồi chậm chạp gom những chi tiết máy, những con bu-lông, những kềm, búa, mỏ lếch… vào trong một tấm bạt lớn, gói lại và cất vào một góc.


Thanh giũ chiếu rồi trải gọn ghẽ lên cái sạp tre của mình cho Hồng nằm, còn cô thì treo võng một bên. Hồng nói:

-Để chị nằm võng cho.

-Nằm võng không có mùng.

-Em không sợ muỗi à?

-Trời mưa như thế này muỗi không nhiều đâu. Nhưng mà da trâu như tụi em, muỗi nó cũng chê.

Hồng nói:

-Đừng tự chế nhạo mình quá như vậy. Mai mốt chuyển ngành làm việc khác thì da sẽ trắng lại.

Thanh xoay nghiêng qua phía Hồng:

-Trắng lại không? Sao em nghe nói bị ăn nắng lâu quá thì sẽ bị đen suốt đời?

-Làm gì có. Chừng vài tháng là nhiều.

Thanh gọi:

-Chị Hồng nè. Tụi em làm việc nặng riết, mông đứa nào cũng to như cái thúng. Đứa nào đứa nấy tròn quay, mắc cười. Cái đó thôi chắc hết thuốc chữa.

Hồng trả lời bừa:

-Tập thể dục nó cân đối trở lại. Không hề gì đâu. Nhưng tại sao em cứ băn khoăn về chuyện đó quá vậy?

-Hồi mới lao động tụi em đứa nào cũng sợ đen, sợ già nhưng làm riết rồi cũng lì, trơ trơ như trâu, bạ đâu nằm đó, bạ đâu ăn đó, ngủ đó.

-Làm cách mạng thì phải hy sinh em à.

-Anh Cần cũng thường động viên em như thế nhưng chị biết không, ba hồi ảnh nói với em là chỉ có cái đẹp của tâm hồn mới đáng quý, ba hồi ảnh lại biểu em đi làm nhớ che mặt che cổ, sợ ăn nắng. Có lần về phép lên ảnh tặng em một đôi găng tay. Em mang thử ra hiện trường, bị chọc quê quá trời. Tối đó về bị kiểm điểm là tiểu tư sản. Em rầu muốn chết. Em trả cái găng tay cho ảnh. Ảnh buồn hiu. Ảnh thì vừa muốn em giữ da, vừa muốn em lao động giỏi. Nhưng mà làm sao được. Đáng lẽ ảnh không nên chê em.

-Ảnh có chê em hồi nào đâu.

-Chị không biết đó. Ảnh không chê nhưng mà cứ nói: “Có người ra nắng không đen, sao em ra nắng đen quá vậy?” Nói vậy là chê rồi chớ còn gì.

-Nhưng chị để ý thấy ảnh cũng lo cho em lắm mà.

-Ảnh được có chút đó không hà. Nên em mới thương ảnh. Chị biết, hồi tụi em đào kinh Tam Tân, những ngày cuối anh em ai cũng mệt lả nhưng kỳ hạn gần hết rồi, tụi em phải động viên nhau “đánh đêm”. Ban đêm dầm mình dưới nước thì ấm nhưng khi lên bờ thì rét run lạnh cóng, muốn ngã chúi xuống kinh. Nửa đêm khi vừa dứt buổi thi công thì anh em mệt quá đã nằm la liệt, ngủ vùi bên bờ kinh, lăn lóc khắp nơi. Em cũng ngủ như vậy. Những người còn thức không nỡ gọi anh em dậy nên chạy về trại lấy mền ra đắp cho đồng đội mình. Anh Cần biết em đã bị mất mền rồi nên đêm đó ảnh chạy về trại lấy mền của ảnh ra đắp cho em. Đêm đó ảnh đắp bằng bao bột mì, sáng ra mặt mày chân tay mốc hết trơn, mắc cười lắm. Nhưng vậy mà em cứ nhớ hoài cái mặt mốc xì của ảnh, sau này càng nghĩ càng thương.

Một lần nữa ở Phạm Văn Cội, hồi tụi em đào kinh Ba Gia. Trời nắng như thiêu đốt, tụi em làm tới xế chiều mình mẩy lấm lem nên kéo nhau ra sông tắm. Các đồng chí nam biết bơi nên phóng xuống nước bơi ra xa. Ở đó nước trong lắm. Còn ở trong bờ đàn trâu mới đi qua quậy đục ngầu nên em chỉ rửa sơ tay chân chớ không tắm, nhưng lúc đó trong mình rít rối khó chịu lắm. Nhiều bạn nữ cũng ở trong tình trạng như em, không biết bơi nên không thể ra tắm ngoài xa được. Vậy mà anh Cần để ý, lẳng lặng về trại xách hai cái xô rồi phóng xuống nước bơi ra xa, múc đầy hai xô nước trong đem vô cho em, rồi ảnh mới chịu bơi ra ngoài tắm. Các đồng chí nam khác cũng bắt chước ảnh làm như vậy thành ra bữa đó con gái tụi em ai cũng được tắm nước trong.

Hồng nghe Thanh nói một hồi, buồn ngủ quá. Cô nghe thân thể mỏi rời sau mấy ngày lao động, hai mắt thì nặng trĩu, nhưng Thanh thì cứ thao thức với những ước mơ của mình. Cô gái lại gọi:

-Chị Hồng nè, đám cưới có ai mặc đồ Tây không?

Hồng uể oải đáp:

-Ai lại mặc đồ Tây. Người ta thường mặc áo dài.

-Nhưng mình là thanh niên xung phong mà. Mình mặc đồng phục thanh niên xung phong cũng được chớ gì.

-Cũng được.

-Tại vì em nghĩ, tròn quay như tụi em mà mặc áo dài coi không được. Chị biết hôn, hôm Tết về nhà, đem mấy cái áo dài cũ ra ủi, giựt mình quá, thấy cái áo có chút xíu, xỏ thử cái tay cũng không vô đừng nói chi là mặc. Mấy cái áo dài em cho nhỏ em hết trơn.

-Ừ hứ.

-Chị ngủ hả? Trời ơi, mới tám giờ mà ngủ gì. Sao bữa nay chị ngủ sớm vậy?

Hồng phải nói dối:

-Bữa nay chị nhức đầu, nằm nhắm mắt chút chớ có ngủ đâu.

-Em hỏi chị tí xíu nữa nghe. Nếu mình mặc đồng phục thanh niên xung phong mà đánh phấn coi được không? Chắc kỳ lắm hả chị Hồng?

-Kỳ lắm, giọng Hồng đã lè nhè, ý, mà không sao, mình con gái mà, đánh chút phấn có sao.

Thanh biết Hồng đã buồn ngủ quá rồi nên không hỏi nữa, cô xoay người lại và nhẹ đưa võng.

Mưa lớn quá. Ở phía xa vẫn nghe sấm rền. Thanh nhắm mắt lại cố ngủ nhưng không ngủ được. Gió thì cứ từ ngoài sông thốc vô làm rừng lồng lên, hú những tiếng âm u.

Thanh chợt nghe có tiếng chân người đi đến bên cửa sổ rồi có ánh đèn bấm lóe lên cùng lúc với tiếng đập vào phên tre.

-Thanh ơi!

-Ai đó? Thanh nhỏm dậy.

-Trời ơi! Nước sông sắp tràn bờ rồi mà cả liên đội cứ thi nhau mà ngủ.

Thanh nhận ra tiếng của Duy, liền bật dậy rất nhanh, đến mở then cửa. Hai người đàn ông bước nhanh vào trong, nước từ áo tơi của họ chảy ròng ròng xuống nền đất.

Thanh hỏi:

-Sao mấy anh về tối quá vậy?

Cần đáp:

-Đi từ hồi ba giờ chiều mà tới giờ này mới tới. Mấy cái bãi lầy trong rừng dễ sợ. Tụi anh tưởng về không tới nhà.

Thanh nói:

-Cởi áo mưa đi. Để em đi nấu cơm.

Duy nói:

-Anh phải ra ngoài sông một chút.

Đêm dày đặc. Duy chỉ nhá đèn một chút để định hướng rồi cứ đi thầm như thế ra bờ sông. Mặc dù anh đã cột chặt mũ áo tơi sát vào đầu nhưng nước mưa cứ quất vô mặt đau điếng. Cái gió của rừng khuya lạnh ghê gớm và mưa thì phũ phàng, mưa như một ngàn ngọn thác từ trên mây đổ ập xuống vùng rộng bao la. Từ những ngọn đồi, con dốc, cánh rừng cho tới những thung lũng đâu đâu nước cũng ập xuống. Duy cảm thấy như anh đang đi dưới một cái đáy vực mà nước thì từ mọi phía đổ xuống. Anh đột ngột xoay người lại và rọi đèn về phía các dãy trại của mình xem có hề gì không nhưng cái luồng ánh sáng yếu ớt của anh không xuyên thủng được màn mưa và bị cắt ngang như một đoạn kiếm cụt. Duy tắt đèn và rảo bước.

Chợt anh nhận ra cái mảng sáng bạc u ám của dòng sông đã ở ngay trước mắt mình. Duy rọi đèn lên nhưng không thấy gì. Anh hối hả chạy tới. Dòng nước không còn ở dưới sâu nữa, nó dâng lên và rộng thênh thang. Bờ tre đã khuất mất và sông giáp liền với chân trời. Trong thứ ánh sáng mờ đục của mặt sông đưa lại, Duy nhận ra những đống củi khổng lồ của mình vẫn còn đó. Anh ra sát mé nước và đặt tay lên đống củi. Gió thốc mạnh quá. Vạt áo mưa của anh bay phần phật và người anh cứ bị xô dạt đi. Bây giờ thì anh có thể nhìn thấy chung quanh rõ hơn, chính vì thế mà anh hoảng hốt. Cái khối nước khổng lồ cuồn cuộn chảy kia đang dâng lên, dâng lên trông thấy và không còn cách bờ sông bao xa nữa.

Duy hối hả chạy về phía cánh đồng. Anh ngồi thụp xuống và rọi đèn. Nước đã lên tới ngọn lúa và bị gió thổi ngã rạp nhiều mảng lớn.

Duy vụt chạy vô trại, vấp ngã mấy lần vì đường trơn trợt. Áo tơi của anh bị rách toác ở bên nách và nước mưa chảy thấm ướt hết áo. Duy nhá đèn bấm lên để định hướng rồi lại chạy nữa. Chợt anh nghe có tiếng gọi:

-Duy ơi! Anh Duy!

Duy nhận ra giọng của Cần liền lên tiếng đáp và bấm đèn hiệu. Họ gặp nhau giữa cánh đồng, mình mẩy lấm lem bùn đất. Duy hỏi:

-Sao không mang áo mưa?

-Thanh mặc. Tôi bảo cổ đi thăm cái nhà kho. Nước sao anh?

-Nước lớn quá. Ông đi kêu anh em dậy đi. Tôi lại ban chỉ huy một chút.

Duy trao cây đèn bấm cho bạn rồi chạy đi. Khi bước vô hiên nhà đã nghe tiếng xôn xao bên trong. Duy gọi:

-Chánh ơi, Chánh!

-Ai đó?

-Duy đây. Tôi mới ở nông trường về đây. Nước sắp tràn bờ rồi.

Mọi người chạy ra hiên. Hồng hỏi:

-Làm sao cứu lúa đây?

Chánh nói:

-Đem máy bơm ra tháo bớt nước mới được.

Duy cởi phăng chiếc áo rách của mình, ném trên bàn:

-Tôi mới ở ngoài sông vô đây. Nước sắp tràn bờ rồi. Chỉ vài giờ nữa là nó sẽ vỡ bờ, sẽ tràn ngập cánh đồng và cả khu vực chúng ta đang ở.

-Trời ơi, Hồng kêu lên, anh nói gì nghe ghê quá vậy.

Hồng rọi đèn bấm về phía sông nhưng chỉ thấy mưa rơi mù mịt. Mặt chị tái đi. Duy nói tiếp:

-Lúa thì không còn cứu được nữa rồi. Cả củi nữa, có lẽ cũng đã muộn quá, chỉ còn cái kho của mình. Bao nhiêu lương thực, thực phẩm, quần áo, nông cụ, máy móc đều ở đó. Tôi đề nghị toàn liên đội chúng ta tập trung cứu cái kho vì mình không còn bao nhiêu thì giờ nữa.

Chánh ôm mặt. Còn Hồng thì ngớ người ra.

-Trời ơi, sao mà nó lên nhanh quá vậy?

Chánh lầm bầm nói một mình:

-Mưa nguồn. Suốt cả tuần nay.

Và anh bước ra ngoài mưa cùng với các bạn. Lúc ấy Cần đã gọi anh em tập trung trong sân bóng chuyền. Đèn đã thắp sáng khắp các trại. Đoàn người đứng lô nhô và ướt sũng nước. Duy xắn quần lên tới đầu gối và hét to trong mưa mọi người mới nghe được.

-Tất cả chuẩn bị cáng, tập trung dời kho lên đồi.

Nam nữ thanh niên xung phong đứng nối nhau thành hai hàng dài trước cửa kho. Lương thực, hàng hóa được chất lên những cái cáng tre thô sơ, phủ ny lông và cứ hai người một chuyển lên dốc. Một trung đội kiện tướng được đặc trách chuyển vận máy móc. Họ cởi trần, ánh đuốc sáng rực trên những bắp thịt vai láng như thoa mỡ. Những đôi chân trần đen sạm trụ xuống, các đầu ngón chân bám lấy mặt đất trơn trượt. Mưa vẫn trút nước một cách tàn nhẫn và gió thì vẫn cứ hung hăng.


Trong lúc ấy, ở Nông Trường, Phạm Sơn choàng tỉnh. Bảy Hưng đã biến mất khỏi chiếc giường gỗ nhỏ, chiếc mùng vải cá nhân chưa kịp vén lên. Có lẽ Bảy Hưng đã đi đâu ra khỏi nhà. Phạm Sơn thấy tỉnh ngủ hẳn, ông mò tìm cái hộp quẹt máy và phải bật cả chục lần mới mồi được điếu thuốc.

Ông thắp lại ngọn đèn dầu nhỏ đặt dưới chân giường Bảy Hưng và nhận ra một cuốn sách bị gió ném xuống đất, đang lật từng trang. Phạm Sơn lượm nó lên thấy có dấu chì đỏ gạch dưới một dòng chữ in đậm. Ông tò mò đưa trang sách lại gần ánh đèn nhưng chưa kịp đọc thì ánh sáng đã tắt phụt. Một tiếng sấm lớn rền vang rất lâu trong không gian khiến cho cánh cửa bằng phên tre bật ra và nước mưa bên ngoài tạt vào lạnh buốt. Phạm Sơn nhảy qua một bên tránh rồi lại đứng nép vô vách, tìm cách đóng lại cánh cửa. Cánh tay áo ông ướt sũng nước mưa nhưng cuối cùng ông cũng gài được then cửa cẩn thận.

Ông quờ quạng trong bóng tối tìm cái khăn, lau tay thật khô rồi mới bật quẹt thắp đèn. Ông ngồi chồm hổm, để cây đèn hột vịt vào giữa lòng rồi bật quẹt. Đóm sáng vàng bùng cháy lên in rõ chiếc bóng của ông lung linh trên vách phên tre, chiếc bóng gãy gập và to lớn khác thường.

Phạm Sơn ngồi trầm ngâm hút thuốc rất lâu rồi chợt nhớ đến dòng chữ gạch đỏ lúc nãy liền lật cuốn sách nhỏ ra xem. Đó là một câu nói của Lê-Nin: “Nhiệt tình cách mạng cộng với ngu dốt thành phá hoại”. Ngoài lề trang sách thấy Bảy Hưng ghi hai chữ: “chí lý”. cũng bằng mực đỏ.

Phạm Sơn gấp sách lại, đứng tần ngần bên ngọn đèn hồi lâu rồi đặt cuốn sách lên bàn. Ông thấy bức chân dung của Lê-Nin in trên bìa sách như đang nhìn ông, cái nhìn nghiêm nghị.

Phạm Sơn thở dài, lặng lẽ đến bên cánh cửa sổ đã đóng kín như muốn mở nó để nhìn ra bên ngoài, nhưng ông không làm thế. Miệng ông lẩm bẩm mấy chữ: “chí lý” “chí lý”… Rồi cứ đi vòng vòng trong căn phòng hẹp.

Bảy Hưng trở vào với cây đèn bão trên tay. Ông mặc áo tơi nhà binh nhưng đầu lại đội nón lá. Thấy Phạm Sơn đang đi bách bộ trong phòng, Bảy Hưng nói:

-Nước sông lớn quá. Rồi ông chặc lưỡi nói tiếp. Kiểu này chắc dưới đó không còn gì hết.

Phạm Sơn thở dài:

-Bậy quá. Không biết dưới đó tụi nó có đối phó kịp thời không.

-Tôi rất tin vào những thằng như thằng Duy, Phạm Sơn à, ông cũng nên tin nó. Nó không phải là kẻ phá hoại đâu. Đó là điều mà lâu nay tôi muốn nói với ông.

Phạm Sơn lặng lẽ ngồi xuống cái ghế nhỏ trong một góc tối, ánh thuốc làm cho gương mặt ông thêm khắc khổ và bất động.

Bảy Hưng nói tiếp:

-Ông muốn làm người tình chung thủy của cách mạng, ông muốn bảo vệ Đảng theo cách của ông, nhưng còn Duy, nó cũng yêu cách mạng, cũng muốn bảo vệ Đảng theo cách của nó. Yêu thế nào, ghét thế nào cho đúng cũng là một vấn đề lớn lắm.

Có lẽ thế. Phạm Sơn nghĩ thầm. Có lẽ không phải chỉ có tình yêu trai gái mà cả tình yêu cách mạng nữa đôi khi nó cũng làm cho người ta mù quáng.

Phạm Sơn hé cánh cửa nhìn ra ngoài đêm nhưng không thấy gì cả, lại bị gió thổi văng điếu thuốc lá xuống đất. Ông cúi xuống lượm điếu thuốc. Bảy Hưng đi lại góc phòng xách cái ấm nước.

Hai người ngồi bên bếp lửa. Phạm Sơn hơ bàn tay của mình lên than hồng cho nóng rồi áp lên vành tai. Bảy Hưng hút thuốc lá liên tục, mặt cứ buồn buồn.

Có tiếng gõ vào phên tre. Bảy Hưng hỏi:

-Quý đó hả?

-Dạ. Không có kho nào bị dột cả.

-Tốt lắm. Bây giờ chú em đi coi lại mấy cái cổng chuồng bò xem đã gài cẩn thận chưa rồi về ngủ tiếp, nhá!

Tiếng chân bên ngoài đi xa dần. Bảy Hưng nói:

-Nước kiểu này không biết mấy cái đầm lầy trong rừng ra sao. Liệu anh qua nổi không?

Phạm Sơn không trả lời, hỏi:

-Mấy giờ rồi?

Bảy Hưng đưa cánh tay ra ngoài ánh lửa để xem giờ:

-Ba giờ rưỡi. Tôi đang lo không biết làm sao ông vượt qua được mấy cái đầm lầy.

Phạm Sơn cứ làm thinh, tiếp tục hơ hai bàn tay lên ngọn lửa và áp lên thái dương.


Hồng và Chánh, mỗi người cầm một cây đuốc lội lõm bõm trong nước. Chánh hỏi:

-Duy đâu? Duy đâu?

Duy đang chịu một bao bột mì trên vai, nghe gọi nhưng không lên tiếng. Anh cố sức chuyển đến cho hai người khác rồi mới hỏi:

-Chuyện gì đó?

Chánh nói muốn hụt hơi:

-Nước bắt đầu tràn vô.

Duy nói:

-Chị Hồng dẫn chị em vào dọn văn phòng đi. Hồ sơ, giấy tờ tài liệu gom lại hết. Nó sẽ ngập luôn tới mái nhà không chừng. Vụ kho này để bọn con trai tôi làm. Chị kêu chị em chuẩn bị đồ đạc cá nhân lên đồi luôn.

Hồng hấp tấp chạy đi. Chị mặc cái áo măng tô màu đen, tóc ướt rũ rượi. Chánh cũng biến mất trong đêm tối. Duy còn đang ngó quanh quất thì nghe tiếng Chánh la lên:

-Nhanh tay lên, nước tràn bờ rồi!

Nhiều tiếng la hoảng hốt.

-Nước tràn bờ rồi!

-Cố lên, các đồng chí ơi!

-Trong kho hết ny lông rồi.

Duy chạy vô kho. Ở đây xông lên một thứ mùi ẩm mốc khó chịu. Bốn ngọn đèn bão treo bốn góc chiếu ánh sáng leo lét.

Thấy Duy bước vô, một người hỏi:

-Hết ny-lông rồi, làm sao?

Duy ngó quanh quất coi còn lại những gì rồi bảo người thanh niên xung phong:

-Lên trên đồi coi cái nào để trong nhà thì gỡ ny lông đem xuống đây.

Người nọ chạy đi rồi, Duy la lên:

-Coi cái nào không sợ ướt thì cứ chuyển lên đi. Đừng đứng không.

Có tiếng con gái la oai oái:

-Nước, nước!

Nhiều cô bỏ chạy. Họ rọi đèn bấm lên. Nước đã lên tới đám rau muống bên sân bóng chuyền, rập rình như con quái vật câm, lầm lì, đe dọa.

-Chết mẹ! Mấy con gà.

Có người la lớn lên như thế và ở đằng trại nữ đã nghe tiếng xôn xao lội nước. Mọi người giơ cao đuốc lên. Cái chuồng gà đã bị gió thổi tốc hết mái và ngã đổ trong nước. Lát sau nghe tiếng Thanh khóc thút thít và hai tay xách bảy con gà vừa mái vừa trống chết cóng từ lúc nào.

-Thằng Cần đâu?

-Thằng Cần đâu?

Nhiều tiếng cười và tiếng la rộ lên trong đám thanh niên.

-Lại coi người yêu của mày diễn tuồng “Bạch Tuyết và bảy chú gà” nè Cần.

Bọn con trai xúm lại vừa run vừa cười. Ánh đuốc chập chờn trên gương mặt họ. Họ quên cả lạnh, cả mưa, quên cả thảm họa. Họ cười hô hố.

-Thằng Cần đâu?

Nhưng một cô thanh niên xung phong ở đâu đã xấn tới trước mặt họ và hét lên:

-Vô duyên! Con trai gì kỳ. Con gái người ta ướt hết trơn mà đứng coi. Còn cười nhăn cái hàm răng khỉ ra.

Đám đông im bặt rồi lại cười rộ lên:

-Bà chằng! Bà chằng xuất hiện!

Và họ bỏ chạy trở lại nhà kho, ở đó nhịp điệu công việc vẫn khẩn trương không dứt. Mưa nhẹ bớt nhưng nước thì vẫn lên.

Nước rập rềnh lên. Tiếng nó đi rào rào như tằm ăn dâu, bước nó đi mon men, từ từ mà ghê gớm. Nó đi theo cơn gió lạnh buốt, nó trườn lên, đùn lên, từng đợt, từng đợt.

Mưa dứt hẳn.

Nhưng nước đã ngập lên tới mắt cá mọi người và tràn vô nhà kho, xấp xấp ngang bộ ván. Rất may, đồ đạc đã được chuyển đi gần hết.

Những bao gạo cuối cùng cũng được đưa đi. Những bao thóc giống cuối cùng được đưa đi.

Trong trại có tiếng la toáng lên:

-Anh Duy ơi! Nước lên tới nửa chân giường rồi. Tiếng một người nào đó đáp lại:

-Anh Duy hoài! Anh Duy mệt gần chết đây nè.

Lúc ấy Duy đã vào bên trong nhà kho để xem xét lần cuối cùng.

Anh nói vọng ra:

-Xong kho rồi, các đồng chí về trại đi. Chuẩn bị lên đồi.

Trời dần dần sáng. Mọi người nhìn quanh, thấy nước đã trắng xóa khắp nơi. Dòng sông đã biến mất. Cả cánh đồng, đám rau, sân bóng cũng không còn thấy tăm dạng đâu nữa. Mọi người đứng chôn chân trong nước. Tất cả đều hướng về phía bến sông, yên lặng nhìn những đống củi khổng lồ của mình bị nước xô ngã xuống và rã rời ra, loi ngoi, lỏng chỏng, chen lấn nhau, xoay mấy vòng, trồi lên ngụp xuống mấy lần rồi bồng bềnh trôi đi. Hết lớp này đến lớp khác. Những đống củi thi nhau rã rời…

Nước thì dâng cao dần, cao dần ngập quá giường nằm rồi, nhưng không ai còn nghĩ chuyện leo lên đồi nữa. Nước đã ngập lên tới đầu gối họ nhưng họ vẫn đứng chôn chân ở đó, mình trần, lưng mang ba lô, da thịt đã tái đi vì lạnh.

Những người con gái bắt đầu khóc. Tóc họ đã khô se đi, trong cơn gió giật từ ngoài sông đưa lại nhưng mặt họ thì đầm đìa nước mắt.

Duy không biết nói gì trước sự im lặng lạnh lẽo của buổi bình minh ảm đạm.

Củi cứ trôi đi hết lớp này đến lớp khác. Những cây củi tròn, khô nứt nẻ, những cây củi to bằng vòng tay ôm, những cây củi tróc vỏ, những cây củi sần sùi, những cây thẳng như cột nhà, những cây củi đầy gai góc, những cây củi thân thiết yêu dấu như tay như chân bị chặt lìa ra ném xuống một cái bể nước đục ngầu cho sấu ăn, những cây củi cắt ra từ núm ruột của rừng, những cây củi thấm mồ hôi, nước mắt và những giọt máu đỏ… Những cây củi đủ loại đủ cỡ… trôi bồng bềnh bồng bềnh, đen kịt cả dòng nước rồi mất lần, khuất lần, biến lần đi nơi khúc sông nước xoáy. Chúng chìm mất tích, chúng bị lôi tuột xuống chín từng địa ngục và sẽ trồi lên, trôi đi một ngàn dặm trên mặt đại dương… Những cây củi vô tình trôi theo dòng nước mắt của những người con gái…

Cơn gió lốc nghiệt ngã lại thổi thốc tới mạnh đến nỗi làm nổi sóng mặt nước. Mọi người đều phải cúi rạp xuống, chéo hai tay che ngực. Cơn gió này vừa đi qua là cơn gió khác lại ập tới và mỗi lần như thế là mặt nước như rấn lên.

Chánh mang ba lô con cóc, chống một nhánh trúc nhỏ lội nước từ xa đi lại.

-Các đồng chí lên đồi đi. Lẹ lên đi!

Mọi người lục tục lội nước bì bõm. Chánh bảo Cần:

-Ai như Thanh kia, lại phụ cô ấy một tay.

Cần vớt một nhánh trúc và đi lại phía nhà bếp. Thấy Thanh cứ xách bảy con gà lẩn quẩn ở đó, Cần gắt lên:

-Từ hồi nào tới giờ không chịu thay áo khô.

-Có còn cái áo nào khô đâu. Ba lô của em bị rớt xuống nước.

-Rắc rối.

Cần cằn nhằn và cởi phăng cái áo của mình mới thay đưa cho Thanh. Thanh ngó lui ngó tới thấy không có ai chú ý liền đưa mấy con gà chết cho Cần cầm rồi lội ra phía sau một gốc cây thay áo.

Bỗng có tiếng la của nhiều người:

-Nhà sập! Nhà sập!

Cần quay phắt lại vừa lúc nhà kho từ từ đổ xuống. Anh hoảng hốt la lên:

-Duy đâu? Duy mắc kẹt trong nhà kho rồi anh em ơi!

Cần vừa la vừa nhảy như ngựa về phía kho. Mọi người xúm lại rất đông. Nhà kho đã ngã rạp xuống, mái tranh nổi rập rềnh. Anh em ra sức phá mái tranh lặn vào tìm Duy, họ la hét cuống cuồng mặt người nào cũng hoảng hốt, tái mét.

Lúc ấy phía nhà bếp Thanh cũng thay áo xong. Nghe ồn ào, cô định chạy tới coi chuyện gì nhưng bỗng nhiên cô thấy cái nồi nấu cơm của liên đội đang rập rềnh trôi đi. Thanh hoảng quá, vớt lẹ một nhánh củi khô khều cái nồi nhưng nó cứ xoay vòng không chịu vô, Thanh gọi:

-Anh Cần ơi, lại lấy dùm em cái nồi.

Nhưng không ai lên tiếng cả. Thanh đành phải lần bước ra xa thêm một chút. Cái nồi to như một cái nong bị mắc kẹt trong đám lục bình. Thanh lội ra nữa, vừa lội vừa la lên:

-Cái nồi, cái nồi! Anh em ơi!

Nhưng không ai nghe tiếng kêu ấy. Thanh cố lội ra một đoạn nữa. Chị rướn người tới đưa cành cây cố móc vô quai nồi nhưng nó cứ xoay vòng vòng rồi rập rềnh, rập rềnh trôi đi. Thanh bước theo một bước và hụt chân lơ lửng trong vùng nước lạnh buốt.Taychị đã chạm vào được thành nồi nhưng người chị cũng bị cuốn đi. Một nỗi sợ hãi ghê gớm tràn tới. Chị cố vùng vẫy tìm một cái gì để bám víu nhưng đột nhiên có luồng nước xoáy đẩy chị cùng cái nồi ra xa, mất tăm sau lùm tre lúc ấy chỉ còn nhô lên khỏi mặt nước những cái ngọn xanh um không ngớt rung động.


Trời sáng dần, cơn mưa cũng dịu đi và tạnh hẳn. Phạm Sơn đầu đội mũ tai bèo, mình khoác tấm ny lông đã cũ, đã bị thuốc lá cháy thủng nhiều lỗ, quần thì xắn ống thấp ống cao, chân đi dép râu bốn quai, tay cầm một cây gậy mây to gần bằng cổ tay.

Bảy Hưng tiễn bạn ra tới gần mé rừng và trước khi chia tay ông còn dặn:

-Nếu không qua được mấy cái đầm thì quay lại đây, chớ có liều nghe chưa.

Phạm Sơn bật cười, bắt tay bạn:

-Ông quên tôi là thổ địa của vùng này à. Năm sáu tám tôi chỉ huy một tiểu đội bám vùng này suốt mấy tháng trời. Đánh du kích với tụi Mỹ mười mấy trận. Không có ngõ ngách nào tôi không thuộc lòng.

Phạm Sơn đi rất nhanh, khuất sau những đám lá.

Những cơn mưa làm cho đường rừng khá trơn trợt và nhầy nhụa, nhưng trong suốt cuộc đời chiến đấu của mình Phạm Sơn đã từng trải qua những đoạn đường như thế nên ông không thấy khó chịu. Ông lầm lũi đi, quanh co theo lối mòn, có khi rẽ tắt vào một mô đá tránh sình, có khi phải cắt rừng mà đi để thu ngắn một đoạn đường có quá nhiều lỗ nước.

Nửa giờ sau ông tới một cái đầm lầy và dừng lại vì nước ngập mênh mông biến nó thành một cái hồ rộng. Ở cái đầm này, mọi khi anh em thanh niên xung phong có rải những thân tre già ngang qua đó và đóng cọc để giữ lại nhưng giờ này nước đã ngập lên và ông không còn biết vị trí nó nữa.

Ông quyết định băng xuống thử nhưng ông vừa thọc chân xuống thì đã bị chôn chặt bàn chân xuống sình. Ông bực mình cố sức rút chân lên thì chiếc dép đã tuột mất. Ông mò tìm hồi lâu vẫn không được, làm như ở ngay cái chỗ ông vừa thọc chân xuống có con quái vật đang há miệng sẵn và nuốt mất chiếc dép râu của ông, chiếc dép mà ông rất quý, mà ông đã nguyện sẽ giữ suốt cuộc đời mình để tự nhắc nhở mình nhớ mãi những ngày kháng chiến gian khổ đã qua, nhớ mãi những sự hy sinh, những kỷ niệm thắm thiết với đồng chí. Vậy mà bây giờ ông mò tìm nó suốt cả tiếng đồng hồ vẫn không thấy.

Mất chiếc dép, bàn chân ông trở nên trơ trẽn khó coi. Nước làm cho da chân ông nhăn nheo và tái nhợt đi. Ông thất thỉu đi tìm một nhánh cây thấp leo lên ngồi nghỉ mệt. Ông tháo chiếc dép còn lại ra cầm tay, chiếc dép quá cũ, đế đã mòn, quai đã sờn nhiều chỗ. Những vết sờn ấy chợt làm ông xúc động. Rồi bỗng nhiên từ cái tình cảm trang trọng của nỗi buồn ấy, một cơn giận lạ mặt xông đến làm ông nóng bừng cả người. Ông mắc chiếc dép lên một nhánh cây, nhảy xuống đất. Ông tìm một nhánh củi lớn thọc sâu xuống cái vũng bùn lúc nãy, ông dốc toàn lực ra quấy động, moi móc, cày bới hồi lâu nhưng chiếc dép vẫn mất tăm dưới vũng sình lặng câm tàn nhẫn ấy. Ông mệt lả, lảo đảo bước, hai tay quờ quạng bấu vào những cọng cỏ ngựa nhô lên khỏi mặt nước, để lấy thăng bằng nhưng mấy lần ông bị ngã chúi xuống, ho sặc sụa.

Phạm Sơn tháo chiếc dép còn lại, đi dọc theo mé rừng tìm bẹ chuối khô. Ông cột chiếc dép trước bụng thật chặt, số bẹ chuối còn lại ông bọc hai bàn chân mình rồi tiếp tục đi.

Nhưng không ngờ đầm lầy đã thay đổi nhiều quá. Ông đảo một vòng thật rộng mà vẫn chưa hết nó. Ông lại cắt rừng đi nữa nhưng hễ cứ ló đầu ra trảng là lại gặp nước.

Phạm Sơn mệt toát mồ hôi. Mười giờ hơn, Phạm Sơn uống một ngụm nước trà đựng trong bình tong rồi tiếp tục lên đường, lần này ông cố gắng đi dọc theo bờ nước và rất ngạc nhiên khi thấy càng xuống dưới thấp thì mặt nước càng rộng ra mênh mông và cảnh vật xung quanh hoàn toàn đổi khác khiến nhiều khi ông không còn biết mình đang đứng ở đâu và hoàn toàn không định hướng được.

Nước bây giờ tràn ngập mênh mông cả, cây cối bị ngã rạp xuống, rác rưởi, cành củi khô, lục bình, xác sinh vật… bị cuốn từ trên nguồn và suốt đoạn đường dài con nước đi qua đã kéo hết về tấp vào khu rừng này khiến cho cảnh vật trở nên hoàn toàn khác lạ, tiêu điều không kể siết.

Phạm Sơn thấy mệt và đói. Ông kiếm một cây lớn trong rừng leo lên, quan sát chung quanh. Gần ba giờ chiều, lẽ nào đường lại xa đến như vậy. Đúng là mình đã lạc đường rồi. Phạm Sơn nhìn quanh vẫn không định được hướng. Bỗng ông nhận ra ở mé rừng có một vật gì tròn tròn như cái thúng lớn bị đánh giạt vô rập rình nơi đó.

Phạm Sơn tụt xuống đất và vẹt gai gốc tiến lại gần. Một cái nồi – Phạm Sơn đứng sững lại – đúng là cái nồi của liên đội mình rồi. Như thế nghĩa là sao?

Phạm Sơn rút con dao găm đeo ở thắt lưng ra cắt những sợi dây leo chằng chịt trước mặt để đi tới.

Và chợt ông lạnh toát người đi khi nhận ra sau một bụi rậm gần đó, thấp thoáng một cánh tay người.


Hồng nhẹ bước vô nhà truyền thống, bây giờ đã trở thành trạm xá. Chị đặt ly sữa nóng lên đầu giường Duy và ngồi xuống một bên nhìn vết thương trên vai Duy. Vết thương đã được băng bó kỹ nhưng ở trong vẫn rịn ra một chút máu đỏ. Duy ở trần, nằm ngủ mê man. Hồng muốn gọi anh dậy uống sữa nhưng ngần ngại. Chị ngó quanh phòng kiếm một cái gì đấy để đắp cho anh nhưng không có.

Buổi xế im lặng mênh mông. Anh em thanh niên xung phong ngủ say trên những tấm ny lông trải trên lá khô hay trên những mặt bằng còn lởm chởm đất cát. Bầu trời đục ngầu phía trên hắt xuống một thứ nắng âm u lạnh lẽo. Gió cứ thổi hiu hiu và nước cứ rập rờn dưới chân đồi.

Nước dường như đã dừng lại ở đó.

Những trận gió lạnh lẽo tạt qua tung lá úa vào khoảng không. Bầu trời ló một mảng xanh trên đỉnh cao. Đàn chim ô thước ở đâu bay về ngược dòng sông, là là trên mặt nước.

Hồng đứng bên cửa sổ nhìn xuống thung lũng.

Một người nào đó đang ở lưng chừng dốc la lên.

-Nước đang rút.

Anh ta xê dịch nhánh lá làm dấu xuống mực nước mới rồi leo dốc trở lên, miệng hát một câu vọng cổ buồn.

Chánh tập họp trung đội ở ngoài sân. Bên những bếp lửa nhỏ nhiều người đang thổi lửa bằng những ống lồ ô rỗng hai đầu. Ngọn lửa nhỏ leo lét chưa bắt nổi lên củi ướt, tỏa khói nghi ngút.

Hồng trở lại bên giường Duy. Anh vẫn còn ngủ say. Hồng rờ thử ly sữa thấy nó đã nguội nên chị cầm lấy bàn tay Duy và gọi nho nhỏ:

-Anh Duy! Anh Duy!

Nhưng Duy vẫn nằm im, mặt hơi cau lại trong một vẻ đau đớn. Hồng ngồi im một lúc rồi lặng lẽ cúi xuống áp mặt mình vào lòng bàn tay sạm đen của Duy. Chị hôn lên những nốt chai, những ngón thô cứng. Chị lật úp bàn tay ấy lại và hôn lên mu bàn tay, lên những đường gân.

Duy mở mắt ra và cứ nằm im như thế nhìn người con gái hôn bàn tay mình. Gương mặt anh trầm tĩnh, bình lặng và có chút gì đau xót. Anh muốn đưa bàn tay kia vuốt ve cái mái tóc mềm mại rung động mơn man trên cái vai thon của người con gái nhưng vết thương đau quá anh không nhấc lên nổi.

Hồng ngẩng lên bắt gặp đôi mắt của Duy nhưng chị đón nhận nó một cách trìu mến. Duy hỏi:

-Cần đâu?

-Ảnh đang ngủ.

-Anh muốn lại thăm nó một lát.

Duy gắng gượng ngồi dậy. Hồng phải ôm ngang lưng anh để đỡ. Sự gần gũi bất ngờ làm Duy bàng hoàng cả người. Anh hỏi:

-Em gội đầu bằng gì vậy?

-Nước chùm kết.

Duy uống cạn ly sữa thấy người dễ chịu.

Chiều đến nhẹ nhàng. Hai người đi song song nhau dọc theo khu nhà truyền thống. Tiếng sóng nước dưới chân đồi nghe lao xao không dứt. Tiếng Chánh hỏi rất to:

-Tới phiên ai gác?


Một người thanh niên xung phong rất trẻ xách súng đến trước mặt Chánh, khuôn mặt buồn, đen sạm. Anh ta nói:

-Chiều nay gió lạnh quá.

-Sao không mặc thêm cái áo lành ra ngoài?

-Áo em rách hết, không còn cái nào lành cả.

Chánh vừa mở nút áo mình vừa nói:

-Lấy áo anh mà mặc.

Nhưng người thanh niên xung phong trẻ chỉ cười, hơi nheo mắt một chút, làm dấu ngăn không cho Chánh cởi áo và nói:

-Thôi, không sao đâu. Anh cho em điếu thuốc.

Chánh móc túi quần lấy bao thuốc Nông Nghiệp, bao thuốc nhàu nát chỉ còn ba bốn điếu gì đó Chánh đưa hết cho người bạn trẻ. Chánh đi vào trong lều vải thăm Cần thì gặp Hồng và Duy ở đó. Cần đã tỉnh dậy và đang uống sữa.

Hồng chờ cho Cần uống hết thì đỡ anh nằm xuống nhưng Cần không cho và hỏi:

-Có tìm thấy gì không?

Chánh nói:

-Tôi mới cho một trung đội nữa đi. Chưa thấy về.

Cần nhìn vết thương trên vai Duy, hỏi:

-Anh sao?

-Đỡ rồi. Tôi chỉ bị phần mềm.

Duy đặt tay lên vai bạn, không nói. Cần cũng lặng thinh, dáng mệt mỏi. Bên ngoài có tiếng người trực gác hỏi lớn:

-Ai đó?

Im lặng. Tiếng gió vi vút nối nhau. Một lúc nghe tiếng người gác gọi:

-Anh Chánh ơi! Ra coi cái gì đây.

Cả Chánh lẫn Duy đều chạy ra chỗ có tiếng gọi. Người thanh niên xung phong trẻ tuổi lúc nãy rọi đèn bấm về phía có tiếng sột soạt, thấy thấp thoáng một cái bóng đen lảo đảo. Duy giựt phăng cái đèn bấm, tiến lại gần. Trong luồng ánh sáng xanh hiện ra một người đàn ông cõng một cô gái tóc xõa. Quần áo ông rách bươm, mặt mày chân tay ông đầy những dấu gai cào rướm máu. Ông khập khiễng bước tới trong một sự mệt mỏi và đau đớn cùng cực.

Duy kêu lên:

-Anh Năm!

Chánh cũng vừa tới, kịp đỡ Phạm Sơn và Thanh ngã chúi vào trong vòng tay mình.

Duy dùng cánh tay còn lại của mình xốc Phạm Sơn lên và dìu ông vô trạm xá trong khi Chánh bế Thanh trên hai cánh tay khỏe mạnh của mình. Rõ ràng anh nghe Thanh rên lên một tiếng. Chính tiếng rên ấy và hơi ấm từ tấm thân mềm mại kia đem lại cho anh nỗi vui sướng cùng tột.

Cần đến bên giường gọi Thanh, cô tỉnh lại như một phép lạ.

Ở giường bên, Duy cũng vừa đặt Phạm Sơn xuống. Phạm Sơn mệt lả đi nhưng ông không nằm, ông cố ngồi tựa lưng vào vách lá và gác hai chân đầy thương tích lên chiếc ghế đẩu cho người y tá rửa.

Ông nhắm mắt lại và thiếp đi.

Anh chị em thanh niên xung phong đã đến quanh giường ông rất đông. Những cô gái nhìn thấy đôi chân xác xơ, đẫm máu của Phạm Sơn đã ôm mặt khóc.

Tiếng khóc nhỏ nhoi ấy làm Duy thấy thương bạn quá nhưng anh giấu nỗi xúc động của mình và nhìn ra ngoài đêm. Ở một góc rừng vang lên tiếng gà gáy le te. Duy đứng lên đến bên cửa sổ nhìn xuống cái vùng sáng lờ mờ của mặt nước bên dưới. Anh đứng im một lúc lâu và quay lại, dịu dàng nói:

-Các đồng chí về nghỉ đi cho khỏe, ngày mai chúng ta còn nhiều việc lắm.

Các cô gái lặng lẽ bước ra khỏi phòng, tay quẹt nước mắt, tội nghiệp như đứa trẻ thơ. Duy muốn nói thêm với các bạn một câu gì đó thật thân thiết vì trong lòng anh lúc này có ước muốn biểu lộ nỗi xúc động của mình trước tình đồng đội nhưng anh không biết nói gì và các bạn cũng đã ra khỏi phòng rồi.

Người y tá băng bó xong cũng lặng lẽ bước ra. Duy vẫn đứng tựa cửa sổ nhìn những đóm sáng nhỏ xíu lập lòe của con đom đóm bay lạc trong chòm cây tối đen. Anh đốt thuốc lá và ngạc nhiên thấy lòng ngập tràn một hạnh phúc man mác buồn.

Sáng sớm Duy thức dậy và nhóm một bếp lửa nhỏ bên gốc cây. Rải rác ở lưng đồi khói bay lẫn vào trong sương, ánh lửa lấp ló như những chòm bông trang giấu sau khóm lá.

Phạm Sơn đã thức dậy trước Duy, ông nằm mở mắt nhìn bầu trời sáng dần bên ngoài cửa sổ. Duy nhắc ấm trà đem lại chỗ Phạm Sơn nằm và rót cho ông một chén nhỏ.

-Uống trà cho ấm, anh Năm.

Phạm Sơn nhắp một chút, nhìn cái ống chân đầy vết thuốc đỏ và bàn chân băng trắng toát của mình. Ông ngồi dậy, nói:

-Ngủ êm.

-Chắc nhờ mũi thuốc. Duy nói.

-Cổ chích thuốc gì mà ê mông quá.

-Pi đấy. Pi ê mông lắm.

-Em uống trà đi.

Duy uống nửa chén, thấm giọng. Chợt Phạm Sơn đặt bàn tay lên vai Duy nói:

-Quên những chuyện cũ đi nhé.

Duy chỉ nhắm mắt. Phạm Sơn tiếp:

-Chiều hôm qua anh có đi ngang qua vùng đất của chú. Ở đó vẫn bình yên.

-Thật là may.

Phạm Sơn lại nói:

-Lán trại còn nguyên vẹn.

-Ơn trời! Duy nói và bước ra ngoài

Còn lại một mình, Phạm Sơn nằm xuống chiếc sạp tre ọp ẹp, nhìn ra những vòm cây đầy nắng bên ngoài. Ông lắng nghe tiếng chân bước trên lá mục, tiếng con cu cườm gáy ở bụi cây nào và tiếng khỉ kêu khẹt khẹt trong rừng. Ông lắng nghe và cảm nhận rất rõ sự chuyển động của chung quanh và chợt bừng lên một cái gì rộn ràng không biết từ cõi lòng ông hay từ vạt nắng bên ngoài. Ông nghe tiếng còi tập hợp vang lên và tiếng chân chạy, nghe những lao xao thân quen và nghe tiếng Duy nói. Ông không nghe rõ Duy nói gì nhưng chỉ nghe tiếng ấy vang lên giữa trưa, giữa im lặng, rồi đột nhiên một rừng tiếng reo dấy lên:

-U-ra! U-ra!

Ông nghe thấy tiếng chân chạy, tiếng cười xen lẫn vào những tiếng u-ra, u-ra ngộ nghĩnh ấy và cảm nhận hết cả cái trẻ trung, cái sức mạnh, cái hồn nhiên và tấm lòng yêu nước nồng nàn của tuổi trẻ mới. Tự nhiên nước mắt ông trào ra, và lần đầu tiên kể từ sau giải phóng ông mới thực sự thấy mình sống lại trọn vẹn giữa tình đồng đội cao cả, cảm động và tươi đẹp vô ngần.


Tổng biên tập ngồi nhìn xấp bài trước mặt ông. Điếu thuốc trên tay ông chưa được đốt, ông vuốt nó giữa các ngón tay, vẻ tư lự. Cửa phòng mở và Hồng bước vào. Tổng biên tập đưa tay mời cô ngồi vào cái ghế đặt trước bàn làm việc của ông.

Ông nói:

-Vấn đề cô nêu ra trong bài báo tôi cho là không điển hình cô Hồng ạ. Tôi lấy ví dụ như không có trận lụt ấy thì sao?

-Không có trận lụt ấy thì vùng đất đó cũng không thể là một vùng đất trồng trọt cho dù Phạm Sơn có quyết tâm biến nó thành khu nông nghiệp.

-Trường hợp của Phạm Sơn cũng hơi đặc biệt.

-Nhưng quan điểm cho rằng có thể giáo dục con người thông qua một kiểu lao động chung chung không cần tính toán lời lỗ là một trường hợp duy ý chí kiểu Mao, một trường hợp phí phạm rất phổ biến chứ.

Tổng biên tập hơi ngã người ra sau. Bây giờ ông mới chịu châm lửa đốt thuốc. Ông nói:

-Tôi khuyên cô đừng nên đi vào những vấn đề lý luận không thích hợp với cô và không thích hợp với tờ báo. Điều mà Ban Biên Tập cần ở bài viết là tính lãng mạn cách mạng của thanh niên. Cô đọc “Xa Mạc Tư Khoa” cô đọc “Thép đã tôi…” chưa? Đấy, cuộc cách mạng của chúng ta đâu có thiếu những tính cách lãng mạn như thế. Tôi sợ rằng chúng ta không có sức để mà viết. Chẳng hạn như… Ví dụ trong cảnh chuyển kho lên đồi, tôi cho đó là một đoạn hay, cô có thể đào sâu tính lãng mạn cách mạng trong những con người dũng cảm như vậy, trong những gian khổ như vậy.

-Thưa anh, Hồng nói một cách nhẫn nại, Tất nhiên là tôi có thể viết về điều đó nhưng qua thực tế tôi lại thấy có một điều khác quan trọng hơn nhiều, cần giải quyết cấp bách hơn nhiều đó là vấn đề sử dụng lao động, vấn đề hiệu quả kinh tế do lao động mang lại. Tại sao tôi phải lẩn tránh những vấn đề đó?

Tổng biên tập cười:

-Tất nhiên là chúng ta không việc gì phải lẩn tránh những vấn đề đó nhưng thực sự mà nói, chúng ta chưa đủ trình độ để đề cập đến những vấn đề nặng ký như vậy.

Ông thảy xấp bài ra trước mặt Hồng:

-Cô nên viết lại. Cô nên khai thác kỹ đoạn thanh niên xung phong chuyển kho theo hướng tôi trình bày lúc nãy. Đó là một nội dung rất hay.

Hồng cầm xấp bài lên, lật qua lật lại xem những dấu mực đỏ của Ban Biên Tập phê trên bài mình, cô định nói thêm nhưng rồi không nói. Cuối cùng cô lặng lẽ đứng lên với xấp bài trên tay và bước ra, trở về phòng làm việc của mình.

Hồng đóng cửa phòng lại, ném xấp bài trên bàn và ngồi thừ ra.

-Viết lại, cô càu nhàu, viết lại thì có khó gì nhưng tại sao phải viết lại?

Hồng bực dọc đi tới đi lui trong phòng rồi đến mở tung hai cánh cửa sổ nhìn lên trời. Lúc ấy có tiếng gõ cửa. Hồng quay lại nói như gắt lên:

-Ai đấy?

Cửa mở và một thanh niên mảnh khảnh bước vào. Đó là một người trẻ tuổi mệt mỏi, da mặt tái mét, cái nhìn lờ đờ của người mất ngủ. Hồng nhận ra ngay đó là Nguyễn Đạt, một điển hình mà mình đã viết bài đăng báo hai tuần trước.

Hồng uể oải nói:

-Chào anh Đạt.

Người thanh niên buồn bã nói:

-Chị Hồng ạ, mấy đêm nay tôi không ngủ được. Chưa bao giờ trong đời tôi bị bạn bè chế giễu cay độc như vậy.

Hồng ngạc nhiên hỏi:

-Có chuyện gì vậy?

Người nọ móc trong xách ra một tờ báo và trải trên mặt bàn:

-Chị đọc lại đi. (Anh ta chỉ tay vào những hàng chữ gạch đỏ và đọc): “Có lúc Đạt ước mơ một ngày nào đó bay vào không gian bao la để ngắm nhìn quả đất và nghiên cứu vũ trụ”. Rồi chỗ đây nữa nè: “Tôi rất mê Einstein cũng như những nhà bác học lớn khác. Tôi say mê đọc họ và thực sự tôi đã học được ở các vị ấy đức tính kiên trì”. Trời ơi, trong lúc vui miệng tôi nói ba hoa với chị chơi vui vậy mà chị đăng nguyên trên báo. Chị biết không, các bạn chế diễu tôi: “Mới học xong cấp ba đã nói lớn lối”. Và hễ gặp tôi là họ gọi: “Ê, nhà bác học”. Tôi sống không yên vì những lời mỉa mai ấy.

-Nhưng anh có gì phải xấu hổ. Anh là học sinh xuất sắc toàn trường, đậu thủ khoa kỳ thi vào đại học. Ai cũng thấy anh có nhiều triển vọng. Anh có quyền ước mơ như thế chứ.

Người nọ chợt hỏi:

-Chị có gặp ba tôi nữa sao?

-Có, sao?

Người nọ lật sang trang báo khác và chỉ vào một chỗ có gạch đỏ, đọc: “Thuở nhỏ đi học, cô giáo đọc một bài ca dao: Trên đồng cạn dưới đồng sâu, chồng cày vợ cấy con trâu đi bừa. Và giảng rằng đó là một bức tranh đẹp biểu hiện sự thanh bình và hạnh phúc. Nó đã cãi lại, nó nói rằng bức tranh đó không đẹp vì nó biểu lộ một đời sống nông nghiệp lạc hậu với con trâu cái cày. Cuộc sống đẹp phải là một cuộc sống có khoa học. Câu chuyện ấy đã báo hiệu một tâm hồn lớn nơi cậu học trò nhỏ”. Trời ơi, đó là chuyện trong sách tập đọc lớp Bốn chớ có phải chuyện của tôi đâu mà chị nói là “báo hiệu một tâm hồn lớn”?

-Thôi, đủ rồi, Hồng giận dữ nói lớn, tôi đang bận, tôi phải đi bây giờ.

Hồng đùng đùng đứng dậy, xếp giấy bút bỏ vào xách. Người nọ cũng đứng dậy nhưng dường như vẫn còn ấm ức, vẫn cố nấn ná lại với bài báo trên tay.

-Còn một điều này nữa, anh ta nài nỉ, một yêu cầu cuối cùng xin chị giúp tôi.

-Tôi không có thì giờ. Tôi phải đi.

-Một phút thôi. Đây này.

Người nọ lại đưa bài báo ra trước mặt Hồng, đọc:

“Từ khi các báo đăng tin anh đậu thủ khoa, Nguyễn Đạt đã nhận được rất nhiều thư của các bạn gái hâm mộ gửi đến. Những bức thư đã làm anh sung sướng”. Chị Hồng ạ, chính những dòng này đã làm cho người yêu của tôi đau khổ. Cô ta đến tìm tôi và buộc tôi phải trao cho cô ta tất cả những bức thư ấy và trách móc tôi đủ điều. Thực ra tôi chỉ nhận được có một cái thư của bà chủ tịch hội phụ nữ thành phố.

Hồng ngắt lời:

-Vậy bây giờ anh cần gì?

-Chị viết cho người yêu của tôi vài chữ.

Hồng mang xách lên vai, tiến ra cửa.

-Được, tôi sẽ viết. Bây giờ thì tôi phải đi. Xin lỗi, tôi phải đi gấp.

Hồng đóng cửa thật mạnh và hấp tấp bước ra nhà để xe, đạp máy, phóng nhanh về nhà. Cô bước lên thang lầu thật nhanh, mở cửa phòng, đóng ập lại, ném cái xách tay lên giường, rồi không kịp thay quần áo, cô mở toang các ngăn kéo tủ lấy ra mấy cái cặp giấy dày cộm. Đó là những bài báo cô đã cẩn thận cắt ra từ những trang báo và xếp chúng lại theo thứ tự trong mấy năm qua. Cô lật nhanh từng bài. Những cái “tít” lớn đập vào mắt cô: NHỮNG ĐÊM TRĂNG TRONG RỪNG TRÀM – CHÀNG DŨNG SĨ CỦA BIÊN GIỚI TÂY NAM – NHỮNG BIỂU HIỆN CỦA MỘT NHÀ TOÁN HỌC TƯƠNG LAI – TIẾNG HÁT TRÊN VÙNG KINH TẾ MỚI…

Hồng ném xấp bài báo lên bàn viết của mình và vào bếp tìm cái quẹt diêm đem ra định đốt nhưng bao diêm lại rỗng không. Hồng giận dữ ném mạnh bao diêm ra ngoài cửa sổ rồi nằm vật trên giường khóc.

Trời ơi, tại sao mình lại xua đuổi anh ta một cách lố bịch như thế! Thật là ngu ngốc, lẽ ra mình phải xin lỗi anh ta, mình phải xin anh ta thông cảm cho rằng đó chẳng qua là do mình ấu trĩ trong nghề nghiệp, hời hợt trong nhận thức về cuộc đời. Và phải thú nhận với anh ta rằng giai đoạn làm báo đó đã qua rồi xin anh ta hãy quên nó đi…

Hồng khóc lặng lẽ, cô hơi cong người lại, nhìn sững vào chiếc lọ hoa trước mặt mình, trên bàn viết, nước mắt chảy dài xuống má cô nhưng cô không lau, cô cứ để nó ràn rụa âm thầm.

Những vệt nước mắt khô dần đi.

Bên ngoài trời trở gió. Những chiếc lá úa bay nghiêng nghiêng vào khung cửa nhỏ. Gió lay bức màn mỏng treo ở cửa ra vào và lay những sợi tóc mềm của người con gái ngủ. Trong bóng mờ của ngọn đèn chụp nhỏ, Hồng hiện ra, xinh đẹp, đằm thắm.

Gió cứ lao xao trên những ngọn cây bên ngoài, tiếng gió đi xa vắng, gợi nhớ. Thành phố đang vào đêm, yên tĩnh đoan trang và trầm lặng. Từ dưới đường, thỉnh thoảng vang lên tiếng bước chân của người bộ hành hấp tấp, tiếng những lon sữa bò rỗng không bị gió lăn đi khua trên mặt đường.

Một con chim nhỏ ở đâu bay lạc đến bên khung cửa sổ và đậu nơi đó. Nó kêu chiếp chiếp mấy tiếng rồi đứng nép vào trong một góc. Rồi nó lại kêu.

Hồng mở mắt ra và nhìn thấy con chim nhỏ nhưng cô vẫn nằm im quan sát nó. Gió bên ngoài vẫn còn xao động. Con chim nhảy qua nhảy lại trên khung cửa sổ rồi nhảy lên xấp bài báo cũ của Hồng, xong lại nhảy lên khung cửa.

Hồng mỉm cười và nhẹ nhàng bước xuống giường. Cô bước rất nhẹ đến định bắt con chim nhưng con vật bé nhỏ đã chớp cánh bay ra ngoài đêm.

Hồng ngồi lại bàn viết, soi mặt mình trong gương. Những vệt nước mắt đã khô đi làm cho khuôn mặt trở nên dịu dàng. Hồng sung sướng vì thấy mình đẹp và lòng mình thì thanh thản.

Chợt Hồng nghe có tiếng chân người bước lên cầu thang và tiếng gõ cửa.

Duy bước vào lặng yên và ngồi xuống chiếc ghế mây đặt gần cửa ra vào, Hồng mừng rỡ hỏi:

-Anh về khi nào vậy?

-Cách đây ba ngày.

-Bữa trước em có nghe chú Phạm Sơn nói là anh sẽ về. Bây giờ anh ở đâu?

-Ở nhà chú Bảy Hưng. Chú cũng về cùng chuyến với anh.

Hồng chạy vào bếp lấy nước và rửa lại mấy cái ly khi sáng ăn chè còn ngâm đó. Lúc trở ra đã thấy Duy đứng lặng im bên cửa sổ. Hồng đặt nhẹ cái ly xuống bàn và hỏi:

-Sao buồn quá vậy?

-Có buồn đâu.

-Người ta đồn anh thất tình một cô nào đó đã có chồng nhưng em không tin.

Duy lại ngồi xuống chiếc ghế mây. Anh phun nhẹ một luồng khói mỏng màu tím than lên trần nhà và mỉm cười, lòng tự nhiên thấy thanh thản, ấm áp, dễ chịu. Duy nói:

-Thực ra bây giờ anh đang sung sướng. Anh về đây là để xin chiếc máy kéo và anh đã xin được. Anh về đây còn để thăm em và anh đã thăm được. Anh có gì phải buồn đâu.

-Thế sao anh lại uống rượu?

-Chú Bảy Hưng mới cho anh uống một chút bia. Em thấy có kỳ lắm không?

-Không. Nhìn mặt không ai biết. Tại em nghe trong hơi thở của anh đấy. Ra ngoài lan can một chút cho mát đi anh.

Duy thấy phố xá xinh đẹp khác thường. Chỗ hai người đứng có nhánh cây nhỏ dưới sân vươn tới. Anh thấy cái dáng thon thả của Hồng gợi cảm lạ lùng và cứ mỗi lúc mỗi mờ nhạt đi. Anh gọi:

-Hồng ơi!

Hồng đến gần và đưa cho anh một trái mận nhỏ. Duy nói:

-Về thành phố anh sống mơ mộng như hồi còn đi học, thích quá.

Hồng nghiêng mặt về phía Duy, mái tóc nhẹ bay lất phất. Đêm nay, ở góc độ nào Hồng cũng gợi cảm vô cùng. Duy cầm trái mận trên tay mà tần ngần. Hồng nói:

-Buổi tối ở trên cao thích hơn là ở dưới đất. Đứng đây nhìn thấy người ta mà người ta không thấy mình. Nhiều lúc em đứng cả giờ đồng hồ để quan sát những người qua đường. Có người cỡi xe gắn máy hay ngồi lệch qua một bên, có người đi bộ hay cúi mặt xuống, có những cặp tình nhân chở nhau trên xe đạp sườn ngang, cô gái ngồi ở trước, anh chàng ngồi phía sau. Ngồi cái kiểu gì mà kỳ.

Hồng thảy thảy mấy cái hột mận lên làm cho mái tóc rung rung. Một hột mận rơi xuống mái tôn dưới thấp khua lên một tiếng khô khan và lăn đi như chuột chạy. Duy nói:

-Từ chiều giờ em không đi chơi đâu sao?

-Không. Em phải viết một bài báo ba ngàn chữ nhưng chưa viết được.

-Thì em cứ viết như em đã nói với anh.

-Thực ra thì em cũng đã viết xong một bài báo như thế nhưng tổng biên tập bảo em phải viết lại. Em chán quá. Em muốn bỏ cái nghề này.

Duy ngửa mặt nhìn lên đám lá cao su xao động trên cao. Anh nói:

-Đừng bỏ cuộc. Hãy cứ viết những gì mình đã suy nghĩ, đã xúc động từ cuộc sống rất thực mà mình đã dấn thân vào. Nếu không có báo nào đăng thì anh đăng cho.

Hồng tưởng Duy nói đùa nên nhìn vào mắt anh nhưng chị bắt gặp một ánh mắt nghiêm nghị và có phần khắc khổ. Hồng hỏi lại:

-Anh đăng ở đâu?

-Ở báo tường của liên đội anh. Một bài báo tường mà được nhiều người đọc còn có ý nghĩa hơn là một bài báo in mà quần chúng không hề biết đến.

Hồng đến gần Duy, đưa cho anh một nửa trái mận và nói:

-Nhưng đăng bài thì phải trả tiền nhuận bút đấy.

Duy cũng cười. Sự hồn nhiên của Hồng trả lại anh niềm thanh thản và ấm áp ban đầu. Anh nói:

-Anh không có tiền nhưng rồi anh sẽ có nông phẩm. Chúng ta ký hợp đồng hai chiều, nhá?

Hồng cười, không đáp, vói tay bứt cái lá nhỏ. Trong cử chỉ ấy Duy nhận ra móng tay trên ngón trỏ của Hồng có một vết sẹo nhỏ màu hồng. Duy hỏi:

-Móng tay của em sao vậy?

Hồng gập mấy đầu ngón tay lại, cúi nhìn:

-Hồi ở Đà Lạt, em chặt cành trúc khều mận bị đứt tay.

Hồng lật úp bàn tay lại và xòe các ngón ra. Cô để bàn tay tì trên lan can và cứ nhìn vết sẹo. Rất tự nhiên, Duy cầm lấy ngón tay ấy và bóp nhẹ. Hồng cứ để yên như thế và Duy cảm thấy bàn tay người con gái mềm mại và ngoan như một con thỏ con. Hồng nói nhỏ:

-Vô đi anh. Nãy giờ gió lạnh quá.

Nhưng mới đến ngưỡng cửa Duy đã ôm lấy Hồng. Hồng cúi đầu xuống và dường như Duy nghe có tiếng cười rất nhẹ, rồi tiếng Hồng nói:

-Anh làm như thế em sẽ nói anh say rượu.

Và Hồng thoát ra khỏi vòng tay ôm của Duy. Duy ngượng ngùng và bàng hoàng đến độ phải tựa vô cánh cửa, lòng hoang mang hết sức. Tại sao Hồng lại tự nhiên quá như vậy? Tại sao cái giọng nói ấy lại tỉnh táo và gần như thản nhiên?

Duy ấp úng, lớ ngớ:

-Xin lỗi, anh xin lỗi em.

Nhưng Hồng đã đến trước mặt anh, tươi cười xòe bàn tay ra. Duy nhìn thấy trong lòng bàn tay của Hồng một cái nút áo của mình. Hồng chỉ tay lên áo Duy và nói:

-Em gỡ được trên áo của anh. Nó sắp sút ra.

Duy định lấy lại cái nút áo nhưng Hồng đã nắm tay lại. Lúc ấy cơn gió bất ngờ thổi đến. Những bài báo cũ của Hồng để trên bàn nhóm lên, muốn bay. Rồi một cơn gió mạnh nữa thổi tới cuốn cả chồng báo bốc lên, ném tung ra cửa sổ.

Duy hoảng hốt bước nhanh đến nhưng Hồng đã giữ chặt tay anh lại. Lần này thì Duy ôm Hồng thật chặt trong vòng tay mình. Hồng thì thầm:

-Cứ để mặc cho chúng bay đi.


NỮ QUÁI truyện vừa Đào Hiếu


Chương trình  tivi chiều chủ nhật chiếu lại một trận bóng đá buồn tẻ. Duy nhìn sững vào màn ảnh nhỏ, cố quên đi khuôn mặt đẫm máu của cô gái trên đường phố. Mặt úp xuống đất, tóc sổ tung, đôi xăng-đan quai trắng văng ra  và hai bàn chân tái mét phơi trần giữa nắng chói chang. Mẹ kiếp, tai nạn giao thông có khi cũng như một nước cờ đi lầm, một đường chuyền không chính xác trong bóng đá. Nếu cô gái chọn một vị trí khác để băng qua đường có lẽ chiếc Honda 67 xoáy nòng quỷ quái kia đã không phóng vào người cô rồi đâm vào gốc cây. Chiếc xe gãy gập, tên đua xe bị bắn tung lên như quả banh da và rớt xuống đất, xì hơi, xẹp lép. Một thằng nhóc trạc mười sáu mười bảy tuổi. Một cơn điên tốc độ. Một sự rửng mỡ ngu xuẩn.

Và hai mạng người.

Trung úy Duy tắt tivi. Các đồng đội anh đang đánh cờ tướng trên băng ghế đá nên chẳng ai để ý. Duy bỏ vô phòng.

Anh ngủ được một giấc ngắn và tỉnh dậy trong bóng tối của một căn phòng đầy muỗi. Tắm xong, Duy vừa định đi ăn cơm chiều thì chuông điện thoại reo. Lại thêm một tai nạn giao thông khác. Khi Duy đến nơi thì chiếc xe du lịch đang bốc cháy. Người bu đông nghẹt hiện trường. Cô dâu bị xé rách áo cưới và đánh bầm mặt. Chú trể thì chảy máu mũi, phải dùng khăn tay bịt vết thương. Những cánh hồng đỏ chói tung tóe trên mặt đường, bị đám đông dày nát. Cô dâu ôm mặt khóc. Mọi người nháo nhác tìm cách đưa các nạn nhân đi bệnh viện. Giao thông bị tắt nghẽn. Chỉ khi xe cứu hỏa đến thì đám đông mới dãn ra. Người ta thắc mắc:

-Chẳng lẽ một cô dâu xinh đẹp mong manh như thế lại là tình địch của “nữ quái xa lộ” sao?

Tình địch quái gì, Duy nghĩ thầm, anh quá rành tay nữ quái này. Và cả con mẹ sồn sồn ngồi phía sau. Một băng đâm thuê chém mướn chuyên nghiệp. Có điều là lần này nữ quái quá táo bạo và chơi ngông: Mặc áo bà ba màu xanh két, quần xoa đen, hiền lành như cô thôn nữ, vậy mà cưỡi chiếc xe 250 phân khối dềnh dàng, án ngữ trước đầu chiếc xe hoa, chĩa thẳng khẩu AK bá xếp, ra lệnh:

-Tất cả xuống xe!

Con mẹ sồn sồn ngồi phía sau nhào tới, vung quyền cước đấm đá lia lịa vào cô dâu bé bỏng, đánh dạt cả chú rể. Trước họng súng đen ngòm, mọi người lấm lét nhìn trận đòn thù.


Mười giờ sáng hôm sau, Vân đến tìm trung úy Duy tại tụ sở Ðội cảnh sát giao thông, nước mắt ràn rụa:

-Anh đến bệnh viện với em ngay bây giờ.

-Chuyện gì vậy?

Vân không trả lời, đạp máy xe và trao tay lái cho Duy. Duy vọt ra đường. Người đi như những quân cờ đen kịt trên đường phố. Xe, pháo, mã… và những con chốt sẵn sàng bị hy sinh nếu một kẻ nào đó liều lĩnh hoặc ngu dốt, hoặc không chấp hành luật giao thông.

Vân gục đầu vào vai Duy, khóc tức tưởi. Duy đâm cáu:

-Thì em phải nói cho anh biết chuyện gì chớ!

-Sáng nay ba chở má đi làm, gặp một chiếc xe, phun khói đen kịt cả đường phố. Khói xe phụt thẳng vào mặt ba. Mắt ba cay xé, tay lái loạng quạng. Một chiếc du lịch từ phía sau húc tới. Má ngã xuống, đập mặt vào lề đường…

Hai người đến bệnh viện, đi thẳng tới phòng cấp cứu.

Người đàn ông trạc năm mươi tuổi ngồi ủ rũ trước cửa phòng, mặt mày, quần áo phủ một lớp bồ hóng đen nhẻm. Vân và Duy ngồi xuống cạnh ông.

-Má sao rồi, ba? Vân hỏi.

-Chưa biết. Người đàn ông nói và dùng ngón tay chùi khói đen bám quanh mi mắt.

Duy muốn nói một câu nào đó nhưng anh lúng túng như một đứa con nít. Cuối cùng Duy đứng lên:

-Thưa bác, bác hãy về nghỉ đi, để chúng con trực ở đây. Có gì con sẽ điện thoại về nhà cho bác hay.

Người đàn ông ngửng nhìn Duy bằng đôi mắt ảm đạm. Cái dáng cao lớn linh hoạt hàng ngày biến đâu mất chỉ còn lại một hình bóng ủ rũ, trầm lặng và mệt mỏi.

Khi ông đi rồi Vân lại khóc.

Duy ôm người vợ sắp cưới vào ngực mình. Vân nhắm mắt lại, mặt đẫm ướt.

Người bác sĩ trong phòng cấp cứu bước ra, nhìn sững cô gái trẻ. Nhưng Vân đã thiếp đi, không nhìn thấy ông. Chỉ có Duy đón nhận đôi mắt tuyệt vọng ấy của người thầy thuốc. Nó làm anh kinh hoàng, tay chân bủn rủn.


Suốt những ngày sau lễ an táng, Duy lui tới thường xuyên nhà Vân. Cô nằm thiêm thiếp trên giường, còn ông Trí, cha Vân thì cứ đi lẩn thẩn trong vườn hoa, ngẩn ngơ nhìn trời rồi lại ngồi hàng giờ ngắm một khóm tường vi đã tàn héo.

Duy làm việc ở cơ quan cũng thất thường và anh trở nên gắt gỏng, cau có, nhưng đồng đội cũng thông cảm, không trách móc.

Buổi tối hôm đó anh  đi ngủ  vào khoảng 9 giờ. Nhưng đến nửa đêm thì anh bị dựng đầu dậy:

-Báo cáo trung úy, có một tai nạn giao thông khá đặc biệt vừa xảy ra cách đây nửa tiếng đồng hồ.

Duy nói như nạt:

-Các anh tự giải quyết lấy cũng được. Tại sao cái gì cũng tôi?

-Nhưng vụ này không đơn thuần là một tai nạn giao thông mà gần như là một vụ khủng bố. Kẻ bịt mặt đã chặn một chiếc xe tải, bắn bể lốp xe và bỏ đi.

Duy ôm lấy cái đầu đang nhức buốt của mình, kêu lên:

-Thôi, thôi! Mặc xác cái thằng bịt mặt khỉ gió ấy đi. Ðó là chuyện của cảnh sát hình sự. Còn tôi, tôi không cần biết nó là ai.


Nó là ai? Chính lương tâm  nghề nghiệp đã buộc trung úy Duy phải trằn trọc thâu đêm vì câu hỏi đó. Khi các đồng đội của anh vừa ra quân đi đến hiện trường thì anh thấy hối hận vì sự gắt gỏng của mình. Bình tĩnh suy nghĩ lại, Duy thấy sự xuất hiện của tên khủng bố bịt mặt là một hiện tượng rất lạ lùng. Tại sao hắn lại bịt mặt? Hành động bắn bể lốp xe chỉ có thể là thủ đoạn của băng Nữ Quái Xa Lộ nhưng tên này lâu này từng ngang nhiên hành động một cách táo bạo, kể cả ban ngày.

Nửa giờ sau anh nhận được tin báo là tên khủng bố đã tẩu thoát bằng xe  250 phân phối, không để lại một dấu vết nào tại hiện trường. Còn người tài xế xe tải thì ngất xỉu dưới gốc cây cách hiện trường khoảng 40 mét. Cảnh sát giao thông đã đưa ông vào bệnh viện cấp cứu.

Sáng hôm sau đích thân Duy vào bệnh viện gặp người tài xế. Ông ta trông rất tỉnh táo.

-Nó đánh ông bằng dụng cụ gì?

-Nó không đánh. Chỉ chụp lên mũi tôi một cục bông gòn và tôi mê đi.

-Thế nó đã lấy của ông những gì?

-Không lấy gì cả. Tiền bạc giấy tờ, và cả đồng hồ, chiếc nhẫn vàng 24k hai chỉ đeo ở ngón tay vẫn còn nguyên.

Duy hỏi:

-Nó bịt mặt bằng cái gì?

-Một túi vải đen trùm đầu, khoét hai lỗ mắt.

-Nhưng nó là đàn ông hay đàn bà?

-Tôi không rõ. Vì nó ăn mặc thùng thình, toàn đen, cái túi vải trùm đầu chụp xuống tận vai nên không biết tóc dài hay tóc ngắn.

-Thế còn giọng nói?

-Nó không nói gì cả. Nó đi chiếc Honda 250 phân khối, vượt lên qua mặt tôi, tay trái cầm lái, tay phải chỉa khẩu súng AK bá xếp bắn nổ  lốp xe trước của tôi và buộc tôi dừng xe lại. Sau đó nó bắt tôi xuống xe nằm úp mặt xuống đường. Nó chụp vào mặt tôi một cục bông gòn lớn. Vậy là tôi mê đi.

Duy ôn lại một số chi tiết đáng chú ý mà người tài xế vừa cung cấp. Chiếc Honda 250 phân khối, khẩu AK bá xếp. Anh hỏi:

-Nó cao hay thấp?

-Thấp, to ngang.

Nữ quái xa lộ khá to con nhưng mà… Ðúng rồi! Rất có thể vì ăn mặc thùng thình và cái tủi vải trùm đầu đã làm cho cô ta có vẻ lùn chăng?

Tuy nhiên Duy vẫn hướng cuộc điều tra sang một ngả khác. Anh hỏi tài xế:

-Xin lỗi ông nhưng ông có gây thù oán gì với ai không? Chẳng hạn như nợ tiền, nợ tình, hay tranh chấp nhà cửa, hay cạnh tranh nghề nghiệp?

Tài xế cười hiền lành, hàng ria con kiến nhếch lên một cách ngây ngô. Anh ta lắc đầu:

-Không có. Tui chở heo cho công ty thực phẩm. Nhà tuy nghèo nhưng vợ chồng đàng hoàng, có thù oán gì với ai đâu.

-Ông mua heo ở đâu?

-Bình Chánh và Củ Chi.

-Ông có ép giá hay tranh mối với ai không?

Tài xế che miệng, ho khúc khắc mấy tiếng:

-Không có. Chuyện mua bán là chuyện của các trạm thu mua tại địa phương, tôi chỉ đến và chở hàng về công ty thôi.

Duy rút bao thuốc, mời tài xế một điếu và cười cười nói một cách chân tình:

-Tài xế các ông người nào cũng đào hoa lắm. Ði tới đâu cũng có bồ nhí phải không?

Tài xế nhìn ra cửa sổ.

-Chuyện đó cũng có chút chút. Khi có tiền cũng vô quán bia vui vẻ chút xíu, qua đường thôi chớ có đụng chạm gì với ai đâu.

Duy nói:

-Vừa rồi có một vụ đánh ghen rất đặc biệt. Một người đàn ông đã có vợ đàng hoàng nhưng lại lừa một cô gái trẻ để đám cưới. Thế là bà vợ biết được, âm thầm theo dõi và  thuê một băng đâm thuê chém mướn, chặn đường xe hoa hành hung cô dâu lẫn chú trể rồi đốt xe.

Tài xế cười:

-Chuyện đó tôi có đọc báo. Có phải anh muốn nói vụ Nữ Quái Xa Lộ không?

-Ðúng là vụ đó. Báo có đăng cả hình nữ quái xa lộ. Ông có nhận ra một nét tương đồng nào giữa nữ quái và tên bịt mặt không? Như dáng đi chẳng hạn, có vẻ đàn bà không?

-Lúc đó tôi sợ quá, cũng chẳng để ý.

-Nhưng ông có chắc là nó đi chiếc Honda 250 phân khối màu xám?

-Ðúng là màu xám.

-Và khẩu AK bá xếp?

-Ðúng vậy.

Duy đứng dậy, bắt tay tài xế và nói:

-Cảm ơn ông. Tôi hy vọng sẽ tìm ra thủ phạm một ngày gần đây. Chúc ông khỏe.

Trung úy Duy bước ra khỏi phòng với quyết tâm bắt cho được nữ quái xa lộ.


Bãi xe phế thải là một khu vực rộng lớn nằm khuất sau một rừng tràm bông vàng rậm rạp kế cận xa lộ. Tối đến, bãi để xe âm u như một nghĩa địa bỏ hoang lô nhô những nhà mồ đổ nát xưa cổ và bí ẩn. Ngọn lửa được nhóm lên giữa khoảng đất như cái lòng chảo giữa các khối sắt rỉ sét. Ánh sáng màu da cam mọc lên từ khoảng đất đen đầy cát sạn như một nhánh san hô rực rỡ, lắc lay, chập choạng trong cơn gió vi vút.

Tám chiếc xe gắn máy cao tốc từ 90 đến 250 phân khối, đủ kiểu cọ, màu sắc, dựng châu đầu vào nhau như những con quái thú đang rình mồi. Bảy thằng nhóc tuổi từ mười sáu đến hai mươi đứng dạng chân quanh đống lửa theo đủ mọi dáng vẻ nghênh ngang của các nhân vật trong phim cao bồi. Vắt vẻo trên đầu một chiếc xe du lịch móp méo là một người đàn bà ngoài ba mươi tuổi, đẹp sắc sảo, tóc bay hoang dã trong cơn gió thốc. Với bộ cánh giản dị một cách cầu kỳ: áo bà ba màu xanh két, quần xoa đen, nữ quái xa lộ đã tạo cho mình vẻ quyến rũ riêng của một con rắn hổ mang cái, vừa đài các vừa dân giã, bụi đời. Hình ảnh của nữ quái là sự hài hòa giữa vẻ uyển chuyển mềm mại của một con rắn và vẻ hung bạo bí ẩn của một con sư tử cái. Cô ta bẻ cong chiếc roi mây trên tay, bật nó trong khoảng không như bật cái cung, tạo ra những âm thanh man rợ. Xuất thân là hoa hậu Cần Thơ nhưng lại không gặp may trong đường tình ái, nữ quái đâm ra thù ghét đàn ông và thù ghét đời. Ðám hung thần choai choai đang đứng trước mặt cô ta là lũ em út được thu nạp rải rác trên đường phố. Chỉ sau một vài đường rượt đuổi, lạng lách gầm thét trên đường phố là nữ quái có thể xác định được “trình độ” của tay đua và lập tức hắn được kết nạp vào băng này. Bọn hung thần nhóc con coi cô ta như một bà chúa. Hoàn toàn không dùng võ nghệ với đám đàn em nhưng vũ khí của nữ quái là đôi mắt đen hơi xếch một chút và cái miệng cười chết người kia. Lũ nhóc quỳ mọp dưới chân, thần phục ngọn roi mây mảnh mai mà cực kỳ tàn nhẫn. Khi nữ quái nổi giận, không một đứa nào dám ngửa mặt nhìn lên. Ngọn roi mây vun vút như tiếng phun nọc độc phì phì của con hổ mang chúa King Cobra nổi tiếng.KhẩuAKbá xếp nữ quái chỉ dùng khi lâm trận, còn đối với bọn đàn em có khi cô chỉ dùng một cái quắc mắt.

-Trăng sắp lên. Hôm nay chị Hai cần làm thịt một gã đàn ông khá to con đi xeCrystal115 phân khối. Gã có võ. Ai dám đi, bước qua bên trái.

Lập tức ba tên nhóc tiến tới phía nữ hoàng của chúng. Hai tên khác vừa định bước lên thì nữ quái nói:

-Ðủ rồi! Ðáng lẽ một mình chị Hai trị nó cũng được nhưng trận này chị Hai muốn coi tụi bay làm ăn ra sao.

Một trong ba tên hỏi:

-Hắn là ai vậy, Chị Hai?

-Không biết. Và không cần biết. Chúng ta chỉ làm theo đơn đặt hàng. Chú ý nhận dạng: Ði xe Crystal 115 phân khối, biển số 0001, người cao lớn, tóc dài, mặt sần sùi, cổ đeo một sợi dây chuyền vàng hai lượng, tay trái đeo một chiếc lắc một lượng vàng 24k. Hai món đó không có trong đơn đặt hàng nhưng lệnh phải tịch thu. Nghe rõ?


Nữ quái nhảy xuống đất, ném cây roi cho một tên đứng gần đống lửa cất rồi thót lên chiếc môtô quen thuộc. Bốn chiếc xe gầm rú rồi vọt ra khỏi bãi, tiến ra xa lộ. Chuyến ra quân này nữ quái không có gì hấp tấp vì phải chờ con mồi đi ăn sinh nhật về mới bám theo. Ðến góc đường Trần Quốc Thảo và Ngô Thời Nhiệm là ra tay.

Mọi việc diễn ra đúng như kế hoạch. 22 giờ 35 phút một người đàn ông đi xeCrystal115 từ trong một biệt thự sang trọng chạy ra, tốc độ vừa phải. Ông ta theo đường Ngô Thời Nhiệm chạy về hướng Trần Quốc Thảo và sắp rẽ về hướng chợ Nguyễn Văn Trỗi, Nhưng ba tên quái xế đã rú ga vọt lên. Một tên cúp đầu xe, hai tên còn lại kèm sát hai bên hông. Hai con dao lê nhọn hoắc. Người đàn ông sững sờ trong giây lát rồi tắt máy xe, bình tĩnh bỏ chìa khóa vào túi. Bằng một động tác cực nhanh, hai tay ông gạt hai lưỡi lê và nhảy xuống đất. Hai tên quái xế đã hiểu rõ địch thủ từ trước nên thận trọng tiến tới.

Trong bộ trang phục quen thuộc: áo bà ba xanh két, quần xoa đen, nữ quái ngự trên chiếc môtô màu xám của mình khoanh tay nhìn trận đánh. Thấy con mồi chống trả quyết liệt và có hiệu quả nàng bèn huýt sáo một tiếng, tức thì tên thứ ba nhào tới giáp chiến. Nữ quái ngửa mặt cười, nhìn mảnh trăng non đã chếch về phía Tây và khoái trá rút bao Dunhill xanh ra châm một điếu.

Ngay lúc ấy đèn pha từ hai đầu đường rọi sáng trưng. Hai chiếc xe cảnh sát từ hai đầu phóng nhanh tới, thắng gấp, chặn hai đầu, cô lập trận địa. Nữ quái ném điếu thuốc và chụp lấy khẩu Ak bá xếp đang gác ngang trên đùi.

Nhưng từ sau gốc cây, một bóng đen đã phóng ra. Bằng một cú chặt thiện nghệ trung úy Duy đã vô hiệu hóa được cánh tay cầm súng của nữ quái, đá khẩu súng văng xuống đường. Nữ quái bay người lên khỏi xe, đáp xuống giữa lộ. Duy vừa nhào đến chụp khẩu súng thì nữ quái đã xoay người như một cơn lốc. Gót chân trái của người đẹp lướt qua chót mũi của anh, gần như cùng lúc gót chân phải bay tới trúng ngay quai hàm làm Duy lảo đảo. Anh không nỡ đánh phụ nữ nên cố gắng né tránh, nhưng chỉ một phút sau anh đã khoá được tay đối phương.

Lợi dụng lúc đánh nhau, một trong ba tên nhóc đã nhảy lên xe rú ga đâm thẳng vào vòng vây, tẩu thoát. Hai tên còn lại đều bị bắt.

Sáng hôm sau Duy gọi nữ quái lên phòng của mình và anh vô cùng ngạc nhiên khi đối diện với một người đàn bà trẻ đẹp, có cái nhìn hoang dã và quyến rũ.

-Lúc nào chị cũng mặc bà ba à?

-Tôi mặc cái gì tôi thích.

-Kể cả bộ quần áo vải sô thùng thình và cái túi vải chụp trên đầu như đảng viên KKK?

-Tôi rất ghét bọn kỳ thị chủng tộc Ku Klux Klan.

-Nhưng lại sao nhìn tôi ông lại liên tưởng đến bọn 3K?

-Chắc chị chưa quên tên khủng bố bịt mặt đã gây án cách đây không lâu mà báo chí có tường thuật. Chúng tôi đã có đầy đủ tư liệu quý giá về tên này. Vâng, rất nhiều. Trong đó có vài chi tiết đáng chú ý như chiếc Honda 250 phân khối và khẩu Ak bá xếp…

Duy nhìn thẳng vào mặt người đàn bà để quan sát phản ứng của y thị nhưng chỉ gặp một cái nhìn diễu cợt và một nụ cười tươi tắn. Anh bàng hoàng nhận ra nữ quái có hàm răng tuyệt đẹp và một nét môi mềm mại.

Lẽ nào người đàn bà quyến rũ này lại có lúc che giấu nhan sắc của mình bằng một túi vải trùm đầu?


Một anh  công  an đến đánh thức Duy dậy ngay trên giường cá nhân. Duy mở mắt thấy ánh nắng chói chang ngoài khoảng sân rộng. Ðồng hồ trên tường chỉ tám giờ kém năm phút.

-Anh có điện thoại.

Duy bước nhanh ra khỏi phòng. Giọng nói của Vân bên kia đầu dây:

-Anh có biết hôm nay là ngày gì không?

Một cái hẹn nào đó mà mình đã quên chăng? Duy liếc nhìn tấm lịch treo tường ngay phía trên bàn điện thoại. Hôm nay là chủ nhật. Chẳng lẽ lại là sinh nhật của Vân?

-Xin lỗi em, trí nhớ anh tồi quá.

-Thế thì anh hãy đến đây gấp đi.

Vân cúp máy. Và ngồi chờ. Ông Trí, cha Vân vừa thắp hương trên bàn thờ, đang đứng trầm ngâm nhìn ảnh người vợ trẻ. Sau đó ông đi ra vườn hái hoa gom thành một bó lớn đủ màu sắc rực rỡ.

Lát sau Duy lái chiếc Jeep cũ kỹ của anh đến, Vân ra mở cổng cho xe chạy thẳng vào trong sân. Duy xuống xe, chào ông già vợ tương lai. Ông Trí nói:

-Hôm nay là một trăm ngày mất của má con Vân, cháu có thể đi với bác được không?

-Cháu đã sẵn sàng. Mời bác lên xe.

Vân đem nhang đèn từ trong nhà ra. Ông Trí trao bó hoa cho Duy cầm rồi đi lại góc nhà lấy một cái bình tưới nhỏ. Ông là người sau cùng lên xe. Người giúp việc mở cổng cho chiếc xe de ra.

Xe chạy trên xa lộ, hướng về phía Thủ Ðức. Duy nói:

-Con thấy bác có vẻ ốm quá, bác có ngủ được không?

-Bác ngủ ít. Bác rất nhạy cảm với môi trường xung quanh. Thường khoảng ba giờ sáng là xe chạy ngang nhà. Xe khách liên tỉnh, xe xích lô máy, xe tải… gầm rú suốt đến sáng. Không cách gì ngủ lại được.

-Như thế có lẽ bác nên lắp thêm cửa kính trong phòng ngủ để ngăn tiếng động.

Vân nói:

-Em cũng đã nghĩ đến chuyện đó nhưng ba lại thích thoáng khí và không chịu được máy lạnh.

Ông Trí nói:

-Lát nữa lên nghĩa trang cháu sẽ gặp một ông già rất lạ. Ông ta là người giữ nghĩa trang, lớn hơn bác năm tuổi. Vợ con chết hết. Ông ta đến ở tại nghĩa trang vừa canh gác vừa được gần gũi với những người thân. Có lẽ một ngày nào đó bác cũng sẽ về ở chung với ông ta. Ở đó yên tĩnh và không khí rất trong lành.

Duy thắng gấp xe lại, ngay sau đít một chiếc xe tải. Ðường bị kẹt. Vì một tai nạn giao thông nào đó trên đường. Chiếc xe tải đằng trước có vẻ sốt ruột, tài xế nhấn ga từng chặp và mỗi lần như thế khói đen từ trong ống “pô” phụt ra, phun thẳng vào mặt ba người ngồi trên chiếc xe jeep mui trần. Ông Trí ôm lấy mặt ho sù sụ. Vân đưa cho ba chiếc khăn tay của mình còn cô thì lấy cái mũ vải chụp lên mặt. Duy bịt mũi bằng hai ngón tay. Khi khói vừa tan đi thì chiếc xe tải lại nhấn ga và cái trò chống đỡ lúc nãy lại tái diễn. Nó lập lại năm lần như thế thì đường được khai thông. Ông Trí bảo Duy:

-Cố gắng qua mặt nó đi, không thì chết ngạt.

Duy nhấn ga. Nhưng không qua được. Chiếc xe tải phía trước cứ đi nghênh ngang giữa lộ. Những xe gắn máy hai bánh cũng cố gắng vượt lên, qua mặt chiếc xe tải, tạo ra một cảnh hỗn loạn. Và chiếc xe tải vẫn thản nhiên phun khói mù mịt. Sau ba bốn lần thử qua mặt nó không thành công, ông Trí bảo Duy:

-Cháu dừng lại đi.

Duy cho xe nép vô lề và dừng lại, đợi cho chiếc xe phun khói quái ác kia chạy thật xa. Khi khói đen đã tan hết Duy mới cho xe chạy tiếp. Nhưng chỉ một phút sau, Một chiếc xe GMC mười bánh của quân đội đã từ phía sau vượt lên phun khói mù mịt. Lần này mặt của Duy, ông Trí và Vân đều nám đen. Duy cố gắng vượt lên, không cho nó qua mặt mình, nhưng chiếc xe GMC quái ác cũng muốn vượt xe Duy. Thế là hai xe cứ đi song song nhau. cái trò bịt mũi bịt mặt lại diễn ra trên xe Duy, vừa thảm hại vừa khôi hài. Cuối cùng ông Trí phải la lên:

-Dừng xe lại.

Nhưng khi Duy vừa định tấp vô lề thì ngay trước đầu xe anh một chiếc ba gác máy đang chạy rất sát, cũng phun khói mù mịt. Duy đành giảm tốc độ tối đa và từ từ cho xe tấp vô sát hàng cây bên đường.

Cuối cùng ba người cũng đến được nghĩa trang. Ðó là một khu vực đầy cây xanh, yên tĩnh, mát mẻ. Tiếng chim hót trên vòm cao, tiếng gió xào xạc trong khóm lá.

Xe dừng lại trước cái chòi tranh của người  giữ nghĩa trang. Ông già bước ra đón khách. Duy, Vân và ông Trí bước xuống xe, mặt mày, quần áo đầy khói đen. Cả bó hoa Duy cầm trên tay cũng tàn héo vì khói. Ông già mời ba người khách ngồi quanh chiếc bàn đá kê dưới một gốc me già. Ông rót trà mời khách. Ông Trí giới thiệu:

-Ðây là Duy. Thằng rể tương lai của tôi đấy.

Ông già hỏi:

-Cháu công tác ở đâu?

-Cháu làm công an.

-A, ông già reo lên một cách hồn nhiên, tôi có theo dõi vụ “nữ quái xa lộ” Mấy cậu bắt được nó là hay đấy. Bây giờ con quỷ đó ở đâu?

-Trong trại giam.

-Thế còn cái tên khủng bố bịt mặt? Có phải cũng là chính con nữ quái đó không?

-Có lẽ như vậy, Duy đáp, vì từ khi bắt nữ quái đến nay không thấy tên khủng bố bịt mặt xuất hiện.

Ông Trí cầm bó hoa đứng lên, đi lại phía chiếc xe jeep lấy cái bình tưới hoa, rồi thong thả đi đến bên ngôi mộ cẩm thạch của người vợ yêu dấu. Trên mộ trồng toàn hoa. Ông đặt bó hoa trước tấm ảnh của người quá cố rồi xách bình  tưới những khóm hoa quanh mộ. Vân, Duy và ông già gác nghĩa trang cũng vừa đến. Vân thắp hương cắm trên mộ và đốt hai ngọn nến trắng. Mọi người đều cúi đầu im lặng. Ông Trí không lạy người chết mà ngồi xuống vạt cỏ xanh bên  mộ, lặng ngắm tấm ảnh người đàn bà xinh đẹp. Một con chim khách đen tuyền từ đâu bay đến đậu trên nhánh cây thấp. Ông nhìn con chim mà hai giọt nước mắt ứa ra, lăn dài trên khuôn mặt khắc khổ.


Chiếc xe jeep chở duy, vân và ông Trí vừa về đến nhà thì đã thấy một anh công an ngồi đợi trên chiếc ghế đá trong vườn hoa. Duy nhảy xuống xe:

-Có chuyện gì vậy?

-Nữ quái trốn trại rồi.

-Tại sao để nó trốn?

-Ba tên đồng bọn đến giải thoát. Chúng cắt hàng rào kẽm gai đột nhập vào trại và đánh tháo cho nữ quái.

-Có ai bị gì không?

-Thiếu úy Dũng bị thương ở vai nhưng ta bắt được một thằng. Hình như là chồng hay nhân tình gì đó của nữ quái. Thằng đó xưa nay chưa xuất hiện bao giờ. Thiếu tá Khiêm mời anh về trình diện gấp.

Duy chào ông Trí và Vân xong lên xe về đồn công an. Thiếu tá Khiêm đang chờ anh ở văn phòng của ông.

-Anh đi đâu mà lâu quá vậy?

-Thưa thiếu tá, tôi đi viếng mộ một người thân. Ðó là má của Vân.

Thiếu tá Khiêm đẩy tập hồ sơ ra trước mặt Duy, ông nói:

-Thôi được, ta gác chuyện đó sang bên. Ðây là hồ sơ của tên Trần Tuấn, chồng của nữ quái. Anh về nghiên cứu và gọi hắn hỏi cung ngay cho tôi. Nó có thể chính là tên khủng bố bịt mặt đấy. Nó lầm lì và cáo già lắm.

Duy cầm xấp hồ sơ và cái gói đựng tang vật, bước ra khỏi phòng.


Cuộc hỏi cung diễn ra ngay đêm hôm đó.

-Ông là gì của nữ quái?

Ðối diện với Duy là một người đàn ông trạc 40, để râu quai nón, khuôn mặt khắc khổ, trầm lặng. Ông ta đáp:

-Tôi là thuộc hạ của bà ấy.

-Không đúng, Duy nói, vì chúng tôi đã tìm thấy trong cái ví của ông một tấm ảnh ông và nữ quái chụp chung với nhau ở tư thế rất thân mật.

Duy rút tấm ảnh thảy ra trước mặt người đàn ông râu rìa có tên là Trần Tuấn.

Trần Tuấn cầm tấm ảnh lên nhìn,trả lời :

-Những lúc bà ấy cần thì tôi phải tuân lệnh.

-Nhưng ông nên nhớ rằng nữ quái là một người đàn bà rất kiêu ngạo. Tôi đã từng tiếp xúc với bà ta và tôi thấy bà ta rất khó tính. Không lẽ ông là một thuộc hạ mà lại có thể thân mật với bà ta như thế à?

Người đàn ông cười:

-Tôi chỉ là một phương tiện của bà ta mà thôi. Thực ra suốt đời bà ta chỉ tôn thờ một người đàn ông. Ðó là mối tình đầu của bà ấy. Và người đàn ông kia đã phản bội.

Duy hỏi sang chuyện khác:

-Thế ông có biết gì về tên khủng bố bịt mặt không?


Duy đốt một điếu thuốc, nheo mắt nhìn người đàn ông:

-Tên đó,sau khi bắn bể lốp xe, lúc nào hắn cũng lấy một cục bông gòn tẩm thuốc mê chụp vào mặt tài xế và kéo anh ta đến một gốc cây. Tại sao cục bông gòn và loại thuốc mê đó lại có trong túi áo của ông?

Duy mở ngăn kéo lấy hộp bông gòn và chai thuốc mê đẩy ra trước mặt người đàn ông râu rìa. Ông ta có vẻ bối rối, tránh cái nhìn của Duy, rồi vừa mân mê các ngón tay chai cứng, vừa nói:

-Kế hoạch của tôi là đột nhập vào trại, đánh thuốc mê lính canh và cứu bà chủ ra. Ðó chẳng qua là một sự trùng hợp ngẫu nhiên.

Duy dụi tắt thuốc lá rồi nói:

-Thôi được. Ông suy nghĩ kỹ đi. Tôi chưa tin ông đâu. Ngày mai tôi sẽ hỏi tiếp.


Mười giờ đêm, Duy từ cơ quan trở về bằng chiếc xe cub cánh én cũ kỹ của mình. Anh định ghé thăm Vân và ông già một tí nên rẽ sang đường Pasteur đi thẳng về hướng phi trường Tân Sơn Nhất. Bỗng nhiên anh nghe hai tiếng súng nổ liên tiếp. Ở ngã tư Ðiện Biên Phủ có sự nhốn nháo của xe cộ. Duy phóng nhanh đến nơi, chứng kiến một chiếc xe tải với bốn bánh xe xẹp lép. Nhưng cùng lúc anh nhận ra tên khủng bố bịt mặt đang tháo chạy trên chiếc 250 phân khối màu xám. Không để lỡ một giây, Duy vọt ga đuổi theo nhưng tên khủng bố đã rẽ vào một đường hẻm trổ ra đường Võ Thị Sáu và biến mất trong dòng xe cộ cuồn cuộn như thác lũ.

Anh rà rà xe quanh các gốc cây gần đó và nhận ra người tài xế trẻ đang nằm mê man. Vẫn là cục bông gòn và mùi thuốc mê quen thuộc. Anh sờ túi nạn nhân thấy tiền bạc, giấy tờ vẫn còn nguyên. Chiếc đồng hồ Seiko 5 và sợi dây chuyền vàng 24k có hình thánh giá cũng còn nguyên trên cổ nạn nhân. Mặt mày và chân tay nạn nhân không hề có một dấu vết nào chứng tỏ là bị đánh đập. Duy mở khuy áo ngực của người tài xế trẻ để xem có thương tích gì không thì bất ngờ thấy một danh thiếp màu trắng, in dòng chữ màu đen đậm nét: SỨ GIẢ CỦA THIÊN NHIÊN.

Duy bỏ tấm danh thiếp vào túi áo mình rồi gọi xích lô chở nạn nhân đến bệnh viện.

Thế là việc hỏi cung gã đàn ông râu rìa sáng hôm sau bị huỷ bỏ. Sự xuất hiện của tên khủng bố bịt mặt – với danh hiệu mới là SỨ GIẢ CỦA THIÊN NHIÊN – đã tự biện hộ cho gã râu rìa. Mũi dùi của Duy lại chỉa về phía nữ quái xa lộ. Bởi vì trong suốt thời gian nữ quái bị giam  thì tên bịt mặt không xuất hiện, thế mà khi nữ quái vừa trốn thoát thì tên bịt mặt lại tái xuất giang hồ với những thủ đoạn y hệt như trước: Bắn bể lốp xe, chụp thuốc mê tài xế, và không hề có ý định đánh người, cướp của. Nhưng điều làm Duy phân vân là tính cách của nữ quái khác hẳn. Cô ta thô bạo và đôi khi cho phép bọn đàn em cướp của.

Vậy tên bịt mặt là ai? Hay chính nữ quái muốn cùng một lúc bộc lộ hai tính cách khác nhau để gây hoang mang cho công an, đánh lạc hướng các cuộc điều tra?

Giữa lúc Duy còn đang rối bời với những câu hỏi hóc búa thì một người cảnh sát giao thông bước vào phòng anh và đưa cho anh một tấm danh thiếp. Duy ngạc nhiên hỏi:

-Ở đâu anh có tấm danh thiếp này?

-Ðó là danh thiếp của một người khách. Ông ta đang ngồi đợi anh ở phòng ngoài.


Ðợi duy ở phòng khách là một ông già óm nhom, đen thui và móm xọm. Ông ta trạc sáu mươi tuổi mặc một bộ đồ kaki sờn rách, bạc màu. Duy hơi ngờ ngợ nhưng vì ông ta là người khách duy nhất ngồi trong phòng nên anh phải ngồi xuống đối diện và đưa tấm danh thiếp SỨ GIẢ CỦA THIÊN NHIÊN ra. Duy hỏi:

-Cái này của bác phải không?

-Phải. Ông già nói bằng một giọng chơn chất.

-Nghĩa là bác in tấm danh thiếp này, hay là bác lượm được ở đâu?

-Tui không biết từ đâu mà có. Khi ở bệnh viện về, lục túi ra thì tôi thấy tấm danh thiếp đó và 5 triệu đồng toàn bạc năm chục ngàn. Tui không biết có âm mưu gì nên đến đây khai báo với mấy ông.

-Nhưng tại sao bác lại phải đến bệnh viện? Có phải bác đã gặp tên khủng bố bịt mặt không?

-Sao chú biết? Ðúng là nó. Hồi bốn giờ sáng nay khi tôi đang chạy chiếc xe xích lô máy trên đường Ðiện Biên Phủ thì gặp một kẻ bịt mặt đi xe môtô chặn đường, bắn bể bánh xe của tôi rồi chụp lên mũi tôi một cục bông gòn tẩm thuốc. Sáng ra khi tỉnh dậy thì tôi thấy mình nằm trong bệnh viện. Vì tôi chỉ hơi bị nhức đầu nên bác sĩ cho về. Chẳng ngờ khi về đến nhà, lục túi ra, thấy có năm triệu bạc mới tinh và tấm danh thiếp này đây.

Chi tiết “năm triệu bạc” là một bất ngờ đối với Duy. Nó làm anh nhức đầu thêm.

-Bác có nghĩ rằng chính tên bịt mặt đã bỏ tiền vào túi bác không?

Ông già chớp chớp đôi mắt lèm nhèm:

-Tôi không hiểu gì hết. Nếu nó muốn giúp tôi thì tại sao nó lại phá xe tui, lấy gì tôi làm ăn nuôi sống gia đình?

Duy hỏi:

-Thế nó có nói gì với bác không?

-Không. Không nói một lời. Giống như bóng ma.

-Thôi được, Duy nói, bây giờ nguyện vọng của bác là gì?

Ông già nói:

-Tôi không biết phải làm gì với số tiền này vì nó có phải là tiền của tôi đâu. Lỡ ra thằng bịt mặt nó ăn cướp của ai rồi đem nhét vô túi tôi để vu oan giá họa cho tui thì sao?

Duy mỉm cười, trấn an ông già:

-Không sao, bác cứ giữ đi. Vì chưa có ai khiếu nại gì về số tiền ấy cả. Cháu cũng không có quyền giữ số tiền đó vì nó không phải là tang vật. Bác cứ giữ nhé. Và chờ. Ðừng tiêu vội.

Duy ghi địa chỉ của ông già và tiễn ông ra về.

Anh trở lại phòng ngồi bóp trán suy nghĩ. Những chi tiết mới của vụ án làm đảo lộn những suy đoán của Duy và xem ra sự việc càng ngày càng trở nên phức tạp. Ðúng lúc ấy chuông điện thoại reo. Tiếng Vân bên kia đầu dây.

-Anh đi chơi với em một lát nhé. Em đang rất buồn.

Duy cũng đang buồn nên anh nhận lời ngay và vội vàng đi tắm.

Chỗ hẹn là một vũ trường sang trọng ở trung tâm thành phố. Vân mặc đầm màu rượu chát Duy cũng diện rất mô-đen nên trông anh khác hẳn thường ngày. Vân là con nhà giàu từ lâu đời nên cung cách lịch sự và nhảy rất giỏi. Tuy nhiên vì Duy chỉ biết có hai điệu Rumba và Tango nên hai người chọn một góc kín đáo để thưởng thức không khí của vũ trường là chính.

Ðiệu soul sôi động vừa dứt thì những giai điệu khoan thai của điệu blue vang lên. Vân mời Duy ra sàn nhảy.

-Nhưng điệu này anh mới tập.

-Không sao, Vân nói, điệu này không biết nhảy cũng nhảy được, em sẽ dìu anh đi.

Họ bước ra theo điệu nhạc. Tiếng guitare basse trầm lắng rơi vào những bước chân của Vân, mái tóc óng ả của cô rung động dịu dàng trên đôi vai trần.

Ðột nhiên Duy nhận ra nữ quái. Bà ta gần như đứng trước mặt anh. Người đàn ông đang nhảy với bà ta là một tay việt kiều trẻ, cao ráo, đẹp trai. Nữ quái cũng vừa nhận ra Duy nhưng bà ta mỉm cười như không có chuyện gì xảy ra còn Duy thì bước sai nhịp, đạp vào chân của Vân.

-Anh sao vậy? Vân hỏi.

-Hãy nhìn phía sau lưng em. Nữ quái!

Vân ngoái lại và đón nhận một nụ cười rất tươi tắn của nữ quái. Duy giận sôi gan nhưng chưa biết phải hành động như thế nào thì dứt tiếng nhạc. Nữ quái rời chàng kép trẻ, đưa tay vẫy chào Duy rồi xăm xăm đi ra cửa. Duy nắm tay Vân chạy theo. Khi xuống thang lầu, một người thanh niên ăn mặc sang trọng đi ngược chiều đã va vào người Vân khiến cả hai đều ngã xuống. Chiếc giày cao gót của Vân văng ra xa. Chàng trai đứng dậy sừng sộ với Vân trong khi dưới sân nữ quái đang bước đến một chiếc xe du lịch đời mới. Duy không thể bỏ lỡ con mồi. Anh gần như bay xuống cầu thang. Khi anh lấy được chiếc cub cánh én ra khỏi bãi thì chiếc xe du lịch chở nữ quái đã chạy ra tới đường lớn. Quên cả Vân, Duy phóng xe đuổi theo. Nhưng đã muộn. Ðoạn đường này nhiều ngã tư quá và anh không biết chiếc xe chở nữ quái đã rẽ sang hướng nào. Duy đành trở lại vũ trường, hấp tấp bước lên cầu thang và anh sững sờ khi nhìn thấy chiếc giày cao gót của Vân vẫn còn nằm giữa mấy bậc thềm. Duy nhặt chiếc giày lên.

-Vân ơi! Vân!

Nhưng những người khách của vũ trường đã nhìn anh diễu cợt.

Duy chạy bay lên mấy bực thềm và đứng thở dốc giữa sàn nhảy. Nhạc rock nổi lên cuồng loạn. Ánh sáng màu tím than chớp tắt liên tục tạo ra một ấn tượng ma quái trên sàn nhảy. Duy biết rằng nếu mình có thét lên cũng không ai nghe thấy. Vì thế mà anh lặng lẽ ôm chiếc giày của Vân đi xuống thang lầu.

Anh gặp người gác cửa vũ trường.

-Lúc nãy có một cô gái bị ngã. Anh có biết cô ta đi đâu không?

Người gác cửa hỏi lại:

-Có phải cô gái mặc áo đầm màu rượu chát không?

-Ðúng rồi. Anh biết bây giờ cô ta ở đâu không?

-Lúc nãy hình như cô ấy trúng gió nên có hai người đàn ông khiên cô ra xe, đi rồi.

-Ði rồi à? Duy hỏi một cách thảng thốt.

-Ði rồi.

-Nhưng sao anh biết cô ta bị trúng gió?

-Vì cô ấy ngất xỉu.

Duy lặng người. Còn người gác thì ngạc nhiên nhìn chiếc giày cao gót trên tay anh.


Duy  vừa ngồi xuống bàn làm việc đã thấy một bức thư đề tên anh, để ngay trước mặt. Nét chữ mềm mại của một người đàn bà:


Kính gởi trung úy Duy

Hiện nay Vân, vợ sắp cưới của ông đang ở trong tay chúng tôi, nhưng nói để ông rõ rằng chúng tôi bắt cóc Vân không vì mục đích tống tiền. Mục đích của chúng tôi là muốn dùng Vân để trao đổi  Trần Tuấn. Các chi tiết về cuộc “trao đổi tù binh”  sẽ được thông báo sau. Còn bây giờ, nếu ông chấp thuận việc trao đổi thì ngay ngày mai ông phải đến nhật báo Sài Gòn đăng bán chiếc xe cub cánh én mang biển số 57-205CS mà ông đang chạy. Sáng thứ bảy, nếu chúng tôi thấy dòng quảng cáo ấy trên báo có nghĩa là ông đã chấp thuận, bằng không ông sẽ chịu hoàn toàn trách nhiệm về sự an toàn của Vân.

Chào ông


Duy cầm bức thư đến trung tá Khiêm, trưởng công an quận.

-Kế hoạch của anh như thế nào? Trung tá Khiêm hỏi.

-Theo tôi nên chấp thuận việc trao đổi nhưng sẽ gài thế bắt trọn ổ bọn chúng.

Trung tá Khiêm nói:

-Tôi đồng ý với anh. Nhưng phải đợi bọn chúng đưa các chi tiết về cuộc trao đổi thì chúng ta mới có phương án cụ thể được.

-Cảm ơn trung tá. Như vậy là sáng thứ bảy sẽ có lời rao trên báo Sài Gòn. Hy vọng ngày chủ nhật chúng ta sẽ có tin tức của bọn chúng.

Sáng chủ nhật Duy đến phòng làm việc của mình để chờ điện thoại trong một tâm trạng bồn chồn. anh đem theo một cuốn tiểu thuyết để đọc cho qua thời giờ nhưng đầu óc không tập trung. Anh ném cuốn sách trên bàn và đi đi lại lại trong phòng.

Ðúng 12 giờ trưa, chuông điện thoại reo. Giọng nữ quái vang lên:

-Chào ông Duy. Tôi cò lời khen thiện chí của ông. Nhưng chiếc xe của ông bán với giá bao nhiêu vậy?

-Tôi không đùa với bà. Bà hãy đi vào vấn đề đi. Ðiều kiện trao đổi như thế nào?

Một giọng cười đắc thắng vang lên từ bên kia đầu dây khiến Duy điên tiết nhưng anh cố dằn cơn giận, chờ đợi. Giọng nữ quái lại vang lên:

-Sáng mai, ông sẽ dùng chiếc xe cánh én của ông chở người của tôi là Trần Tuấn đi xuống Nhà Bè. Trước nhà hàng Sao Mai sẽ có một con đường đất. Ông theo con đường đất đó đi miết sẽ gặp một con sông nhỏ. Ông và Trần Tuấn ngồi ở quán cà phê bờ sông, sẽ có người cho ông biết chi tiết thêm. Nhưng nhớ là không được đem quân theo hoặc cho trinh sát ém quân ở khu vực đó. Cũng không được báo cho công an Nhà Bè biết. Nếu chúng tôi phát hiện có những dấu hiệu đó thì chúng tôi sẽ không bảo đảm tính mạng cho Vân đâu.

Nói xong nữ quái cúp điện thoại liền.

Duy đến xin ý kiến trung tá Khiêm. Một ban chuyên án được thành lập và triển khai ngay kế hoạch tác chiến. Bí mật được giữ một cách tuyệt đối.

Sáng hôm sau Duy chở Trần Tuấn bằng chiếc xe cub cánh én mang biển số 57-205CS của anh đi Nhà Bè và ngồi đợi tại quán cà phê bên bờ sông. Nửa giờ sau một chiếc xuồng nhỏ cập bến và một em bé trạc 11, 12 tuổi bước lên bờ. Cậu ta bước tới trước mặt Trần Tuấn, đưa ra một mảnh giấy nhỏ. Giã đàn ông râu rìa đọc xong rồi đưa cho Duy.


Hãy theo cậu bé này qua sông để tiến hành cuộc trao đổi.

Duy cất mảnh giấy vào trong túi áo, gọi tính tiền cà phê rồi ra hiệu cho Trần Tuấn đi theo anh xuống thuyền. Trên đường đi, Duy để ý thấy bên kia bờ lác đác có vài ba chiếc xuồng nhỏ đang đậu để giăng câu, anh hiểu rằng một trong ba chiếc xuồng ấy có các đồng đội của anh đang chờ hành động.

Nhưng thằng nhỏ không chèo thuyền qua sông mà cứ xuôi dòng. Lát sau con thuyền len lỏi vào con kinh nhỏ rồi ngoặt ra một khoảng sông rộng hơn. Ở đó có một chiếc cầu gỗ ọp ẹp chỉ dùng cho người đi bộ và đi xe đạp. Xuồng cập bến và thằng nhỏ bước lên bờ. Duy thọc tay vào túi quần nắm lấy khẩu k59 và ra hiệu cho tên Râu Rìa lên bờ trước, xong anh nhảy lên theo. Thằng nhỏ chìa tay ra trước mặt Duy:

-Chú cho ba ngàn.

Duy do dự một lúc rồi móc tiền đưa cho thằng nhỏ. Nó nhận tiền và nhảy lẹ xuống sông, biến mất trong rừng dừa nước.

Duy rút khẩu k59 ra cầm tay. Anh cũng vừa nhận ra chiếc xuồng của đồng đội được ngụy trang là ghe câu đang thả xuôi theo dòng nước lững lờ tấp dần vào bờ bên kia. Duy thúc mũi súng vào lưng gã râu rìa.

-Bước tới ngay đầu cầu. Duy ra lệnh.

Trần Tuấn bước tới mấy bước, hơi do dự đưa mắt quan sát chung quanh. Rừng dừa nước im lặng, không một tiếng chim, không một tiếng cá quẫy, chỉ có chiếc thuyền câu bé nhỏ đang trôi lững lờ trên mặt sông gợn sóng lăn tăn, loang loáng ánh mặt trời buổi trưa.

Ðột nhiên ở đầu cầu bên kia xuất hiện ba bóng người. Người đứng giữa là nữ quái với chiếc áo bà ba màu xanh két quen thuộc. Lần này bà ta cầm một chiếc roi mây trên tay, uốn cong như một cánh cung. Hai tên cận vệ đứng hai bên thủ hai cây tiểu liên. Chiếc thuyền câu vừa khuất sau một đám dừa nước. Tiếng nữ quái nghe rất rõ trong tiếng dừa nước xào xạc:

-Mỗi bên thả tù binh đi qua cầu. Ai về phía nấy.

Lập tức trong lùm cây một gã thanh niên mặc đồ jean dẫn Vân ra, đẩy cô lên chiếc cầu gỗ ọp ẹp.

-Qua cầu!

Vân đặt bước chân ngần ngại lên những thanh gỗ đầu tiên. Bên này Duy cũng ra lệnh cho gã râu rìa bước lên cầu. Tay Duy lăm lăm khẩu súng lên đạn sẵn. Mọi người nín thở theo dõi từng bước đi của hai con tin. Vân và gã râu rìa càng lúc càng tiến lại gần nhau. Hai bên đầu cầu, những họng súng chỉa thẳng, phòng bất trắc. Trong lúc ấy những chiến sĩ trinh sát đã bí mật rời khỏi chiếc xuồng câu, âm thầm ém quân dưới những gốc dừa nước cách chỗ nữ quái đang đứng chừng hai mươi mét. Thấy Vân có vẻ sợ hãi, Duy nói to:

-Can đảm lên đi em. Có anh đây.

Vân bước nhanh tới, chỉ còn cách tên râu rìa có một bước. Gã râu rìa cũng rấn tới. Bất thình lình, hắn chụp lấy Vân, xoay người cô về phía họng súng của Duy. Tình thế trở nên nguy hiểm. Duy dợm bước lên cầu, nhưng tên râu rìa đã ôm Vân chặt cứng và lùi dần về phía đồng bọn. Một loạt súng vang lên. hất tung tên cận vệ của nữ quái xuống sông. Tên còn lại và nữ quái nằm rạp xuống, bắn trả vào chỗ các trinh sát đang mai phục. Cuộc đọ súng diễn ra ác liệt khi Vân và gã râu rìa đang còn ở trên cầu. Duy bước nhanh tới, anh không dám bắn vì tên râu rìa đã dùng Vân làm bia đỡ đạn cho hắn. Ngay lúc ấy các trinh sát đã tràn lên bờ khiến nữ quái và tên cận vệ phải nhảy xuống đám dừa nước tháo chạy. Các trinh sát định truy bắt nhưng một tình huống bất ngờ đã xảy ra: Gã râu rìa đã ôm Vân phóng mình xuống sông lặn mất. Hắn quả là  tên thợ lặn cừ khôi. Với một người con gái trong tay, thế mà hắn mất tăm dưới đáy sông, không để lại một dấu vết gì trên mặt nước. Duy và các trinh sát gặp nhau giữa cầu, lo lắng nhìn xuống mặt sông. Ðột nhiên một chiếc xuồng máy từ trong rừng dừa nước lạch bạch đi ra. Rõ ràng thằng nhỏ lúc nãy lái xuồng. Thằng nhóc vừa dừng xuồng lại thì từ dưới nước gã râu rìa ôm Vân trồi lên. Trên cầu không ai dám bắn. Gã râu rìa vừa ôm Vân vừa bám vào mạn thuyền. Thằng nhóc rú ga,rẽ sóng lướt nhanh như gió.


Khi duy đến thì ông trí đang nằm trầm ngâm trên chiếc võng gai treo giữa hai cây vú sữa. Anh gần như quỳ xuống trước mặt ông.

-Bác ơi, cuộc trao đổi đã thất bại rồi.

Người đàn ông ngồi dậy, đăm đăm nhìn Duy.

-Sao lại thất bại? Ông hỏi một cách nghiêm khắc.

-Vì có những tình huống xảy ra quá bất ngờ, cháu không thể lường trước được.

Duy thuật lại một cách chi tiết về cuộc trao đổi. Ông già thở dài, chỉ cái gốc cây cưa cụt đặt bên võng mời Duy ngồi rồi nằm ngửa ra võng, đăm đăm nhìn lên tán cây. Những trái vú sữa bắt đầu chín tới bóng lưỡng no tròn. Vòm lá lấp lánh sáng. Nắng sớm ửng xanh trên cao. Ông nói:

-Chú thiếu kinh nghiệm quá. Và chú bắn rất tồi. Là chiến sĩ công an, chú phải bắn trúng một con ruồi đang bay mới phải chứ. Cái thằng râu rìa ấy nó cao hơn con gái tôi một cái đầu, thế mà chú không hạ được nó à?

Duy im lặng. Diệt bạo trừ gian là nghề của mình, tại sao mình không rèn luyện tay súng. Trời ơi giá như mình có thể bắn trúng một con ruồi nhỉ!

-Cháu xin lỗi bác. Duy nói mà lòng đau như cắt.

Ônh già vẫn điềm nhiên, giọng trầm tĩnh:

-Ðây không phải là chuyện xin lỗi. Ðây là trách nhiệm. Các chú nên nhớ rằng má của Vân đã chết vì một chiếc xe tải phun khói mù mịt. Các chú có thống kê được có bao nhiêu người chết vì những chiếc xe khốn khiếp ấy không?  Trong hiến pháp của Liên Xô có một điều khoản nói rằng: Tội làm ô nhiễm môi sinh bị xem là tội sát nhân. Các chú không thấy rằng những chiếc xe phun khói vô tội vạ trên đường phố, những nhà máy hóa chất thải chất độc hàng ngày vào các cống rãnh, các dòng sông, các mạch nước ngầm là mối nguy hại lớn chừng nào đối với môi trường sống của con người không? Còn bây giờ thì bắt cóc, khủng bố….

Duy nói:

-Cháu biết. Nhưng xã hội ta còn phức tạp lắm, còn ngổn ngang trăm mối lo bên lòng, không thể một sớm một chiều mà có thể giải quyết mọi thứ được.

Duy nói xong ngửng lên, chợt thấy hai giọt nước mắt lăn trên khuôn mặt khắc khổ của người đàn ông.

Sự im lặng kéo dài khá lâu. Cuối cùng Duy nói:

-Cháu hiểu nỗi đau của bác, vì đó cũng là nỗi đau của cháu. Cháu hứa sẽ cố giắng hết sức mình để cứu Vân ra khỏi nanh vuốt của bọn phạm tội. Xin bác cứ in lòng.

Nói xong Duy đứng lên dẫn xe đi ra cổng.


Cuộc trao đổi bất thành không được đăng trên báo nhưng chẳng lúc nào nó rời khỏi tâm trí Duy, nó lẩn quẩn trong từng giất ngủ nặng nhọc, trong từng đêm thao thức.

Không chịu đựng nổi Duy đến gặp trung tá Khiêm xin cho anh đích thân xuống Nhà Bè điều tra tung tích của bọn tội phạm. Suốt buổi tối anh chuẩn bị hành trang để lên đường, xong anh đi ngủ sớm để lấy sức khỏe cho một cuộc hành trình mới mà anh biết rằng sẽ gặp rất nhiều gian khổ.

Thế mà nửa đêm anh lại bị dựng đầu dậy:

-Thưa anh, tên khủng bố bịt mặt tại xuất hiện hai lần trong đêm nay, một lần ở Thị Nghè vào lúc 9 giờ đêm và một lần ở Quận Tư lúc 11 giờ đêm.

Duy nhìn trừng trừng vào mặt anh công an trẻ tuổi, nói như thét:

-Mặc xác cái thằng bịt mặt khốn khiếp ấy! Anh không thấy tôi đang bù đầu về con mẹ nữ quái ấy hay sao?

-Nhưng anh là một sĩ quan, anh phải có trách nhiệm chứ.

-Ðồng ý. Duy vẫn nói lớn. Nhưng cậu có biết thằng bịt mặt ấy là ai không? Nó là một thằng khùng. Hiểu chưa! Nó chỉ là một thằng khùng. Một thằng bệnh hoạn.

Duy chợt thấy mình nổi nóng một cách vô lý. Anh ngồi phịch xuống giường, ôm mặt.

Người công an trẻ tuổi quay đi. Lát sau anh đem đến cho Duy một ly nước mát.

-Anh uống đi. Mấy hôm nay em thấy anh làm việc căng thẳng quá.

Duy tiếp lấy ly nước uống cạn và kéo tay người bạn trẻ ngồi xuống giường.

-Cậu đừng buồn tôi nhé, Duy nói, tôi xin lỗi.


Giữa lúc trung úy duy làm việc với công an huyện Nhà Bè thì nữ quái và Vân đang ở trong một cái chòi tranh giữa rừng cao su thuộc tỉnh Sông Bé. Bữa ăn trưa được bày ra trên một cái bàn gỗ sù sì đặt giữa chòi gồm một ít thịt rừng và canh củ cải đắng. Gã râu rìa thủ sẵn trong túi áo mấy cái củ hành tây to như quả táo. Hắn lấy củ hành từ trong túi quần ra, lột cái vỏ mỏng ở ngoài rồi cắn ngập răng nhai rau ráu. Nữ quái gặm một cái chân gà rừng, chăm chú nhìn Vân đang ngồi ủ rũ cạnh một tên cận vệ trẻ ăn mặc như người thợ rừng. Nữ quái nói:

-Chị không muốn giữ em đâu, nhưng thằng Duy nó đã giết một người của chị. Và nó phải trả giá về việc đó.

Có tiếng động cơ xe chạy ngoài con đường đất đỏ. Tên cận vệ xách khẩu AK đứng dậy bước ra khỏi chòi. Lát sau nó trở lại. Nữ quái hỏi:

-Cái gí đó?

-Xe be!  Nó nói và lấy một cái đùi chồn chấm muối ớt đưa lên miệng.

Gã râu rìa Trần Tuấn lại lấy từ trong túi ra một củ hành. Nó ăn uống mạnh bạo như một tên tướng cướp. Vân đứng dậy, lại võng ngồi. Gã râu rìa ném mẩu xương xuống đất, đứng lên, đi lại phía Vân. Nó nâng cằm Vân lên, miệng vẫn nhai củ hành rau ráu.

-Em bé. Hãy quên cái thằng Duy ấy đi. Sống như thế này không vui hơn sao.

Gã luồn tay ra sau gáy Vân, nâng tóc Vân lên rồi thả xuống. Nữ quái cầm cái roi mây lên, lạnh lùng nói:

-Ra ngoài!

Gã râu rìa quay lại, ngửa mặt cười rồi khệnh khạng bước ra khỏi chòi. Bà ta đến bên võng, đưa cho Vân mấy trái bồ quân ửng chín.

-Nằm xuống và ngủ đi.

Vân nằm xuống. Nữ quái cầm bàn tay của Vân đặt ngay ngắn lên bụng cô gái rồi quay lại bảo bọn thuộc hạ.

-Dọn dẹp rồi ra canh gác.

Tên cận vệ trẻ quơ chai rượu đế, đứng lên. Ngọn roi mây vút trong không khí, tiếng rít của nó nghe như tiếng phì phì của con hổ mang chúa. Tên cận vệ trẻ buông chai rượu ra, dọn dẹp các thứ trên bàn ăn, chỉ còn chai rượu đế để lại trên bàn. Nữ quái cầm cây roi, lại đứng bên cửa sổ nhìn ra rừng cao su bạt ngàn. Nắng lấp lóa. Ðàng xa gã râu rìa đang đi lang thang dưới những gốc cây cao su, tay cầm khẩu súng hơi, theo dõi những con chim ẩn mình trong vòm lá.

Khi tên cận vệ trẻ đem các thứ ra khỏi chòi thì nữ quái quay lại bàn, lấy chai rượu đế ngửa cổ tu một hơi dài rồi vứt nó xuống đất. Rượu đổ lênh láng trên nền nhà mấp mô và nứt nẻ. Vân nằm nhắm mắt trên võng. Dường như cô đã ngủ. Nữ quái ngồi lên chiếc bàn ăn lúc nãy, lặng lẽ ngắm cô gái trẻ. Rượu đã làm cho mặt nữ quái hồng lên, mái tóc rối của bà đã rũ xuống vai, đôi mắt hoang dã, sâu thẳm và bí ẩn. Bốn mươi ba tuổi, trong chiếc áo bà ba màu xanh két và không hề trang điểm, bà vẫn đẹp một cách kiêu hãnh và mãnh liệt. Bà ngắm nhìn từng đường nét trên khuôn mặt của Vân. Vân cũng đẹp, nhưng đó là một đóa hoa Huệ trắng, còn bà là đóa hoa hồng gai nở hết cỡ và bắt thời gian phải dừng lại không biết đến bao giờ để chiêm ngưỡng nhan sắc của nàng hoa hậu Cần Thơ  hai mươi bốn năm về trước.

Hai mươi bốn năm trôi qua như một đêm xuân, nên đóa hồng gai chưa có dấu hiệu của một sự tàn héo. Nữ quái bước đến bên võng, hôn nhẹ trên trán cô gái bé bỏng rồi lặng lẽ bước ra ngoài rừng, ở đó có một chiếc võng gai đang chờ bà dưới tàn cao su rậm rạp.

Phía trong chòi Vân đang ngủ. Và từ phía cửa sau, gã râu rìa len lén bước vô. Hắn đứng im bên võng ngắm nhìn Vân như ngắm một củ hành tây no tròn. Hắn chỉ cần bóc đi lớp vỏ mỏng và cắn ngập răng. Hắn cúi xuống hôn rất nhẹ lên má cô gái. Những cọng râu lởm chởm của hắn đâm vào má Vân làm cô thức giấc, nhưng bàn tay của gã râu rìa đã chẹn ngang miệng cô. Gã nằm đè lên mình cô và xé toạc chiếc áo đầm màu rượu chát may bằng lụa mỏng. Bộ ngực đầy của cô gái hai mươi hai tuổi phô ra trắng nõn. Hắn úp mặt vào hai cái vú trẻ trung của người xử nữ. Vân ú ớ giãy giụa. Chiếc võng gai đong đưa dữ dội. Gã râu rìa lần tay xuống phía dưới, luồn vào trong váy.

Ðột nhiên con hổ mang cái phun nọc độc phì phì trong gió. Gã râu rìa vừa quay đầu lại thì một vệt lằn rướm máu đã in chéo qua mặt hắn. Ngọn roi tiếp tục vút ngang lưng làm rách toạc chiếc áo sơ mi rằn ri của gã.

-Cút xéo! Nữ quái rít lên và chụp khẩu AK bá xếp treo trên vách.

Gã râu rìa chạy vụt ra cửa. Loạt đạn bắn theo cày nát đường chạy của hắn. Hắn ngã chúi xuống đất. Và những viên đạn cắm vào những gốc cây cao su sần sùi. Hắn lại chồm dậy. Và chạy.

Nữ quái ném khẩu súng lên bàn, chạy lại ôm cô gái trẻ.

-Ðừng sợ. Hãy vào trong buồng lấy quần áo cô mà thay.

Lát sau Vân trở ra  với một bộ đồ cũ của người thợ rừng. Vân ngồi xuống cái ghế gỗ thấp, thấm nước mắt và nói:

-Cô tử tế với cháu quá.

Nữ quái ngồi xuống bên cô gái nhỏ, vuốt tóc cô. Vân ngã đầu vào vai nữ quái rồi bất ngờ dụi mặt vào ngực bà, khóc nức nở.

Ðột nhiên nữ quái xô mạnh Vân ra.

-Tôi không tử tế với cô đâu nhé. Một ngày nào đó tôi sẽ giết cô đấy.

Vân ngẩng lên, ngơ ngác:

-Tại sao? Cô đã cứu cháu mà.

-Em nên nhớ rằng tôi đã bắt cóc em nhé. Và em còn là kẻ thù của tôi đấy.

-Kẻ thù à? Cháu đã làm gì cô?

Nữ quái nhìn sững vào mặt Vân, cơn giận ở đâu ập tới. Bà ta hét lên:

-Ðứng dậy! Cả mày và thằng cha mày đều là lũ khốn nạn. Tao bảo đứng dậy!

Vân ríu ríu làm theo lệnh.

-Ðứng sát vào cánh cửa kia.

Nữ quái xoay người như một cơn lốc. Bà ta rút con dao găm trên giá ra. Vân run rẩy, van lạy.

-Tại sao vậy? Tại sao cô lại muốn giết cháu?

Nữ quái vung tay lên. Con dao găm bay vút như mũi tên cắm phập trên cánh cửa gỗ, ngay sát mang tai của Vân. Vân rú lên một tiếng, chưa kịp hoàn hồn thì mũi dao thứ hai đã cắm phập ngay sát cổ. Cô gaí trẻ không còn dám nhúc nhích nữa. Khi nữ quái vung tay lên lần thứ ba thì Vân ngất xỉu. Lưỡi dao bay đến sát bên hông. Nữ quái cười ngặt nghẽo. Ba ta tiến lại, rút ba con dao ra khỏi cửa rồi bế xốc Vân lên tay,đem lại đặt nằm trên chiếc võng gai.

Vân mở mắt ra, nhìn nữ quái một cách nghi hoặc.

-Ngủ đi, nữ quái nói. Ta đùa với cháu một chút thôi. Cho nguôi bớt căm thù.

Vân tròn mắt:

-Căm thù à? Cháu không hiểu gì cả.

-Rồi ta sẽ kể cho em nghe một câu chuyện của quá khứ. Nữ quái nói xong quay lưng đi.


Trăng bên ngoài sáng quá nên trong chòi tranh không cần phải thắp đèn. Nữ quái nằm chung với Vân trên chiếc giường tre kê bên cửa sổ. Ðêm yên tĩnh. Trăng như cổ tích rọi xuống khu rừng hoang đường. Cây lá mênh mông nhưng đêm vẫn bát ngát, vẫn la đà dưới những võm cây lấp lánh. Lá cao su non sáng như ngàn con mắt rừng sang trọng và huyền hoặc. Rừng hút dài, thăm thẳm, những thân cây thẳng, đứng chờ trong cõi mộng thần thánh. Ðêm ở đây đang lắng nghe sự giao cảm giữa trái đất và mặt trời, của gió và những hạt sương mảnh khảnh hiếm hoi, thất lạc từ thiên đường hiện xuống. Bầy đom đóm chập chờn bay, thoắt ẩn thoắt hiện đây đó như cụm hoa lài vật vờ trôi trong im lặng.

-Em có nghe tiếng con sóc dơi bay qua các ngọn cây không?

Vân xoay người lại, nhìn ra cửa sổ. Con sóc dơi to như một chú chồn, thả người từ cành cao, lướt nhẹ như một cánh diều.

-Ban ngày chúng ở đâu hả cô?

-Chúng ở trong bộng cây. Ban đêm chúng bay đi tìm mồi. Nhưng chúng rất ung dung, thanh thản. Cô rất thích chúng vì trong thâm tâm cô cũng thích sống bình lặng như chúng.

-Nhưng  sao cô lại nổi trôi như bây giờ? – Vì đời cô rất buồn.

-Sao cô không tìm một mái ấm gia đình?

-Ðã muộn rồi em ạ. Vì cô đã tự đập vỡ đời mình thành trăm mảnh. Và vì cô đã già rồi.

Vân ngồi dậy. Ánh trăng chiếu vào khuôn mặt êm ả của nữ quái. Vân đã nhìn ngắm khuôn mặt đó nhiều lần nhưng chưa bao giờ cô thấy nó quyến rũ như thế.

-Cô chưa già đâu, Vân nói. lần đầu tiên anh Duy gặp cô trong phòng hỏi cung. Lúc về nhà, ảnh bảo cháu: Ðó là ngươì đàn bà có sức thu hút lạ lùng lắm. Chính cháu cũng nhận thấy như vậy.

-Ðừng tin lời đàn ông, nữ quái nói, họ không thật lòng đâu. Ngày trước ba em cũng nói với cô như vậy.

-Ba cháu ư? Vân nắm lấy bàn tay người đàn bà. Cô đã từng quen ba cháu sao?

-Cách đây  hai mươi bốn năm, lúc ấy cô mười chín tuổi thì ba cháu đã nổi tiếng trong ngành điện ảnh. Ðặng Trí, nam tài tử màn bạc chuyên đóng những vai phóng đãng. Ông có cái đuôi mắt rất đa tình và nụ cười lúc nào cũng như diễu cợt. Cô đã bị chinh phục bởi cái vẻ diễu cợt ấy. Bởi vì cô chưa hề bị ai diễu cợt bao giờ. Mười chín tuổi, cô được bầu là hoa hậu Cần Thơ, bao nhiêu người theo đuổi, quỳ lụy… vậy mà chỉ vì một cái nheo mắt của tài tử Ðặng Trí. Năm ấy ông ba mươi tuổi, độc thân, tuy rất đào hoa.

-Cô đã yêu ba cháu ư?

-Ba cháu cũng yêu cô. Và đã sống với cô như vợ chồng. Gia đình ba cháu muốn cưới cho ông một cô tiểu thơ con bộ trưởng dưới thời tổng thống Thiệu, nhưng ba cháu đã từ chối. Ông trốn xuống Cần Thơ ở với cô. Không cưới hỏi, không hôn thú gì cả. Nhưng cô lại thích một tính cách như thế. Liều lĩnh, văn nghệ, bất chấp dư luận. Báo chí làm rùm beng. Cô cũng nổi tiếng như ba cháu.

-Ba cháu chưa hề nói cho cháu biết điều đó.

-Dĩ nhiên. Về sau này ông trở nên trầm lặng. Cô biết rằng ông rất yêu mẹ cháu. Tình yêu ấy đã làm thay đổi tính cách ông. Mẹ cháu phải là một người đàn bà lạ lùng lắm mới có thể khiến ông mê đắm như vậy. Cưới mẹ cháu xong, ông bỏ điện ảnh, suốt ngày lẩn quẩn bên mẹ cháu như một bầy tôi trung thành. Ông đã hoàn toàn biến thành một con người khác.

Vân nói:

-Cô biết không, khi mẹ cháu mất, ông như người mất trí. Có khi ngồi hàng giờ để nhìn một đóa hoa tàn héo. Ông đòi đến ở luôn trong nghĩa địa.

-Trước đây tính cách của ba cháu không phải như thế. Cô nghĩ có lẽ mẹ cháu có một bí quyết nào đó mà không một người nào trên thế gian này có.

-Nhưng mẹ cháu đâu có đẹp bằng cô. Tại sao hồi ấy ba cháu lại bỏ cô?

-Ðó là bản chất của đàn ông. Sau này cháu sẽ hiểu điều đó. Ông đã đạp bằng dư luận để đến với cô. Nhưng chỉ hai năm thôi. Những sôi nổi ban đầu lắng xuống. Cần Thơ không phải là đất dụng võ của ông. Thế là trở lại Sài Gòn. Và ông lại trở về với điện ảnh. Cô không biết ông gặp gỡ mẹ cháu trong trường hợp nào, nhưng hơn một năm sau mới khám phá ra được mối tình đó. Lòng kiêu hãnh đã khiến cô có thái độ quyết liệt. Không ghen tuông, không nói nặng một lời. Cô bỏ đi với một cái bào thai trong bụng.

Vân nhìn thấy giọt nước mắt long lanh trong mắt người đàn bà. Cô nằm xuống ôm lấy bà, vuốt ve bờ vai tròn của bà. Vân hỏi sau một lúc im lặng kéo dài:

-Bây giờ người con của cô ở đâu?

-Không còn nữa. Nó đã chết năm lên bốn tuổi. Ðó là lỗi của cô. Không phải vì cô không thương nó nhưng vì cô đã sống trong thù hận. Buông thả và tuyệt vọng. Nếu tình yêu với ba con không quá lớn có lẽ cô đã có thể sống một cách an phận, đã có thể tạo một mái ấm. Nhưng cô bướng bỉnh, kiêu hãnh và không chịu khắc phục số mệnh. Cô phá phách và tự đập đời mình ra thành trăm mảnh. Lối sống ấy dẫn tới hình ảnh của một “nữ quái” ngày hôm nay.

Ðột nhiên nữ quái ngồi dậy, bỏ đi.

Vân cũng đứng lên bước theo bà, nhưng cô chỉ dừng lại bên khung cửa nhỏ. Bóng người đàn bà bước nhẹ tênh dưới ánh trăng như một hồn ma vất vưởng trong đêm. Bầy đom đóm lúc nãy bay theo bà, chớp tắt liên tục như một đám sương lân tinh trôi trong cơn gió thoảng.

Vân chợt nổi da gà. Cô quay vào giường nằm, thao thức.

Trăng đã chếch phía tây, bóng những cây cao su nghiêng xuống mặt đất loang lổ sáng, phủ đầy lá khô. Vân nằm đợi. mắt ráo hoảnh, lòng ngổn ngang những buồn bã, xót xa, lo sợ… Ðến một lúc, lòng cô bồn chồn. Có thể đã hơn một giờ trôi qua mà người đàn bà lạ lùng ấy vẫn không trở vào. Vân lại đến bên khung cửa nhỏ nhìn ra ngoài đêm. Lòng cô se thắt và sự thương cảm đã thắng sự lo sợ. Vân đặt những bước chân rụt rè lên lối mòn hiu quạnh. Cô đi lần theo hướng người đàn bà đi lúc nãy. Gió núi kéo về xào xạc trong lá, vi vút lúc xa lúc gần như lời vọng quá khứ xa xăm nào.

Vân nhìn thấy phía trước có một khoảng rừng thưa ngập ánh trăng. Một cái bóng đen đang ngồi trên mỏm đá. Cô đánh liều gọi:


Nhưng cái bóng ấy vẫn bất động. Vân nhẹ bước tới gần và nghe tiếng thổn thức. Cô chạy đến, quỳ trước mặt người đàn bà đau khổ. Cô vòng tay ôm bà, áp đầu bà vào ngực mình. Bà cũng ôm cô gaí bé nhỏ và khóc nức nở.


Duy nhận được cú điện thoại trong lúc đang bù đầu với những hồ sơ về vụ bắt cóc và những bản đồ địa hình Nhà Bè chằng chịt những kênh rạch, rừng dừa nước và ruộng lúa. Anh nhận ra ngay giọng nữ quái:

-Tôi đã suy nghĩ kỹ và quyết định trả tự do cho cô Vân. Chiều nay, khoảng từ 17 đến 18 giờ ông có mặt trước cổng hội chợ Quang Trung để đón Vân.

Không để Duy kịp nói, nữ quái cúp máy.

Duy đến ngay phòng trung tá Khiêm, trình bày nội dung cú điện thoại và nói:

-Tôi cho rằng nữ quái thực tâm muốn trả Vân về. Bởi vì tên râu rìa Trần Tuấn đã trốn thoát và vì giữ Vân không có lợi gì cho bà ta cả.

Trung tá Khiêm hỏi:

-Anh có nghĩ rằng bà ta dùng Vân làm con tin để tống tiền ông Ðặng Trí không?

-Trước đây thì tôi có dự kiến khả năng ấy. Nhưng bây giờ thì không. Bởi vì nếu bà ta có ý đồ ấy  thì nội dung cú điện thoại lúc nãy đã khác.

Trung tá Khiêm nói:

-Nhưng bà ta hoàn toàn có thể đón xe cho Vân về Sài Gòn, việc gì phải gọi mình lên đón?

-Có lẽ nữ quái muốn làm ra vẻ quan trọng, và muốn tạo sự giật gân. Ðó là bản tính của bà ta.

Trung tá Khiêm suy nghĩ một lúc rồi nói:

-Thôi được, anh chuẩn bị lên đường đi. Lấy xe jeep và đem theo ba trinh sát để phòng bất trắc.


Mới hơn bốn giờ chiều nhưng rừng cao su đã tối sầm lại. Nữ quái nhìn lên cao, qua những khe hở cùa vòm cây bà thấy một bầu trời xám xịt. Gió nổi lên rì rào khắp nơi báo hiệu một cơn mưa lớn. Nhưng khi mọi người bước lên chiếc Peugeot 404 cũ kỹ theo con đường đất đỏ chạy ra thì mưa chỉ lất phất bay. Gió nổi lớn lên và lá cao su khô rụng đầy mặt đất. Xe chạy với tốc độ vừa phải, âm thầm như một con thú cô độc giữa rừng cao su mênh mông. Trên chiếc xe có bốn người. Tên râu rìa cầm lái, ngồi cạnh hắn là tên cận vệ trẻ giấu khẩu AK bá xếp dưới ghế ngồi. Ở băng sau là Vân và nữ quái. Vẫn chiếc áo bà ba màu xanh két và chiếc quần xoa quen thuộc, chiều nay nữ quái có vẻ u buồn, trầm lặng. Vân thì ngồi im, ngoan ngoãn như cô gái nhỏ mơ mộng, lơ đãng nhìn rừng cây hai bên.

Mưa vẫn bay lất phất, không khí se lạnh, lá cao su khô bị gió tung lên trời như những cánh dơi trời bay tán loạn. Trời vẫn xám xịt và rừng cao su mỗi lúc mỗi tối đen. Gã râu rìa bật đèn pha và cho xe chạy nhanh hơn. Mưa vẫn lất phất.

Xe ra tới quốc lộ lúc 17 giờ 3 phút. Ðường vắng tanh. Cơn mưa nhỏ vừa đủ thấm ướt mặt đường nhựa và đan những sợi tơ mảnh khảnh trong quầng sáng của hai ngọn đèn pha.

Xe đi qua một vùng rẫy và vườn trái cây rậm rạp. Trong những khu vườn ấy thỉnh thoảng hắt ra một đóm sáng hiu hắt của bếp lửa gia đình.

Ðột nhiên trước đầu xe xuất hiện một cái bóng đen to lớn. Gã râu rìa vừa đạp thắng cho xe giảm tốc độ thì hai phát súng đã vang lên. Hai vỏ trước của chiếc xe peugeot 404 nổ tung. chiếc xe chao mạnh và từ từ dừng lại.

Tên cận vệ chụp lấy khẩu Ak trong khi nữ quái vẫn bình tĩnh ôm cô gái trẻ đang sợ hãi  nép vào ngực bà.

-Tên Sứ Giả Của Thiên Nhiên. Gã râu rìa gầm lên. Cái thằng bịt mặt khốn kiếp nó muốn làm gì đây.

Tên cận vệ ria một loạt đạn về phía tên khủng bố bịt mặt. Ðạn cày lên mặt đường. Tên bịt mặt không bắn trả. Hắn biến dạng sau các lùm cây hai bên đường.

-Xuống xe, tiêu diệt nó đi! Nữ quái ra lệnh.

Nhưng tên cận vệ trẻ vừa mở cửa xe bước ra thì một viên đạn không biết từ đâu đã ghim vào đùi hắn. Gắn gượng không nổi, ngã xuống đường, khẩu súng văng ra xa.

Nữ quái bảo Vân nằm rạp xuống sàn xe rồi mở cửa phóng ra ngoài cùng với tên râu rìa. Cả hai người đều nằm rạp xuống dưới lườn xe.  Hôm nay nữ quái sử dụng khẩu P 38 còn gã râu rìa vì không có súng nên hướng mắt về khẩu Ak  mà tên cận vệ trẻ đã làm văng ra lúc nãy.

Gã râu rìa trườn tới phía khẩu súng như một con thằn lằn. Mặt đường ẩm ướt. Mưa đã dứt nhưng trời vẫn mù mịt những cơn gió se lạnh vẫn thổi tới làm cho hắn rùng mình. Trong  ánh sáng lờ mờ gã nhìn thấy khẩu súng chỉ còn cách một tầm tay. Gã lao tới, chụp lấy, vừa lúc tên bịt mặt di chuyển từ lùm cây này sang lùm cây khác. Gã râu rìa bắn một phát, tên bịt mặt lăn mấy vòng. Gã râu rìa vụt đứng dậy, chạy lại chỗ xe đậu, nhưng gã bước được mấy bước đã kêu lên một tiếng. Viên đạn của tên bịt mặt bắn trúng bàn tay cầm súng của gã, khẩu súng lại văng xuống đường, nòng súng cong queo.

Mặt trăng  vừa nhô lên khỏi lùm cây. Mặt đường sáng hơn, lúc ấy nữ quái mới nhận ra chiếc Honda của tên khủng bố bịt mặt đang đậu bên mé lộ. Nữ quái hiểu rằng mình đang đối diện với một địch thủ lợi hại. Hỏa lực của khẩu P38 của bà thua xa khẩu Ak bá xếp trên tay hắn. Vả lại bà còn trách nhiệm về sinh mạng của Vân. Bằng mọi giá bà phải bảo vệ cho được cô gái bé bỏng, không thể để cô ta lọt vào tay tên khung bố bịt mặt.

Từ dưới lườn xe, nữ quái bò ra, gọi nhỏ:

-Vân ơi. Lăn xuống đây.

-Cháu sợ lắm. Giọng Vân run Rẩy.

-Ðừng sợ. Cô sẽ đưa cháu rời khỏi nơi đây ngay bây giờ.

Vân trườn ra cửa xe và lăn xuống đường, nằm cạnh nữ quái. Bà ta nói:

-Chuẩn bị nhé, ta sẽ đến cướp chiếc Honda của tên bịt mặt và rời khỏi nơi này gấp.

Nói xong, nữ quái bắn một viên đạn vào kính xe của mình. Tiếng kính vỡ loảng xoảng làm tên bịt mặt giật mình không biết chuyện gì vừa xảy ra trong xe. Ngay tức khắc nữ quái kéo Vân chạy bay tới chỗ chiếc xe Honda 250 phân khối màu xám đang đậu. Nhưng khi bà vừa phóng lên xe thì một tiếng súng vang lên. Khẩu P 38 trên tay bà lại bị bắn văng xuống đất. Tên khủng bố bịt mặt từ trong lùm cây đi ra, chậm chạp bước tới trước mặt nữ quái, họng súng hướng thẳng vào ngực bà, sẵn sàng nhả đạn.

Vân khiếp đảm, nép sau lưng nữ quái nhưng bà thì vẫn ngồi im trên chiếc xe của tên khủng bố, hoàn toàn bình tĩnh.

-Bắn đi, nữ quái nói, nhưng hãy tha cho cô gái này vì cô ta vô tội.

Bỗng nhiên tên bịt mặt hạ mũi súng xuống. Chỉ chờ có thế, con dao găm trong tay nữ quái bay vút ra, cắm phập vô vai trái của tên bịt mặt. Ðó là một đòn rất bất ngờ đối với hắn và cũng bất ngờ đối với nữ quái vì xưa nay có bao giờ bà ngắm thẳng trái tim mà con dao lại trượt trên vai trái đâu. Tên bịt mặt gượng đứng dậy, tay trái ôm lấy ngực và tay phải thì giương súng lên.

-Mày tốt số đấy, nữ quái cười khẩy. Hãy giết ta đi. Sợ hả?

Tên bịt mặt bước tới một bước như để nhìn rõ khuôn mặt của người đàn bà xinh đẹp đang thách thức mình. Ðột nhiên hắn ném khẩu súng xuống đường.

Hắn ra lệnh:

-Giao cô gái cho tôi. Giọng hắn như nghẹt mũi.


Nữ quái lùi một bước, án ngữ trước mặt Vân, thủ thế. Nhưng tên bịt mặt vẫn lừng lững bước tới. Ðột nhiên hắn vươn cánh tay phải ra, chụp lấy Vân. Nữ quái trả đòn bằng một cú đá vào vết thương ở vai trái hắn nhưng tên bịt mặt né kịp. Và bằng một cái xoay người tên bịt mặt đạp thẳng vô bụng nữ quái làm bà ta ngã xuống đường. Hắn bế Vân đặt trên yên xe rồi đề máy nổ.

Nữ quái chụp khẩu súng trên mặt đường, đứng bật dậy. Bà chạy đuổi theo chiếc xe đang chồm tới.

-Ðứng lại, không tôi bắn!

Nhưng chiếc xe vẫn vọt đi. Và bà không bắn.

Hắn là ai vậy? Tại sao hắn lại không giết ta? Nữ quái tức điên lên vì những câu hỏi đó.

Rất may lúc ấy có một chiếc xe gắn máy từ hướng Bình Dương chạy xuống. Nữ quái chặn xe lại.

-Xuống xe!

Người lái xe DD đỏ sợ quá vội trao xe cho nữ quái. Bà ta đeo súng lên vai rồi phóng theo.


Mười bảy giờ duy đã có mặt Ở điểm hẹn và anh chờ ở đó đến mười chín giờ vẫn không thấy Vân đâu cả. Biết là có sự chẳng lành, Duy cùng ba trinh sát lên xe chạy về hướng rừng cao su. Ði chừng mười phút, bỗng nhiên Duy nhận ra trong ánh đèn pha của chiếc xe mình  một vật gì màu trắng nằm ngay giữa lộ. Tài xế cho xe đi chậm lại. Mọi người nhận ra chiếc Peugeot 404. Duy bảo tài xế cứ để đèn sáng  rồi cùng đồng đội thận trọng bước tới gần chiếc xe du lịch. Thấy hai bánh trước nổ tung và kính chắn gió bể nát, một trinh sát nói:

-Lại tên Sứ Giả Của Thiên Nhiên.

Duy rọi đèn bấm vào trong xe thấy trống không, anh liền rảo quanh. Dưới ánh trăng mờ, Duy nhìn thấy một người nằm cong queo. Ðó là tên tài xế trẻ của nữ quái, hắn đang ôm cái đùi đẫm máu, rên rỉ.

Duy ngồi xuống bên hắn, hỏi:

-Ai bắn?

-Tên bịt mặt.

-Cô Vân đâu?

-Tên bịt mặt bắt cóc đem đi rồi.

-Nữ quái đâu?

-Bà chủ đang rượt theo tên bịt mặt, chạy về hướng Sài Gòn.

Duy không thể nán lại thêm, anh cắt hai trinh sát ở lại để đưa bệnh nhân đi bệnh viện Bình Dương, rồi đích thân anh lái xe, cùng một trinh sát lên đường đuổi theo nữ quái và tên khủng bố bịt mặt.


Vết thương trên vai càng lúc càng đau nhức dữ dội. Cánh tay trái tê dại đi đến nỗi tên khủng bố bịt mặt phải buông tay lái ra và lái xe một tay. Chính vì thế mà hắn không dám chạy nhanh. Hơn nữa vì con dao găm lút ngập cán không ngớt rung chuyển theo đà của xe chạy làm hắn đau đớn vô cùng. Tuy nhiên hắn không thể dừng lại được vì nữ quái đuổi theo rất gấp. Vân lạnh run nên dù rất sợ cô cũng phải bám chặt lấy thắt lưng của tên bịt mặt. Một lúc, cô ngoái lại nhìn vẫn thấy ánh đèn xe thấp thoáng phía sau và khoảng cách giữa hai xe dường như càng lúc càng thu ngắn lại.

Ðột nhiên chiếc xe lạng đi, suýt đâm xuống ruộng, nhưng tên bịt mặt gượng lại được. Hắn nói:

-Giữ thật chặt nhé, không thì rớt xuống đường đấy.

Nói xong hắn rùng mình một cái. Vân thấy thân thể hắn lạnh toát và hình như hắn đang run lập cập. Tuy vậy chiếc xe vẫn phóng tới với tốc độ trên năm mươi cây số giờ. Lúc này cánh tay phải còn lại của tên bịt mặt cũng rung lên bần bật khiến xe chao qua chao lại một cách nguy hiểm, buộc lòng hắn phải giảm tốc độ xuống còn ba mươi cây số giờ. Ngay lúc ấy hắn nhìn thấy một đóm lửa trong căn chòi bỏ hoang giữa một rẫy bắp khô héo. Tên bịt mặt liền quẹo xe vô theo lối mòn, tiến về phía căn chòi.

Ðó là một cái chòi hoang. Bếp lửa của ai đó nhóm lên khi chiều bây giờ đã sắp tàn. Tên bịt mặt một tay ôm ngực, một tay nắm chặt cổ tay Vân bước vào trong chòi, đến gần bếp lửa. Hai người ngồi xuống. Thấy hắn ta lạnh run, Vân bèn khều than hồng ra và ném thêm vào đó những que củi nhỏ. Ngọn lửa bùng lên như một bụi hoa thiên đường vừa mới mọc. Lúc bấy giờ Vân mới nhìn thấy máu loang ướt cả ngực áo của tên bịt mặt.

-Ông đau lắm hả?

Nhưng tên bịt mặt không trả lời. Hắn hơ hai bàn tay trên ngọn lửa, hai bàn tay to, đầy đặn nhưng không sần sùi. Hắn đã bớt run và dường như đã lấy lại phần nào sức lực. Hắn đăm đăm nhìn Vân. Cô gái đón nhận cái nhìn ấy để hiểu xem cái đôi mắt đang ẩn giấu phía sau lớp vải bịt mặt kia đang muốn gì.

Rồi cô hỏi:

-Tại sao ông lại bắt tôi?

Tên bịt mặt không trả lời, chỉ nói:

-Ðừng sợ.

-Nhưng tại sao ông phải bịt mặt?

Hắn làm thinh, nghiêng mặt nhìn cái chuôi dao chìa ra ngay dưới xương vai trái.

Ngay lúc ấy có tiếng động cơ gầm rú và một chiếc DD đỏ thắng gấp trước cửa lều. Nữ quái xuống xe, tiến đến ngay bếp lửa. Cả Vân lẫn tên bịt mặt đều không nhúc nhích. Nữ quái đến ngồi cạnh Vân, cũng im lặng như hai người. Bà ta ném thêm mấy que củi vào bếp lửa. Mặt của bà dần dần lấy lại sắc hồng nhưng vẫn trầm lặng. Bà nhìn thẳng vào hai cái lỗ mắt của tên bịt mặt, hỏi:

-Tôi đuổi theo ông không phải để bắt lại cô gái này đâu, nhưng vì tôi muốn biết ông là ai. Hãy nói đi, ông là ai?

Tên bịt mặt cúi đầu, có vẻ suy nghĩ rồi chậm chạp thò tay vào túi áo móc ra một cuộn băng cá nhân. Hắn thảy cuộn băng cho nữ quái rồi nói:

-Cầm lấy đi.

Nữ quái đón lấy cuộn băng, ngạc nhiên nhìn tên bịt mặt. Hắn đưa bàn tay phải ra dưới ánh lửa rồi nắm chặt cái chuôi dao đang cắm phập trên vai. Hắn giựt mạnh một cái, người hắn rung chuyển, con dao găm rớt trong bếp lửa. Vết thương mở hoác ra như một cái miệng lớn. Máu từ đó trào ra đỏ bầm, đặc sệt. Vân ôm lấy mặt còn nữ quái thì chạy đến bên hắn, giúp hắn cởi các nút áo. Một mảng vai đẫm máu phô ra dưới ánh lửa. Nữ quái băng vết thương cho hắn một cách thận trọng. Bỗng nhiên bà nhìn thấy một nốt ruồi son ở ngay đầu vai người đàn ông. Nó làm bà sững sờ và những ngón tay bà run lên. Bất ngờ, bà giựt tấm khăn che mặt.

Ðó là Ðặng Trí, người chồng của bà hai mươi bốn năm về trước. Vân kêu lên:

-Trời ơi, ba!

Còn nữ quái thì ôm mặt khóc.

Chiếc xe jeep cũng vừa đậu lại trước túp lều. Duy móc hai chiếc còng số 8 bước vô. Anh sửng sốt trước cảnh tượng đang bày ra trước mặt mình. Không ai nói với nhau một lời nào cả. Cuối cùng Duy ngồi xuống cạnh bếp lửa.

-Tại sao bác lại hành động như vậy?

Ông Trí nói mà mắt không rời ngọn lửa:

-Hãy về nhà đã, rồi bác sẽ nói cho cháu hiểu.


Chiếc jeep của Duy quẹo vô sân nhà Vân và đậu lại ngay trước thềm. Ông Trí cảm thấy choáng váng khi bước xuống xe nhưng cũng gắng gượng bước lên mấy bậc thềm.

Vân mở khóa cửa và mọi người bước vào nhà. Lúc ấy đã hơn mười giờ đêm. Ông Trí mời mọi người ngồi nơi phòng khách rồi bước lại cái tủ nhỏ, lấy ra một cuộn băng vidéo. Ông bảo Vân đem lắp vào đầu máy rồi lại ngồi nơi chiếc ghế bành, cạnh nữ quái. Ông ngã đầu lên nệm ghế, mắt nhắm lại và nói bằng một giọng mệt mỏi:

-Mời mọi người hãy xem. Cuộn phim chỉ dài có mười lăm phút thôi.

Nữ quái quàng tay ra sau ghế, vuốt mái tóc lốm đốm bạc của người tình cũ. Trên màn ảnh nhỏ hiện ra cảnh khu vườn nhà ông Trí. Những đóa hoa rực rỡ, những cánh bướm và những quả mận đong đưa trên cành. Sau đó là cảnh trung tâm Sài gòn với những đường phố rực nắng, những đám trẻ con ăn mặc đẹp đẽ đang nô đùa trong công viên. Lời thuyết minh vang lên trong máy:

-Chúng ta đang sống trong một môi trường thiên nhiên tươi đẹp đầy hoa trái và chim bướm, chúng ta hít thở bầu không khí trong lành và tắm trong ánh nắng mai rực rỡ. Nhưng, những kẻ phá hoại môi sinh đã xuất hiện.

Trên màn ảnh hiện ra một chiếc xe tải phun khói đen dày đặc trên đường phố. Tiếng thuyết minh lại vang lên:

-Ðây là xe tải mang số 50A-0009, thủ phạm đã đưa vợ tôi đến cái chết ngày 17 tháng 5 năm 1991. Xe này đã bị tôi bắn bể lốp đêm 17 tháng 9 năm 1991.

Những hình ảnh khác hiện ra lần lượt theo lời thuyết minh:

-Còn đây là chiếc xe nhà binh mang biển số NK 444 bị tôi bắn đêm 20 tháng 10 năm 1991. Tiếp theo là chiếc xích lô máy mang biển số 0785 bị bắn đêm 22 tháng 11 năm 1991. Và vì ông ta quá nghèo nên tôi đã cho ông ta một số tiền để đổi nghề làm ăn. Còn đây là chiếc xe tải mang số…

Những chiếc xe phun khói nối tiếp nhau hiện lên màn ảnh nhỏ: xe tải, xe nhà binh, xích lô máy, ba gác máy, xe khách. Khói cuồn cuộn khắp nơi, che lấp cả phố xá, che lấp cả con người, che lấp hoa lá cỏ cây và cả đàn trẻ thơ đang nô đùa trong công viên.


Một già một trẻ. Họ đang tìm cách phá án mà như đang dỗ dành, an ủi, khích lệ nhau. Tập hồ sơ mỏng đặt trước mặt Duy không ai mở ra coi. Không có gì phải nghiên cứu nữa. Phá một vụ án mà như gỡ rối một tâm sự.

Trung tá Khiêm nói:

-Hỏi cung ông già vợ tương lai thì kẹt quá phải không? Ông ta phạm tội phá rối trật tự công cộng ở mức độ nghiêm trọng. Nhưng động cơ phạm tội thì lại rất tốt. Ðó là cái khó cho cậu. Cậu có thấy rằng ông ta là một người hơi bất bình thường không?

-Trước đây bác ấy là một diễn viên điện ảnh.

-Ông ta chuyên đóng những vai gì? Những loại phim gì?

-Hình như…

-Cậu chưa có trong hồ sơ phải không?

Trung tá Khiêm xoay người mở một ngăn kéo. Những tờ giấy vàng ố, xa lạ với chàng trai trẻ.

-Cái này hồi trước mỗi khi chiếu phim các rạp thường tặng không cho khán giả. Người ta thường gọi nó là tờ programme.

Duy đọc thấy những cái tên phim in đậm giữa những hình ảnh đấm đá, bắn súng kiểu như phim xã hội đen bây giờ: VẾT THÙ TRÊN LƯNG NGỰA HOANG, NỬA KIẾP GIANG HỒ, LUẬT HÈ PHỐ…

Và một nam diễn viên đẹp trai, hàng ria rậm, cái nhìn kiêu bạc.

-Cậu nhìn thấy gì đàng sau những tờ programme này?

Ðầu óc Duy thường ngày không quá chậm đến độ không hiểu gì cả, nhưng nó đang quẩn vì khó xử. Bây giờ thì con gà đã khạc được cọng dây thun ra khỏi cổ họng. Anh nói:

-Méo mó nghề nghiệp. Người ấy muốn giải quyết việc đời như trong những cuốn phim giang hồ. Theo luật hè phố. Một yếu tố có thể làm giảm nhẹ tội trạng.

-Ðúng vậy. Chúng ta tìm mọi cách để làm giảm nhẹ tội trạng không phải vì bị can là người thân của cậu nhưng mà vì tấm lòng của ông đối với môi trường sinh thái, Một tấm lòng như thế không thể bị phủ nhận.

Duy vẫn rụt rè:

-Nhưng thưa anh, em không thể…

-Tất nhiên. Tôi chỉ giúp cậu nhìn ra vấn đề thôi. Còn vụ này tôi sẽ trực tiếp giải quyết. Còn cậu, cậu thụ lý vụ này dễ dàng và thú vị hơn nhiều.

Trung tá Khiêm mở ngăn kéo, thảy ra trước mặt Duy một tập hồ sơ bìa đen với dòng chữ trắng in đậm nét: NỮ QUÁI.


GIỮA CƠN LỐC – truyện dài Đào Hiếu



Người đàn ông ngồi im trên chiếc ghế kê sát tường. Ông mặc áo tang trắng nhưng đầu không chít khăn. Mặt ông buồn và nghiêm nghị, đôi mắt nhìn sững phía trước nhưng không nhìn vào cái gì rõ rệt.

Đứng cạnh ông là một người dong dỏng cao, hai mắt đỏ hoe, đầu hơi cúi xuống một chút và hai bàn tay đen sạm đan vào nhau, đặt trước bụng. Phía bên trái anh người vợ đứng gần như lẩn vào trong bóng tối của góc nhà, khóc thút thít bên đứa con trai nhỏ đang giương mắt nhìn mọi người.

Phía bên kia quan tài, gần sát tường là một thiếu nữ và một thanh niên chừng mười bảy mười tám tuổi. Họ đều mặc tang phục.

Trước mặt mọi người, trên bàn thờ là tấm ảnh của một người đàn bà quê mùa và khắc khổ. Hai cây bạch lạp cháy đã quá nửa chiếu ánh sáng lung linh, mờ nhạt trên khung kính nhỏ lồng ngoài bức hình người chết.

Gần mười một giờ trưa, một chiếc xích-lô đạp dừng lại trước nhà. Một người thanh niên chừng hai mươi lăm tuổi hấp tấp bước xuống xe và chạy thẳng vào. Anh rẽ đám trẻ con bu trước cửa và vào được phía trong. Cô gái kêu lên:

-Anh Hữu!

Nhưng Hữu không nghe tiếng kêu ấy, anh nhìn sững chiếc quan tài. Chiếc quan tài nhỏ, mong manh và im lặng. Hữu có cảm tưởng như mẹ anh không nằm trong ấy, đó chỉ là một cái hòm rỗng, xa lạ một cách kỳ dị đối với anh. Hữu im lặng ngồi xuống. Anh đặt tay trên nắp áo quan, ngước nhìn tấm ảnh mẹ trên bàn thờ rồi bật khóc.

 Người cha nói:

-Đáng lẽ chôn hôm qua nhưng cha hoãn lại chờ con. Cũng may con về được.

Hữu hỏi:

-Mẹ mất mấy hôm rồi?

-Ba bữa, chết khỏe lắm, không đau đớn gì.

Hữu im lặng. Người cha tiếp:

-Hôm nay ngày tốt, cha định lo chôn cất cho xong. Mẹ con như thế cũng khỏe thân, con chớ nên buồn.

Hữu quay nhìn cha, ông vẫn nhìn đăm đăm vào quãng trống trước mặt, anh muốn nói một lời nào đó, có lẽ là một lời phản đối nhưng phản đối điều gì? Anh do dự, không biết mở lời sao, không biết phản ứng thế nào, nhưng có điều anh biết chắc là cái chết của mẹ anh không đơn giản như cha nói.

Người cha đưa mắt nhìn đứa con trai lớn, hỏi:

-Duy, con đã lo xong chưa?

Duy ngửng lên, buông thõng hai tay và buồn bã quay sang ngó vợ, người vợ nắm lấy tay đứa con và lẳng lặng đi ra phía sau.

Lát sau, một chiếc xe lam đậu lại trước nhà. Bọn trẻ con lảng đi nơi khác.

Mọi người có mặt đông đủ bên áo quan. Người cha khấn vái một lát trước vong linh người bạn đời rồi ra hiệu cho hai đứa con trai lớn khiêng áo quan, Duy đứng một bên, Hữu đứng một bên. Anh cúi xuống luồn hai tay dưới đáy hòm. Chiếc áo quan thô sơ, nhẹ, mặt gỗ sần sùi. Hữu cảm thấy như mình ôm tấm thân gầy gò của mẹ trong tay. Duy tránh không nhìn em, đôi mắt anh vẫn còn đỏ hoe và trũng sâu xuống khiến gò má anh như nhô cao thêm.

-Mình có thể chia sẻ gì với đứa em này không? Anh tự hỏi và ngước lên nhìn đứa em nhưng cũng chỉ thấy một đôi mắt đỏ hoe, buồn thảm. Anh không nhìn thấy gì thêm trong đôi mắt ấy. Cái nhìn của người em không hẳn xa lạ, không hẳn giận hờn nhưng có chút gì tẻ nhạt và chỉ cần một chút ấy thôi cũng khiến anh e sợ và vội co rút vào nỗi cô đơn cố hữu của mình.

Chiếc xe chở quan tài ra đến vùng đồng ruộng cạnh chân núi. Cơn gió mát làm lòng Hữu dịu lại. Anh ngồi tựa lưng vào thành xe. Cây bạch lạp cắm ở đầu quan tài đã bị gió thổi tắt, chỉ còn lại một cây ở đàng cuối, vẫn cháy chập chờn.

Chiếc quan tài được hạ xuống huyệt và lũ con rải những nắm đất đầu tiên xuống mồ người mẹ. Nắm đất khô, vàng cháy, có lẫn cát sạn, những hạt cát đen nâu chảy qua kẽ ngón tay chậm chạp, vô tình.

Vĩnh viễn mẹ không còn trên dương gian. Đống đất cứ cao lên dần, thô thiển, nghèo nàn và xấu xí.

Mọi người tản mát đi hết chỉ còn lại người cha và mấy đứa con. Người cha nói:

-Các con lạy mẹ một lần nữa rồi về.

Mọi người vâng lời làm lễ. Không ai nói với nhau một lời nào. Hữu ngồi bất động nơi một mô đất cao gần đó nhìn mọi người ra đi.

-Chia rẽ! Hữu lẩm bẩm, chia rẽ tất cả. Chia rẽ không cách gì cứu vãn nổi. Nhưng tại sao? Hữu biết rõ hơn ai hết tại sao. Tại vì… tại vì… một ngàn thứ tại vì, một ngàn thứ nguyên nhân, từ năm này dồn sang năm khác, từ đời nọ nối tiếp đời kia. Những nguyên nhân ấy chồng chất nhau, xoắn lấy nhau rối mù.

Hữu ngẩng lên. Tú, cô em gái của anh đang đi một mình trên gò cao đầy mộ bia. Chiếc quần xì-gà màu tím sẫm nổi bật trên màu áo tang trắng. Nó đang nghĩ gì? Mười sáu năm qua, một đứa bé mặt mũi tèm nhem đã trở thành như thế. Và thằng Cang, em út cũng chỉ biết chưng diện, chơi bời. Hữu nghĩ đến Nghi, đứa em trai kề mình bây giờ có lẽ đang trên đường trở về từ đơn vị của nó. Anh bỗng muốn gặp lại Nghi vô cùng. Đã quá lâu rồi anh không gặp mặt. Cuộc chiến tranh đã đem nó đi thật xa cũng như đã đem người anh cả của Hữu biền biệt mười mấy năm trời.

Tú trở lại bên Hữu, cô hỏi:

-Anh không về?


-Chút nữa anh về ăn cơm với em?


Tú cao giọng, hỏi:

-Tại sao anh lại giận tôi? Chính anh Ba và con vợ ảnh đã bỏ mẹ chết. Họ không nuôi mẹ nhưng họ vẫn không cho tôi nuôi. Rốt cuộc mẹ ở một mình và chết một mình.

Hữu chậm rãi nói:

-Tôi hiểu lắm rồi. Xin cô đừng nói gì thêm nữa.


Gần sáng Hữu thức dậy thì trăng sắp lặn nhưng vẫn còn lấp lánh trên lá cây ngoài cửa sổ. Anh thấy tỉnh táo và ngồi dậy nhìn ra ngoài trời, lắng nghe từng tiếng động nhỏ, kín đáo của đêm trăng. Đã lâu lắm anh mới lại có dịp sống một mình với đêm, với thiên nhiên huyền dịu và bóng trăng thơm mùi hoa lài…

Thời gian đi qua thật quá nhanh. Mười mấy năm mà như chỉ mới đây thôi. Một hôm nào đó mọi người bảo nhau là đã đình chiến. Người ta biết đình chiến qua những lời đồn đại và người ta tin lời đồn đại ấy qua sự vắng mặt của những chiếc máy bay mang cờ Pháp. Người ta thở ra, nhẹ nhõm và reo mừng.

Những ngày sau đó đã thấy những bác nông dân vác tre về dựng lại cái lều, lũ trẻ con, những cô gái đi lượm những hòn gạch bể, những tảng xi-măng bỏ vào một cái thúng lớn rồi xúm nhau khiêng lại cho người cha xếp lên làm tạm một bức tường chắn gió.

Dân làng lác đác trở về. Buổi chiều, trên cái sân gạch vuông được dọn sạch sẽ không còn chút nắng, lũ trẻ đã xúm nhau đẩy cái nong tre ra để giữa đó và người mẹ đặt chiếc nồi đất đầy cơm trộn ngô khoai và mấy cái chén, một dĩa cá rô kho, chén nước nắm ớt và dĩa rau luộc.

Người ta đã nghe vang lên tiếng cười của trẻ thơ. Buổi tối có tiếng đàn măng-đô-lin đánh thật nhanh theo giọng hát cố gắng giữa tiếng người nói cười, bàn tán.

Người ta vẫn tiếp tục bàn tán với nhau lúc trăng mọc. Bếp lửa được nhóm lên, nổ lách tách. Than hồng đỏ tươi ở một góc sân. Lác đác có tiếng giã gạo, tiếng cối xay kêu kít kít.

Làng xóm đã cựa dậy, đã sống lại.

Rồi người anh cả ở mặt trận trở về. Cuộc sum họp giản dị và cảm động bên bếp lửa, bên nồi khoai, những câu chuyện kể lể, lời giải thích hiệp định Giơ-neo, những hẹn ước và những giọt nước mắt ngày chia ly.

Hữu còn nhớ rõ cái màu xám bình dị thân yêu của chiếc áo trấn thủ mà người anh cả đã cởi ra để lại cho mẹ, nụ cười buồn của anh và những lời dặn dò gởi gắm lúc anh xuống tàu…

Hữu không hề có một tuổi thơ hoa mộng như bao nhiêu người khác, anh không hề có ý niệm gì về “tuổi ngọc”, “tuổi hồng” hay “tuổi thích ô mai” bởi vì tuổi thơ của anh bị tàn sát hàng ngày và phải phấn đấu không ngừng để sống. Nhưng Hữu đã không bao giờ tiếc rẻ quãng đời ấy. Trời ơi! Anh yêu quý cái quá khứ nghèo nàn và gian khổ ấy biết là dường nào! Có “tuổi ngọc” “tuổi hồng” hay “tuổi ô mai” nào bằng cái “tuổi-đất-đá-và-tro-than” ấy chăng?!

Câu hỏi ấy hiện ra lửng lơ.

Mặt trăng chưa lặn nhưng trời đã sáng. Những lá khoai trong vườn xanh thẫm màu, lay động nhẹ trong cơn gió sớm.



Cang đứng tựa cửa sổ. Chiếc quần tây thời trang rộng thùng thình không giấu nổi hai bắp đùi vạm vỡ săn chắc của một cậu trai ở tuổi đang lớn. Hữu hoàn toàn không thấy trên cái thân thể ấy còn lại chút dấu tích gì của cái thằng Cang ốm nhom ngày trước thường mặc quần xà loõng, cả ngày lang thang quanh các trại lính Mỹ để xin đồ hộp.

Tú đưa một nhận xét:

-Nó giống cha. Vài năm nữa chắc cao tới thước tám.

Hữu hỏi đứa em út:

-Bây giờ cao tới thước mấy rồi?

-Thước bảy. Cang trả lời và ngồi xuống đi-văng.

Bên ngưỡng cửa, một viên trung sĩ quân đội Sài Gòn vẫn đứng yên lặng, đầu hơi cúi xuống.

Hữu hỏi:

-Em không được khỏe?

Nghi gượng cười:

-Tôi cứ bị mất ngủ luôn.

-Vẫn ở Bồng Sơn?

-Dạ, vẫn ở đó. Còn anh thì chừng nào đi Sài Gòn?

-Có lẽ vài hôm nữa.

Nghi kiếm một cái ghế và ngồi xuống. Bộ quân phục đã phai màu và nhàu nát. Nghi không có vẻ gì là một quân nhân. Bộ quân phục thật không thích hợp chút nào với cái dáng mảnh mai, với nước da trắng xanh gần như tái mét của anh.

Người cha trở vào trước bàn thờ. Lũ con đứng quanh ông, ông hỏi thăm từng người và hỏi thằng Cang cột chiếc khăn trên cổ làm gì. Nó bảo cột cho đẹp chơi.

Duy và người vợ cũng vào thăm Nghi nhưng khi chị Duy vừa bước chân vào phòng thì đã bị cặp mắt Tú nhìn chòng chọc. Tú nói nhỏ với Cang nhưng cốt để cho người chị dâu nghe.

-Nó lấy sợi dây chuyền của tao đó.

Cang cả cười. Người chị dâu cau mặt lại. Người cha nghiêm giọng nói:

-Chúng bay đừng cứ khích bác nhau nữa, có được không?

Tú nói:

-Thưa cha được. Nhưng cha bảo nó trả sợi dây chuyền năm chỉ cho con mới được.

Người chị dâu sấn lại:

-Ai cướp vàng của cô? Cô nói một tiếng nữa coi! Trước mặt cha, tôi là chị, tôi phải dạy cô mới được.

Duy sấn ra, án ngữ giữa vợ và cô em gái trong khi người cha thở dài. Ông nói:

-Tao bảo tụi bay không nghe thì tao đi.

Nói xong ông bước ra cửa. Hữu theo cha ra ngoài. Duy cũng đẩy vợ đi ra khỏi phòng. Còn lại ba anh em ngồi trên ba góc đi-văng. Im lặng. Nghi bỗng hỏi đột ngột:

-Tú, tao nghe nói mày làm sở Mỹ?


-Làm việc gì?

-Anh đừng lo. Tôi chẳng làm gì xấu đâu.

-Vậy mà tao nghe nói mày tiêu tiền như nước rồi cấp tiền bạc cho thằng Cang ăn chơi, hút sách đàng điếm. Nó mà hư thì mày phải coi chừng.

Cang cãi lại:

-Em đâu có hút.

-Vậy mày đi theo bọn hút làm gì?

-Em đi học sửa ra-dô chớ đâu có theo bọn hút.

-Thì chính tụi bạn mày mét tao.

Cang làm thinh. Tú hỏi:

-Mày học sửa ra-dô bao lâu rồi?

-Ba tháng.

-Còn bao lâu mãn khóa?

-Ba tháng nữa.

-Thế bây giờ đã sửa được chưa?

Cang nhăn mặt, quắc mắt ngó chị nó:

-Hỏi vô duyên! Học mới ba tháng mà sửa gì. Bà im đi cho rồi, bà.

Nghi nói:

-Mày phải coi chừng, khôn hồn thì tránh xa tụi hút xách. Nếu không nghe lời tao thì mày chết mặc kệ mày, sau này đừng kêu ca.

Thằng Cang đứng lên, lẳng lặng đi lại phía cửa.

-Mày đi đâu đó?

-Không đi đâu hết.

-Mày trả lời tao cái giọng đó hả?

Cang cũng to tiếng đáp lại:

-Chớ tui làm gì mà anh hạch sách tui quá vậy? Anh cũng chẳng cho tui được đồng nào. Hồi nhỏ tui đói rách lang thang đầu đường xó chợ, tui sống thèm khát đủ thứ mà có biết xin xỏ ai. Bây giờ chị Tú nuôi tui chớ mắc mớ gì anh. Tui có xin xỏ gì anh đâu mà anh khó chịu?

Nghi dìm cơn giận xuống và nói gỡ gạt:

-Mày ngon! Tao biết mày ngon rồi. Mặc kệ mày tao không cần biết tới nữa.

Thằng Cang đứng lên, rút cái lược ở túi sau ra, ngó lui ngó tới tìm cái gương nhưng không thấy, cuối cùng nó đành dùng tay vuốt hai bên mai và sau gáy rồi vừa bước ra cửa vừa nói:

-Tui đi chơi. Tối tui không về đâu.

Nói xong nó biến sau cánh cửa.

Nghi nói:

-Tao không tin nó học sửa ra-dô. Coi tướng nó là tướng ăn chơi chớ đâu phải là tướng làm ăn. Ít bữa nó đòi cưới vợ cho mà coi.

-Thà nó cưới vợ còn hơn theo cái tụi hút xách.

-Mày cúp tiền coi nó lấy gì mà hút.

-Cúp thì nó bám vô tụi gái điếm.

Nghi ngã mình xuống chiếc ghế dài. Anh nói như nói một mình:

-Chẳng lẽ không còn cách nào ngăn cản nó được hay sao?



Ăn xong Duy uống một viên thuốc bổ màu đỏ khi dùng trà, lấy một cây tăm xỉa răng, rứt một tí bông gòn lau cây tăm rồi ngậm trong miệng và lặng lẽ lên gác một mình.

Căn gác thấp và tối om. Duy mở cánh cửa sổ gần mái ngói. Trên khung trời xám đen phía ngoài đã có mấy đóm sao nhỏ sáng yếu ớt trên đầu các ngọn cây tre cây gòn ngoài vườn.

Bốn mươi năm dài qua đi lúc nào không hay. Bốn mươi năm trong đời thì đã có gần ba mươi năm cần cù làm việc. Xây được một cái nhà, sắm được một cái xe, sinh được một bầy con. Đó là sự nghiệp của một đời người hay sao?

Những vì sao bên ngoài đã hiện rõ hơn, lấp lánh khắp nơi. Lá cây đen sậm, lay động mơ hồ.

Đã gần mười năm rồi kể từ khi anh dời đến Qui Nhơn và sống cuộc đời đều đặn như một chiếc đồng hồ. Mọi người đều cho anh là một kẻ an phận, thực ra anh cũng đã trải qua một tuổi trẻ hào hùng và sống động.

Năm Duy mười sáu tuổi cũng là năm mà cuộc kháng chiến chống Pháp bước vào giai đoạn khốc liệt nhất. Người anh cả đã đi bộ đội, còn Duy, anh gia nhập vào đội xung kích của làng. Làng anh ở cách thị trấn An Khê chừng hơn ba mươi cây số. Hồi ấy An Khê còn là vùng bị chiếm. Giặc Pháp phát xuất từ An Khê thường xuyên hành quân càn quét làng mạc, các quận xã ở dưới chân đèo hay có khi xa hơn nữa. Hàng ngày chúng còn cho máy bay ném bom hay nã moọc-chê vào các làng đông dân, giết hại đồng bào, tàn phá nhiều thôn xóm.

Mỗi lần tin tình báo của ta cho biết là “Tây xuống” thì lập tức đồng bào, già, trẻ, lớn bé đều gồng gánh bồng bế nhau vào tận trong rừng trong núi đá trong hang sâu mà trốn. Trong lúc ấy thì bộ đội và dân quân du kích bố trí sẵn sàng. Những trận đụng độ đã diễn ra quyết liệt. Duy là một chiến sĩ trong toán xung kích.

Ngày kia cả làng lại được tin “Tây xuống”. Tổ du lích triển khai đội hình nhưng hôm đó Duy bị sốt nặng, nên phải nằm nhà. Anh thiếp đi trong cơn mê và khi tỉnh dậy thì thấy Tây đen, Tây trắng đứng lố nhố.

Duy bị bọn Tây bắt trong hai năm. Một ngày kia bọn chúng đem anh ra khỏi trại giam, tống lên một chiếc xe dodge có hai tên lính da đen cầm súng ngồi kèm. Chúng chở anh xuống đèo An Khê và dừng lại ở một khúc quanh cây cối rậm rạp. Hai tên lính lê dương xuống xe trước. Một tên nói:

-Lôi nó xuống!

Duy được mở còng và dẫn đến đứng giữa thảm cỏ xanh. Tên lính da đen bảo Duy đứng xoay lưng lại phía chúng. Trước mặt Duy là một cái vực.

Duy nghe tiếng lên đạn. Ngay trong giây phút ấy anh muốn nhảy xuống vực. Nhưng loạt súng đã vang lên chát chúa. Loạt thứ hai lại vang lên và Duy nghe rất rõ. Anh ngạc nhiên quay lại thì hai tên lính da đen phá lên cười. Một tên nói:

-Chạy đi! Chạy đi, thằng bé da vàng!

Duy ngơ ngác hỏi:

-Tại sao các anh tha tôi?

-Vì tụi tao là dân châu Phi, cũng dân da màu như mày. Về đi! Nhanh lên! Bên kia ngọn đồi là Việt Minh.

Hai người lính da đen quay lưng tiến về chiếc xe dodge. Duy cũng hối hả bước lẫn vào đám cây rừng rậm rạp.

Thế là Duy trở về vị trí chiến đấu nơi làng cũ cho tới khi có lệnh đình chiến.

Năm ấy Hữu lên bảy tuổi, Nghi sáu tuổi, Tú lên ba và Cang vừa mới chào đời. Đây là năm đánh dấu những biến cố quan trọng trong gia đình Duy! Người anh cả tập kết ra Bắc. Duy ở lại bị chính quyền Diệm bắt giam, tra khảo suốt mấy năm, đến khi được thả ra thì anh chỉ còn là một cái xác ốm nhom, suy yếu và bệnh tật.

Ít lâu sau, cha Duy có vợ bé. Biến cố ấy khởi đầu cho những thảm kịch của gia đình anh sau này.

Cha Duy vốn là một người tài hoa. Hồi Pháp thuộc ông cai quản cả một gia đình giàu có, ông xây riêng một cái lầu đúc, sáng vác lưới đi rập cu đất với lũ con, buổi chiều trở về giao con thịt cho vợ làm chả ram. Ông kéo bạn bè lên lầu uống rượu… Mọi người nhậu nhẹt, hát bội đánh chầu, đàn nhị đàn tranh đủ thứ.

Trong thời kháng chiến cha thu mình lại như con công rụt cổ, xếp cánh xếp đuôi cho hợp với thời thế. Vả lại giặc giã rầm rầm, chết chóc tang thương khắp nơi, cơm gạo thiếu thốn, có ai nghĩ tới chuyện đàn địch, hát bội hát bè, cha cũng đi làm rẫy làm ruộng, cha cũng tăng gia sản xuất. Bây giờ đình chiến rồi, cha hết làm ruộng, cha xòe cánh xòe đuôi ra thành con công rực rỡ, hào hoa, con công biết đàn địch, biết đa tình…

Duy thì bị mật vụ Diệm theo dõi, quanh năm lẩn quẩn xó nhà không làm gì được. Anh nản, quyết định lấy vợ.

Khi cha có vợ bé, có nghĩa là ông đã lập riêng một phe.  Và khi Duy lấy vợ, anh cũng mặc nhiên lập riêng một phe khác.

Mẹ và những đứa con còn lại “tử thủ” cái gia đình nghèo xác xơ.

Mười sáu năm trôi qua, Hữu đã lớn và đã vào đại học. Còn ta, ta đã già rồi, đã hết thời rồi, cũng như Nghi nó thi rớt, trốn tránh mấy năm rồi bị bắt lính, lần hồi mò lên chức trung sĩ. Nó trở thành kẻ lầm lì, câm điếc và bất thường. Cang thì bị bỏ hoang giữa cuộc đời ở tuổi mười sáu, sống nhờ vào Tú, đua đòi, và ương ngạnh.

Duy mất hết uy tín. Anh bó tay trước mọi người. Anh trở thành cái bóng mờ trước lũ em, anh càng ngày càng chán nản buông xuôi phó mặc và tuyệt vọng. Mình già rồi. Cô lập và cô độc.

Duy lẩm bẩm và trở mình trong đêm. Chiếc đồng hồ tay anh để dưới gối kêu tích tắc tích tắc đều đặn. Duy lấy ra xem thì đã gần ba giờ sáng.

Anh nhìn ra khung cửa nhỏ. Những vì sao khuya vẫn còn lấp lánh trên cao. Khu vườn phía dưới thấp tối đen và vang dậy tiếng côn trùng.


Hữu đánh răng vội vàng. Người bạn ở chung đã thức dậy và đang ngồi ở bàn học. Ngọn đèn chụp được bật lên, cái gương trước mặt, lọ keo xịt tóc và hộp phấn (loại dành riêng cho các cô) xếp một bên.

Anh ta soi gương, dùng tay đè đè, tém tém, vuốt vuốt mái tóc rồi xịt keo chải lại một lần nữa.

Khi Hữu mặc quần áo xong thì anh bạn đã có một mái tóc thật bóng và đang dùng phấn thoa lên mặt để che dấu cái nước da tái mét cố hữu của mình trước khi đi học bằng chiếc Yamaha đàn ông màu đỏ tía.

Hữu bước ra đường, mua một trái cóc chín to như nắm tay. Anh vừa đi vừa ăn dưới bóng mát của hai hàng cây bên đường, ăn chưa hết trái cốc đã đến trường Luật.

Giảng đường không còn chỗ, anh phải đứng ngoài hành lang, cạnh một cô gái đeo kính trắng và một đám sinh viên khác vừa ghi chép vừa gặm bánh mì. Hữu cũng định lấy giấy ra ghi bài nhưng rồi anh hỏi cô gái:

-Đã có bán bài giảng chưa?

Cô gái đang ghi chép lia lịa nên chỉ gật gật cái đầu. Hữu lách mình một cái đã biến mất khỏi đám đông, chạy xuống cầu thang.

Mua được bài giảng xong anh chạy ra đường nhưng vẫn lỡ một chuyến xe lam. Mười phút sau, một chuyến khác vừa dừng lại thì người trên lề đường đã túa ra từng chùm từng chùm bu lấy chiếc xe nhỏ bé, Hữu bị rớt lại lần nữa. Lần thứ ba anh quyết định không nhượng bộ, không lịch sự với phái nữ nữa.

Chiếc xe lam vừa đậu lại là Hữu bám lấy ngay. Hàng chục bàn tay đàn bà, đàn ông, người già, quân nhân, học sinh đều bám chặt lấy thành xe một lúc. Đàn ông có lợi thế hơn nhờ mang giày và ăn mặc gọn gàng. Đàn bà đi guốc mặc áo dài, lên xe sao bằng đàn ông. Hữu choán ngay một chỗ. Giữ vững vị trí. Chiếc xe đầy nhóc ngay. Nó rú ga, vọt tới như một kẻ thoát thân.

Hữu phải mất hai vòng xe lam và mấy trăm thước đi bộ mới đến được phòng mạch sang trọng của một ông bác sĩ mà theo lời rao thì ông ta đang cần một thơ ký.

Hơn tám giờ bác sĩ đến. Một vài người vào, rồi trở ra, đi vội vàng với một vẻ u buồn hay một nụ cười gượng trên môi. Đến phiên Hữu, bác sĩ hỏi:

-Anh biết đánh máy không?


Bác sĩ chỉ cái máy chữ:

-Anh thử một chút tôi xem.

Hữu ngồi lại bàn. Lóc cóc… Lóc cóc…

-Được rồi, ông bác sĩ hỏi tiếp: anh biết nói tiếng Pháp không?

-Biết. Tôi là sinh viên.

Ông bác sĩ già cười:

-Nhưng mà này, anh có xe gắn máy không?


Hữu lại cuốc bộ, lại nhảy lên xe lam đến một địa chỉ khác, tiếp tục cuộc hành trình thất nghiệp của mình. Anh có trong tay hai cái địa chỉ nữa. Một tư thục cần giáo sư và một số ngoại kiều cần người dạy tiếng Việt.

Hữu phải mất gần mười lăm phút đi vòng vòng trong hẻm mới tìm ra được trường trung học nọ. Trường làm anh ngạc nhiên. Trước hết là cái tên, Trường Việt-Mỹ. Một cái tên anh chưa nghe ai nhắc đến bao giờ thế mà phía dưới tấm bảng lại đề một câu “Sáng lập năm 1950” tính ra đến nay đã gần hai mươi năm. Điểm làm Hữu ngạc nhiên nữa là nơi đó không có vẻ gì là một cái trường mà chỉ là một cái biệt thự lớn, cũ kỹ, tường vôi đã loang lổ nhiều chỗ, cửa nẻo đã bị mọt ăn hư hao quá nửa và ngoại trừ những cái cửa lớn, còn tất cả những cửa sổ đều mất cánh. Trường có một cái sân hẹp trồng vài cây nhãn lồng còm cõi, mái lợp ngói vảy và ở một chái nhà rợp bóng chim én bay lượn kêu ríu rít quanh hàng trăm cái tổ của chúng.

Trong văn phòng không có ai cả, Hữu ngồi đợi cạnh bàn giấy. Đó là một cái phòng lớn ăn thông với phía sau. Một lão già mù lòa lần mò đi vào cái cửa sau của văn phòng để sang một cái phòng nhỏ nào đó kế bên, làm gì lục đục bên đó một lúc rồi lại đi ra phía sau cũng bằng cái cửa lúc nãy, một lát lại có một đứa nhỏ chừng bảy tám tuổi cũng đi qua đi lại bằng cái cửa ấy, thỉnh thoảng nó dừng lại, tò mò ngó Hữu rồi nheo mắt một cái và đi mất.

Hữu đến ngồi ở ghế đối diện để khỏi hướng mặt về phía cái cửa ấy nữa. Trước mặt anh một bản đồ thế giới lớn như cái đi-văng treo bên cạnh bảng thời khóa biểu bằng ván ép đóng đinh chi chít và trên những cái đinh ấy gắn đầy những mẩu bìa cứng tròn tròn bằng cái nút quần và đủ màu sắc.

Hữu quay lại khi nghe có tiếng giày. Một người đàn ông ốm nhom như que củi chìa tay ra trước mặt anh. Ông trạc năm mươi, tóc hơi quăn và ăn mặc còn chải chuốt lắm. Ông vào đề ngay:

-Anh xin dạy môn gì?

-Dạ, Anh văn.

-Anh đã dạy ở đâu chưa?

-Dạ có chứ, tôi dạy Anh văn nhiều năm nay.

-Mỗi tuần anh rảnh mấy buổi?

-Dạ chiều thứ hai, sáng thứ tư và chiều thứ sáu.

Ông hiệu trưởng cúi mặt xuống có vẻ nghĩ ngợi một chút rồi ngẩng lên quyết định đột ngột:

-Thôi được, như thế này, trường chúng tôi ít học sinh nên chúng tôi không thể trả lương cao được vậy nếu anh chấp thuận mỗi giờ đệ nhất cấp hai trăm và đệ nhị cấp ba trăm thì mời anh ngày… à… hôm nay hai mươi, mời anh ngày hai mươi lăm đến đây chúng ta họp chút xíu và đầu tháng tới khai giảng.



Ông hiệu trưởng nhìn vào bản thời khóa biểu, nói:

-Sáng nay thầy có hai giờ lớp Bảy hả? Mời thầy lên lầu, phòng cuối cùng, hành lang phía bên trái.

Hữu bước vào lớp. Lũ học trò nhỏ đứng dậy. Một hai, ba… mười lăm… mười sáu, mười bảy. Mười bảy đứa con trai và một đứa con gái nhỏ mặc áo đầm trắng.

Hữu thẫn thờ ra hiệu cho học trò ngồi xuống. Anh hỏi:

-Năm ngoái lớp này được bao nhiêu em?

-Thưa thầy, bốn mươi mấy người.

-Sao năm nay còn có bao nhiêu đây?

-Tụi nó đi trường khác hết rồi thầy.

Hữu đi xuống cuối lớp. Ánh mặt trời chiếu qua những khung cửa sổ mất cánh thành những vệt dài trên nền gạch ca-rô. Bàn ghế hai bên thì quá cũ và loang đầy vết mực, vết cào, vết xây xát hay nứt nẻ. Anh dừng lại nơi bàn em bé gái mặc áo đầm và hỏi:

-Sao em không mặc áo dài?

Cô bé đứng lên, khoanh tay trước ngực và lần đầu tiên anh mới biết thế nào là đôi mắt nai tơ, đôi mắt ấy hơi ngước lên nhìn anh rồi cái miệng xinh xinh mấp máy:

-Dạ thưa thầy con học lớp năm mới lên.

-Sao em không học lớp sáu?

-Dạ thưa thầy, năm ngoái con học lớp năm, năm nay con lên lớp sáu và thầy hiệu trưởng bảo con ngồi đây.

Hữu cười, xoa đầu nó và bảo nó ngồi xuống. Anh nói:

-Ở đây không phải lớp sáu. Đây là lớp bảy. Sao em không theo mấy em lớp sáu mà ngồi?

Cô bé lại đứng lên khoanh tay trước ngực:

-Thưa thầy không có ai học lớp sáu nữa hết. Có một mình con hà.

Hữu kêu trời. Anh bảo cô học trò nhỏ bé của mình ngồi xuống và trở về bàn giáo sư ở trên bục cao.

Hữu hỏi học trò xem em nào đứng nhất Anh văn năm ngoái thì chúng chỉ một em học sinh trắng trẻo, sạch sẽ, ăn mặc tươm tất:

-Thưa thầy, trò Vinh, con ông hiệu trưởng đó thầy.

Hữu gọi nó lên bảng và nói:

-Các em đã học một năm Anh văn và học tới bài 20. Rồi, bây giờ em dịch cho thầy câu “Tôi là một học sinh”.

Thằng bé con ông hiệu trưởng, thằng bé đứng nhất Anh văn của lớp sáu năm ngoái, đứng một đống như ông phỗng đá. Nó cầm viên phấn trên tay, mắt nó nhìn cái bảng đen rồi một lúc sau nó dùng viên phấn vạch vạch trên bảng mấy chục cái vạch ngắn cho đỡ buồn.

-Thôi, em về chỗ.

Hữu bắt đầu giảng lại cho chúng động từ To Be, cho nhiều thí dụ và cuối cùng cho làm một bài tập ngắn ứng dụng.

Anh đi xuống cuối lớp, nhìn lên những cái lưng nhỏ đang cúi trên trang giấy mới.

Anh thò đầu ra ngoài khung cửa, ngước lên nhìn đàn chim bay lượn quanh hàng trăm cái tổ nhỏ của chúng. Những cái tổ không biết được làm bằng gì nhưng có màu vàng vàng và gắn rải rác đầy cả khoảng tường vôi thụt sâu trong chái nhà. Én nằm trong tổ, én đậu trên những cây đòn tay bằng gỗ, én bay lượn chung quanh. Cả một góc trời được che kín bằng hàng trăm đôi cánh én đen tuyền và những cái bụng trắng phau, thon thon linh động và gợi cảm, trên lưng chúng lấp lánh những sợi lông xanh như kim tuyến mỗi khi chúng nghiêng cánh đảo trước mắt anh giữa luồng sáng rực rỡ của mặt trời.

Đàn chim én sẽ an ủi anh, sẽ đem lại nguồn vui cho cõi lòng ê-chề về một gia đình tan nát và phẫn nộ về một xã hội suy tàn.

Một đám mây lớn bay qua và che khuất mặt trời. Cảnh vật dịu mát. Tiếng chim én dường như rộn rã hơn.

Hữu cúi xuống khung cửa sổ và anh nhận ra những đống phân chim nhỏ xíu bám đầy trên đó. Phân chim đã khô đi và có màu đen, trắng, xám lẫn lộn. Hữu dùng viên phấn hất mấy hạt phân chim và nhìn chúng rơi xuống tận dưới sâu trên một nền đất ẩm ướt vì dường như lúc nãy nơi đó có một người con gái đã giặt đồ.

Anh trở lại bàn giáo sư và ngồi im nhìn lũ học trò đang cắm cúi viết.

Cô bé mặc áo đầm ngồi một mình, hai tay đặt trên bàn, ngay ngắn, tóc mềm và mượt, đôi mắt thơ ngây lơ đãng nhìn ra ngoài hành lang, nơi đó những tàn cây nhãn vừa ra mấy cụm hoa rải rác trong đám lá. Hình như cô bé cũng đang lắng nghe tiếng chim én kêu ríu rít nhưng vẫn im lặng ngoan ngoãn và hiền từ.

Học trò làm bài xong, Hữu thu bài và đến bên đứa con ông hiệu trưởng, anh hỏi:

-Em có thường lấy trứng chim én không?

-Dạ, ít khi lắm, vì nó làm tổ cao quá.

-Cao thì mình bắc thang.

-Thang ở nhà thấp lắm thầy, em với chị em thường lấy lưới, đợi tối nó ngủ thì giăng lưới phía ngoài tổ rồi lấy cây đập đập vào tường cho nó bay ra, mắc vào lưới, ập lại, bắt một lần cả chục con.

-Bắt chim mẹ không à?


-Nó ăn gì?

-Nó ăn ruồi. Ăn cơm cũng được nhưng nó không chịu ăn đâu thầy. Tụi em bắt chơi một lát rồi đến sáng thì thả ra.

Nghe nói tới chuyện chim chóc lũ học trò chăm chú ngồi im, rồi khi có một con én bay lọt vào trong lớp, chúng đều nhỏm dậy và la lên:

-Nó kìa thầy! Nó kìa!

Hữu nhìn theo con chim bé nhỏ.

Và chuông cũng điểm giờ.



Hữu đang giảng bài thì có tiếng gõ cửa. Ông hiệu trưởng chào anh rồi bước vào lớp. Học sinh chưa kịp đứng lên thì ông đã ngăn chúng lại và nói:

-Thầy lấy làm tiếc mà nói với các em như thế này. Thầy rất muốn duy trì lớp Bảy, nhưng lớp này quá ít học sinh, học phí của mười mấy em làm sao đủ trả lương cho giáo sư vì thế thầy quyết định giải tán. Em nào muốn đi học trường khác thì đi, còn em nào muốn lên lớp Tám thì thầy cho lên để học chung với các em lớp Tám cho vui.

Hữu nhìn xuống đám học trò, và lạ chưa! Anh thấy mặt đứa nào cũng hân hoan, rạng rỡ.

Hữu chán nản bỏ ra ngoài hành lang trong khi ông hiệu trưởng chăm chú chép thời khóa biểu lớp Tám lên bảng.

Trong đời, chưa bao giờ anh gặp một trường hợp quái đản như vậy.

Ông hiệu trưởng đã chép xong thời khóa biểu và trở ra. Hữu chặn ông lại:

-Trời ơi! Thầy cho chúng nhảy lớp thì làm sao chúng học nổi?

Ông hiệu trưởng cười một cách trâng tráo:

-Tôi có bắt buộc chúng nó đâu! Nếu chúng không thích thì chúng cứ đi trường khác. Tôi đã bảo như thế mà.

-Nhưng thầy biết là chúng đều thích. Và thầy xúi chúng.

-Tôi nào có xúi. Chúng thích thì phải chiều chúng chứ tôi biết làm sao bây giờ?

-Thầy không biết làm sao à? Không duy trì được thì giải tán, sao thầy lại cố giữ chúng lại một cách kỳ cục như vậy?

Ông hiệu trưởng đỏ mặt. Hữu nổi giận và anh tưởng ông ta cũng nổi giận nhưng ông ta đã đặt một bàn tay lên vai Hữu và cười làm lành:

-Anh hỏi gay tôi làm gì. Đáng lẽ anh nên thông cảm cho tôi, mỗi tháng tôi chịu lỗ cả trăm nghìn thì mở trường ra làm gì?

Hữu tì tay lên chiếc bao lơn bằng gỗ mục nát, anh nói:

-Tôi thông cảm cho trường lắm, nhưng nếu trường ở vào hoàn cảnh không thể tồn tại được thì thầy cứ đóng cửa trường và tôi có mất chỗ dạy cũng không phiền trách gì, chứ còn thầy coi thường tương lai học sinh như thế thì vô lý quá.

Ông hiệu trưởng cúi đầu yên lặng. Ông có vẻ xúc động. Mắt ông đỏ hoe, lát sau ông nói nhưng vẫn cúi nhìn mặt đất ở dưới sâu:

-Tôi cũng đã nghĩ tới chuyện ấy anh à. Nhưng anh nghĩ coi (ông ngẩng lên nhìn trời rồi nhìn suốt dãy hành lang vắng teo, giọng ông run run tiếp). Anh nghĩ coi, cả một cơ nghiệp hai mươi năm dài chẳng lẽ phút chốc…

Ông quay mặt chỗ khác:

-Thôi, xin phép thầy, tôi xuống.

Hữu đứng im nhìn người đàn ông ốm yếu ấy bước hấp tấp một mình trên dãy hành lang dài và rộng.

Hữu thẫn thờ vào lớp. Lũ học trò trở nên hỗn loạn. Chúng ngồi chụm lại đánh cờ, nói chuyện. Một thằng ngồi trên bàn, gác chân lên hai vai của một thằng khác ngồi trước, vừa rung đùi vừa huýt sáo. Hữu giận dữ đập bàn và gọi nó lên bảng. Thằng nhỏ sợ hãi bước lên và Hữu trút cơn phẫn nộ kỳ quái xuống người nó. Thằng bé co ro, chống đỡ một cách thảm hại và tuyệt vọng.

Lớp học im phăng phắc. Không đứa nào dám thở nữa. Thằng học trò nhỏ đã lùi đến cuối lớp và ngồi úp mặt trên bàn khóc.

Hữu bỏ ra ngoài hành lang. Anh cũng muốn khóc. Anh đã đánh nó như đánh một kẻ thù, nhưng kẻ nào mới là kẻ thù thực sự đáng nhận lãnh cơn giận điên cuồng ấy?



Hữu bỏ ba ngày để nghiên cứu một cách đánh mìn bằng kíp điện rất độc đáo. Trái mìn chỉ có nửa ký TNT đặt trong cái hộp giấy thô sơ, hai sợi dây điện từ kíp nổ được nối với một mạch điện, mạch này bị cắt bởi một cái thoi nhỏ. Thoi này có thể di động dễ dàng trên một cái trục nhỏ. Lúc mìn thăng bằng, con thoi ở giữa. Mạch điện bị cắt. Nếu trái mìn bị nghiêng, lập tức con thoi chạy xuống chạm vào cực điện kia, mìn sẽ phát nổ tức thì.

Hữu hoàn thành trái mìn ấy lúc trời đã khuya lắm. Anh thận trọng đặt nó vào trong một cái xách tay rồi ngồi lại bàn học viết mấy chữ bằng sơn trắng trên một cái bảng đen nhỏ. MÌN, NGUY HIỂM TRÁNH XA, bên dưới anh vẽ một cái đầu lâu và hai xương chéo.

Trong quá trình chiến đấu tại thành phố Sài Gòn ngay giữa lòng địch, chưa lần nào anh đánh trái một cách công khai như lần này. Mọi khi mỗi lần đánh trái, Hữu phải đi trinh sát địa hình rất kỹ, phải nghiên cứu quy luật đi lại của địch, phải ngụy trang mìn trái rất công phu, nhưng lần này thì không.

Sáng sớm ngày mai anh sẽ đem trái mìn này lên cái cầu nổi gần chợ Bến Thành đặt ở đấy, trương “bảng hiệu” đàng hoàng cho đồng bào tránh xa, đồng thời cũng để nhử địch tới. Anh sẽ ngồi uống cà-phê với đồng chí Bảy Trung chờ xem kết quả.

Nghĩ đến lúc đó Hữu mỉm cười và anh nhắm mắt lại. Giấc ngủ đến dễ dàng và êm ái như một cơn gió nhẹ.


Năm giờ sáng, lúc trên cầu nổi chưa có ai, Hữu đặt ngay trái mìn giữa lối đi và dựng tấm bảng có cái đầu lâu và xương chéo bên cạnh. Đồng chí Bảy Trung chờ anh trên chiếc Honda 67 đậu sát công viên Quách Thị Trang. Hữu đi nhanh xuống cầu thang và đến ngồi sau lưng anh Bảy Trung. Chiếc xe vọt đi về hướng đường Trần Hưng Đạo.

-Coi có thằng nào theo dõi không – Bảy Trung dặn.

Hữu đã để ý cảnh giác từ trước nhưng anh cũng ngoái cổ nhìn lại một lần nữa. Không có dấu hiệu gì chứng tỏ tụi mật vụ theo dõi. Hai người lái xe vòng vòng một lúc rồi quẹo xuống bến Bạch Đằng. Vừa rẽ lên đường Lê Lợi anh bị một toán quân cảnh thổi còi chặn lại.

Bảy Trung cười hề hề:

-Không sao. Nó “ba-rê” đường. Chắc nó mới phát giác ra trái mìn của mình.

Hai người quẹo xe vô một quán cà-phê ngồi chờ kết quả.

Trong lúc ấy nơi cầu nổi bọn cảnh sát dã chiến bao vây cả khu vực bùng binh chợ Bến Thành. Chiếc xe Jeep nửa trắng nửa xanh đậu ngay dưới cầu thang, cần ăng-ten chổng lên trời, rung động nhấp nhô. Máy PRC 10 kêu rè rè, chốc chốc lại nổi lên một giọng nói ồm ồm gay gắt. Lúc này hai tên chuyên viên gỡ mìn đã bước lên tới bực thang cuối cùng của cầu nổi. Chúng đứng im, mỗi đứa mỗi bên, quan sát trận địa. Thằng thứ nhứt chậm chạp bước tới gần trái mìn. Khi còn cách trái mìn chừng ba thước hắn dừng lại, nhẹ nhàng ngồi xuống quan sát một lúc. Trước mặt hắn là một cái hộp giấy thô sơ màu đất sét, có một sợi dây điện lòi ra ngoài. Cạnh đó là một tấm bảng nhỏ vẽ hình đầu lâu xương chéo. Loại mìn gì đây? Suốt mấy năm học hỏi tận bên Mỹ hắn chưa hề thấy có trái mìn nào kỳ cục như thế. Nhưng mà… hắn nghĩ, cũng có thể đây chỉ là một cái hộp giấy đựng đất cát mà Việt cộng đem bỏ đây để phá mình chơi thôi. Hắn nghi thì nghi thế nhưng cũng thấy ngại ngại. Cuối cùng hắn đứng lên và quay gót. Thấy thằng này quay lại, tên chuyên viên thứ hai hỏi:


Hắn lắc đầu:

-Khó hiểu.

Tên thứ hai chẳng nói chẳng rằng, xăm xăm đi tới. Gã tới thật gần và ngồi xuống. Gã ngồi im như thế rất lâu rồi rút trong túi ra một cái kìm bấm cán bọc nhựa. Gã cắt sợi dây điện lòi ra ngoài. Xong việc gã đưa hai tay cầm lấy trái mìn và nâng nhẹ lên. Không thấy động tịnh gì gã bước đi. Hai tay cầm chắc trái mìn.

Gã khoe với thằng chuyên viên kia:

-Tao cắt sợi dây điện là xong.

Bên dưới cầu thang, tụi cảnh sát cũng cười thích thú. Mấy cái bản mặt ngước lên nhìn người hùng gỡ mìn đứng trên đầu cầu thang giơ một tay lên trời chào chiến thắng.

Gã bước chân xuống mấy bậc thang. Một bậc, hai bậc. Không, bàn chân gã chưa kịp chạm tới bậc thứ hai thì độ dốc đã làm cho con thoi nhỏ trong trái mìn chạy xuống chạm vào mạch điện phía dưới. Mìn phát nổ. Gã rú lên một tiếng và từ trên cao lao xuống đất như một quả bóng. Tên chuyên viên còn lại cũng té nhào và lăn xuống cầu thang, mình mẩy đầy máu.

Trong quán cà phê ở đầu đường Lê Lợi, Hữu và anh Bảy Trung nheo mắt nhìn nhau.

-Đẹp quá!

Lúc hai người đứng lên trở ra đường, Bảy Trung chợt hỏi:

-Nghe nói anh đã tìm được việc làm?

-Vâng, dạy học.

-Khá không?

-Tồi tệ.



Trường Việt Mỹ dẹp tiệm. Lại thất nghiệp.

Một buổi chiều Hữu lần mò tới nhà người đồng hương kiếm một bữa cơm thì được biết anh ta bị bắt lính trong khi đang đi bán báo. Người vợ tỏ ý nhờ Hữu thay anh ta làm công việc ấy để cứu vãn tình thế.

Đồng nghiệp của Hữu bây giờ không phải là những nhà giáo đạo mạo mà là những anh thương phế binh, những chị sồn sồn có chồng đi lính hay chết trận, những cô gái choai choai luôn miệng chưởi thề… Bạn bè của anh còn là những đứa con nít lì lợm, rắn mắt, ăn bận lôi thôi… là những đứa bé gái lúc nào cũng chen lấn, xô đẩy, giành giựt mỗi lần người ta chở báo ở Hai Chí về. Hữu cũng như mọi người, cũng chen lấn, cười cợt, la lối.

Hữu dựng xe ở vỉa hè. Bạn bè của anh đã có mặt đông đủ cả. Bọn nhỏ và các cô gái thường tới sớm, có lẽ vì thích ăn vặt. Thấy Hữu đến, người đàn bà bán đu đủ ướp nước đá hỏi ngay:

-Ăn một dĩa chơi, nghe em?

Hữu giơ một ngón tay, xong ôm chồng báo cũ đi lại phía người đàn bà đang cắm cúi ghi ghi chép chép giữa bốn năm người khác đang đợi chung quanh.

Hữu đưa cái bông báo và chồng báo cũ cho chị ta.

Người đàn bà ngẩng lên, nói:

-Đổi gì nhiều quá vậy. Không được đâu.

Hữu lấy mấy tờ báo cũ đem bỏ vào túi vải rồi lại ngồi nơi vỉa hè tiếp tục ăn phần đu đủ còn lại.

Thình lình có tiếng Honda rú lên. Mọi người đều nhìn ra đường. Hữu ném trả chiếc đĩa nhựa cho bà hàng rong rồi chạy lại phía người đàn bà chia báo.

-Báo về! Báo về!

Tiếng tụi nhỏ thét lên lanh lảnh. Bọn người chầu chực ở vỉa hè đều lăng xăng sửa soạn, cười nói, la ó. Hữu đã quen với một lô những mẩu đối thoại hỗn độn, ồn ào, tục tĩu cùng dấy lên một lúc xen lẫn những tiếng cười.

-Chị Nghĩa! Chị Nghĩa! Cho tôi hăm lăm đôi.

-Tui bốn chục tờ Điện Tín.

-Báo về! Báo về!

-Giang ra coi! Cái lũ quỷ này.

Người đàn bà trở cán chổi đập lên tay lũ nhỏ. Mấy chục bàn tay chìa ra trước mặt chị.

-Em! Em! Em! Chị Nghĩa ơi! Em đây! Gạch đi! Gạch đi!

Những cái bông báo chồng lên nhau rồi bị hất xuống, bàn tay nào cũng cố đặt cái bông của mình lên trên. Chị đàn bà xòe bàn tay ra một cái như chiếc nan quạt đều riếng rồi tay kia chị đếm lia lịa:

-Năm, mười, mười lăm…

Bàn tay đếm nhanh như cái máy. Bảy chục tờ là bảy chục tờ. Không sai một ly, không lộn một mảy.

Báo về càng lúc càng dồn dập. Hữu xếp lia lịa. Cô Dư đi lãnh về, ném đó cho anh rồi lại xông vô đám đông.

-Năm, mười, mười lăm, hai mươi…

Cọc báo lại bị ném một cái bịch ra phía trước, lập tức có bàn tay lấy đi. Nơi vỉa hè, tiếng xếp báo soàn soạt không dứt.

Trời bỗng tối sầm lại và có tiếng kêu của nhiều người:

-Lẹ lên! Lẹ lên! Mưa tới nơi rồi kìa!

Cô Dư hấp tấp chạy lại lấy cái tấm bạt ra khỏi túi vải. Hữu ngồi lên chồng báo để chặn cho khỏi bay và hai tay vẫn đếm báo xoèn xoẹt.

Mưa đã rơi lộp độp. Hữu bỏ thí xấp báo chưa xếp lên chồng báo đã xếp xong rồi cúi khom xuống, ôm luôn cả chồng báo của cô Dư chạy tìm một chỗ núp. Đó là mái hiên của một gian hàng sơn vẽ bảng số xe hơi và xe gắn máy, mùi sơn hăng hắc, khó chịu. Bọn Hữu chen chúc trong cái hiên chật hẹp đó và tuy nước mưa tạt vào theo từng cơn gió nhưng công việc vẫn không thể ngừng. Hữu vẫn xếp báo lia lịa để tranh thủ với mọi người.

Mấy người thợ vẽ bảng số ở trong nhà ngó ra la lối:

-Tránh đường cho người ta đi chớ, mấy cha.

Hữu co lại. Ép sát vô tường một chút nữa, tránh sang một bên chừa lối ra vào.

Lúc ấy ngoài đường có một chiếc Mazda đỏ tía vừa đậu lại. Một cô gái trạc hai mươi tuổi, khoác một chiếc áo mưa trắng, đi giày da cao cổ cũng màu trắng, tay cầm chiếc dù màu xanh da trời và đôi kính trắng thanh nhã càng làm cho khuôn mặt xinh đẹp ấy thêm phần trí thức.

Người con gái bước thẳng vào gian hàng vẽ bảng số xe, dường như để lấy hàng thì phải. Cô gái do dự khi thấy cửa hàng có quá nhiều người đứng chen chúc phía trước. Tuy nhiên cô ta cũng thận trọng bước vào cái lối đi hẹp mà Hữu vừa chừa ra. Hữu không hay có người bước vào, anh đặt chồng báo vừa xếp xong ra trước mặt vừa lúc một chiếc giày da trắng tinh, xinh xắn đặt lên đó.


Hữu kêu lên và cô gái cúi xuống:

-Xin lỗi chú. Tôi có thể mua tờ báo ấy không?

Hữu vội quay mặt đi. Thôi, khỏi xin lỗi Diệp ơi, chiều nay có hai giờ Quốc Tế Công Pháp của giáo sư Hòa sao Diệp không đi học?

Hữu chẳng nói chẳng rằng, cúi xuống ôm chồng báo bỏ đi nơi khác.



Chiếc Blue Bird sơn trắng mang số T lượn một vòng ở ngã tư rồi đậu lại trước một gian hàng bán mỹ phẩm lộng lẫy tại đường Gia Long.

Trong bộ âu phục thời trang thật gọn gàng Tú mở cửa xe bước xuống, với lấy cái xách tay rồi khóa cửa xe lại, bước hấp tấp trên hè phố.

Chiều nay nàng không có gì phải vội vàng. Nàng thích đi từ gian hàng này đến gian hàng khác để ngắm nghía những món hàng sang trọng đủ mode, đủ cỡ, đủ màu sắc.

Tú mua một đôi giày cao gót màu bạc và một chiếc dù đen. Đã cuối tháng mười một dương lịch, trời vào Đông và ở Qui Nhơn mùa Đông là mùa mưa. Nàng đã sống ở đây khá lâu và đã quen với thời tiết. Những cơn mưa ở đây tuy không kéo dài hàng tuần nhưng mưa rất to.

Tú cho xe rảo qua phố một vòng ngắm thiên hạ rồi trở về ngôi nhà xinh xắn của nàng ở đường Ngô Quyền. Đó là một khu vực khá yên tĩnh. Nhà của nàng tuy chỉ là một căn nhà trệt nhưng có một phòng khách, hai phòng ngủ, một phòng làm việc của chồng nàng, một phòng ăn và nhà bếp.

Nhà nằm sâu trong một khu đất rộng trồng nhiều phượng, muồng, hoa lài và một cây me lớn.

Cây me cao, cành lá xum xuê, xòe thành một cái tàng rộng, dày, nhiều tầng như những mái vòm lớn lấp lánh ánh nắng buổi trưa hay tràn ngập bóng tối vào lúc hoàng hôn.

Chính nàng đã chọn ngôi nhà này giữa hàng chục ngôi nhà cho thuê khác trong thành phố và chồng nàng cũng có vẻ thích ngôi nhà này lắm.

Hai người quen nhau trong một trường hợp khá đặc biệt. Hôm ấy Brayker đến thăm một người bạn tại văn phòng USAID. Và Tú là một nhân viên tạp dịch ở đó.

Viên trưởng phòng thích nàng chỉ vì nàng là một người giúp việc thành thật nhất và lương thiện nhất trong số những người ViệtNammà ông ta đã tiếp xúc kể cả viên tỉnh trưởng Bình Định.

Văn phòng còn có một cô gái ViệtNamkhác làm việc với tư cách thư ký đánh máy. Cô ta trắng trẻo, ăn diện thời trang và khá quyến rũ nhờ thân hình hấp dẫn. Những người Mỹ trong phòng đều thích tỏ cử chỉ thân mật và đôi khi sỗ sàng với cô. Lúc Tú mới được tuyển vào giúp việc nơi này trông thấy cảnh đó nàng ngạc nhiên hỏi riêng cô ta thì cô ta cười và giảng giải cho nàng hiểu:

-Em thắc mắc làm gì. Trời sinh người con gái ra là để cho người ta nựng, người ta vuốt ve, mơn trớn, nâng niu. Em không biết ViệtNammình có câu ca dao “Làm hoa cho người ta hái, làm gái cho người ta ghẹo” hay sao?

Lời giảng giải của “người-con-gái-Việt-Nam-da-vàng” này thật chí lý. Tú không biết cãi thế nào nhưng trong thâm tâm, nàng vẫn thấy có cái gì sai lầm trong lối biện luận ấy.

Tú bưng khay nước ngọt lên mời khách theo lệnh của ông trưởng phòng. Brayker nhìn nàng, nói cám ơn và Tú nhận ra trong đôi mắt ấy có vẻ gì ngạc nhiên thích thú. Khi Tú đi rồi Brayker hỏi cô thư ký:

-Cô vừa rồi tên gì?


Lát sau Brayker nói với lão già:

-Cô ta trông giống như một cô gáiHawaii.

Hai người nói chuyện một lúc nữa rồi khách cáo từ.

Brayker đi dọc theo dãy nhà trệt để ra cổng. Trên đường đi hắn gặp lại Tú. Hắn dừng lại và bằng một giọng dịu dàng hắn hỏi:

-Cô tên là Tú?

Tú đoán ngay được câu hỏi, nàng mỉm cười đáp vâng. Hôm ấy nàng mặc một bộ âu phục tầm thường rẻ tiền và quá đơn giản, nhưng chính cái vẻ chắc chắc của nước da sạm nắng và cái vẻ gì rừng rú man dại trong đôi mắt đen sâu thẳm kia đã lôi cuốn được Brayker.

Hắn cầm bàn tay của Tú lên, dùng bàn tay kia vuốt ve và mỉm cười nói:

-Cô đi ăn tối với tôi nhé?

Tú không hiểu hết ý nghĩa câu nói, nàng chỉ nghe được có mỗi một tiếng dinner vì tiếng ấy rất quen thuộc ở đây thế rồi nàng gật đầu và đáp vâng.

Nàng đã rắp tâm sống cuộc đời khác và lời giảng giải của cô thư ký ngày nào tuy nàng không đồng ý nhưng nàng cũng thấy không có gì quá lố nên cho dù cái câu nói dài mà nàng chỉ hiểu được một chữ dinner ấy có mang ý nghĩa nào đi nữa, nàng cũng đồng ý như thường. Dầu sao Brayker vẫn là một người dễ mến và đây có thể là một dịp may hiếm có trong đời nàng. Nàng không được phép để sẩy mất.

Chiều hôm ấy Brayker đem xe hơi đến đón nàng trước cổng. Nàng có vẻ ngượng về cách ăn mặc của mình nhưng hắn lại không chú ý gì đến điểm ấy và tỏ ra rất thân mật với nàng.

Trong bữa ăn Tú cố giấu sự ngượng ngập của mình bằng cách ăn thật chậm và luôn luôn ăn sau Brayker, nàng cũng thử uống một chút rượu và thấy thích. Chẳng bao lâu Tú ăn uống tự nhiên và chững chạc hơn nhiều.

Những lần ăn tối sau đó Tú đã có mái tóc mới, những bộ âu phục đẹp, và thực tế áo quần đã đổi lốt Tú thành một cô gái khá bắt mắt.

Nàng vẫn hằng mong ước trở thành một con người khác và nàng đã trở thành một con người khác thực sự, nàng đâu có luyến tiếc gì cái quá khứ nặng nề đã dày vò, hành hạ, tàn phá nàng. Nàng không ngừng xua đuổi nó và nghĩ rằng mình có quyền sống sung sướng.

Ý nghĩ đó làm Tú mỉm cười khi mở cửa phòng bước vào. Nàng cho máy lạnh chạy và bật ngọn đèn vàng. Nàng ưa thứ ánh sáng đậm đà này nên mặc dù trong phòng có đèn nê-ông nàng cũng ít khi dùng tới.

Hơn mười một giờ đêm Brayker trở về, Tú đã ngủ quên từ lúc nào. Hắn mở cửa phòng bằng chiếc chìa khóa riêng rồi cứ để nguyên quần áo như thế mà nằm vật xuống giường trong cơn say mỗi lúc mỗi kéo hắn chìm vào giấc ngủ nặng nhọc.

Sáng ra, Tú thức dậy khi nắng đã lên nhưng Brayker vẫn còn ngủ. Thấy hắn còn mặc nguyên quần áo, giày vớ Tú biết là đêm qua hắn đã say rượu vì thế nàng cứ để cho hắn nằm và đi vào phòng tắm.

Tiếng nước chảy róc rách làm Brayker tỉnh dậy. Hắn thấy nhức đầu và mỏi hai vai. Hắn cởi giày, cởi quần áo rồi cũng đi thẳng vào phòng tắm. Tú hỏi:

-Khi hôm mày làm gì về khuya?

-Có tiệc ở Bộ chỉ huy.

Brayker cúi xuống phả nước vào mặt thật lâu. Tú hỏi tiếp:

-Có chuyện gì mà tiệc tùng vậy?

Brayker im lặng, lát sau hắn nói đột ngột:

-Cuối tuần này tao về Mỹ.

-Về Mỹ à? Sao gấp quá vậy?


-Sao mày không báo trước để tao sửa soạn?

-Sửa soạn gì? Tao có can thiệp nhưng Bộ tư lệnh không nhận mày đi theo.

-Nhưng tao có thai.

Brayker quay lại nhìn thẳng vô mặt Tú rất lâu, rồi cái nhìn hướng xuống dưới bụng Tú. Hắn bỏ vào phòng tắm.

Tú đứng lên, mở tủ lạnh rót một ly nước uống cạn. Nàng lắng nghe tiếng huýt sáo của Brayker trong phòng tắm và tiếng nước xối rào rào. Tú ngồi đợi. Nỗi tức giận chẹn ngay cổ họng.

Lúc Brayker trở ra, Tú nói:

-Tao không còn một đồng xu.

-Mày cần tiền làm gì? Tiền nhà tao thanh toán xong, mọi chi tiêu tao đã hoàn tất.

-Nhưng tao có thai. Con của mày. Tao phải sinh đẻ và nuôi nấng nó.

Thằng Mỹ sừng sộ:

-Có thai à? Mày giỡn mặt với tao hả?

Tú đứng phắt dậy, túm lấy cổ áo hắn:

-Sao lại giỡn?

Brayker xô Tú ngã xuống nệm. Hắn khoác vội chiếc áo ngoài đóng ập cửa phòng lại và đi thẳng ra chỗ đậu xe.

Tú nằm khóc một mình rất lâu và ngủ quên đi. Lúc nàng thức dậy thì trời đã chiều. Nàng thấy đói cồn cào nên trở dậy đánh răng rửa mặt qua loa rồi xuống bếp lấy một ít thịt nguội ăn với mẩu bánh mì còn lại trên bàn ăn.

Ăn xong, Tú mặc quần áo, trang điểm qua loa rồi quyết định đi thăm Khuê, cô thư ký làm trong sở cũ của nàng ngày trước. Khuê cũng có chồng Mỹ và cũng bị chồng bỏ rơi khi trở về nước.

Khuê thuê một căn phòng nhỏ ở tầng thứ hai. Nàng ở đó từ hai năm nay kể từ khi John về nước. Nàng ở như thế một mình và lâu lâu mới về Tuy Phước thăm đứa con trai tóc vàng đang sống với bà ngoại nó.

Tú dừng lại ở cầu thang. Cánh cửa sơn xanh đóng im và có vẻ gì lạnh lẽo. Tú gõ cửa nhưng không thấy tiếng đáp lại nàng lại gõ lần nữa nhưng vẫn im lìm. Tú gọi:

-Khuê! Khuê! Mở cửa coi!

Bên trong có tiếng trở mình và một giọng nói yếu ớt vọng ra:

-Vào đi!

Tú xô mạnh cánh cửa, nàng nói:

-Cửa gì mà sít quá. Tao tưởng mày khóa.

Khuê vẫn không nhúc nhích và không trả lời. Nàng nằm trần truồng trên giường nệm, tay chân buông thả, đôi mắt nhắm nghiền. Những đường nét, những bắp thịt thon, chắc và gợi cảm. Chưa bao giờ Tú thấy Khuê đẹp như lúc ấy. Tú lặng lẽ ngồi xuống bên bạn:

-Sao vậy? Say à?

Một nụ cười thoáng qua trên đôi môi nhưng phảng phất rất lâu trên khuôn mặt êm ả, đôi mắt vẫn nhắm nghiền, Khuê rên rỉ kêu những tiếng gì không rõ.

Tú ngó quanh quất. Bên chiếc guốc hippy đầy bông hoa, mấy lọ bạch phiến nằm lăn lóc dưới sàn nhà.

Đầu Khuê nghiêng qua nghiêng lại, trên đôi môi nở hoài nụ cười và khắp người nàng dường như có một lớp phấn thật mỏng, thật êm, thật mịn và mầu nâu. Tú hỏi:

-Nói chuyện chút được không?

Khuê vẫn nhắm nghiền đôi mắt, càng lúc càng chìm sâu vào cơn mê ảo giác của nàng. Tú ngồi đợi một lát rồi coi đồng hồ. Hơn tám giờ đêm. Có tiếng Khuê nói thật nhỏ:

-Cho tao ly nước.

Tú nghiêng người với lấy chai nước lọc trên chiếc bàn đầu giường rồi rót đầy một ly đưa cho bạn. Khuê không ngửng lên mà chỉ xoay người lại một chút rồi ngửa cổ uống. Nước đổ vãi ra nệm làm ướt một mảng tóc và một góc “ra”. Tú đỡ lấy cái ly không và vừa đặt trở lại trên bàn thì đã nghe Khuê kêu:

-Ly nữa!

Tú lại rót một ly đầy và lần này thì nàng nâng bạn dậy. Khuê cầm lấy ly nước và uống từng ngụm lớn. Nàng mỉm cười và nằm xuống, thân thể duỗi ra, buông lơi, thoải mái. Tú dùng chiếc khăn tay thấm nước trên má bạn và khi quay lại cất cái ly thì nàng nhận ra một tên lính Mỹ đã đứng ngay cửa từ lúc nào.

Thấy vẻ mặt ngạc nhiên của Tú, gã cười, ném chiếc mũ vải xuống mông Khuê rồi đóng cửa lại thật mạnh. Tú lay bạn:

-Khuê, dậy tiếp khách đi!

Khuê mở mắt ra nhìn tên Mỹ rồi lại nhắm mắt, nàng nói:

-Bảo nó ngồi đó đi.

Tên Mỹ vỗ tay lên mông Khuê thật mạnh, hắn có vẻ thích thú kỳ lạ, không hiểu hắn thích vì thấy Khuê trần truồng hay vì gặp một người con gái lạ trong căn phòng kín mít này. Hắn nói:

-Betty, ngủ đi!

Rồi quay sang Tú hắn tiếp:

-Bạn của Betty không có ai xinh bằng cô.

Rất nhanh nàng nghĩ đến khuôn mặt đỏ gay của thằng chồng trước của Khuê với mái tóc vàng, đôi mắt xanh, một thằng Mỹ mà mỗi lần gặp, Tú thường nói đùa với Khuê là “Mày có thằng chồng nhiều màu” nhưng dẫu sao thì thằng ấy cũng còn dễ coi hơn thằng này.

Tú không dám quan sát kỹ hắn nhưng thoạt trông nàng đã thấy hắn đáng sợ và có cái vẻ gì rất man dã. Tú lay Khuê dậy một lần nữa và nói:

-Thôi, mày có khách, tao về nghen.

Và không đợi bạn trả lời, Tú xách ví tiến ra cửa. Tên Mỹ đứng dậy rất nhanh. Hắn chỉ cần nhảy một cái là đã đứng chặn ngay trước mặt Tú. Cơn sợ chạy lan khắp người nàng. Tú cố trấn tĩnh, chống tay vào cạnh sườn, nói:

-Tránh ra. Chồng tao là M.P mày coi chừng!

Nàng vừa nói dứt câu thì chỉ thấy hắn lạng người đi một cái nàng đã bị nhấc bổng lên. Hai cánh tay rắn chắc của hắn ôm sát nàng vào ngực và hắn bật cười tiến lại phía giường Khuê đang nằm.

Nghe động, Khuê hé mắt ra nhìn, thấy cảnh ấy, nàng lại cười.

Và đôi mi khép lại, rơi hẫng vào hư vô, mặc cho Tú la ó chống cự tuyệt vọng.

Khi tên Mỹ xé nát hết chiếc sơ-mi của nàng thì Tú cũng cắn được một mảng thịt trên vai hắn. Nàng nghiến chặt hàm răng lại nhưng tên Mỹ đã thành công rồi. Cơn đau trên bả vai không thắng nổi cơn mê đắm nhục dục. Hắn bình tĩnh tiếp tục cho đến khi cảm thấy hàm răng của người con gái ViệtNamda vàng buông lơi dần. Tú nhắm mắt lại và bỗng dưng một giọt nước ấm ở đâu nhểu xuống cổ nàng rồi một giọt nữa tiếp theo. Nàng mở mắt và nhận thấy vết cắn nơi cái vai hắn đang rỉ máu.

Khi tấm thân nặng nề của tên Mỹ rời khỏi người Tú thì nàng cố gắng ngồi dậy dù cảm thấy tay chân rã rời.

Nàng cúi xuống đất lấy chiếc quần Tây lên mặc vội vào rồi đi tìm cái áo.

Cái áo hoa mong manh bị hắn ném dưới chân bàn, rách tả tơi thành nhiều mảnh. Nàng cầm lên rồi vò lại thảy vào sọt rác xong, nàng đến tủ áo của Khuê mượn tạm một chiếc sơ-mi khoác vào người rồi mở cửa phòng hối hả xuống thang gác ra đường đón một chiếc xích-lô đạp.

Đã hơn mười giờ đêm.

Khi đến nhà Tú thấy choáng váng, nàng bước lên mấy bực thềm tiến lại phía cửa định bật công tắc thì bị một bàn tay từ trong bóng tối vươn ra, nắm lấy cổ tay nàng, Tú rú khẽ:

-Ai vậy?

Một bóng đen ốm nhom vừa nương theo cánh tay của Tú mà đứng dậy. Đèn bật sáng. Tú hét:

-Thằng chó! Mày làm gì đây?

Cang năn nỉ:

-Đói quá. Chị cho em xin vài ngàn.

Tú gạt tay nó ra trong một cơn giận mãnh liệt:

-Thây kệ mày! Đi tìm thằng Sáu Cùi mà xin nó!

Cang tiếp tục van nài:

-Tội nghiệp em mà chị Tám.

Nó bước tới một bước, đưa tay rờ lên cái xách của Tú. Nàng điên tiết đánh mạnh vào cánh tay xương xẩu của nó khiến nó lảo đảo lùi lại. Tú tháo chiếc giày ném thẳng vào người Cang rồi lách người vào phòng đóng ập cửa lại.

Cang ôm chiếc giày của chị ngang bụng, nhăn mặt. Nó đưa chiếc giày ra ánh sáng săm soi một lúc và khi cảm thấy không thể làm gì được với mỗi một chiếc giày, nó buồn bã cúi xuống, đặt chiếc giày ngay trước cánh cửa đóng kín rồi lủi thủi đi ra ngoài đêm.



Buổi trưa nắng thật gắt. Sáu Cùi ở trần trùng trục, vai vắt chiếc khăn lông cũ mèm, tay xách chiếc gàu múc nước bằng nhựa đi chân không giữa phố.

Đến gần một cái hẻm hẹp bên hãng gạch bông Sáu Cùi quẹo vô đó. Anh ta mặc chiếc quần kaki rằn ri của lính thủy quân lục chiến, chiếc quần cũ, bạc màu và rách mòn nhiều chỗ.

Cái tên Sáu Cùi mà giới giang hồ gán cho hắn không phải vì hắn bị bịnh cùi nhưng vì hắn đã tặng cho cuộc chiến tranh này hết chín ngón tay và chỉ khiêm nhường giữ lại mỗi một ngón tay cái làm kỷ niệm. Ngón tay cái ngo ngoe, lơ láo một mình giữa hai bàn tay tàn tật, nhưng cũng chính nhờ nó mà hắn có thể cầm được chiếc gàu xách nước.

Giếng nước ở tận cuối hàng rào dưới một bóng cây phượng lớn nở hoa đỏ rực. Đây là một khu đất khá rộng mà người chủ hãng gạch đã dùng để tồn trữ các ống cống đúc bằng xi-măng đủ cỡ, các bộng giếng, ống thông hơi, ngói xếp, bàn tọa cầu tiêu…

Người phu đúc “bi” của hãng này không còn lạ gì Sáu Cùi và cái “băng” của hắn vì thế khi thấy Sáu Cùi đến, ông liền dùng xẻng tém đống hồ lại cho gọn để chừa một khoảng trống khá rộng cho Sáu Cùi đứng tắm. Ông ta không muốn bị nước văng ướt áo và có khi làm hư cả đống hồ nữa là đằng khác.

Sáu Cùi có vẻ không để ý gì đến cử chỉ này, hắn ta dùng ngón tay cái kẹp một đầu dây rồi thả chiếc gàu xoay tròn rơi dần xuống giếng. Sáu Cùi đứng đợi cho nước vào thật đầy rồi đưa cùi chỏ ra phía trước thu ngắn sợi dây lại một chút và lấy thế. Rồi, bằng một cái giật thật mạnh, chiếc gàu từ dưới đáy giếng bắn vọt lên khỏi miệng giếng rơi gọn vào cái bàn tay cùi cụt thứ hai vừa đưa ra hứng lấy đít gầu.

Sáu Cùi sử dụng hai bàn tay trụi ngón của mình một cách linh động, nhịp nhàng và chính xác.

Hắn chỉ dội sơ sơ vài ba gàu cho mát rồi cuốn sợi dây ny-lông quanh chiếc gàu như cũ và tà tà tiến vô mái tôn trống bên một gốc cây muồng lớn và nằm ngửa ra trên một tấm đanh đúc bằng xi-măng cốt sắt.

Cái mái hiên này người chủ hãng dựng lên cốt để cho người phu có chỗ làm việc trong những lúc trời mưa đồng thời để bảo vệ cho những đồ mới đúc khỏi bị mưa làm hư, nhưng bây giờ là mùa nắng, chỗ này trở thành giang sơn của Sáu Cùi và “băng” của hắn.

Sáu Cùi kéo trong túi quần ra một điếu Ruby nhàu nát, dùng ngón tay cái duy nhất còn lại kẹp que diêm, bàn tay kia đè bao diêm trên đầu gối rồi bật lửa đốt. Hắn thở khói một cách từ tốn, ung dung trong khi chờ tụi đàn em tới.

Hắn không phải đợi lâu vì phía ngoài đường đã nghe nhốn nháo tiếng nhiều bước chân và tiếng chửi thề.

Bọn đàn em Sáu Cùi lục tục kéo tới, đứa nào đứa nấy tóc tai dài tới cổ vàng cháy và đóng lại thành từng mảng lay động phất phơ theo bước đi.

Bọn này, đứa nào cũng ăn mặc bừa bãi bẩn thỉu, một vài đứa đi chân không và có mang theo mền, chiếu và một chiếc võng dừa. Cang mắc chiếc võng giữa hai cây cột vừa xong thì Sáu Cùi đã ngự trên đó rồi. Hắn ta duỗi hai chân trên võng, lim dim đôi mắt và nói:

-Đưa chút coi bay!

Cang vâng lệnh đẩy nhẹ chiếc võng. Bọn ghiền ngồi chụm lại thành một cái vòng tròn nhỏ. Tuy chúng ăn mặc khác nhau nhưng có một điểm giống nhau đó là cái nước da vàng bệt, láng nhờn và dán sát vào những ống xương chân, xương tay, xương mặt trông lồi lõm khẳng khiu như con ma đói.

Chúng bày thuốc, sái, ống chích, quẹt diêm ra tấm đanh xi-măng rồi nhóm ngọn lửa lên giữa ba cục gạch nám khói. Chúng bắc cái chén sành lên và bắt đầu nấu thuốc.

Cang là đứa cao nhất trong bọn, cao hơn cả Sáu Cùi vì thế trông nó có vẻ khẳng khiu hơn cả. Nó ngồi xổm, đầu gối quá tai, hai bàn chân nó bè ra, dán xuống đất, những ngón tay dài, vàng và cáu bẩn dính đầy trong các móng tay, kẽ tay. Nó ngồi nhìn ngọn lửa cháy leo lét và hai cánh mũi nó phập phồng, hít hít hơi khói từ trong cái chén thuốc bằng sành bay lên, thỉnh thoảng nó lại nghiêng người xuống thổi phù phù. Giữa lúc ấy, nó bỗng nghe một người nào gọi nó, âm thanh gọn, cụt và lạnh lùng:


Nó quay lại và nhận ra anh Nghi và chị Tú của nó.

Sự có mặt đột ngột của Nghi làm nó lúng túng. Nghi đứng im. Trời ơi, cái thằng Cang cao một thước bảy lăm, nặng sáu mươi ký lô, trắng trẻo đẹp trai, ăn mặc thời trang ngày nào bây giờ là cái con ma đói này đây hả trời!

Sáu Cùi có vẻ bất bình về cảnh này. Hắn ta hả miệng ngáp một tiếng thật lớn, thật kéo dài nhưng đôi mắt vẫn không thèm mở, vẫn lim dim một cách khinh bạc và nhắc lại cái khẩu hiệu ngắn ngủi quen thuộc:

-Đưa chút coi bay!

Cái võng lắc lư, lắc lư nhè nhẹ. Sáu Cùi tiếp tục nhả khói và vừa vỗ cái bụng đầy sẹo vừa hát xàng xê.

Nghi liếc nhìn Sáu Cùi rồi nhìn bọn ghiền đang ngồi bó gối dưới đất. Đôi mắt dừng lại ở Cang, anh nói:

-Hôm nay giỗ mẹ, mày không biết sao?

-Có biết tui cũng chẳng giúp ích gì. Chị Tám có tiền cho ít ngàn coi bộ được hơn.

Tú lau nước mắt nói:

-Về nhà rồi tao cho, chớ đâu có đem sẵn đây.

Sáu Cùi từ nãy giờ vẫn làm ra vẻ phớt tỉnh, kỳ thực anh ta không bỏ sót một cử chỉ, một lời nói nào của hai người vừa đến. Khi nghe Tú nói đến câu đó hắn mới mở mắt ra nhìn Tú từ đầu đến chân rồi gằn giọng bảo Cang:

-Đi đi mày! Đứng đó nói lạng quạng tao bộp tai bây giờ.

Cang lừ đừ đứng dậy, nửa muốn đi, nửa muốn không, hắn nhìn cái chén thuốc đang bốc lên một mùi kỳ ảo mà không muốn bước, nhưng Sáu Cùi đã cho lệnh thì tất nhiên hắn không được phép ở lại rồi, vả lại hắn nghĩ dù sao chị Tú của hắn cũng đã hết giận.

Cang lững thững đi theo anh chị ra đường cái. Tú thấy ngượng khi phải đi chung với một con ma ghiền ốm nhom vàng khè và nhớp nhúa như thế. Nàng vội vàng gọi xe thồ và bảo chở thẳng về nhà người anh.

Ba anh em bước vào nhà. Duy đi chích thuốc chưa về. Nghi mở cửa phòng riêng của Duy cho Cang và Tú bước vào, anh bước vô sau cùng và khóa cửa lại cẩn thận, cất gọn chìa khóa trong túi quần.

Nghe tiếng lách cách, Cang quay lại hỏi:

-Anh định làm gì đó?

Nghi chẳng thèm trả lời, cúi xuống gầm bàn lôi ra một sợi dây xích sắt lớn, hai đầu có hai ổ khóa bằng đồng của Mỹ.

-Anh xiềng tôi?

Nghi lạnh lùng đáp:

-Tao không muốn thấy mày chết như một con chó điên.

Nghi đưa mắt nhìn Tú và như đã hẹn nhau từ trước, hai người dàn thế trận vây hãm Cang vào giữa. Sợ thằng em phản ứng liều lĩnh nên hai người vẫn chưa dám động tịnh.

Cang đứng xuôi tay, mặt mày buồn xo, tóc tai rũ xuống một cách thỉu não. Nó nhìn anh chị nó một cách mệt mỏi rồi bỗng bật cười khô khan, nó nói:

-Hai người làm cái trò gì vậy? Ngày trước cỡ anh Nghi tui đánh cũng mười người. Bây giờ anh coi, tui như con cá mòi. Hết xí quách. Cần gì anh phải đề phòng quá như thế.

Cang nói xong ngồi xuống, úp mặt trên hai cái xương bánh chè vàng bủng và nói:

-Anh xiềng chân tôi đi! Xiềng rồi ném chìa khóa xuống giếng.

Nghi làm thinh, do dự một lát rồi cúi xuống tra cái vòng sắt vào chân đứa em, khóa lại một cái cốp, đầu dây kia anh khóa vào song sắt cửa sổ. Xong việc Nghi nói:

-Rồi. Đứng dậy! Ngồi trên ghế này tao nói chuyện!

Nhưng Cang vẫn ngồi im, mặt vẫn úp trên hai cái xương bánh chè. Nghi lập lại câu nói lúc nãy nhưng nó vẫn không nhúc nhích. Lát sau, đôi vai nó rung động và nó khóc.



Tiếng rên rỉ của Cang làm mọi người thức dậy lúc gần sáng.

Tú nhảy xuống giường quờ quạng tìm đôi dép. Tiếng rên nghe lẫn trong tiếng thở hổn hển và tiếng xích sắt khua rổn rảng trên mặt đất.

Duy và Nghi cũng hấp tấp chạy vào phòng.

Trên chiếc giường sắt nhỏ Cang nằm sấp, hai tay ghì chặt lấy thành giường, người nó giựt giựt từng hồi và mặc dù hai cánh tay cố gắng kiềm chế, cơn đói thuốc vẫn lồng lộn trong cái thân xác còm cõi như một chiếc thuyền nan xác xơ trong cơn bão biển.

Tú ngồi trên đầu giường, Duy ngồi dưới chân giường, hai người ôm giữ Cang lại và vuốt ve nó trong một cố gắng tuyệt vọng làm thuyên giảm cơn ghiền tàn khốc đang nổi dậy như cuồng phong. Cang thở hổn hển. Nước mũi và nước dãi chảy đầy mặt, đầy cổ, nhểu xuống giường. Tú cắn răng lại chịu đựng cái mùi hôi ác nghiệt đang xông lên khiến nàng muốn lộn mửa.

Tú gọi, run rẩy:

-Cang, Cang em!

Cang ú ớ, hai cánh tay xương xẩu vẫn ghì chặt lấy thành giường và rung lên bần bật như sợi dây neo sắp đứt. Bỗng nó thét lên, vùng dậy.

-Buông ra!

Nó ngồi tựa vào vách, hai tay siết chặt hai bên thái dương, mảng tóc vàng cháy đẫm mồ hôi và đất bung ra, xù xì lởm chởm như chùm lông lá kỳ quái mọc tua tủa quanh một bộ mặt méo mó, mất hết vẻ người.

Nó cố hết sức chống lại cơn ghiền nhưng nó không ngớt lắc lư và càng cố gắng, những thớ thịt trên mặt nó lại càng giựt giựt lia lịa, hai môi thâm lại và run lên từng hồi, đôi mắt đói khát mở trao tráo, gào thét, van nài, phẫn nộ.

Mọi người đều cảm thấy mình bất lực trước cơn ghiền khốc liệt của đứa em trai. Tú khóc nức nở.

Duy và Nghi vẫn im lặng và bất động, họ sững sờ nhìn đứa em, nhìn Tú và nhìn sợi xích sắt không ngớt khua động rổn rảng.

Lần đầu tiên trong đời, anh nhìn thấy cơn đói thuốc hành hạ và anh có cảm tưởng rằng đứa em mình không thể nào chịu nổi thêm một lần nữa.

Tiếng Tú hoảng hốt hỏi:

-Anh Ba, bây giờ làm sao đây?

Không ai trả lời câu hỏi đó. Chỉ có thuốc phiện mới dập tắt được cuộc nổi loạn của giác quan này. Nhưng nếu đem thuốc cho nó thì xiềng chân lại làm gì?

Nghi nhìn người anh. Duy cúi đầu im lặng. Lát sau anh ngẩng lên và nói:

-Đợi sáng đem nó đến ông thầy Hai trong khu Sáu coi thử sao.



Trời khá lạnh. Trung sĩ Nghi sờ soạng trong chiếc thùng gỗ lớn tìm cái đèn bấm rồi xách súng đi ra phía vọng gác.

Trời sáng lờ mờ nhờ ánh sao khuya. Mấy cái lô-cốt quanh đồn đứng lù lù bên hàng rào kẽm gai dày đặc hiện lờ mờ như những chòm cây thấp.

Nghi bước lên tấm vỉ sắt bắc ngang giao thông hào. Đó là điểm cao nhất của ngọn đồi trọc. Trời dường như sáng hơn và những thân cây trơ trụi, những trụ sắt rải rác đây đó in bóng thật rõ trên nền trời xám đục.

Nghi đứng ở đó một lúc lâu và quan sát các vọng gác. Lâu lắm anh mới nghe một tiếng ho nhỏ phát ra từ cái lô-cốt ở gần kho đạn. Nghi ngồi xuống lấy chiếc áo Jacket che gió đốt thuốc. Có tiếng động ngoài vọng gác và tiếng thằng Lục hỏi:

-Ai đó?


Nghe tiếng Nghi, Lục lại hỏi:

-Ngủ không được hả trung sĩ?

Nghi không đáp. Anh đi dọc theo giao thông hào tiến lại phía lô-cốt. Lục nói:

-Em xin điếu thuốc, trung sĩ. Trời lạnh quá.

Nghi cúi mình chui vào lô-cốt, anh bấm đèn cho sáng và đưa điếu thuốc cho Lục rồi cầm tờ giấy nhỏ chia phiên gác lên coi. Nghi hỏi:

-Mấy vọng kia tụi nó có động tịnh gì không?

Hỏi xong Nghi tắt đèn. Lục quay vào trong lô-cốt tối om rít thuốc lá và trả lời:

-Vọng cổng chính không biết đứa nào gác mà nãy giờ thấy im ru.

Nghi nói:

-Để tao lại coi.

Nghi cho nó thêm một điếu Ruby nữa rồi chụp chiếc mũ áo Jacket lên đầu và chui ra khỏi lô cốt.

Nghi tiến ra cổng chính. Trong ánh sáng lờ mờ, anh thấy những khối chướng ngại bện bằng kẽm gai đã được kéo lại bít kín lối vào một cách cẩn thận nhưng trong vọng gác thì trống trơn. Nghi đến bên cửa lô-cốt thò đầu vô phía trong và bấm đèn lên. Chẳng có đứa nào cả. Nghi tắt đèn và leo lên vọng gác bằng chiếc thang gỗ nhỏ. Anh lầu bầu:

-Thức đêm đánh bạc để tới giờ gác thì ngủ như chết.

Anh dùng mũi giày đá nhẹ vào mông tên lính đang ngủ mấy cái và gọi:

-Quốc! Quốc!

Người lính thức dậy nhưng không có vẻ gì hoảng hốt, anh ta càu nhàu mấy tiếng rồi cười nịnh, hỏi:

-Trời lạnh quá hén, trung sĩ?

-Lạnh thì lạnh chớ. Gác sao mày ngủ?

-Dạ, em mệt quá, mới ngồi xuống một chút là nó mê đi hồi nào không hay.

Nghi chửi thề:

-Đ.m. Tao muốn đá cho mày rớt xuống đất quá.

Người lính im lặng cúi xuống mò tìm cái mũ sắt đội lên đầu, cầm khẩu M.16 lên rồi ngồi lại vị trí gác. Nghi nói:

-Mày còn nửa giờ. Đừng có ngủ nữa nghe chưa!

Người lính dạ một tiếng rồi ngáp dài. Nghi leo xuống đất và trở về lô-cốt của mình.

Chiếc mùng nhà binh buông rũ trên ghế bố khiến Nghi bực bội, anh vén mùng lên, xếp mền lại và ngồi xuống giường. Bốn giờ mười lăm phút, còn gần ba tiếng đồng hồ nữa mặt trời mới lên. Đêm nào anh cũng ngồi một mình trong bóng tối chờ nó như chờ một người bạn, một kẻ cứu tinh. Đêm làm anh cô độc, buồn bã, lo âu và sự lo âu ấy càng ngày càng lớn dần trở thành một nỗi hoảng hốt. Chiều xuống là anh bắt đầu lo sợ, đó là lúc bắt đầu cuộc chờ đợi âm thầm lẻ loi và căng thẳng. Anh chia phiên gác, ban mật khẩu, đi nằm nhưng không phải để ngủ mà để chờ sáng. Anh nằm im trong đêm, giờ này qua giờ kia, cố gắng buông thả để tìm một giấc ngủ ngắn nhưng từ hơn một tháng nay, giấc ngủ đã không bao giờ đến dù đến chậm. Khởi đầu là những cơn nghĩ ngợi miên man về mẹ, về cha, về sự tan vỡ của gia đình rồi đến thằng Cang với cái đêm đói thuốc kinh hoàng của nó. Từng dãy hình ảnh hiện ra, ban đầu còn thứ tự còn chậm rãi rồi càng lúc càng lộn xộn quay cuồng. Những kỷ niệm ở đâu xa lắc xa lơ tự thuở nào, một buổi sáng trong sân trường, một góc phố, một vài câu nói của Hữu, khuôn mặt của người chị dâu… một ngàn thứ hình ảnh, một ngàn thứ tiếng động, câu nói xoáy vào tâm trí anh như những cơn lốc tàn phá trí óc, tiêu hủy giấc ngủ. Đầu Nghi nóng bừng, anh vùng dậy rót một ly nước lạnh. Sự căng thẳng vẫn chưa có dấu hiệu lắng dịu. Nghi chạy ra khỏi cái lô-cốt đến bên cái rờ-moọc mở khóa. Nước chảy ra thành vòi lớn, Nghi đưa hai tay vốc nước phả vào mặt, đắp nước hai bên thái dương, sau gáy rồi đưa đầu vào ngay dưới vòi nước. Nước chảy tràn qua cổ len vào trong ngực, trong lưng. Đêm lạnh ngắt. Nghi trở vô lô-cốt lấy khăn lau tóc cho khô thay chiếc áo lót rồi lại khoác chiếc Jacket vào người, trở ra ngoài đêm. Anh đi lang thang từ vọng gác này đến vọng gác khác, bắt chuyện với người nọ chán rồi bắt chuyện với người kia, đến lúc không còn chuyện gì để nói nữa Nghi lại đành phải quay về cái hang ổ khủng khiếp của mình, lại vặn đèn lên, đứng nhìn cái mùng, cái giường bố, khẩu súng, cái ba-lô, những băng đạn một cách bực bội. Anh ngồi xuống giường ôm lấy mặt thở dài, người mệt lả đi, anh thấy đói và mệt mỏi rã rời từng thớ thịt, anh gục mặt xuống và thiếp đi được một lát khi trời hừng sáng.

Những cơn mất ngủ ấy kéo dài được một tuần lễ thì Nghi kiệt sức. Anh được đưa về quân y viện ở Qui Nhơn, ở đó người ta cho anh uống những viên thuốc ngủ và những viên màu nâu bọc đường được gọi là vitamin và anh được xuất viện vài ngày sau đó để trở về đơn vị. Nghi lại sống trong những nỗi kinh hoàng mới. Những giấc ngủ nhân tạo khiến anh mất tinh thần. Thuốc ngủ trở thành một ám ảnh, càng ngày ám ảnh đó càng dày vò anh, mỗi đêm anh cầm viên thuốc ngủ trên tay, rót một nửa ca nước, anh nhìn nó nằm giữa bàn tay anh, tròn và dẹp, rồi từ trong cõi nào sâu thẳm của tâm thức anh, một giọng nói hốt hoảng, tuyệt vọng, nhỏ nhoi lại vang lên:

-Đừng uống, tôi van anh đừng uống nữa.

Và Nghi do dự, nhìn viên thuốc trong tay, nhìn cái ca nước, rồi quyết định bỏ viên thuốc vào hộp và bước ra sân. Những quyết định đau xót như thế thường xảy ra lúc mọi người đang yên ngủ, anh biết rằng mình sẽ thức một mình mà chờ sáng nhưng anh đã quá sợ hãi những viên thuốc ngủ, anh đi đi lại lại trong cái sân nhỏ trước lô-cốt của mình, anh nhìn những vì sao, những bóng cây, lại tiếp tục đi và đếm bước mình, anh đếm mãi hoài cho tới một ngàn, ngàn rưởi rồi ba ngàn. Bước chân đã mỏi nhưng trí óc anh vẫn cứ làm việc, anh cố không nghĩ gì cả nhưng bất lực, anh không cưỡng lại được ý muốn tính xem ba ngàn bước chân tương đương với bao nhiêu cây số… tính xong rồi anh phải làm gì nữa cho hết một đêm dài? Tiểu thuyết kiếm hiệp? Anh đã đọc nát hết, chán ngấy. Học tiếng Anh? Anh đã thử nhưng không thể nào học được trong nỗi bực tức ngấm ngầm và sự mệt mỏi cả tinh thần lẫn thể xác. Vậy anh phải làm gì đây cho hết những đêm dài chờ đợi?

Nghi mua hai cái tạ tay, anh hì hục tập suốt đêm. Người ta tập thể dục để khỏe, anh tập thể dục để tự đày đọa, để trả thù cái thân xác khốn nạn đã không chịu ngủ yên. Anh cắn răng lại, cử động mạnh, nhanh và giận dữ. Lúc anh mệt nhoài đi, anh lại thấy nực nội khó chịu, anh mở nước dội xối xả lên người và trở vào trong cơn rét run. Những lần như thế bao giờ anh cũng ngã bệnh, anh nằm liệt hai ba ngày, bỏ ăn bỏ uống. Có những đêm sau những cơn mê chập chờn, Nghi gắng gượng ngồi dậy tìm nước uống rồi phải tựa vào bao cát vì mệt lả. Trời ơi! Kiếp trước ta đã làm những tội ác gì mà kiếp này ta lại bị hành hạ tàn khốc đến như thế này? Nghi hỏi một mình giữa đêm như kẻ mất trí. Người ta lại gởi anh vào bệnh viện, lại tiếp nước biển, lại những viên thuốc ngủ…

Một ngày trước khi xuất viện, anh mượn được một cuốn sách nói về phương pháp chữa bệnh bằng cách tuyệt thực. Đêm ấy Nghi không uống thuốc ngủ, anh thức cả đêm để đọc hết cuốn sách. Sáng ra anh trả cho người cùng phòng rồi ra phố mua một cuốn tương tự.

Anh không tin tưởng mấy những hiệu quả thần diệu của phương pháp nhịn ăn mà cuốn sách đã nêu ra nhưng anh không còn con đường nào khác. Anh quyết định nghiên cứu kỹ trước khi thực hành.

Nghi bật dậy vặn đèn lên và lấy cuốn sách ra, đọc lại những chỗ anh đã cẩn thận gạch bút đỏ.

Anh gấp sách lại và nằm xuống nhìn đăm đăm vào những cây sắt ba lá đang chống đỡ những bao cát phía trên nóc và một kế hoạch đã thành hình trong trí.

Nghi coi đồng hồ rồi ngồi dậy, men theo lối mòn nhỏ đi lên chỗ tảng đá cao nhất của ngọn đồi trọc. Anh đứng tựa lưng vào đó mặt hướng về phía mặt trời mọc và đốt một điếu thuốc chờ đợi.



-Thưa bác sĩ, Nghi nói, tôi đã uống cả trăm viên thuốc ngủ và tôi sợ quá rồi nên tôi mới quyết định thử phương pháp này. Xin bác sĩ giúp cho.

Viên đại úy bác sĩ càu nhàu:

-Trước khi làm chuyện gì anh phải xin phép tôi chứ.

-Tôi sợ nói bác sĩ sẽ không cho phép, xin bác sĩ thông cảm, tôi không thể nào uống thuốc ngủ được nữa.

Bác sĩ cúi xuống, đặt ống nghe lên ngực Nghi rồi hỏi:

-Tôi cho thuốc anh có uống không?

-Dạ có.

-Uống đúng liều lượng không?

-Dạ đúng.

-Vậy thì để từ từ nó thuyên giảm chứ chữa bệnh mà không kiên nhẫn làm sao được.

Nghi thở dài:

-Thưa bác sĩ, bệnh gì còn kiên nhẫn được, bệnh mất ngủ làm tôi mất tinh thần, hoảng hốt. Tôi đã mất ngủ cả tháng, tôi khổ quá rồi, nếu bác sĩ không cho tôi tuyệt thực tại đây thì tôi sẽ tuyệt thực tại đơn vị, lúc ấy có chết cũng vui lòng.

Bác sĩ đặt tay trên trán bệnh nhân, có vẻ suy nghĩ:

-Anh tuyệt thực mấy hôm rồi?

-Dạ, mới có hai ngày.

-Nhắm chịu nổi mấy ngày nữa?

Nghi nói:

-Tôi tin có thể chịu được một tuần nữa.

Bác sĩ mỉm cười hỏi:

-Vậy anh ngủ được không?

-Tôi ngủ mê vì sốt và đói.

Bác sĩ đeo ống nghe vào cổ, lắc đầu:

-Thôi được, anh cứ tiếp tục đi.

Nói xong ông đến thăm bệnh ở một giường khác.

Gần mười một giờ Duy và Tú đến thăm dẫn theo một thanh niên lạ mặt. Cậu ta cao lớn, mập tròn như một con heo nọc, hai má bầu bĩnh, miệng và mắt trở nên nhỏ lại, tay chân, cổ và thân mình căng ra, tròn quay, tuy vậy da dẻ cũng tái mét và thâm thâm như da chì.

Nghi ngỡ ngàng nhìn cậu thanh niên một lúc rồi khi nhận ra có cái gì quen thuộc trên khuôn mặt ấy, anh ngập ngừng hỏi:

-Cang… đây hả?

Cang cười toe toét, đứng tỉnh bơ. Tú hỏi đùa:

-Anh nhìn cho kỹ coi người ta có tráo cho mình thằng nào khác không?

Câu nói khôi hài không làm Nghi cười.

-Mày lành bịnh rồi hả?

-Lành rồi.

-Trong người khỏe không?

-Ba hồi khỏe, ba hồi mệt.

-Người ta cho uống thuốc gì mà phát phì lên vậy?

-Không biết. Tự nhiên nó mập. Còn anh, anh nhịn ăn làm chi mà nằm xẹp khô vậy?

Nghi cười, nhìn Tú và nói :

-Mày hỏi chị Tám mày thì biết.

Trong khi nói câu ấy Nghi chợt nhận ra cái bụng của cô em gái hơi căng lên quá mức bình thường.



Tuyệt thực đến ngày mười ba Nghi chỉ còn là một bộ xương. Sau một giấc ngủ dài anh tỉnh dậy và mơ hồ thấy khuôn mặt một người đàn bà hơi ngước lên, mắt bị bịt bằng một băng vải trắng. Khuôn mặt ấy cứ lớn dần lên và anh tưởng như mình còn ở trong một giấc mơ nào đó.

Tiếng chuông leng keng của người bán cà-rem làm anh tỉnh ngủ hẳn. Khuôn mặt người đàn bà bị thu nhỏ lại giữa những hàng chữ đen chằng chịt.

Người bệnh nằm giường bên cạnh đang tựa lưng vào vách đọc một tờ nhật báo. Anh ta trông mập mạp và có vẻ như đã bình phục.

Nghi nghiêng đầu qua một bên nhìn tấm hình lúc nãy. Hình chụp một người đàn bà nhà quê mặc bà ba đen bị một lính Mỹ da trắng bịt mắt và dùng báng súng đẩy đi trong khi hai tay bà đang cố gắng xốc nách đứa con nhỏ trần truồng toòng teng phía trước, trên lưng bà còn mang một đứa bé khác trong một chiếc khăn vải màu xám. Người đàn bà có vẻ cuống cuồng, hốt hoảng và đau đớn. Tên lính Mỹ phía sau thì bặm môi lại, mắt nhìn đứa hài nhi sau lưng người đàn bà và đôi tay hắn ta đang vung lên trong cái thế xô đẩy, thúc giục một cách giận dữ.

Nghi chỉ đọc được một hàng chữ lớn chạy trên đầu trang nhất: XÔ XÁT Ở CHÙA ẤN QUANG, HƠN HAI MƯƠI NGƯỜI BỊ BẮT. Hàng chữ này xem ra chẳng liên quan gì tới nội dung bức hình. Nghi tò mò hỏi người bạn đang đọc báo:

-Bức hình gì vậy, anh?

Người bạn để tờ báo xuống nệm, đặt bàn tay mập mạp cạnh tấm hình và đáp:

-Báo chí nó đang làm rùm beng vụ này đây.

-Vụ gì vậy?

-Vụ Mỹ Lai. Ở đâu ngoài Quảng.

-Mà sao?

-Có một trung úy Mỹ tên là (anh ta cúi xuống xem lại cái tên) tên là Calley, hắn chỉ huy cuộc tàn sát cả mấy trăm người vừa đàn bà vừa trẻ em.

Nghi nhíu mày hỏi:

-Cái thằng trong hình đây hả?

-Chắc là vậy. Nhưng sao người ta lại làm rùm beng cả bên Mỹ nữa. Hồi giờ tụi nó chơi cái trò này thường lắm, mà sao có nghe ai nói chi đâu. Anh nhớ coi, ngay cả chỗ Bồng Sơn của mình đây, hồi trước hễ gặp Đại Hàn đi càn là chết với nó. Chỉ cần một thằng bị thương, chỉ cần một tiếng “tắc cù” là chết với nó. Nó thảy lựu đạn cay xuống hầm, kê đại liên sẵn đó. Đồng bào trào lên chừng nào bắn chừng nấy, bất luận già trẻ lớn bé. Chết đặc gò, đầy bờ sông. Tụi nó còn bêu đầu con nít lên hàng rào, hiếp dâm phụ nữ xong rồi giết. Đó là những chuyện xảy ra hàng ngày còn ghê gớm chẳng thua gì vụ Mỹ Lai này mà sao chẳng nghe ai nói tới, hả anh?

Nghi đáp:

-Tôi cũng không rõ. Có lẽ vì không có ai tố cáo chăng?

Người bạn đưa tờ báo cho Nghi:

-Anh đọc coi, họ nói vụ này làm xôn xao cả thế giới.

Nghi ngo ngoe mấy ngón tay trên bụng:

-Tôi cầm tờ báo gì nổi. Yếu lắm.

-Anh còn nhịn mấy ngày nữa?

-Hai ngày.

-Rồi sau đó ăn lại như cũ?

-Không, tôi tính ăn chay trường.

Người bạn cười mấy tiếng:

-Anh tu?

Nhớ lại hàng chữ trên đầu trang nhất, Nghi hỏi:

-Còn vụ gì ở chùa Ấn Quang?

-Cũng do cái vụ Mỹ Lai. Đồng bào xuống đường phản đối nhưng bị chặn tại chùa.

Nghi nghĩ ngay tới Hữu với những cuộc xuống đường sôi sục trong mấy lần trước. Anh hỏi:

-Có nghe sinh viên rục rịch gì không?

Người bạn cúi xuống đốt thuốc lá, nói khi hai môi còn ngậm điếu thuốc:

-Không thấy nói. Mọi khi họ hăng lắm mà.

Nghi cười:

-Lần này coi bộ hơi chậm.


-Tôi đồng ý với các bạn là chúng ta phản ứng có hơi chậm – anh chủ tịch sinh viên vừa sửa lại gọng kính vừa nói – tuy nhiên chắc các bạn cũng hiểu là trong những ngày qua chúng ta đã gặp những khó khăn nào. Hai anh ủy viên báo chí và xã hội đã bị bắt tại nhà, tôi và một số anh em khác cũng đang bị theo dõi sát nút.

Hôm nay, với buổi hội thảo về vụ thảm sát tại Mỹ Lai, chúng tôi hy vọng sẽ tạo được một khí thế mới trong hàng ngũ sinh viên chúng ta, tích cực góp phần vào cao trào tranh đấu chung của quần chúng.

Sau cùng, chúng tôi xin nhắc lại là đêm mai, lúc tám giờ sẽ có trình diễn văn nghệ tại Đại học Văn khoa Sài Gòn, kính mời đồng bào và các bạn đến tham dự.

Nơi chiếc bàn thuyết trình dài trải khăn trắng có năm người: Thanh chủ tịch sinh viên, Hạnh tổng thư ký, Dũng, Vinh phó chủ tịch và Hữu, thuyết trình viên.

Tập hồ sơ dày cộm của anh đầy ắp những hình ảnh về vụ tàn sát: Một người mẹ và đứa con thơ chết trần truồng bên bờ cỏ, thi thể bà mẹ cong lại trong tư thế trườn tới, mắt trợn ngược, môi vỡ ra, phía sau lưng là chiếc nón lá, dưới bụng là đứa con bị phanh thây nằm ngửa nhắm mắt. Một hình khác chụp một loạt trẻ em nằm chết chồng chất lên nhau trong một lối đi mòn, có em trần truồng, có em chỉ mặc một chiếc quần đùi hay một chiếc áo rách nát, thân xác em đầy những vết đạn, vết máu, thương tích rữa ra, nhầy nhụa.

Các hình ảnh này được sưu tập công phu từ các báo trong nước cũng như ngoại quốc. Hữu đã bỏ ra hàng tuần để sưu tập các hình ảnh và phiên dịch các bài báo ngoại quốc, đúc kết thành một bài thuyết trình dài với đầy đủ chi tiết về vụ tàn sát của tên trung úy William Calley.

Cả thế giới đều biết rõ vụ này nhưng đa số người Việt Nam chỉ biết một phần sự thật vì tin tức bị kiểm duyệt, ngụy tạo, vì thế đây có thể là lần đầu tiên vụ Calley được trình bày một cách tỉ mỉ nhất tại Việt Nam.

Lối trình bày chậm rãi và rành mạch của Hữu gây được chú ý. Anh biết cách ngừng lại ở những chỗ gây xúc động nhất và anh thường dùng những câu ngắn với những chữ táo bạo để lột tả tính cách dã man của hành động thảm sát. Sau mỗi chi tiết anh đều trưng ra những hình ảnh làm bằng cớ. Những hình ảnh này đôi lúc làm đám đông phẫn nộ, la ó, đòi bạo động. Tuy vậy khi Hữu mở lời thì sự im lặng trở lại lập tức.

Hữu mất hơn một tiếng đồng hồ để trình bày bài thuyết trình. Suốt từ ba ngày nay, anh nói liên miên từ phân khoa này đến phân khoa khác và lần này anh thấy mệt, cổ họng khô cháy.

Cảnh sát sắc phục và công an chìm được rải khắp nơi, đứng lẫn lộn trong đồng bào, nơi hành lang.



Hạnh ngồi một mình.

Từ sáng đến giờ, ở phòng bên, không ngớt vang ra tiếng cười nói của những người đàn bà đang quây quần trên chiếu bạc.

Hạnh nhớ lại cái không khí huyên náo của Hội quán Văn khoa hồi sáng. Sau cuộc hội thảo các em học sinh trong đoàn văn nghệ đã tập dợt ráo riết, chỗ này hợp ca, chỗ kia song ca, hai ba cô nữ sinh rủ nhau ra gốc cây hát rù rì, năm bảy người khác dợt lại hoạt cảnh “Thảm kịch Sơn Mỹ” nơi nhà để xe. Đi đâu cũng nghe tiếng đàn măng-đô-lin, đàn ghi-ta, bếp lửa nhóm bên gốc cây khói bay mù mịt. Hạnh hát đến khan cổ. Cơm vừa xong đã nghe tiếng còi xe ngoài cổng. Chị Năm lái chiếc Simca đến đón. Hạnh nhớ ngay giờ hẹn với Hữu ở nhà, chị lên xe, ngã người vô nệm nhắm mắt, mặc cho người chị chạy vòng qua phố.

Buổi tổng dợt đã hoàn tất, biểu ngữ cũng đã xong, chỉ còn thiếu truyền đơn. Hạnh mệt, ngủ một giấc trưa, thức dậy thấy trong nhà có cái gì khác thường, chị mở cửa phòng học của mình thì đã thấy Hữu lui cui đánh máy lọc cọc dưới một ngọn đèn chụp vàng ệch.

Cơn mưa đến, rất nhanh, rất bất ngờ và rả rích mãi hàng giờ. Hạnh ngồi lắng nghe. Tiếng lóc cóc trong phòng đã im từ lâu, cả tiếng cười nói ở phòng bên cạnh cũng chẳng còn nghe thấy nữa, chỉ có tiếng giọt mưa rơi thánh thót trước hiên nhà.

Chị Năm bước vào với một ly chè bắp lớn.

-Nó còn ở đây chớ hả?

Hạnh gật đầu. Chị Năm đặt ly chè xuống bàn rồi ra khỏi phòng, đến chỗ mấy người đang đánh bạc. Hạnh đứng dậy bưng ly chè lên và đến mở cửa phòng học của mình. Hữu quay mặt lại nhìn, một vết mực nhỏ in trên trán. Những tờ truyền đơn vừa được in xong xếp một bên khung vải thô sơ.

-Ngưng chút đã – Hạnh nói – Chị Năm bồi dưỡng cho anh đây.

Hữu đưa hai bàn tay ra dưới ánh đèn, những ngón tay dính đầy mực in còn ướt nhẹp.

-Rửa tay đi!

Hạnh ngồi xuống bên cạnh, lấy một tờ truyền đơn, đầu hơi nghiêng lại phía ngọn đèn chụp. Hữu đặt ly chè xuống nền nhà, nặn mực in lên trục ru-lô rồi tiếp tục làm việc. Hạnh trả truyền đơn lại chỗ cũ, chị hỏi:

-Anh có thấy đói không?

-Không. Công việc cũng sắp xong rồi.

-Thôi, tôi ra gác.

Hữu hỏi:

-Trời mưa phải không?

-Mưa. Mưa suốt cả buổi chiều nay, bây giờ cũng chưa dứt hẳn.

Hạnh đã lại gần cánh cửa nhưng không mở. Hữu vẫn cắm cúi in nhưng anh biết Hạnh vẫn còn ở trong phòng.

Xế chiều, Hữu bước ra khỏi phòng. Nghe tiếng ồn ở phòng bên cạnh, anh hỏi:

-Ai làm gì bên đó?

Hạnh nói:

-Bạn bè của mấy ông anh mình. Thôi! Mấy ông bạn bè nhiều lắm, cả tỉnh trưởng Gia Định cũng là bạn của mấy ổng luôn, chiều nào cũng chở nhau trên xe jíp đi đánh quần vợt.

Ánh sáng bên ngoài hắt vô làm sáng một nửa khuôn mặt Hạnh, đôi mắt long lanh. Hữu đột ngột hỏi:

-Vết thương hôm trước đâu?

Hạnh nghiêng đầu, chỗ xây xát ở dưới mái tóc một chút. Hôm đó trời cũng mưa như hôm nay, Đoàn công tác xã hội của Tổng hội Sinh viên Sài Gòn tổ chức đi Làng cô nhi Long Thành. Quá căn cứ Long Bình một chút có một khúc quanh rất ngặt. Hữu đã lao xe Hon-đa xuống đấy, Hạnh ngồi phía sau xe. Mình mẩy đầy bùn. Nhưng Hạnh tỉnh bơ, buổi chiều vẫn lao động, tối vẫn ca hát, đóng kịch.

-Nghe nói ngoài Trung mưa dai lắm hả anh?

-Mưa dai. Mưa lũ. Nhưng không mưa về mùa Hè mà mưa về mùa Đông. Những cơn mưa nối tiếp nhau suốt ngày đêm, suốt tháng, nước dâng lên ngập đầu, ngập cả bờ tre, tràn lên đường đi. Ngủ một đêm, sáng ra thấy chung quanh là nước, nước mênh mông, người ta chèo thuyền đi trên đường, bủa lưới cá trong sân nhà. Thuở nhỏ mình rất thích lụt nhất là thích nhìn lá cây, cành khô và bèo trôi đầy mặt nước, mực nước giếng cũng dâng cao gần miệng có thể lấy gáo múc được.

Nói xong anh bước ra cửa nhưng vừa đến cổng thì anh sực nhớ trong túi mình chẳng còn đồng bạc nào mà từ đây về đến nhà phải đi hai chặng xe buýt, qua một đoạn đường dài hơn năm cây số. Chỉ cần xin Hạnh năm chục bạc là đủ tiền xe. Hữu quyết định quay lại và gặp Hạnh vừa ra cửa với chiếc áo “măng-tô” màu trắng trên tay.

-Tôi tính chạy theo đưa cho anh.

Chị trao cái áo mưa của mình cho Hữu và nói nhỏ vừa đủ cho bạn nghe:

-Trời muốn mưa trở lại. Coi chừng bịnh.

Câu nói ấy làm Hữu cảm động, anh không còn lòng dạ nào mở miệng xin Hạnh năm chục bạc. Anh quay ra đường, lòng tự nhủ:

-Thôi, hãy ráng mà đi bộ về nhà.



Nơi một gốc cây to phía sau sân khấu, trong cái ánh sáng nát vụn dưới tàn cây Cường cúi đầu suy nghĩ. Hữu đứng bên, hai tay thọc sâu vô túi quần, cứ một lát anh lại nhìn ra cổng trường. Xe cảnh sát đậu lù lù phía trước ba bốn cái. Cảnh sát dã chiến võ trang đứng dọc hai bên đường chờ đợi. Hữu quay lại phía đám đông. Những khuôn mặt rực rỡ ánh đèn, rực rỡ nụ cười, những bàn tay và tiếng reo hò. Đám đông như thu nhỏ lại, đông đặc và sinh động. Cường nói một mình:

-Thế này mà không biểu tình được thì yếu quá.

Anh đi đi lại lại, ném điếu thuốc trên bãi cỏ đen lẫn phía sau hàng rào kẽm gai và dừng lại nhìn những đóm lửa tung ra, tắt ngấm.

Tiếng xôn xao chợt nổi dậy trong một đám người. Hai người quay lại một lúc. Mấy viên cảnh sát đã tiến sâu vào sân khấu giữa hai hàng ghế. Các nữ sinh vẫn hát và tiếng vỗ tay vẫn dồn dập.

Cường và Hữu ra khỏi bóng tối tiến về phía sân khấu. Viên trung tá cảnh sát già hỏi trống không:

-Ai tổ chức buổi này?

Im lặng. Ông ta nói tiếp:

-Tôi muốn gặp ban tổ chức.

-Ở đây chúng tôi làm việc tập thể. Chẳng có ban tổ chức.

Viên cảnh sát sờ cằm, ngó láo liên chung quanh một chặp và hỏi:

-Các anh có xin phép Tòa Đô Chính không?

-Chúng tôi đã thông báo cho Tòa Đô Chính.

-Tôi hỏi các anh có giấy phép không?

-Đây chỉ là một buổi văn nghệ trong phạm vi đại học không có gì quý vị phải can thiệp vào quyền tự trị Đại học.

Viên cảnh sát già sừng sộ:

-Các anh đã hát những bản nhạc cấm.

Ông ta chìa trước mặt Hữu một tờ giấy quay rô-nê-ô:

-Đây này, danh sách những bản nhạc bị cấm vì có nội dung phản chiến.

Vinh cũng vừa chen đến, anh nói:

-Chính tổng thống Thiệu cũng đã từng nói ông là người phản chiến.

Mấy viên cảnh sát quay lại ngó Vinh mà không nói gì cả. Thục trở lại rót nước chanh vô ly. Vinh cầm chiếc ly trong tay lạnh ngắt, anh ngồi xuống bàn uống từng hớp nhỏ. Bản hợp ca chấm dứt trên sân khấu nhưng bản hợp ca khác lại dấy lên từ dưới khán giả cùng với tiếng vỗ tay nhịp nhàng.

Hai viên sĩ quan cảnh sát đột ngột bỏ Cường và Hữu nhảy lên sân khấu. Một người chụp lấy mi-crô và nói:

-Kính thưa đồng bào, chúng tôi lấy làm tiếc là buổi trình diễn văn nghệ này đã được tổ chức bất hợp pháp nên buộc lòng chúng tôi phải cho ngưng trình diễn. Mời đồng bào ra về.

Đám đông im lặng, ngơ ngác. Trong một lúc, sân khấu như chói chang ánh nắng và trải rộng ra. Đám đông như trũng sâu xuống và bất động.

Một số người bắt đầu rời khỏi ghế ngồi. Các em học sinh đứng im nhìn họ ra đi. Lập tức một số sinh viên ào lên sân khấu giành chiếc mi-crô trong tay viên sĩ quan cảnh sát. Cuộc xô xát diễn ra. Cuối cùng Hữu giành được mi-crô, anh nói:

-Mời đồng bào và các bạn ngồi lại. Không ai có quyền ngăn cấm chúng ta hát ca ngợi hòa bình. Chương trình văn nghệ của chúng ta sẽ được tiếp tục với bản “Chúng Ta Đã Đứng Dậy” do ban hợp ca Đoàn Văn nghệ Sinh viên Học sinh Sài Gòn trình bày.

Tiếng vỗ tay lại vang lên giữa tiếng reo hò.

Đám đông lại tràn ngập sinh khí. Hữu thấy bạn bè tươi cười đứng bên dưới, thấy rõ từng sợi tóc sáng loáng, từng cái cổ áo sơ-mi, từng nếp nhăn sau lưng. Anh ngó xuống đám đông và chợt mất hút cái ý niệm về cá nhân, anh thấy trước mặt mình chỉ còn là một sức sống, một cảm xúc, chảy tràn ra ngoài khung xác thịt chật hẹp. Hữu có cảm tưởng nếu mình hô to lên một tiếng sẽ có ngàn lời hưởng ứng, anh bóp chiếc mi-crô trong t